{"id":75242,"date":"2019-02-17T20:04:34","date_gmt":"2019-02-17T16:04:34","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=75242","title":{"rendered":"<b>\u015eizofreniyas\u0131 olan x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259sin\u0259 s\u00fcm\u00fck iliyi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr. <font color=red>H\u0259m x\u0259r\u00e7\u0259ng, h\u0259m d\u0259 \u015fizofreniya yoxa \u00e7\u0131x\u0131r<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259kiml\u0259r h\u0259m d\u0259 \u015fizofreniyas\u0131 olan x\u0259st\u0259ni qan x\u0259rc\u0259ngind\u0259n m&uuml;alic\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n ona s&uuml;m&uuml;k iliyini k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;bl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 o, h\u0259r iki x\u0259st\u0259likd\u0259n azad olunub.<\/strong><\/p>\n<p>M&uuml;alic\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri&nbsp;Frontiers in Psychiatry&nbsp;jurnal\u0131nda d\u0259rc olunandan sonra b\u0259nz\u0259r hallar\u0131n ba\u015f verdiyi bar\u0259d\u0259 hekay\u0259l\u0259r &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Jurnal\u0131n redakisyas\u0131na daxil olan m\u0259ktublarda deyilirdi ki, x\u0259r&ccedil;\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 terapiya psixoloji pozuntulara da &quot;m&ouml;c&uuml;z\u0259vi t\u0259sir&quot; g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Dini inanc\u0131 &ouml;l&uuml;mc&uuml;l hala salan beyin \u015fi\u015fi<br \/>\nBa\u011f\u0131rsaq bakteriyalar\u0131 x\u0259r&ccedil;\u0259ngin m&uuml;alic\u0259sini &quot;g&uuml;cl\u0259ndirir&quot;<\/p>\n<p>\u0130lk m&uuml;alic\u0259 hal\u0131ndan bir il sonra h\u0259kiml\u0259r n\u0259yin ba\u015f verdiyini daha yax\u015f\u0131 anlama\u011fa ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n<p><strong>\u0130nan\u0131lmaz hekay\u0259<\/strong><\/p>\n<p>N. adl\u0131 pasient 24 ya\u015f\u0131na &ccedil;atanda halyusinasiyalar g&ouml;rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Ona el\u0259 g\u0259lirdi ki, fikirl\u0259ri beynini t\u0259rk edib \u0259trafa yay\u0131l\u0131r v\u0259 bunu ba\u015fqa insanlar da g&ouml;r\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nHalyusinasiyalar filml\u0259ri sehr ed\u0259rk\u0259n d\u0259 yer al\u0131rd\u0131: Pasient t\u0259masa girm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan aktyorlar\u0131n ona gizli i\u015far\u0259l\u0259r verdiyini z\u0259nn edirdi.<br \/>\nOnda \u0259s\u0259bilik, tez hirsl\u0259nm\u0259 v\u0259 yuxusuzluq yaranm\u0131\u015fd\u0131. X\u0259st\u0259y\u0259 paranoidal \u015fizofreniya diaqnozunu qoyan psixiatr Tsuyoshi Miyaoka neyroleptikl\u0259rl\u0259 m&uuml;alic\u0259 kursunu t\u0259yin etdi. Lakin dava-d\u0259rman\u0131n t\u0259siri olmad\u0131 &#8211; psixi pozuntu medikamentl\u0259rl\u0259 m&uuml;alic\u0259y\u0259 m&uuml;qavim\u0259t g&ouml;st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>Bir ilk ke&ccedil;mi\u015f x\u0259st\u0259nin hal\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131.<br \/>\nO, tez yorulma\u011fa, t\u0259ngn\u0259f\u0259s olma\u011fa ba\u015flad\u0131. X\u0259st\u0259d\u0259 q\u0131zd\u0131rmalar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lirdi. N&ouml;vb\u0259ti m&uuml;ayin\u0259 x\u0259st\u0259d\u0259 qan x\u0259r&ccedil;\u0259nginin bir n&ouml;v&uuml; say\u0131lan &#8211; k\u0259skin mieloid leykozunu &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xard\u0131. N.-in h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n yegan\u0259 &ccedil;ar\u0259 s&uuml;m&uuml;k iliyinin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si idi.<\/p>\n<p>Donor tap\u0131landan sonra h\u0259kiml\u0259r iliyin transplantasiyas\u0131 &uuml;zr\u0259 c\u0259rrahiyy\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 ke&ccedil;irdil\u0259r. M&ouml;c&uuml;z\u0259 d\u0259 el\u0259 burada ba\u015f verdi: Pasientd\u0259 h\u0259m halyusinasiyalar, h\u0259m d\u0259 narahatl\u0131q hallar\u0131 yoxa &ccedil;\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p>Lakin hadis\u0259d\u0259n art\u0131q xeyli vaxt ke&ccedil;ib v\u0259 doktor Tsuyoshi Miyaoka t\u0259sdiq edir: D\u0259rmanlar\u0131n q\u0259bulu tama dayand\u0131r\u0131lsa da, pasientd\u0259 he&ccedil; bir \u015fizofreniya \u0259lam\u0259tl\u0259ri m&uuml;\u015fahid\u0259 olunmur.<\/p>\n<p><strong>Sirli \u0259laq\u0259<\/strong><\/p>\n<p>S&uuml;m&uuml;k iliyinin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si pasientin immun sistemini yenid\u0259n y&uuml;kl\u0259yir. Kimyaterapiya k&ouml;hn\u0259 limfositl\u0259ri m\u0259hv edir, yeni limfositl\u0259r is\u0259 art\u0131q donor orqan\u0131nda istehsal olunur.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259, t\u0259k bir hala \u0259saslanmaqla uzaq ged\u0259n n\u0259tic\u0259 &ccedil;\u0131xarmaq d&uuml;zg&uuml;n olmazd\u0131. &Ccedil;&uuml;nki N.-in m&uuml;alic\u0259sind\u0259 transplantasiyadan \u0259vv\u0259l v\u0259 daha sonra t\u0259yin edil\u0259n d\u0259rmanlar da rol oynaya bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Lakin sa\u011falma fakt\u0131 psixoloji pozuntu il\u0259 immun sisteminin \u0259laq\u0259d\u0259 olmas\u0131na d\u0259lal\u0259t edir. \u018fslind\u0259, bu inan\u0131lmaz bir ehtimald\u0131r &#8211; ax\u0131 immunitetmizl\u0259 beyin aras\u0131nda hans\u0131 &uuml;mumi \u0259laq\u0259 ola bil\u0259r ki?<\/p>\n<p>Amma bel\u0259 bir \u0259laq\u0259nin m&ouml;vcud olmas\u0131na inanan t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n say\u0131 artmaqdad\u0131r!<br \/>\nBu sah\u0259d\u0259 ilk m&uuml;\u015fahid\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 &ouml;t\u0259n \u0259srd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin sonunda h\u0259kiml\u0259r bel\u0259 bir amil\u0259 fikir veribl\u0259r: Psixiatriya klinikas\u0131nda soyuqd\u0259ym\u0259 vaxt\u0131 ba\u015f ver\u0259n q\u0131zd\u0131rma hallar\u0131 ard\u0131nca pasientl\u0259rin psixoloji v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fma m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>[S&uuml;m&uuml;k iliyinin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si] S&uuml;m&uuml;k iliyinin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si pasientin immun sistemini yenid\u0259n y&uuml;kl\u0259yir<\/p>\n<p>Bu h\u0259tta avstriyal\u0131 h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan yeni m&uuml;alic\u0259 &uuml;suluna yol act\u0131: Julius Wagner Ritter von Jauregg psixi pozuntulardan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n pasientl\u0259rd\u0259 y&uuml;ks\u0259k q\u0131zd\u0131rmaya nail olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131 malyariya il\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259ndirirdi.<br \/>\nM&uuml;alic\u0259 b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rin &ouml;l&uuml;m&uuml; il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ns\u0259 d\u0259, sa\u011f &ccedil;\u0131xanlar psixoloji pozuntudan azad olurdular. 1927-ci ild\u0259 avstriyal\u0131 h\u0259kim m&uuml;alic\u0259 &uuml;suluna g&ouml;r\u0259 tibb &uuml;zr\u0259 Nobel m&uuml;kafat\u0131n\u0131 qazand\u0131.<\/p>\n<p>&Ccedil;ox t\u0259hl&uuml;k\u0259li oldu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n &quot;malyariya terapiyas\u0131n\u0131n&quot; t\u0259tbiqi 1950-ci ild\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Bundan bir ne&ccedil;\u0259 il \u0259vv\u0259l, y&uuml;ks\u0259k q\u0131zd\u0131rma il\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t edil\u0259n qan k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si ard\u0131nca x\u0259st\u0259d\u0259 \u015fizoaffektiv pozuntu yoxa &ccedil;\u0131xd\u0131. H\u0259r&ccedil;\u0259nd ki, \u0259ks n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 m&uuml;\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Hollandiyada leykemiya x\u0259st\u0259sin\u0259 \u015fizofreniyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n qarda\u015f\u0131n\u0131n s&uuml;m&uuml;k iliyi k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;b. Pasient x\u0259r&ccedil;\u0259ngd\u0259n m&uuml;alic\u0259 olunub, lakin onda \u015fizofreniyan\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldiyi bildirilir.<br \/>\nBel\u0259 hallar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r nadirdir v\u0259 aliml\u0259r psixoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 immun sistemi aras\u0131ndak\u0131 daxili \u0259laq\u0259ni f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiq edirl\u0259r. Johns Hopkins Universitetinin professoruna \u0259sas\u0259n, \u015fizofreniyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin &uuml;&ccedil;d\u0259 birind\u0259 immun h\u0259m d\u0259 sisteminin disbalans\u0131 (tarazl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131) \u0259lam\u0259tl\u0259ri m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>&quot;Ciddi psixi pozuntular hallar\u0131nda immunitetin aktivl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin rolu &#8211; bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin t\u0259dqiqi bax\u0131m\u0131ndan b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n maraql\u0131 yeni istiqam\u0259tdir&quot;, &#8211; New York Times n\u0259\u015frind\u0259 Robert Yolken-in s&ouml;zl\u0259ri iqtibas edilir.<\/p>\n<p>Qeyd:&nbsp;M\u0259tn&nbsp;New York Times q\u0259zetind\u0259ki m\u0259qal\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259kiml\u0259r h\u0259m d\u0259 \u015fizofreniyas\u0131 olan x\u0259st\u0259ni qan x\u0259rc\u0259ngind\u0259n m&uuml;alic\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n ona s&uuml;m&uuml;k iliyini k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;bl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 o, h\u0259r iki x\u0259st\u0259likd\u0259n azad olunub. M&uuml;alic\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri&nbsp;Frontiers in Psychiatry&nbsp;jurnal\u0131nda d\u0259rc olunandan sonra b\u0259nz\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-75242","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75242\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}