{"id":74301,"date":"2019-01-30T11:47:48","date_gmt":"2019-01-30T07:47:48","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=74301","title":{"rendered":"\u0130llarion Vorontsov-Da\u015fkov a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u00f6vqeyini m\u00fcdafi\u0259 edirdi"},"content":{"rendered":"<p>(\u0259vv\u0259li&nbsp;<a href=\"http:\/\/ucnoqta.az\/news\/74223\">http:\/\/ucnoqta.az\/news\/74223<\/a>)<\/p>\n<p><strong>Onun arvad\u0131 Liza Qriqoryevna milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni idi v\u0259 qraf q\u0131sa m&uuml;dd\u0259td\u0259 z\u0259ngin erm\u0259ni burjuaziyas\u0131 v\u0259 neft s\u0259naye&ccedil;il\u0259ri dair\u0259sind\u0259 geni\u015f \u0259laq\u0259l\u0259r yaratd\u0131&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p><em>Erm\u0259ni terroru yaln\u0131z Qafqazla m\u0259hdudla\u015fmad\u0131, b&uuml;t&uuml;n Rusiyan\u0131 b&uuml;r&uuml;d&uuml;, y&uuml;ks\u0259kr&uuml;tb\u0259li rus zabitl\u0259ri, nazirl\u0259ri, d&ouml;vl\u0259t m\u0259murlar\u0131 h\u0259lak oldular. Onlar\u0131n t&ouml;r\u0259tdikl\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259r &ccedil;ar hakimiyy\u0259tini vahim\u0259y\u0259 sald\u0131. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Qafqaz cani\u015fini Qriqori Qolits\u0131n yaz\u0131rd\u0131: &ldquo;M\u0259nd\u0259n olsa, Qafqazda c\u0259mi bir ki\u015fi v\u0259 bir qad\u0131n olmaqla iki erm\u0259ni saxlard\u0131m. Onlardan m&uuml;q\u0259vva d&uuml;z\u0259ldib Qafqaz muzeyin\u0259 qoyard\u0131m ki, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r vaxtil\u0259 Qafqazda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin nec\u0259 xalq oldu\u011funu bilsinl\u0259r&rdquo;.<\/em><\/p>\n<p>Terrorun qurbanlar\u0131ndan biri d\u0259 Qafqaz general-qubernatoru, knyaz Qriqori Qolits\u0131n\u0131n &ouml;z&uuml; oldu. 14 oktyabr 1903-c&uuml; ild\u0259 hn&ccedil;aklar ona qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sd t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 general-qubernator a\u011f\u0131r yaraland\u0131 v\u0259 1904-c&uuml; ilin sonlar\u0131nda &ccedil;ar Qolits\u0131n\u0131ni Peterburqa geri &ccedil;a\u011f\u0131rma\u011fa m\u0259cbur oldu.<br \/>\nBel\u0259 bir vaxtda Rusiyan\u0131 inqilab dal\u011fas\u0131 b&uuml;r&uuml;d&uuml;. 1905-ci ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flar &ccedil;arizm\u0259 qar\u015f\u0131 naraz\u0131l\u0131q dal\u011fas\u0131n\u0131 g&uuml;cl\u0259ndirdi. Zaqafqaziyada Rusiyan\u0131n hakim \u015fovinist dair\u0259l\u0259ri z\u0259rb\u0259ni &ouml;zl\u0259rind\u0259n yay\u0131nd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n erm\u0259nil\u0259rin antit&uuml;rk, antim&uuml;s\u0259lman kampaniyas\u0131n\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131lar. Bu i\u015fd\u0259 qraf \u0130llarion \u0130vanovi&ccedil; Vorontsov-Da\u015fkovun b&ouml;y&uuml;k rolu oldu. 1905-ci ilin fevral\u0131nda qraf \u0130llarion \u0130vanovi&ccedil; Vorontsov-Da\u015fkov Qafqaza cani\u015fin t\u0259yin edildi. Bu, erm\u0259nil\u0259ri daha da h\u0259v\u0259sl\u0259ndirdi. <img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2019\/january\/30\/medium\/ilyona.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/>Onun arvad\u0131 Liza Qriqoryevna milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni idi v\u0259 qraf q\u0131sa m&uuml;dd\u0259td\u0259 z\u0259ngin erm\u0259ni burjuaziyas\u0131 v\u0259 neft s\u0259naye&ccedil;il\u0259ri dair\u0259sind\u0259 geni\u015f \u0259laq\u0259l\u0259r yaratd\u0131. Onun k&ouml;m\u0259yi il\u0259 b&uuml;t&uuml;n Tiflisd\u0259 \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259r erm\u0259ni f\u0131r\u0131ldaq&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259lin\u0259 ke&ccedil;di. Bu t\u0259yinatdan sonra erm\u0259nil\u0259rin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 xeyli artd\u0131. Bu onunla ba\u011fl\u0131 idi ki, Vorontsov-Da\u015fkov a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m&ouml;vqeyini m&uuml;dafi\u0259 edirdi. O, Rusiya &ccedil;ar\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 bir raportda erm\u0259nil\u0259rin Rusiyadan ayr\u0131lmaq ist\u0259m\u0259diyini, lakin \u0259ksin\u0259, Osmanl\u0131 \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Rusiyaya ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bildirirdi.<\/p>\n<p>Vorontsov-Da\u015fkov d&ouml;n\u0259-d&ouml;n\u0259 Rusiya h&ouml;kum\u0259tinin v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda erm\u0259ni icmas\u0131n\u0131n m\u0259nafe &uuml;mumiliyini qeyd edir, etiqad qarda\u015flar\u0131n\u0131n&ndash;xristianlar\u0131n &ldquo;v\u0259h\u015fi t&uuml;rkl\u0259rd\u0259n&rdquo; m&uuml;dafi\u0259sinin z\u0259ruriliyin\u0259 diqq\u0259t yetirir, yeni Rusiya-Osmanl\u0131 m&uuml;harib\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Rusiya ordusuna hans\u0131 k&ouml;m\u0259yi g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131rd\u0131. Eyni zamanda Vorontsov-Da\u015fkov bel\u0259 hesab edirdi ki, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n erm\u0259ni \u0259halisi il\u0259 h&ouml;kum\u0259t aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259rin g&uuml;nahkar\u0131 rus m\u0259murlar\u0131d\u0131r, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259, Qafqaz\u0131n sabiq cani\u015fini knyaz Lobanov-Rostovskidir. O, XIX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131 Erm\u0259nistan\u0131nda erm\u0259ni &ccedil;\u0131x\u0131\u015flar\u0131 zaman\u0131 Rusiyan\u0131n T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 m&uuml;harib\u0259y\u0259 girm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>Vorontsov-Da\u015fkov raportda yaz\u0131rd\u0131: &quot;\u0130nqilab alovuna b&uuml;r&uuml;nm&uuml;\u015f bu ucqar diyar\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 m\u0259ni Qafqaz s\u0259rdar\u0131 t\u0259yin etm\u0259kl\u0259 Siz \u018flah\u0259zr\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n, m\u0259nim t\u0259s\u0259vv&uuml;rl\u0259rim\u0259 g&ouml;r\u0259, Rusiya erm\u0259nil\u0259ri aras\u0131nda naraz\u0131l\u0131q yaradan b&uuml;t&uuml;n t\u0259dbirl\u0259ri l\u0259\u011fv etm\u0259k m&uuml;nasib v\u0259 do\u011fru olard\u0131. Yaln\u0131z Siz \u018flah\u0259zr\u0259tin m\u0259n\u0259 bu y&uuml;ks\u0259k monarx etimad\u0131 m\u0259nim erm\u0259nil\u0259r\u0259 m&uuml;nasib\u0259td\u0259 siyas\u0259timi pisl\u0259y\u0259n bir &ccedil;ox d&ouml;vl\u0259t xadiml\u0259rinin d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259rinin \u0259ksin\u0259 olaraq m\u0259n\u0259 onu d&ouml;nm\u0259d\u0259n h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259y\u0259 q&uuml;vv\u0259 b\u0259x\u015f edirdi. Lakin indi, \u018flah\u0259zr\u0259t, m\u0259n b&uuml;t&uuml;n t\u0259b\u0259\u0259l\u0259r ad\u0131ndan siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etm\u0259kd\u0259 xo\u015fb\u0259xt\u0259m ki, Siz \u018flah\u0259zr\u0259t indi t\u0259kc\u0259 Rusiya erm\u0259nil\u0259rinin \u015f\u0259xsind\u0259 sadiq t\u0259b\u0259\u0259l\u0259r\u0259 malik olmaqla qalmay\u0131b, h\u0259m d\u0259 yaln\u0131z Rusiyadan v\u0259 onun ali r\u0259hb\u0259rind\u0259n onlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131n\u0131n, \u015f\u0259r\u0259fl\u0259rinin v\u0259 \u0259mlaklar\u0131n\u0131n k&uuml;rdl\u0259rin ard\u0131-aras\u0131 k\u0259silm\u0259y\u0259n v\u0259h\u015filikl\u0259rind\u0259n h\u0259qiqi m&uuml;dafi\u0259sini g&ouml;r\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rini d\u0259rind\u0259n d\u0259rk ed\u0259n Osmanl\u0131 erm\u0259nil\u0259rinin d\u0259 n\u0259z\u0259rl\u0259rini &ouml;z&uuml;n&uuml;z\u0259 c\u0259lb edirsiniz&quot;.<\/p>\n<p>Vorontsov-Da\u015fkovun s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r &ccedil;ar h&ouml;kum\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 loyal m&uuml;nasib\u0259t s\u0259rgil\u0259yirdil\u0259r. \u018fsas m\u0259qs\u0259d Osmanl\u0131 d&ouml;vl\u0259ti il\u0259 m&uuml;harib\u0259 ba\u015flayaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 &ccedil;ar h&ouml;kum\u0259tin\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u0259st\u0259k g&ouml;st\u0259ril\u0259c\u0259yin\u0131 a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan etm\u0259k idi. N\u0259tic\u0259d\u0259 Tiflisd\u0259 &ldquo;Da\u015fnaks&uuml;tyun&rdquo;un f\u0259al\u0131 doktor Zavriyevl\u0259 Vorontsov-Da\u015fkov aras\u0131nda intensiv dan\u0131\u015f\u0131qlar ba\u015fland\u0131. Bu dan\u0131\u015f\u0131qlarda yepiskop Mesrop, Samson Arutyunov v\u0259 A.Xatisov i\u015ftirak edirdil\u0259r.&nbsp;<\/p>\n<p>Da\u015fnaklar m&uuml;harib\u0259 ba\u015flayarsa b&uuml;t&uuml;n q&uuml;vv\u0259l\u0259rini Qafqaz ordusunun s\u0259r\u0259ncam\u0131na verm\u0259yi &ouml;z &ouml;hd\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;t&uuml;rd&uuml;l\u0259r. &Ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259, Vorontsov-Da\u015fkov erm\u0259nil\u0259rl\u0259 \u015e\u0259rqi Anadolunun, Kilikiyan\u0131n vilay\u0259tl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t muxtar Erm\u0259nistan yarad\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259d etdi. Tiflis dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 daha sonra Peterburqda davam etdirildi. Burada ilkin sazi\u015fl\u0259r i\u015fl\u0259nib haz\u0131rland\u0131. Bu sazi\u015fl\u0259r &ouml;z&uuml;nd\u0259 prinsip etibar\u0131 il\u0259 iki \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259ni \u0259ks etdirirdi: Osmanl\u0131 \u0259razil\u0259ri hesab\u0131na yarad\u0131lacaq muxtar Erm\u0259nistan; Osmanl\u0131 d&ouml;vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;harib\u0259 zaman\u0131 erm\u0259ni terror&ccedil;u d\u0259st\u0259l\u0259rinin rus ordusu il\u0259 m&uuml;tt\u0259fiq vuru\u015fmas\u0131.<\/p>\n<p>Bu d&ouml;vr bar\u0259d\u0259 Qafqaz cani\u015fini Vorontsov-Da\u015fkovun m&uuml;hafiz\u0259 komandiri olmu\u015f zabit N.A.Biqayevin q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &ldquo;Qafqaz\u0131n sonuncu cani\u015fini&rdquo; kitab\u0131nda maraql\u0131 faktlar var. O qeyd edirdi ki, Qafqazda erm\u0259nil\u0259ri sevmirdil\u0259r. Onlara qar\u015f\u0131 bel\u0259 m&uuml;nasib\u0259t\u0259 baxmayaraq Vorontsov-Da\u015fkovun ail\u0259sind\u0259 onlara qar\u015f\u0131 mehriban, isti m&uuml;nasib\u0259t g&ouml;st\u0259rilirdi. Erm\u0259nil\u0259r onlar\u0131n simas\u0131nda &ouml;zl\u0259rin\u0259 arxa tapm\u0131\u015fd\u0131lar. T\u0259sad&uuml;fi deyil ki, vaxtil\u0259 Qolits\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259nil\u0259rin nam\u0259rd m\u0259qs\u0259dl\u0259rinin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n kils\u0259l\u0259rd\u0259n, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n b&ouml;y&uuml;k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 pullar m&uuml;sadir\u0259 edils\u0259 d\u0259, Vorontsov-Da\u015fkov \u0259ksin\u0259, h\u0259min v\u0259saiti erm\u0259nil\u0259r\u0259 qaytard\u0131. Bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, erm\u0259nil\u0259rin maraqlar\u0131 il\u0259 Da\u015fkov kimil\u0259rin maraqlar\u0131 &uuml;st-&uuml;st\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;rd&uuml;&rdquo;.<br \/>\nBel\u0259 m&ouml;vqe Rusiya &uuml;&ccedil;&uuml;n g\u0259r\u0259kli idi. &Ccedil;ar Rusiyas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri Osmanl\u0131 d&ouml;vl\u0259tinin \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259rini \u0259l\u0259 ke&ccedil;irm\u0259k idi. Lakin bunun h\u0259l\u0259lik m&uuml;mk&uuml;n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015f\u0259n Rusiya ilk olaraq erm\u0259nil\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259yi d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rd&uuml;. Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 getdikc\u0259 daha &ccedil;ox inan\u0131rd\u0131lar ki, yaln\u0131z Rusiya d&ouml;vl\u0259ti onlar\u0131n siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259, d&ouml;vl\u0259tl\u0259rini qura bil\u0259r. Bu fikri yaln\u0131z sad\u0259 erm\u0259nil\u0259r deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 erm\u0259ni liderl\u0259ri, katolikos v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdil\u0259r. Bir simbioz yaranm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nY\u0259ni &ccedil;ar Rusiyas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin k&ouml;m\u0259yi il\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259rini tutmaq, geosiyasi maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n onlardan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k, erm\u0259nil\u0259r is\u0259 onlar\u0131n k&ouml;m\u0259yi il\u0259 d&ouml;vl\u0259tl\u0259rini yaratmaq niyy\u0259tind\u0259 idil\u0259r. \u018fslind\u0259, Rusiya ist\u0259r &ouml;z \u0259razisind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 i\u015f\u011fal ed\u0259c\u0259yi Osmanl\u0131 torpa\u011f\u0131nda erm\u0259ni d&ouml;vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131nda maraql\u0131 deyildi. Sad\u0259c\u0259 bu bar\u0259d\u0259 ac\u0131q dan\u0131\u015fm\u0131r, niyy\u0259tini gizli saxlay\u0131rd\u0131. Bunlar\u0131n fonunda &ccedil;ar Rusiyas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin silahlanmas\u0131n\u0131 da d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi. Erm\u0259nil\u0259r Qafqaz cani\u015fini Voronsov-Da\u015fkovun x&uuml;susi icaz\u0259si v\u0259 erm\u0259ni yepiskoplar\u0131 Xoren v\u0259 Suren t\u0259r\u0259find\u0259n m&uuml;v\u0259kkil edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 silahla t\u0259min olunurdular. Dem\u0259li, onlar\u0131n silahla ba\u011fl\u0131 he&ccedil; bir probleml\u0259ri yox idi. Da\u015fnaklar\u0131n ozamank\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv&uuml;r etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bildir\u0259k ki, h\u0259l\u0259 1892-ci ild\u0259n etibar\u0259n milli ordu qurmaq yolunda t\u0259cili t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r\u0259n erm\u0259ni liderl\u0259ri art\u0131q 1905-ci ild\u0259, Qafqazdak\u0131 ilk a&ccedil;\u0131q silahl\u0131 toqqu\u015fmalar zaman\u0131 100 min n\u0259f\u0259rlik etnik ordu yaratma\u011fa nail olmu\u015fdular.&nbsp;<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq az\u0259rbaycanl\u0131lar h\u0259min d&ouml;vrd\u0259 haz\u0131rl\u0131qs\u0131z idil\u0259r. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 &ccedil;ar m\u0259murlar\u0131 inqilabdan diqq\u0259ti yay\u0131nd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 iki mill\u0259t aras\u0131nda d&uuml;\u015fm\u0259n&ccedil;lik toxumu s\u0259pirdi. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 x&uuml;susi x\u0259fiyy\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin qurulmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.<br \/>\nC.Zeynalo\u011flunun 1924-c&uuml; ild\u0259 \u0130stanbulda n\u0259\u015fr edil\u0259n kitab\u0131nda bel\u0259 m\u0259lumat verilir. &laquo;Yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar q\u0259fl\u0259td\u0259 idil\u0259r v\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flarda &ccedil;ar\u0131n t\u0259r\u0259fini saxlay\u0131rd\u0131lar. Rusiya h&ouml;kum\u0259ti m&uuml;s\u0259lmanlar\u0131n bu q\u0259fl\u0259tind\u0259n istifad\u0259 edib Peterburqdan x&uuml;susi sur\u0259td\u0259 y&uuml;z otuz x\u0259fiyy\u0259 m\u0259muru g&ouml;nd\u0259r\u0259r\u0259k t&uuml;rkl\u0259r (az\u0259rbaycanl\u0131lar) il\u0259 erm\u0259nil\u0259r aras\u0131nda icra etdiyi t\u0259bli\u011fat il\u0259 birini dig\u0259ri \u0259leyhin\u0259 silah i\u015fl\u0259tm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edir v\u0259 \u0259srl\u0259rc\u0259 yax\u015f\u0131 ke&ccedil;in\u0259n iki mill\u0259ti birini dig\u0259rin\u0259 q\u0131rd\u0131r\u0131rd\u0131&quot;.<\/p>\n<p>H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Bor&ccedil;al\u0131 q\u0259zas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u015eulaver q\u0259s\u0259b\u0259si idi v\u0259 bu q\u0259s\u0259b\u0259nin \u0259halisinin &ccedil;oxu erm\u0259nil\u0259r idi. \u0130st\u0259nil\u0259n an milli z\u0259mind\u0259 qar\u015f\u0131durma yarana bil\u0259rdi. Q\u0259zan\u0131n idar\u0259&ccedil;iliyi is\u0259 rus mill\u0259tind\u0259n olan pristavlara v\u0259 b&ouml;lg\u0259nin xristian \u0259halisind\u0259n se&ccedil;il\u0259n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259r\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu is\u0259 yerli m&uuml;s\u0259lman &#8211; t&uuml;rk \u0259halisinin haql\u0131 naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu.&nbsp;<br \/>\nH\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Zaqafqaziya m&uuml;ftisi Mirz\u0259 H&uuml;seyn Qay\u0131bovla Bor&ccedil;al\u0131 qaz\u0131s\u0131 Yusif \u018ff\u0259ndi Allahyarzad\u0259 il\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f\u0259rk\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259ni m&uuml;zakir\u0259 edibl\u0259r. Qaz\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u015eulaverd\u0259n Ar\u0131xl\u0131 k\u0259ndin\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;b. S&ouml;hb\u0259t burda q\u0259zan\u0131n inzibati m\u0259rk\u0259zinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sind\u0259n deyil, s&uuml;nni m\u0259zh\u0259binin m\u0259rk\u0259zinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sind\u0259n gedir. Ar\u0131xl\u0131 m\u0259s&ccedil;idi bel\u0259 bir g\u0259rgin, narahat d&ouml;vrd\u0259 tikilib.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>(davam\u0131 var)<br \/>\nP&uuml;nhan \u018ff\u0259ndiyev<\/strong><br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u0259vv\u0259li&nbsp;http:\/\/ucnoqta.az\/news\/74223) Onun arvad\u0131 Liza Qriqoryevna milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni idi v\u0259 qraf q\u0131sa m&uuml;dd\u0259td\u0259 z\u0259ngin erm\u0259ni burjuaziyas\u0131 v\u0259 neft s\u0259naye&ccedil;il\u0259ri dair\u0259sind\u0259 geni\u015f \u0259laq\u0259l\u0259r yaratd\u0131&nbsp; Erm\u0259ni terroru yaln\u0131z Qafqazla m\u0259hdudla\u015fmad\u0131, b&uuml;t&uuml;n Rusiyan\u0131 b&uuml;r&uuml;d&uuml;,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-74301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74301\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}