{"id":71074,"date":"2018-11-15T21:44:29","date_gmt":"2018-11-15T17:44:29","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=71074","title":{"rendered":"<font color=red><b>\u201cSosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 saxta profill\u0259r a\u00e7maq \u0259d\u0259bsizlik v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tsizlikdir\u201d<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;&Ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 internetd\u0259n istifad\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsun&rdquo;<br \/>\nOsman G&uuml;nd&uuml;z: &ldquo;Feysbuk qaydalar\u0131na v\u0259 m&ouml;vcud normalara g&ouml;r\u0259, saxta profil v\u0259 ya s\u0259hif\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 yolverilm\u0259z v\u0259 qanunsuzdur&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi (D\u0130N) sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 saxta s\u0259hif\u0259 yaradanlara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Qurumdan veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, son g&uuml;nl\u0259r D\u0130N-in ad\u0131ndan v\u0259 loqotipind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 icaz\u0259siz v\u0259 saxta s\u0259hif\u0259, kanal, profill\u0259r yaradan, i\u015fl\u0259d\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 artmaqdad\u0131r.<br \/>\nBel\u0259 profill\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131, i\u015fl\u0259dilm\u0259si yolverilm\u0259zdir v\u0259 qanunla m&uuml;\u0259yy\u0259n edilmi\u015f qaydada m\u0259suliyy\u0259t yarad\u0131r: &ldquo;H\u0259min s\u0259hif\u0259 v\u0259 profill\u0259rd\u0259 polisin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 dair t\u0259hrif olunmu\u015f yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar yerl\u0259\u015fdirilir, v\u0259t\u0259nda\u015flar t\u0259r\u0259find\u0259n &uuml;nvanlanm\u0131\u015f suallara s\u0259hv cavablar yaz\u0131l\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 izl\u0259yicil\u0259rin\u0259 saxta s\u0259hif\u0259 v\u0259 profill\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259m\u0259yi t&ouml;vsiy\u0259 edirik. M\u0259lumat &uuml;&ccedil;&uuml;n bir daha xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259rdi ki, ictimaiyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, polis-v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 polis-media m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin daha da yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f r\u0259smi s\u0259hif\u0259l\u0259ri art\u0131q 2 il\u0259 yax\u0131nd\u0131r ki, f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir&rdquo;.<\/p>\n<p>Bu kimi hallar az deyil. B\u0259zi m\u0259\u015fhur m&uuml;\u011f\u0259nnil\u0259rin, aktyorlar\u0131n da ad\u0131ndan saxta profill\u0259r a&ccedil;\u0131l\u0131r, onlar haqq\u0131nda yalan-yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar yay\u0131l\u0131r. B\u0259s g&ouml;r\u0259s\u0259n bunlara qar\u015f\u0131 nec\u0259 m&uuml;bariz\u0259 aparmaq laz\u0131md\u0131r?<br \/>\nBu insanlar\u0131 hans\u0131 c\u0259zalar g&ouml;zl\u0259yir?<\/p>\n<p>M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flunun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259 haqq\u0131nda maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259rin apar\u0131lmas\u0131, bu bar\u0259d\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m&uuml;zakir\u0259l\u0259rin olmas\u0131, dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r: &ldquo;Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 saxta profill\u0259r a&ccedil;maq \u0259d\u0259bsizlik v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tsizlikdir. Amma t\u0259bii ki, o saxta s\u0259hif\u0259l\u0259ri a&ccedil;anlara bu s&ouml;zl\u0259r o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259sir etm\u0259y\u0259c\u0259kdir. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ictimai q\u0131naq da yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r, bu da &ouml;z yerind\u0259. Amma bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox rol oynayan inzibati metodlard\u0131r. &Ccedil;al\u0131\u015f\u0131b saxta s\u0259hif\u0259l\u0259ri kiml\u0259rin a&ccedil;d\u0131\u011f\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 onlara qar\u015f\u0131 da m&uuml;bariz\u0259 aparmaq laz\u0131md\u0131r. Onlar\u0131n m&uuml;xt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rd\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 &ccedil;ox m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. &Ccedil;&uuml;nki bu adamlar h\u0259min saxta profill\u0259ri v\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259ri m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; a&ccedil;\u0131rlar,&nbsp; &ouml;z xarakterl\u0259ri etibaril\u0259 neqativ davran\u0131\u015flar\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131 olanlard\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>\u018f. Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu bel\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 inzibati metodlara daha &ccedil;ox &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verm\u0259yin vacibliyini vur\u011fulad\u0131: &ldquo;Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi (D\u0130N) d\u0259 bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 yaymaqla d&uuml;z edir. Ba\u015fqa bir imkanlardan da istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan insanlar &ouml;z m\u0259suliyy\u0259tl\u0259rini hiss etsinl\u0259r. &Ccedil;&uuml;nki saxta s\u0259hif\u0259 v\u0259 profil a&ccedil;anlar\u0131n he&ccedil; biri bunu xo\u015f niyy\u0259tl\u0259 etmir, onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 neqativ i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bunu a&ccedil;\u0131rlar. Y\u0259ni d&uuml;z adam bunu niy\u0259 etsin ki? Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 inzibati m&uuml;daxil\u0259y\u0259 ehtiyac var&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>Sosioloq \u0259lav\u0259 etdi ki, maarifl\u0259ndirilm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131na ehtiyac var: &ldquo;Orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 dig\u0259r t\u0259dris m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 maarifl\u0259ndirilm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130nternetd\u0259n istifad\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti deyil\u0259n bir anlay\u0131\u015f\u0131 var. &Ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 internetd\u0259n istifad\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsun. M\u0259d\u0259niyy\u0259t d\u0259 o dem\u0259kdir ki, burda insanlar ist\u0259r dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, ist\u0259r davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 bu c&uuml;r h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri il\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259, ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda g\u0259rginliy\u0259 yox, daha &ccedil;ox xo\u015f \u0259hval-ruhiyy\u0259 yarad\u0131rlar. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 saxta profil v\u0259 s\u0259hif\u0259 a&ccedil;araq g\u0259rginlik yaradan insanlar xo\u015fag\u0259lm\u0259y\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olduqlar\u0131n\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259lidirl\u0259r. Anlamal\u0131d\u0131rlar ki, bu bir bacar\u0131q, qabiliyy\u0259t deyil. Bu sad\u0259c\u0259 olaraq neqativ v\u0259 arzu olunmayan h\u0259r\u0259k\u0259tdir&rdquo;.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0130nternet Forumunun r\u0259hb\u0259ri, Multimedia M\u0259rk\u0259zinin direktoru Osman G&uuml;nd&uuml;z deyib ki, feysbuk qaydalar\u0131na v\u0259 m&ouml;vcud normalara g&ouml;r\u0259, saxta profil v\u0259 ya s\u0259hif\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 yolverilm\u0259zdir v\u0259 qanunsuzdur: &ldquo;Feysbukun qaydalar\u0131na g&ouml;r\u0259, h\u0259r bir \u015f\u0259xs &ouml;z real ad\u0131 alt\u0131nda qeydiyyatdan ke&ccedil;m\u0259lidir v\u0259 &ouml;z&uuml;n\u0259 yaln\u0131z bir hesab a&ccedil;a bil\u0259r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n deyim ki, b&uuml;t&uuml;n sosial media platformalar\u0131nda saxta profil a&ccedil;maq qada\u011fan olunur. Dem\u0259li, \u0259g\u0259r ba\u015fqa ad alt\u0131nda hesab a&ccedil;\u0131rs\u0131n\u0131zsa, siz d\u0259rhal feysbukun \u015f\u0259rtl\u0259rini pozmu\u015f olursunuz. Eyni zamanda, siz ba\u015fqa birisinin \u015f\u0259klini y&uuml;kl\u0259y\u0259r\u0259k onu &ouml;z&uuml;n&uuml;z&uuml;nk&uuml; kimi t\u0259qdim edirsinizs\u0259, bu da art\u0131q informasiyan\u0131n t\u0259hrif olunmas\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, f\u0259rdi informasiyalar\u0131n qeyri-qanuni \u0259ld\u0259 edilm\u0259sidir. \u018fg\u0259r siz bir ba\u015fqas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan informasiyalar yayma\u011fa ba\u015flay\u0131rs\u0131n\u0131zsa, bu daha a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 bir hald\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, siz faktlar\u0131n t\u0259hrif edilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olursunuz&rdquo;.<\/p>\n<p>Sa\u011flam C\u0259miyy\u0259t \u0130B-nin s\u0259dri, sosioloq Lal\u0259 Mehral\u0131 is\u0259 deyir ki, saxta profil v\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259rin a&ccedil;\u0131lmas\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n bir ara \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259si il qeydiyyatdan ke&ccedil;m\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259sini t\u0259klif etdil\u0259r: &ldquo;Amma m\u0259nim fikrimc\u0259, bu qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmaz bir \u015feydir. &Ccedil;&uuml;nki internet s\u0259rh\u0259dsizdir, onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 hans\u0131sa vasit\u0259 il\u0259 almaq m&uuml;mk&uuml;n deyil. \u015e\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259si il\u0259 qeydiyyatdan ke&ccedil;m\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si \u0259g\u0259r g&uuml;nd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259rs\u0259, neqativ hal\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bil\u0259r. Amma tamamil\u0259 h\u0259ll edilm\u0259z. &Ccedil;&uuml;nki bir n\u0259f\u0259r bir d\u0259f\u0259 qeydiyyatdan ke&ccedil;\u0259 bil\u0259r, amma bir n\u0259f\u0259rin bir ne&ccedil;\u0259 s\u0259hif\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259 bilm\u0259k kimi &ouml;hd\u0259likl\u0259ri olur. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 menecerl\u0259ri is\u0259 bir d\u0259f\u0259 qeydiyyatdan ke&ccedil;s\u0259l\u0259r d\u0259, b\u0259s idar\u0259 etdikl\u0259ri s\u0259hif\u0259l\u0259r nec\u0259 olacaq? Y\u0259ni mexanizm bir q\u0259d\u0259r natamamd\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Sosioloq saxta profil v\u0259 s\u0259hif\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n texnoloji imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259yin yerin\u0259 d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml;n&uuml; qeyd etdi: &ldquo;\u0130nternetd\u0259 s&ouml;y&uuml;\u015f, b&ouml;htan xarakterli payla\u015fmalar\u0131n sahibl\u0259rinin (bunlar \u0259ks\u0259r\u0259n saxta profill\u0259rin sahibl\u0259ri olur) m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 mexanizmini i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Texnologiyan\u0131n kimin, harada, hans\u0131 saatda, hans\u0131 payla\u015fmalar\u0131n sahibl\u0259rini tapa bilm\u0259k kimi bir imkan\u0131 oldu\u011funu bilirik. Y\u0259ni bu m&uuml;asir texnologiyan\u0131n \u0259lind\u0259 su i&ccedil;imi kimi bir \u015feydir. Sad\u0259c\u0259 olaraq bu mexanizmi qurmaq laz\u0131md\u0131r. \u0130nsanlar bilm\u0259lidirl\u0259r ki, m&uuml;\u0259yy\u0259n xo\u015fag\u0259lm\u0259z s&ouml;zl\u0259rin, t\u0259hqirin, b&ouml;htan\u0131n, kobudlu\u011fun qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda h\u0259r hans\u0131 bir cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 cavab verm\u0259k kimi &ouml;hd\u0259liyi ola bil\u0259r&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>K&ouml;n&uuml;l Oruc<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;&Ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 internetd\u0259n istifad\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsun&rdquo; Osman G&uuml;nd&uuml;z: &ldquo;Feysbuk qaydalar\u0131na v\u0259 m&ouml;vcud normalara g&ouml;r\u0259, saxta profil v\u0259 ya s\u0259hif\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 yolverilm\u0259z v\u0259 qanunsuzdur&rdquo; Daxili \u0130\u015fl\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-71074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71074\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}