{"id":71276,"date":"2018-11-20T20:13:30","date_gmt":"2018-11-20T16:13:30","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=71276","title":{"rendered":"Cib\u0259 s\u0259rf\u0259li, amma cana ziyanl\u0131 sellofan paketl\u0259r v\u0259 plastik qablar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Eyyub H&uuml;seynov: &ldquo;Tal\u0131\u015f z\u0259nbill\u0259ri sellofan torbalar\u0131n \u0259n g&ouml;z\u0259l alternativi ola bil\u0259r&rdquo;<br \/>\nM\u0259lah\u0259t Abbasova: &ldquo;Plastik qab v\u0259 sellofan paketl\u0259rin istifad\u0259si son h\u0259dd\u0259 qan v\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 bel\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bilir&rdquo;<br \/>\nAdil Qeybulla: &ldquo;Bu g&uuml;n okeanlara, d\u0259nizl\u0259r\u0259 at\u0131lan plastik qablar\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir \u0259sr vaxt laz\u0131md\u0131r&rdquo;&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>AB\u015e ekoloqlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, h\u0259r il d&uuml;nyada 500 milyard (qeyri-r\u0259smi m\u0259lumatlara g&ouml;r\u0259 &#8211; 1 trilyon) sellofan torba istehsal edilir. D&uuml;nyada h\u0259r 1 d\u0259qiq\u0259d\u0259 is\u0259 1 milyon polietilen torba zibil qutusuna at\u0131l\u0131r. Polietilenin &ccedil;&uuml;r&uuml;y\u0259r\u0259k yox olmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n torpaqda 800 il, d\u0259nizd\u0259 is\u0259 400 il laz\u0131m g\u0259lir. Al\u0131\u015f-veri\u015fl\u0259rin \u0259n ba\u015fl\u0131ca yard\u0131m&ccedil;\u0131s\u0131 hesab edil\u0259n bu torbalar\u0131n t\u0259bi\u0259t\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259rl\u0259r saya g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r &ccedil;oxdur. Lakin art\u0131q bir s\u0131ra d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259ri sellofan paketl\u0259rd\u0259n imtina edir. Tayvan, Keniya, Uqanda, Fransa, Amerika, Latviya v\u0259 bu kimi bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rin h&ouml;kum\u0259tl\u0259ri d\u0259 sellofan paket istifad\u0259 edilm\u0259sini yasaqlay\u0131b. G&uuml;rc&uuml;standa da onlardan istifad\u0259y\u0259 qada\u011fa qoyulub. B\u0259s g&ouml;r\u0259s\u0259n bu qada\u011fa sistemi bizd\u0259 n\u0259 zaman t\u0259tbiq olunacaq? Sellofan paketl\u0259rin v\u0259 plastik qablar\u0131n insan orqanizmi &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 kimi z\u0259r\u0259rl\u0259ri var? Bu istiqam\u0259td\u0259 hans\u0131 i\u015fl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259sin\u0259 ehtiyac var?<\/p>\n<p>Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r naziri Muxtar Babayev deyib ki, t\u0259biidir ki, polietilen torbalardan tamamil\u0259 imtina etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n olmayacaq, onlar\u0131n &ccedil;e\u015fidl\u0259ri &ccedil;oxdur: &ldquo;Amma t\u0259dric\u0259n b\u0259zil\u0259rinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir. Polietilen torbalar\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi dig\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015f t\u0259\u015fkilatlarla birg\u0259 t\u0259bli\u011fat i\u015fl\u0259ri apar\u0131r. Maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin m\u0259qs\u0259di plastik tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 daha yax\u0131n olmaq v\u0259 bu problemi Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n yum\u015faltmaqd\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Azad \u0130stehlak&ccedil;\u0131lar Birliyinin s\u0259dri Eyyub H&uuml;seynov deyir ki, bir s\u0131ra Avropa &ouml;lk\u0259l\u0259ri sellofan torbalar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 qada\u011fa qoyubdur. Az\u0259rbaycanda da bu proses m&uuml;tl\u0259q getm\u0259lidir: &ldquo;Amma bizd\u0259 \u0259ksin\u0259dir, hans\u0131 market\u0259 gedirs\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r ist\u0259s\u0259n sellofan torba g&ouml;t&uuml;r\u0259 bil\u0259rs\u0259n. MDB m\u0259kan\u0131nda sellofan torbalar istifad\u0259 olunur, lakin o \u015f\u0259ffaf v\u0259 &ccedil;ox nazikdir. H\u0259m d\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq pulla sat\u0131l\u0131r. M\u0259n d\u0259 bunun t\u0259r\u0259fdar\u0131yam ki, sellofan torbalar pulla sat\u0131ls\u0131n v\u0259 t\u0259dric\u0259n bu azald\u0131ls\u0131n. \u018fhali ev torbalar\u0131ndan v\u0259 &ccedil;it torbalardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flas\u0131n. Tal\u0131\u015f z\u0259nbill\u0259ri sellofan torbalar\u0131n \u0259n g&ouml;z\u0259l alternativi ola bil\u0259r. D&uuml;nyan\u0131n he&ccedil; bir yerind\u0259 olmayan, ekoloji t\u0259miz, Tal\u0131\u015f b&ouml;lg\u0259sin\u0259 aid olan \u0259sl bazar z\u0259nbill\u0259ridir. H\u0259tta bu z\u0259nbill\u0259ri &uuml;st\u0259lik xarici bazara da &ccedil;\u0131xartmaq olar&rdquo;.<\/p>\n<p>A\u0130B s\u0259drinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, &ldquo;Az\u0259rsun&rdquo; &ouml;z ticar\u0259t \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 &ldquo;Bazar store&rdquo;d\u0259 &ccedil;ox yax\u015f\u0131 bir t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s edib, torbalar\u0131 bir q\u0259d\u0259r nazildib v\u0259 &uuml;st&uuml;n\u0259 elan yaz\u0131b. Elanda deyilir, yax\u015f\u0131 olar ki, bundan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259siniz, &ccedil;it torbalardan istifad\u0259 ed\u0259siniz. D&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r\u0259m ki, Az\u0259rsun&rdquo; v\u0259 &ldquo;Bazar store&rdquo;un&nbsp; bu t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml;n\u0259 dig\u0259r marketl\u0259r d\u0259 qo\u015fulmal\u0131d\u0131r. Torbalar nazildilm\u0259li, \u0259hali d\u0259 yava\u015f-yava\u015f imtina etm\u0259lidir&rdquo;.<br \/>\nE.H&uuml;seynov vur\u011fulad\u0131 ki, bu torbalar \u0259traf m&uuml;hiti intensiv olaraq &ccedil;irkl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, yananda z\u0259h\u0259rli qaz da burax\u0131r: &ldquo;T\u0259kc\u0259 torpa\u011f\u0131 deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 havan\u0131 korlay\u0131r, &ccedil;irkl\u0259ndirir. \u015f\u0259h\u0259r u\u015faqlar\u0131ndan in\u0259kl\u0259rin n\u0259 il\u0259 qidaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fanda sellofan torba il\u0259 cavab\u0131n\u0131 verm\u0259l\u0259ri he&ccedil; d\u0259 t\u0259sad&uuml;fi deyil ki. &Ccedil;&uuml;nki \u015f\u0259h\u0259r \u0259traf\u0131nda zibillikl\u0259rd\u0259 in\u0259kl\u0259rin sellofan torba yedikl\u0259rini g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Bunlar ham\u0131s\u0131 anormal hald\u0131r v\u0259 insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda &ouml;z m\u0259nfi izl\u0259rini qoyur&rdquo;.&nbsp;<br \/>\nA\u0130B s\u0259dri onu da n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;atd\u0131rd\u0131 ki, ka\u011f\u0131z v\u0259 par&ccedil;a torbalar\u0131n istehsal\u0131 baha ba\u015fa g\u0259ldiyind\u0259n ticar\u0259t obyektl\u0259ri sellofan qabla\u015fd\u0131rmaya &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verir: &ldquo;Polietilen torbalar orqanizm &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259r\u0259rlidir. Polietilen torbalar\u0131n t\u0259krar istifad\u0259si qada\u011fan olunsa da, b\u0259zi \u015firk\u0259tl\u0259r istifad\u0259 olunan paketl\u0259ri toplayaraq onlardan t\u0259krar istifad\u0259 edir. \u015e\u0259ffaf torbalar is\u0259 &ccedil;ox nazik oldu\u011fundan i&ccedil;\u0259risin\u0259 isti &ccedil;&ouml;r\u0259k v\u0259 ya dig\u0259r isti \u0259rzaq qoyduqda \u0259riyir, q\u0131r\u0131\u015f\u0131r v\u0259 \u0259rzaqla reaksiyaya girir. Ucuz ba\u015fa g\u0259ldiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n insanlar sellofanlarda \u0259rzaqlar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131ma\u011fa &uuml;st&uuml;nl&uuml;k vers\u0259l\u0259r d\u0259, bu insan orqanizmi &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259r\u0259rlidir&rdquo;.<\/p>\n<p>E.H&uuml;seynov qara r\u0259ngli sellofan torbalar daha t\u0259hl&uuml;k\u0259li oldu\u011funu x&uuml;susi olaraq qeyd etdi. Bildirdi ki, bu c&uuml;r torbalarda qida saxlamaq he&ccedil; d\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tli deyil: &ldquo;Qara v\u0259 dig\u0259r r\u0259ngli torbalar zibill\u0259rin t\u0259krar emal\u0131ndan al\u0131n\u0131r. B\u0259zi torbalar\u0131n r\u0259ngi asanl\u0131qla insan\u0131n \u0259lin\u0259 v\u0259 torbada saxlan\u0131lan \u0259rza\u011fa da ke&ccedil;ir. \u018frzaq vasit\u0259sil\u0259 is\u0259 orqanizm\u0259 daxil olur. Qara sellofan torbalar\u0131n istehsal\u0131 xeyli azal\u0131bd\u0131r, bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n vaxtil\u0259 xeyli i\u015fl\u0259r apar\u0131ld\u0131. Bunlar daha z\u0259r\u0259rli v\u0259 pis qoxuludur&rdquo;.<\/p>\n<p>H\u0259kim-terapevt M\u0259lah\u0259t Abbasova bildirdi ki, sellofan torbalar v\u0259 plastik qablar ham\u0131s\u0131 sintetik madd\u0259l\u0259rd\u0259n, neftin t&ouml;k&uuml;nt&uuml;l\u0259rind\u0259n, y\u0259ni son m\u0259hsullar\u0131ndan haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox z\u0259r\u0259rlidir: &ldquo;Y\u0259ni t\u0259bii yolla deyil. T\u0259s\u0259vv&uuml;r edin ki, sintetik bir qab\u0131n i&ccedil;ind\u0259 adi t\u0259bii suyu saxlay\u0131rsan v\u0259 h\u0259min su o madd\u0259l\u0259rl\u0259 reaksiyaya girir v\u0259 insan orqanizmin\u0259 ziyan\u0131 olan madd\u0259l\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. H\u0259min madd\u0259l\u0259r orqanizmd\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015faraq bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r yarad\u0131r. Bir d\u0259 g&ouml;r&uuml;rs\u0259n ki, u\u015faqlarda s\u0259b\u0259bsiz d\u0259ri s\u0259pgil\u0259ri, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq poz\u011funlu\u011fu v\u0259 s. x\u0259st\u0259likl\u0259r olur. Son h\u0259dd\u0259 qan v\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 bel\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bilir. Onun &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 bacard\u0131qca yem\u0259k i&ccedil;m\u0259k m\u0259hsullar\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131nda t\u0259bii madd\u0259l\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. V\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r ki, plastik qablardan v\u0259 sellofan torbalar\u0131n istifad\u0259si m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n&rdquo;.<\/p>\n<p>Elmin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin ortada oldu\u011funu bildir\u0259n tibbi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 ekspert Adil Qeybulla is\u0259 deyir ki, uzun m&uuml;dd\u0259tli ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 sellofan torbalar\u0131n v\u0259 plastik qablar\u0131n z\u0259r\u0259rl\u0259ri elmi s&uuml;buta yetirilib: &ldquo; Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 plastik qablardan istifad\u0259 bir &ccedil;ox d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 qada\u011fan olunub. Plastik qablar\u0131n he&ccedil; yerd\u0259 h\u0259ll olunmamams\u0131, torpa\u011fa qar\u0131\u015fmamas\u0131 v\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 onlar\u0131n utilizasiyas\u0131 ciddi probleml\u0259r yarad\u0131r b&uuml;t&uuml;n bunlar da g&ouml;z &ouml;n&uuml;nd\u0259dir. Bu g&uuml;n okeanlara, d\u0259nizl\u0259r\u0259 at\u0131lan plastik qablar\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir \u0259sr vaxt laz\u0131md\u0131r. Bu q\u0259d\u0259r b&ouml;y&uuml;k itki var. Bu ciddi v\u0259 ekoloji problemdir&rdquo;.<br \/>\nA.Qeybulla deyir ki, plastik qablar\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki toksiki madd\u0259l\u0259r m&uuml;xt\u0259lif t\u0259sirl\u0259rd\u0259n, g&uuml;n\u0259\u015f \u015f&uuml;as\u0131ndan, istid\u0259n onun t\u0259rkibind\u0259 saxlan\u0131lan qidalara, \u0259rzaqlara hopur v\u0259 insan orqanizmin\u0259 toksiki t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir: &ldquo; Plastik qablar q\u0259tiyy\u0259n m\u0259sl\u0259h\u0259tli deyil. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 qidan\u0131 uzun m&uuml;dd\u0259t onun i&ccedil;ind\u0259 saxlad\u0131qda qidan\u0131n dad\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259rkibini d\u0259yi\u015fir. Plastik qablardan v\u0259 sellofan torbalardan istifad\u0259 etm\u0259k insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259r\u0259rli v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259lidir. Genofondun qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan d&uuml;nyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 \u0259rzaq t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Milli t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik konsepsiyas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bir ne&ccedil;\u0259 &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 plastik qablar\u0131n v\u0259 sellofan torbalar\u0131n qada\u011fa olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar &ccedil;\u0131x\u0131b v\u0259 onlar ba\u015fqa alternativ materiallarla \u0259v\u0259z olunur&rdquo;.<\/p>\n<p>Ekspertin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, bizd\u0259 buna ke&ccedil;m\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 &ccedil;\u0259tin deyil: &ldquo;\u018fvv\u0259la burda \u0259hali &ccedil;ox azd\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, \u0259halinin qeyri-plastik materiallarla t\u0259min olunmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n imkanlar\u0131 daxilind\u0259dir &rdquo;.<\/p>\n<p>\n<strong>K&ouml;n&uuml;l Oruc<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eyyub H&uuml;seynov: &ldquo;Tal\u0131\u015f z\u0259nbill\u0259ri sellofan torbalar\u0131n \u0259n g&ouml;z\u0259l alternativi ola bil\u0259r&rdquo; M\u0259lah\u0259t Abbasova: &ldquo;Plastik qab v\u0259 sellofan paketl\u0259rin istifad\u0259si son h\u0259dd\u0259 qan v\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 bel\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xara bilir&rdquo; Adil&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-71276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71276"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71276\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}