{"id":70413,"date":"2018-10-30T11:50:12","date_gmt":"2018-10-30T07:50:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=70413","title":{"rendered":"Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke\u00e7id t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r, yoxsa&#8230;?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin t\u0259min olunmas\u0131 a\u011flabatan bir fikirdir&rdquo;<br \/>\nK&ouml;n&uuml;l Telmanq\u0131z\u0131: &ldquo;Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin l\u0259\u011fv olunmas\u0131 daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur&rdquo;<br \/>\nLal\u0259 Mehral\u0131: &ldquo;\u0130nsanlar\u0131n i\u015f\u0259 tez g\u0259lib, tez getm\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rs\u0259, yenid\u0259n bu sistemi qaytarmaq olar&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov Az\u0259rbaycanda yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b. O, 1.5 milyon \u015fagirdin &ccedil;\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml;n&uuml; vur\u011fulay\u0131b:<br \/>\n&ldquo;Bildiyiniz kimi, 2016-c\u0131 ild\u0259 Nazirl\u0259r Kabineti yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin l\u0259\u011fvi bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edib. Bu q\u0259rar 4500-d\u0259n &ccedil;ox orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyan 1.5 milyon \u015fagirdimizin q\u0131\u015f aylar\u0131nda s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda, h\u0259l\u0259 hava tam i\u015f\u0131qlanmam\u0131\u015f evd\u0259n &ccedil;\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Q\u0259rar k&ouml;rp\u0259 u\u015faqlar\u0131n normal s\u0259h\u0259r yuxusu almadan m\u0259kt\u0259b v\u0259 u\u015faq ba\u011f&ccedil;alar\u0131na getm\u0259sin\u0259, u\u015faqlar aras\u0131nda aqressivliyin artmas\u0131na, zehni poz\u011funlu\u011fa v\u0259 \u0259s\u0259b g\u0259rginliyin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. S\u0259h\u0259r saat 08:00-da m\u0259kt\u0259bd\u0259 olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n u\u015faqlar saat 07:00 v\u0259 daha tez yuxudan oyanmal\u0131d\u0131rlar. Saatlar ir\u0259li &ccedil;\u0259kilm\u0259y\u0259nd\u0259 is\u0259 bu saat 6 dem\u0259kdir. Q\u0131\u015f aylar\u0131nda saat 7, h\u0259tta 8 bel\u0259 qaranl\u0131q olur. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 he&ccedil; vaxt s\u0259h\u0259r saat 06:00-da G&uuml;n\u0259\u015f &uuml;f&uuml;qd\u0259 g&ouml;r&uuml;nm&uuml;r, onda dey\u0259 bil\u0259rik ki, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 saatlar\u0131n yay v\u0259 q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;ilm\u0259m\u0259sinin he&ccedil; bir m&uuml;sb\u0259t n\u0259tic\u0259si yoxdur. \u018fksin\u0259, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259nfi t\u0259r\u0259fi var. T\u0259dqiqatlara \u0259saslanaraq t\u0259klif edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda saat \u0259qr\u0259bl\u0259rinin ir\u0259li v\u0259 geri &ccedil;\u0259kilm\u0259si pay\u0131zda yenid\u0259n t\u0259tbiq edilsin&rdquo;.<\/p>\n<p>B\u0259li, bildiyimiz kimi, bizd\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;id olurdu. Bel\u0259 ki, oktyabr ay\u0131n\u0131n sonuncu h\u0259ft\u0259sonunda q\u0131\u015f vaxt\u0131na, mart ay\u0131n\u0131n sonuncu h\u0259ft\u0259sonunda is\u0259 yay vaxt\u0131na ke&ccedil;id t\u0259min olunurdu. Lakin art\u0131q ikinci ildir ki, bu q\u0259rar l\u0259\u011fv olunub. M\u0259s\u0259l\u0259nin psixoloji v\u0259 sosioloji t\u0259r\u0259fl\u0259rini i\u015fl\u0259dik.<\/p>\n<p>M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n Sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n a\u011flabatan bir fikir oldu\u011funu deyir:<br \/>\n<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/october\/30\/medium\/hmdQmolu.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/>&ldquo;Bu sistem el\u0259 formada t\u0259nziml\u0259nm\u0259lidir ki, m\u0259kt\u0259b \u015fagirdl\u0259ri normal \u015f\u0259kild\u0259 yuxudan oyan\u0131b d\u0259rsin\u0259 ged\u0259 bilsin. V\u0259 \u0259g\u0259r yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;id t\u0259min olunarsa ikinci n&ouml;vb\u0259d\u0259 oxuyan \u015fagirdl\u0259rin ax\u015fam saatlar\u0131nda qaranl\u0131qda ev\u0259 qay\u0131tmaq probleml\u0259ri d\u0259 ya\u015fanmaz. T\u0259hsil ekpserti Kamran \u018fs\u0259dovun fikirl\u0259rini m\u0259n d\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloq K&ouml;n&uuml;l Telmanq\u0131z\u0131 deyir ki, yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;id bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 l\u0259\u011fv olunub: &ldquo;Bizim d\u0259 bu saat rejimi il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259yimiz &ccedil;ox m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. G&uuml;nd\u0259lik h\u0259yatda insan hans\u0131 saata adaptasiya olursa, ona da uy\u011funla\u015f\u0131r. V\u0259 bu &ccedil;ox normal bir hald\u0131r. Bel\u0259 dey\u0259k ki, insan\u0131n psixologiyas\u0131 art\u0131q &ouml;z h\u0259yat\u0131nda qurdu\u011fu sistem\u0259 adaptasiya olur. Bu insanlar\u0131n psixologiyas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox yax\u015f\u0131 bir hald\u0131r. T\u0259k u\u015faqlarda, m\u0259kt\u0259b \u015fagirdl\u0259rind\u0259 deyil, el\u0259 b&ouml;y&uuml;k insanlar\u0131n &ouml;z&uuml;nd\u0259 d\u0259 saat d\u0259yi\u015fimi onlar\u0131n s\u0259hh\u0259tin\u0259 &ccedil;ox pis t\u0259sir edir. Onlarda h\u0259r hans\u0131 ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, m&uuml;\u0259yy\u0259n &uuml;r\u0259k s\u0131x\u0131nt\u0131s\u0131 kimi probleml\u0259rin yaranmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131rd\u0131. Saat d\u0259yi\u015fimi h\u0259tta onlar\u0131n psixologiyas\u0131na da t\u0259sir edirdi&rdquo;.&nbsp;<br \/>\n<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/october\/30\/medium\/KonulTelmanqz.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: right;\" \/>K.Telmanq\u0131z\u0131n\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, normalda insan s\u0259kkiz saat yuxu yatmal\u0131d\u0131r: &ldquo;\u018fg\u0259r u\u015faqlar\u0131n yuxu rejimi d&uuml;zg&uuml;n \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil olunarsa v\u0259 valideyn &ouml;vlad\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n daimi proqram \u0259sas\u0131nda sistem qurarsa, bu hal he&ccedil; d\u0259 onlar\u0131n psixologiyas\u0131na t\u0259sir etm\u0259z. S\u0259h\u0259r tezd\u0259n oyanmaq, ax\u015fam d\u0259rsd\u0259n bir saat gec &ccedil;\u0131xmaq onlar\u0131n psixologiyas\u0131na pis t\u0259sir ed\u0259n hal deyil. &Ccedil;&uuml;nki u\u015faq bir sistem\u0259 adaptasiya olur v\u0259 valideyn eyni saata uy\u011funla\u015f\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloq hesab edir ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r saat d\u0259yi\u015fimi u\u015faqlara daha &ccedil;ox pis t\u0259sir edirmi\u015f: &ldquo;&Ccedil;&uuml;nki onda adaptasiya sistemi d\u0259yi\u015firdi, yuxu sistemind\u0259 tez oyanmalar v\u0259 gec oyanmalar kimi hallar ba\u015f verirdi. U\u015faqlar bu sistem\u0259 tam uy\u011funla\u015fa bilmirdi. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 b\u0259z\u0259n g&ouml;r&uuml;rd&uuml;k ki, saat d\u0259yi\u015fimi u\u015faqlar\u0131n s\u0259hh\u0259tin\u0259 d\u0259 t\u0259sir edirdi. Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin l\u0259\u011fv olunmas\u0131n\u0131n u\u015faqlara he&ccedil; bir t\u0259siri yoxdur. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 l\u0259\u011fv olundu\u011fu kimi, bizd\u0259 l\u0259\u011fv olunmas\u0131n\u0131 &ccedil;ox m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun bir hal kimi q\u0259bul edir\u0259m&rdquo;.<\/p>\n<p>Sa\u011flam C\u0259miyy\u0259t \u0130B-nin s\u0259dri, sosioloq Lal\u0259 Mehral\u0131n\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, art\u0131q ikinci ildir ki, yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;id etmirik: &ldquo;Biz ax\u015famlar is\u0259 tez qarald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;ns\u0259k, ke&ccedil;idin \u0259slind\u0259 faydas\u0131 var idi. D\u0259rs s\u0259h\u0259r saat 8.00 ba\u015flay\u0131rsa, u\u015faqlar normal \u015f\u0259kild\u0259 qalx\u0131b m\u0259kt\u0259b\u0259 ged\u0259 bilirl\u0259r. Y\u0259ni s\u0259h\u0259r, birinci n&ouml;vb\u0259d\u0259 bir problem yoxdur. Lakin ax\u015fam saat 6-da hava qaral\u0131r, ikinci n&ouml;vb\u0259d\u0259 d\u0259rsd\u0259n &ccedil;\u0131xan u\u015faqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n bu &ccedil;\u0259tinlik t&ouml;r\u0259dir. G&uuml;norta d\u0259rs\u0259 gedir, ax\u015fam saat be\u015f, alt\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131nda d\u0259rsd\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131r v\u0259 ev\u0259 getm\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik yaran\u0131r&rdquo;.<br \/>\n<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/october\/30\/medium\/LALMEHRALI.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/>Sosioloqun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, b\u0259z\u0259n deyirl\u0259r ki, saatlar\u0131n &ccedil;\u0259kilm\u0259si insanlar\u0131n orqanizmin\u0259 pis t\u0259sir edir: &ldquo;N\u0259inki u\u015faqlar, \u015f\u0259xs\u0259n &ouml;z&uuml;m d\u0259 saatlar &ccedil;\u0259kil\u0259n \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 yuxu rejimimi itirirdim. Bu insana psixoloji olaraq t\u0259sir edir. \u0130ndinin &ouml;z&uuml;nd\u0259 d\u0259 h\u0259r s\u0259h\u0259r saat 7-d\u0259 qalx\u0131b, u\u015faqlar\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259 aparma\u011fa haz\u0131rlay\u0131ramsa, \u0259vv\u0259ll\u0259r bu rejim ba\u015fqa c&uuml;r idi. \u018fvv\u0259l saat 7-d\u0259 qalx\u0131rd\u0131msa, indiki rejiml\u0259 m\u0259n saat 6-da qalxmal\u0131yam, Avtomatik olaraq s\u0259h\u0259r 6-da yuxudan ay\u0131l\u0131ram v\u0259 saat 7-y\u0259 q\u0259d\u0259r yata bilmir\u0259m. &Ccedil;&uuml;nki insan\u0131n orqanizmi, bioloji qurulu\u015fu o v\u0259ziyy\u0259t\u0259 adaptasiya olur. Saat\u0131n n\u0259 g&ouml;st\u0259rm\u0259yi art\u0131q biz\u0259 &ldquo;Bu vaxt&rdquo; olaraq psixoloji t\u0259sir edir. Bu bax\u0131mdan saatlar\u0131n ir\u0259li-geri &ccedil;\u0259kilm\u0259sini m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab edir\u0259m. Amma bir \u015f\u0259rtl\u0259 ki, i\u015f yerl\u0259ri s\u0259h\u0259rl\u0259r bir saat tez ba\u015flas\u0131n, ax\u015famlar da bir saat tez ba\u011flans\u0131n. Y\u0259ni insanlar\u0131n i\u015f\u0259 tez g\u0259lib, tez getm\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rs\u0259, yenid\u0259n bu sistemi qaytarmaq olar&rdquo;.<\/p>\n<p>L.Mehral\u0131 deyir ki, burda s&ouml;hb\u0259t insan\u0131 t\u0259bi\u0259t\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaqdan gedir. \u0130nsan t\u0259bi\u0259tl\u0259 oyan\u0131b, t\u0259bi\u0259tl\u0259 istirah\u0259t\u0259 &ccedil;\u0259kilm\u0259lidir: &ldquo;S\u0259h\u0259rl\u0259r saat ne&ccedil;\u0259d\u0259 i\u015f\u0131qlan\u0131rsa i\u015f g&uuml;n&uuml; h\u0259min vaxt ba\u015flamal\u0131, ax\u015famlar hava ne&ccedil;\u0259d\u0259 qaral\u0131rsa ona uy\u011fun t\u0259nziml\u0259m\u0259lidir. Y\u0259ni indi saat 8-d\u0259 i\u015f\u0259 gediriks\u0259, \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 biz saat 7-d\u0259 i\u015fd\u0259 olmal\u0131 idik. Halbuki indi saat s\u0259kkiz\u0259 q\u0259d\u0259r g&ouml;zl\u0259m\u0259liyik. Bel\u0259 ki, arada bizim saatlar\u0131m\u0131z itir. Ax\u015fam i\u015fd\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131b ev\u0259 getm\u0259k v\u0259 mar\u015frut probleml\u0259ri olur. Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin b\u0259rpa olunmas\u0131nda bir problem g&ouml;rm&uuml;r\u0259m. Art\u0131q biz ill\u0259rdir, m&uuml;\u015fahid\u0259 edirik ki, yaydan q\u0131\u015f, q\u0131\u015fdan da yay rejimin\u0259 ke&ccedil;\u0259nd\u0259 t\u0259cili tibbi yard\u0131ma m&uuml;raci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 &ccedil;oxal\u0131r. Saatba\u015f\u0131 d\u0259rman q\u0259bul ed\u0259n, rejiml\u0259 qidalanan insanlar var ki, s\u0259hh\u0259tl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 panika ya\u015fay\u0131rlar, stress ke&ccedil;irirl\u0259r. Y\u0259ni rejim d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 sistem\u0259 adaptasiya olmaq &ccedil;\u0259tinliyi &ccedil;\u0259kirl\u0259r. O v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259, haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259 &ouml;l&ccedil;&uuml;b-bi&ccedil;m\u0259k v\u0259 &uuml;mumi q\u0259rara g\u0259lm\u0259k laz\u0131md\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p><strong>K&ouml;n&uuml;l Oruc&nbsp;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin t\u0259min olunmas\u0131 a\u011flabatan bir fikirdir&rdquo; K&ouml;n&uuml;l Telmanq\u0131z\u0131: &ldquo;Yay-q\u0131\u015f vaxt\u0131na ke&ccedil;idin l\u0259\u011fv olunmas\u0131 daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur&rdquo; Lal\u0259 Mehral\u0131: &ldquo;\u0130nsanlar\u0131n i\u015f\u0259 tez g\u0259lib, tez getm\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rs\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[91],"tags":[],"class_list":["post-70413","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olkeici"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70413"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70413\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}