{"id":70880,"date":"2018-11-12T09:43:14","date_gmt":"2018-11-12T05:43:14","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=70880","title":{"rendered":"<font color=red><b>12 noyabr<\/b><\/font> &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>12 noyabr &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G&uuml;n&uuml;d&uuml;r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n 23 il &ouml;t&uuml;r. M&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 ke&ccedil;irilmi\u015f &uuml;mumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul edilib. D&ouml;vl\u0259tin \u018fsas Qanunu 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 q&uuml;vv\u0259y\u0259 minib.<br \/>\n1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiya m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, &uuml;mumilikd\u0259 is\u0259 &ouml;lk\u0259mizin tarixind\u0259 d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; Konstitusiyas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiya qurulu\u015funun tarixi SSR\u0130 d&ouml;vr&uuml;n\u0259 t\u0259sad&uuml;f edir. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1921-ci ilin may\u0131n 19-da, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yeni redaksiyas\u0131 is\u0259 1925-ci il mart\u0131n 14-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdu. 1978-ci ilin aprelin 21-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f son Konstitusiya da, \u0259vv\u0259lki konstitusiyalar kimi, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>D&ouml;vl\u0259t m&uuml;st\u0259qilliyinin b\u0259rpa olundu\u011fu ilk ill\u0259rd\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 b&uuml;t&uuml;n sah\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fanan xaosdan, Az\u0259rbaycan\u0131 par&ccedil;alanmaq t\u0259hl&uuml;k\u0259sind\u0259n xilas etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n xalq\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t etdiyi ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin b&ouml;y&uuml;k uzaqg&ouml;r\u0259nlikl\u0259, c\u0259sar\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi \u0259sasl\u0131 islahatlar respublikam\u0131z\u0131 inki\u015faf yoluna &ccedil;\u0131xarmaqla yana\u015f\u0131, qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n, h&uuml;quqi, d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011funa yol a&ccedil;an yeni milli Konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na v\u0259 q\u0259buluna \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fark\u0259n deyirdi: &ldquo;Biz el\u0259 bir layih\u0259 haz\u0131rlamal\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, el\u0259 bir Konstitusiya q\u0259bul etm\u0259liyik ki, o, m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n demokratik prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda uzun m&uuml;dd\u0259t sabit ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u018fsas Qanun, tarixi s\u0259n\u0259d olsun. Hakimiyy\u0259t b&ouml;lg&uuml;s&uuml; &ndash; ali icra, qanunvericilik, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti &#8211; bunlar ham\u0131s\u0131 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s&ouml;yk\u0259nm\u0259li, se&ccedil;kil\u0259r yolu il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>1995-ci ilin may\u0131nda ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 Konstitusiya Komissiyas\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Komissiyan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bitkin, \u0259hat\u0259li Konstitusiya layih\u0259si 1995-ci ilin oktyabr\u0131nda &uuml;mumxalq m&uuml;zakir\u0259sin\u0259 verildi. M&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 &uuml;mumxalq s\u0259sverm\u0259sin\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131ld\u0131. Referendumda se&ccedil;icil\u0259rin 86 faizi i\u015ftirak etdi v\u0259 onlar\u0131n 91,9 faizi Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin lehin\u0259 s\u0259s verdi. \u018fsas Qanun noyabr\u0131n 27-d\u0259 h&uuml;quqi q&uuml;vv\u0259y\u0259 mindi.<br \/>\nKonstitusiyan\u0131n q\u0259bulu m&uuml;st\u0259qillik tariximizin \u0259n m&uuml;h&uuml;m hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 b&ouml;y&uuml;k xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Bu Konstitusiya m&uuml;st\u0259qil d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi sferalar\u0131nda k&ouml;kl&uuml; d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri &ouml;z&uuml;nd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 h&uuml;quqi baza rolunu oynayan m&uuml;k\u0259mm\u0259l v\u0259 m&uuml;t\u0259r\u0259qqi s\u0259n\u0259d idi.<\/p>\n<p>Ke&ccedil;mi\u015f sovet konstitusiyalar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131n\u0131 d&ouml;vl\u0259tin ali m\u0259qs\u0259di kimi b\u0259yan etdi. Hakimiyy\u0259t b&ouml;lg&uuml;s&uuml;n&uuml;n \u0259sas prinsipl\u0259rini m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. \u0130nsan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n, azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259sini qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 &uuml;z\u0259rin\u0259 &uuml;md\u0259 v\u0259zif\u0259 olaraq qoydu. T\u0259sad&uuml;fi deyil ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, insan h\u0259yat v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131, humanizm v\u0259 insanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259ri Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca mahiyy\u0259tini t\u0259\u015fkil edir. 5 b&ouml;lm\u0259, 12 f\u0259sil, 158 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259t Konstitusiyada insan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na geni\u015f yer verilm\u0259si &ouml;lk\u0259mizin demokratiya ideallar\u0131na sadiqliyinin g&ouml;st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>M&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 &ouml;lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h&uuml;quqi, d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h&uuml;quqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g&uuml;cl&uuml; t\u0259kan verdi. Konstitusiya q\u0259bul edil\u0259n g&uuml;n &#8211; noyabr\u0131n 12-d\u0259 respublika parlamentin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 &ccedil;oxpartiyal\u0131 sistem \u0259sas\u0131nda demokratik se&ccedil;kil\u0259r d\u0259 ke&ccedil;irildi. \u0130lk Konstitusiyan\u0131n milli d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik tarixind\u0259 m&uuml;st\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G&uuml;n&uuml; kimi qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n h&uuml;quqi d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011funun m&uuml;asir meyill\u0259rin\u0259 istinad olunmu\u015f, &ouml;lk\u0259mizin h&uuml;quq sistemi &uuml;&ccedil;&uuml;n yeni bir t\u0259sisat\u0131n &ndash; konstitusiya \u0259dal\u0259t m&uuml;hakim\u0259si orqan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f, bu t\u0259sisat\u0131n d&ouml;vl\u0259t hakimiyy\u0259ti sistemind\u0259 yeri v\u0259 rolu m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Bu m&uuml;dd\u0259aya \u0259sas\u0259n, 1997-ci il oktyabr\u0131n 21-d\u0259 &ldquo;Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda&rdquo; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu q\u0259bul edildi. 1998-ci il iyulun 14-d\u0259 Milli M\u0259clisin Q\u0259rar\u0131 il\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin 7 hakimi t\u0259yin olundu. \u0130yulun 18-d\u0259 is\u0259 Ulu &Ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m&uuml;st\u0259qilliyinin v\u0259 hakiml\u0259rinin h&uuml;quqi statusunun t\u0259min edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 F\u0259rman imzalad\u0131. Bununla da Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si r\u0259sm\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Doqquz hakimd\u0259n ibar\u0259t bu qurum qanunlar\u0131n Konstitusiyaya uy\u011funlu\u011funu yoxlamaqla, qanunlara \u015f\u0259rh verm\u0259kl\u0259, prezident v\u0259 parlament se&ccedil;kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259sdiql\u0259m\u0259kl\u0259, h\u0259tta v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n birba\u015fa m&uuml;raci\u0259ti \u0259sas\u0131nda m&uuml;vafiq q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259, Konstitusiyan\u0131n aliliyini qoruyur.<\/p>\n<p>&Ouml;t\u0259n 23 ild\u0259 &ouml;lk\u0259mizin s&uuml;r\u0259tli inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yeni d&ouml;vr&uuml;n t\u0259l\u0259bl\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 z\u0259rur\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131na bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259f\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r edilib. 2002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendum yolu il\u0259 Konstitusiyan\u0131n 24 madd\u0259sind\u0259 29, 2009-cu il mart\u0131n 18-d\u0259 is\u0259 25 madd\u0259y\u0259 30-dan art\u0131q \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olunub. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin sosial-iqtisadi bazas\u0131n\u0131n daha da g&uuml;cl\u0259nm\u0259sind\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na daha etibarl\u0131 t\u0259minat verilm\u0259sind\u0259n, sosial d&ouml;vl\u0259t prinsipl\u0259rini t\u0259sbit etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 2016-c\u0131 il sentyabr\u0131n 26-da ke&ccedil;irilmi\u015f referendumla Konstitusiyaya &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; d\u0259f\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259 edil\u0259n 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik m&uuml;xt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259, ali d&ouml;vl\u0259t hakimiyy\u0259ti, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, insan h&uuml;quqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n m&uuml;dafi\u0259sind\u0259 d&ouml;vl\u0259t v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y&ouml;n\u0259lib.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na edil\u0259n \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u018fsas Qanunumuz daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k yeni d&ouml;vr&uuml;n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<br \/>\nAz\u0259rTac<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 noyabr &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G&uuml;n&uuml;d&uuml;r. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n 23 il &ouml;t&uuml;r. M&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ulu &ouml;nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-70880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70880","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70880"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70880\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}