{"id":75338,"date":"2019-02-19T10:47:28","date_gmt":"2019-02-19T06:47:28","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=75338","title":{"rendered":"\u00c7in imperatorunun 121 arvad\u0131 olub"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130mperatorun gec\u0259l\u0259rinin c\u0259dv\u0259li h\u0259nd\u0259si silsil\u0259 \u0259sas\u0131nda qurulmu\u015fdu<\/strong><\/p>\n<p>Vaxt\u0131n &ouml;l&ccedil;&uuml;lm\u0259sind\u0259n d\u0259niz naviqasiyas\u0131nad\u0259k &#8211; riyaziyyat tarix\u0259n q\u0259dim sivilizasiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131nda m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131b. Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131nda riyaziyyat\u0131n tarixi Q\u0259dim Misir, Mesopotamiya v\u0259 Q\u0259dim Yunan\u0131standan ba\u015flay\u0131r. Lakin bu d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin s&uuml;qutundan sonra Q\u0259rbd\u0259 riyaziyyat bir ne&ccedil;\u0259 y&uuml;zillik \u0259rzind\u0259 inki\u015fafdan qald\u0131. Bu d&ouml;vrd\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 riyaziyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 yeni zirv\u0259l\u0259r\u0259 qalxd\u0131. Q\u0259dim &Ccedil;ind\u0259 9000 km uzunlu\u011fu olan B&ouml;y&uuml;k &Ccedil;in s\u0259ddinin layih\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 in\u015fas\u0131nda riyaziyyat \u0259sas al\u0259t rolunu oynay\u0131b.<\/p>\n<p>&Ccedil;in imperatorunun saray \u0259hlinin h\u0259yat\u0131 r\u0259q\u0259m v\u0259 riyazi \u0259d\u0259dl\u0259rl\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilirdi. \u0130mperatorun planlar\u0131 v\u0259 q\u0259rarlar\u0131 t\u0259qvim\u0259 v\u0259 planetl\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 uy\u011fun qurulurdu. Riyazi modell\u0259r imperatorun g&uuml;n&uuml;n&uuml;n v\u0259 h\u0259tta gec\u0259sinin nec\u0259 ke&ccedil;\u0259c\u0259yini m&uuml;\u0259yy\u0259n edirdi. \u0130mperatorun v\u0259zirl\u0259ri, misal &uuml;&ccedil;&uuml;n, imperator h\u0259r\u0259mxan\u0131sandak\u0131 qad\u0131nlardan he&ccedil; birinin diqq\u0259tsiz qalmamas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;\u0259yy\u0259n riyazi distur icad etmi\u015fdil\u0259r. \u0130mperatorun gec\u0259l\u0259rinin c\u0259dv\u0259li h\u0259nd\u0259si silsil\u0259 \u0259sas\u0131nda qurulmu\u015fdu. \u018ffsan\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259, imperator 121 qad\u0131ndan ibar\u0259t h\u0259r\u0259mxanas\u0131n\u0131n h\u0259r bir &uuml;zv&uuml; il\u0259 15 gec\u0259d\u0259n ibar\u0259t d&ouml;vr \u0259rzind\u0259 yatmal\u0131 idi. \u0130mperatorun 121 qad\u0131n\u0131 bunlar idi: imperatri&ccedil;a, &uuml;&ccedil; b&ouml;y&uuml;k arvad\u0131, doqquz dig\u0259r arvad\u0131, 27 m\u0259\u015fuq\u0259si v\u0259 81 k\u0259nizi.<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n h\u0259r bir n&ouml;vb\u0259ti qrupu \u0259vv\u0259lki qrupdan sayca &uuml;&ccedil; d\u0259f\u0259 &ccedil;ox idi. Birinci gec\u0259 imperatri&ccedil;an\u0131n idi. Sonrak\u0131 gec\u0259ni imperator &uuml;&ccedil; b&ouml;y&uuml;k qad\u0131n\u0131 il\u0259 ke&ccedil;irm\u0259li idi. &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; gec\u0259 qalan doqquz arvad &uuml;&ccedil;&uuml;n idi.Daha sonrak\u0131 &uuml;&ccedil; gec\u0259ni imperator 27 m\u0259\u015fuq\u0259si il\u0259 ke&ccedil;irm\u0259li idi &#8211; h\u0259r gec\u0259 onun yan\u0131na 9 m\u0259\u015fuq\u0259si g\u0259lirdi. Qalan gec\u0259l\u0259ri is\u0259 imperator k\u0259nizl\u0259ril\u0259 ke&ccedil;irirdi &#8211; h\u0259r gec\u0259 onun yan\u0131na yen\u0259 d\u0259 doqquz k\u0259niz g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>Bu c&uuml;r &quot;c\u0259dv\u0259l&quot; imperatorun, h\u0259r\u0259mxanas\u0131n\u0131n &quot;y&uuml;ks\u0259k ranql\u0131&quot; qad\u0131nlar\u0131 il\u0259 gec\u0259ni ay\u0131n b\u0259dirl\u0259nm\u0259si d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 ke&ccedil;irm\u0259sini t\u0259min etm\u0259li idi. N\u0259tic\u0259d\u0259, &Ccedil;in f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 qad\u0131n g&uuml;c&uuml;n&uuml;n &quot;in&quot; adlanan pik d&ouml;vr&uuml; v\u0259 imperatorun &quot;yan&quot; ki\u015fi g&uuml;c&uuml;n\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259li di. \u0130mperatorun v\u0259zirl\u0259ri bel\u0259 c\u0259dv\u0259l tutmaqla ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 imperatorun layiqli varisl\u0259rinin, daha d\u0259qiq deyils\u0259, m&uuml;mk&uuml;n varisl\u0259rd\u0259n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131n d&uuml;nyaya g\u0259lm\u0259sini t\u0259min etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Dig\u0259r d&ouml;vl\u0259t i\u015fl\u0259ri d\u0259 riyaziyyat \u0259sas\u0131nda apar\u0131l\u0131rd\u0131. &Ccedil;ind\u0259 10 r\u0259q\u0259mi \u0259sas\u0131nda qurulan hesablama sistemi Q\u0259rbl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 1000 il \u0259vv\u0259l istifad\u0259 olunma\u011fa ba\u015flan\u0131b. \u018ffsan\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259, riyaziyyat &Ccedil;inin \u0259fsan\u0259vi Huanq Di v\u0259 ya Sar\u0131 \u0130mperatorun h&ouml;km&uuml; il\u0259 eram\u0131zdan 2800 il \u0259vv\u0259l ilahi q&uuml;vv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b. O d&ouml;vrd\u0259 &ccedil;inlil\u0259r r\u0259q\u0259ml\u0259rin kosmosdan Yer\u0259 g&ouml;nd\u0259rildiyin\u0259 inan\u0131rd\u0131lar. R\u0259q\u0259ml\u0259rin sehrli g&uuml;c&uuml;n\u0259 &Ccedil;ind\u0259 bu g&uuml;n d\u0259 inan\u0131rlar.<\/p>\n<p>T\u0259k \u0259d\u0259dl\u0259r ki\u015fi m\u0259n\u015f\u0259li, c&uuml;t \u0259d\u0259dl\u0259r is\u0259 qad\u0131n m\u0259n\u015f\u0259li say\u0131l\u0131r. 4 r\u0259q\u0259mind\u0259n &Ccedil;ind\u0259 ham\u0131 k\u0259nar durma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rsa, 8 r\u0259q\u0259mi, \u0259ksin\u0259, &Ccedil;ind\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik g\u0259tir\u0259n r\u0259q\u0259m say\u0131l\u0131r. Eram\u0131z\u0131n VI \u0259srind\u0259 &Ccedil;ind\u0259 ir\u0259li s&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015f \u0259d\u0259d qal\u0131qlar\u0131na dair riyazi teorem astronomiyada istifad\u0259 olunub, planetl\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259t trayektoriyas\u0131n\u0131n hesablanmas\u0131na t\u0259tbiq edilib. H\u0259min n\u0259z\u0259riyy\u0259d\u0259n indiy\u0259d\u0259k istifad\u0259 olunur, misal &uuml;&ccedil;&uuml;n, internet \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n kodla\u015fd\u0131lr\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n. (bbc)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130mperatorun gec\u0259l\u0259rinin c\u0259dv\u0259li h\u0259nd\u0259si silsil\u0259 \u0259sas\u0131nda qurulmu\u015fdu Vaxt\u0131n &ouml;l&ccedil;&uuml;lm\u0259sind\u0259n d\u0259niz naviqasiyas\u0131nad\u0259k &#8211; riyaziyyat tarix\u0259n q\u0259dim sivilizasiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131nda m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131b. Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131nda riyaziyyat\u0131n tarixi Q\u0259dim Misir, Mesopotamiya v\u0259 Q\u0259dim Yunan\u0131standan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-75338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75338\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}