{"id":70082,"date":"2018-10-23T18:11:16","date_gmt":"2018-10-23T14:11:16","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=70082","title":{"rendered":"Hakiml\u0259r i\u015fl\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyin\u0259, faktlara \u0259sas\u0259n v\u0259 qanuna m\u00fcvafiq bax\u0131rlar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qanunla n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f hallarda h&uuml;quqi yard\u0131m &ouml;d\u0259ni\u015fsiz, d&ouml;vl\u0259t hesab\u0131na g&ouml;st\u0259rilir<\/strong><\/p>\n<p>H&uuml;quqi d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f \u0259n b&ouml;y&uuml;k islahatlardan biri&nbsp; Konstitusiyan\u0131n q\u0259buludur. 1995-ci ild\u0259 Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259-h&uuml;quq islahat\u0131n\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flay\u0131b. Konstitusiyada xalq\u0131n d&ouml;vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin yegan\u0259 m\u0259nb\u0259yi olmas\u0131, idar\u0259&ccedil;iliyin hakimiyy\u0259t b&ouml;lg&uuml;s&uuml; \u0259sas\u0131nda t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 kimi t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259r t\u0259sbit olunur. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n normalar\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n b&uuml;t&uuml;n \u0259razisind\u0259 ali h&uuml;quqi q&uuml;vv\u0259y\u0259 v\u0259 birba\u015fa t\u0259sir\u0259 malikdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n normalar\u0131 v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131 qaydas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n normalar aras\u0131nda ziddiyy\u0259t olduqda, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n normalar\u0131 t\u0259tbiq edilir.<\/p>\n<p>Konstitusiyada insan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na, habel\u0259 onlar\u0131n t\u0259minatlar\u0131na x&uuml;susi yer ayr\u0131l\u0131r, onlar\u0131n t\u0259min edilm\u0259si is\u0259 d&ouml;vl\u0259t siyas\u0259tinin h\u0259lledici istiqam\u0259ti, b&uuml;t&uuml;n d&ouml;vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di kimi m&uuml;\u0259yy\u0259n edilir. T\u0259sad&uuml;fi deyil ki, h&uuml;quqi d&ouml;vl\u0259tin ayr\u0131lmaz atributu kimi insan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 sonradan &ouml;lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259c\u0259k h&uuml;quqi islahatlar\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tini m&uuml;\u0259yy\u0259n edir.&nbsp; D&ouml;vl\u0259t h\u0259r k\u0259sin h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 t\u0259minat verir (Konstitusiyan\u0131n 26-c\u0131 madd\u0259si, II hiss\u0259si). Bu t\u0259minatlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda h\u0259r k\u0259sin h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 t\u0259minat verilm\u0259si d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Konstitusiyan\u0131n 60-c\u0131 madd\u0259si h\u0259r k\u0259sin h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 t\u0259minat ver\u0259r\u0259k (I hiss\u0259), m\u0259hk\u0259m\u0259 orqanlar\u0131 da daxil olmaqla d&ouml;vl\u0259t hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin q\u0259rar v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n (yaxud h\u0259r\u0259k\u0259tsizliyind\u0259n) \u015fikay\u0259t verilm\u0259sinin m&uuml;mk&uuml;nl&uuml;y&uuml;n&uuml; bu h&uuml;ququn \u0259sas elementi kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur (II hiss\u0259).<\/p>\n<p>Qanunverici bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n a\u015fa\u011f\u0131 instansiya m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar\u0131n qanuniliyinin v\u0259 \u0259sasl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yuxar\u0131 instansiya m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yoxlan\u0131lmas\u0131n\u0131n prosessual qaydalar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edir.<br \/>\nM&uuml;lki Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259nin 43-c&uuml; f\u0259slind\u0259 is\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rarlar\u0131ndan \u015fikay\u0259t verm\u0259k h&uuml;ququnu v\u0259 onun kassasiya qaydas\u0131nda bax\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Qeyd ed\u0259k ki, m&uuml;lki i\u015fl\u0259r v\u0259 iqtisadi m&uuml;bahis\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri h\u0259r bir fiziki v\u0259 yaxud h&uuml;quqi \u015f\u0259xsin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131ndan, qanunlar\u0131ndan v\u0259 dig\u0259r normativ h&uuml;quqi aktlar\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n h&uuml;quq v\u0259 m\u0259nafel\u0259rinin m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 t\u0259sdiq olunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259hk\u0259m\u0259 aktlar\u0131ndan \u015fikay\u0259tin M&uuml;lki Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaydada verilm\u0259si v\u0259 onun \u0259sas\u0131nda i\u015f\u0259 yuxar\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 instansiyas\u0131nda bax\u0131lmas\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 m&uuml;dafi\u0259si h&uuml;ququnun ayr\u0131lmaz elementi kimi Konstitusiyan\u0131n 60-c\u0131 madd\u0259sinin m\u0259nas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. M&uuml;lki Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259nin 416-c\u0131 madd\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259, kassasiya instansiyas\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259si yaln\u0131z maddi v\u0259 prosessual h&uuml;quq normalar\u0131n\u0131n d&uuml;zg&uuml;n t\u0259tbiq edilm\u0259sini yoxlay\u0131r. H\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 424 v\u0259 433-c&uuml; madd\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Ali M\u0259hk\u0259m\u0259nin Plenumu m&uuml;st\u0259sna olaraq h&uuml;quqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 qanuni q&uuml;vv\u0259y\u0259 minmi\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259 aktlar\u0131na yeni a&ccedil;\u0131lm\u0131\u015f hallar &uuml;zr\u0259 i\u015fl\u0259r\u0259 bax\u0131r. Bununla \u0259laq\u0259dar i\u015fd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 keyfiyy\u0259tli m&uuml;dafi\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 M&uuml;lki Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259nin 67-ci madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur ki, h\u0259min instansiyada i\u015fl\u0259r\u0259 bax\u0131ld\u0131qda g&ouml;st\u0259ril\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r yaln\u0131z v\u0259kill\u0259 birg\u0259 i\u015ftirak edirl\u0259r. Bu madd\u0259d\u0259 bildirilir ki, kassasiya v\u0259 \u0259lav\u0259 kassasiya \u015fikay\u0259tl\u0259ri, habel\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 akt\u0131na yeni a&ccedil;\u0131lm\u0131\u015f hallar &uuml;zr\u0259 yenid\u0259n bax\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda \u0259riz\u0259l\u0259r yaln\u0131z v\u0259kil t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edildikd\u0259 icraata q\u0259bul edilir. Kassasiya v\u0259 \u0259lav\u0259 kassasiya qaydas\u0131nda, habel\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 akt\u0131na yeni a&ccedil;\u0131lm\u0131\u015f hallar &uuml;zr\u0259 yenid\u0259n bax\u0131ld\u0131qda i\u015fd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r m\u0259hk\u0259m\u0259 iclaslar\u0131nda yaln\u0131z v\u0259kill\u0259 birg\u0259 i\u015ftirak edirl\u0259r. Bu M\u0259c\u0259ll\u0259 il\u0259 v\u0259kilin prosesd\u0259 m\u0259cburi i\u015ftirak\u0131 t\u0259l\u0259b olundu\u011fu hallarda i\u015fd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259kilin xidm\u0259tl\u0259rini &ouml;d\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r v\u0259saiti olmad\u0131qda, m\u0259hk\u0259m\u0259 akt\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin yaz\u0131l\u0131 m&uuml;raci\u0259ti \u0259sas\u0131nda v\u0259kilin prosesd\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>M&uuml;lki Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259nin bu m&uuml;dd\u0259alar\u0131 Konstitusiyan\u0131n 61-ci madd\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 uzla\u015f\u0131r. H\u0259min madd\u0259nin I hiss\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259, h\u0259r k\u0259sin y&uuml;ks\u0259k keyfiyy\u0259tli h&uuml;quqi yard\u0131m almaq h&uuml;ququ vard\u0131r.<br \/>\nM&uuml;st\u0259qil m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259dal\u0259tli m\u0259hk\u0259m\u0259 bax\u0131\u015f\u0131 \u0259sas\u0131nda h&uuml;quqlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li b\u0259rpa edilm\u0259si bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq h&uuml;quq aktlar\u0131nda, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n M&uuml;lki v\u0259 Siyasi H&uuml;quqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxaq Pakt\u0131n 14-c&uuml; madd\u0259sind\u0259, insan h&uuml;quqlar\u0131 haqq\u0131nda &Uuml;mumi B\u0259yannam\u0259nin 7, 8, 10-cu madd\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u018fsas Azadl\u0131qlar\u0131n M&uuml;dafi\u0259si haqq\u0131nda Konvensiyan\u0131n (Avropa \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 Konvensiyas\u0131) 6-c\u0131 madd\u0259sind\u0259 &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b. Bel\u0259 ki, insan H&uuml;quqlar\u0131 haqq\u0131nda &Uuml;mumi B\u0259yannam\u0259nin 8-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, h\u0259r bir \u015f\u0259xs Konstitusiyan\u0131n v\u0259 ya qanunun ona verdiyi h&uuml;quqlar\u0131n pozulmas\u0131 zaman\u0131 s\u0259lahiyy\u0259tli milli m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n t\u0259sirli \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa olunmas\u0131 h&uuml;ququna malikdir.<\/p>\n<p>Bu m&uuml;dd\u0259alara \u0259sas\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 m&uuml;dafi\u0259si h&uuml;ququnun tam h\u0259cmd\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si konkret t\u0259minatlar\u0131n m&ouml;vcudlu\u011funu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<br \/>\nKonstitusiyan\u0131n 127-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f \u0259dal\u0259t m&uuml;hakim\u0259sinin t\u0259r\u0259fl\u0259rin b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 &ccedil;\u0259ki\u015fm\u0259 \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si m&uuml;lki m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n bu c&uuml;r t\u0259minatlar\u0131ndan biridir. Bu madd\u0259d\u0259 bildirilir ki. hakiml\u0259r m&uuml;st\u0259qildir, yaln\u0131z Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na v\u0259 qanunlar\u0131na tabedirl\u0259r. Hakiml\u0259r i\u015fl\u0259r\u0259 q\u0259r\u0259zsiz, \u0259dal\u0259tl\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259rin h&uuml;quq b\u0259rab\u0259rliyin\u0259, faktlara \u0259sas\u0259n v\u0259 qanuna m&uuml;vafiq bax\u0131rlar.&nbsp; H\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259xs t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir s\u0259b\u0259bd\u0259n bilavasit\u0259, yaxud dolay\u0131 yolla m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131na m\u0259hdudiyy\u0259t qoyulmas\u0131, qanunla zidd t\u0259sir, h\u0259d\u0259 v\u0259 m&uuml;daxil\u0259 edilm\u0259si yolverilm\u0259zdir. \u018fdal\u0259t m&uuml;hakim\u0259si v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n qanun v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rliyi \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke&ccedil;irilir. B&uuml;t&uuml;n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259rin icraat\u0131 a&ccedil;\u0131q apar\u0131l\u0131r. \u0130\u015f\u0259 qapal\u0131 iclasda bax\u0131lmas\u0131na yaln\u0131z o halda icaz\u0259 verilir ki, m\u0259hk\u0259m\u0259 a&ccedil;\u0131q icraat\u0131n d&ouml;vl\u0259t, pe\u015f\u0259 v\u0259 kommersiya sirrinin a&ccedil;\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131n\u0131 g&uuml;man edir, ya da v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u015f\u0259xsi v\u0259 ya ail\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u0259xfiliyini qorumaq z\u0259rur\u0259tini m&ouml;vcudlu\u011funu m&uuml;\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>Qanunda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f hallar istisna olmaqla, cinay\u0259t i\u015fl\u0259rinin qiyabi m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131na yol verilmir. M\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131 &ccedil;\u0259ki\u015fm\u0259 prinsipi \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke&ccedil;irilir. Bundan ba\u015fqa, m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n ist\u0259nil\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 h\u0259r k\u0259sin m&uuml;dafi\u0259 h&uuml;ququ t\u0259min olunur. \u018fdal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259si t\u0259qsirsizlik prezumpsiyas\u0131na \u0259saslan\u0131r. Madd\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d&ouml;vl\u0259t dilind\u0259 v\u0259 ya m&uuml;vafiq yerin \u0259halisinin &ccedil;oxluq t\u0259\u015fkil ed\u0259n hiss\u0259sinin dilind\u0259 apar\u0131l\u0131r. \u0130\u015fin i\u015ftirak&ccedil;\u0131s\u0131 olub m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dili bilm\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fin materiallar\u0131 il\u0259 tam tan\u0131\u015f olmaq, m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259&ccedil;i vasit\u0259si il\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 ana dilind\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k h&uuml;ququ t\u0259min edilir.<\/p>\n<p>T\u0259r\u0259fl\u0259rin b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 &ccedil;\u0259ki\u015fm\u0259 m&uuml;lki m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca prinsipl\u0259rind\u0259n biri kimi M&uuml;lki Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259nin &laquo;\u018fsas qaydalar&raquo; adl\u0131 1-ci f\u0259slind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fundan, o, m&uuml;lki prosesin b&uuml;t&uuml;n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qanunla n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f hallarda h&uuml;quqi yard\u0131m &ouml;d\u0259ni\u015fsiz, d&ouml;vl\u0259t hesab\u0131na g&ouml;st\u0259rilir H&uuml;quqi d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f \u0259n b&ouml;y&uuml;k islahatlardan biri&nbsp; Konstitusiyan\u0131n q\u0259buludur. 1995-ci ild\u0259 Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259-h&uuml;quq islahat\u0131n\u0131n birinci&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-70082","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70082"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70082\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}