{"id":69925,"date":"2018-10-18T19:51:06","date_gmt":"2018-10-18T15:51:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=69925","title":{"rendered":"Erm\u0259nil\u0259r alban m\u0259d\u0259niyy\u0259tini m\u0259hv edib &#8211; <font color=red><b>FAKTLAR<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f torpaqlar\u0131nda v\u0259 haz\u0131rda Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259 albanlara m\u0259xsus &ccedil;ox sayda m\u0259b\u0259dl\u0259r v\u0259 arxitektura n&uuml;mun\u0259l\u0259ri m&ouml;vcuddur. Bu, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 vaxtil\u0259 albanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az Oxu.az-a istinad\u0259n&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin \u0130\u015fl\u0259r \u0130dar\u0259si Siyasi S\u0259n\u0259dl\u0259r Arxivind\u0259 ke&ccedil;iril\u0259n &ldquo;M&uuml;st\u0259qilliy\u0259 aparan yol &ndash; tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r prizmas\u0131ndan&rdquo; d\u0259yirmi masas\u0131nda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n AMEA-n\u0131n H&uuml;quq v\u0259 \u0130nsan Haqlar\u0131 \u0130nstitutunun ba\u015f elmi i\u015f&ccedil;isi, Qafqaz Tarixi M\u0259rk\u0259zinin direktoru Rizvan H&uuml;seynov deyib.<br \/>\nTarix&ccedil;i bildirib ki, haz\u0131rda bu q\u0259dim m\u0259b\u0259dl\u0259r ya erm\u0259nil\u0259\u015fdirilirib v\u0259 ya tamamil\u0259 m\u0259hv edilib.<\/p>\n<p>&ldquo;Tarixi Qafqaz Albaniyas\u0131nda ya\u015fayan etnik qruplar\u0131n m\u0259b\u0259dl\u0259ri haz\u0131rda erm\u0259ni bro\u015furlar\u0131nda v\u0259 enerji resurslar\u0131nda &ldquo;q\u0259dim erm\u0259nil\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni&rdquo; kimi t\u0259qdim edilir. Aldad\u0131lm\u0131\u015f \u0259cn\u0259bi turistl\u0259r bu \u0259razil\u0259rd\u0259 &ldquo;q\u0259dim erm\u0259nil\u0259rin miraslar\u0131&rdquo; il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131na inan\u0131r v\u0259 daha sonra &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yalan m\u0259lumatlar yay\u0131rlar.<br \/>\nQafqaz Albaniyas\u0131n\u0131n miraslar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131ndak\u0131 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259, Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259ngin faktoloji, arxiv v\u0259 t\u0259dqiqat material\u0131 m&ouml;vcuddur. 2011-ci ild\u0259 Peterburq arxivl\u0259rind\u0259n tap\u0131lan rus-sovet erm\u0259ni\u015f&uuml;nas\u0131 \u0130osif Abqarovi&ccedil; Orbelinin 1919-cu ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &ldquo;G\u0259nc\u0259sar v\u0259 Hovatsptuk yaz\u0131lar\u0131&rdquo; Sankt-Peterbruqdak\u0131 Az\u0259rbaycan n\u0259\u015frin\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131ld\u0131. Orbelinin \u0259s\u0259ri alban yaz\u0131lar\u0131n\u0131n &ouml;yr\u0259nilm\u0259sind\u0259, erm\u0259ni yalanlar\u0131n\u0131 &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xarmaqda yard\u0131m&ccedil;\u0131 oldu&rdquo;, &#8211; H&uuml;seynov \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p>1922-ci il yanvar\u0131n 8-d\u0259 Orbelinin &ldquo;G\u0259nc\u0259sar v\u0259 Hovatsptuk yaz\u0131lar\u0131&rdquo; kitab\u0131n\u0131n n\u0259\u015frinin gecikdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ktubunu diqq\u0259tiniz\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131r\u0131q:<\/p>\n<p>&ldquo;Kitab\u0131n &ouml;n s&ouml;z&uuml;n&uuml;n yaz\u0131lmas\u0131ndan be\u015f il, \u0259sas s\u0259hif\u0259l\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131nda yeddi il, \u0259lyazmalar\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131ndan is\u0259 13 il &ouml;t&uuml;b. M\u0259n yenid\u0259n Xa&ccedil;en\u0259 ged\u0259c\u0259yim\u0259 az &uuml;mid edir\u0259m. M&uuml;mk&uuml;n q&uuml;surlardan &ccedil;ox narahatam. \u0130nsan\u0131n v\u0259 t\u0259bi\u0259tin birg\u0259 m\u0259hv etdiyi q\u0259dim abid\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 materiallar\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131n\u0131n vacibliyin\u0259 \u0259min\u0259m. 8 yanvar 1922. \u0130.O.&rdquo;<\/p>\n<p>Tarix&ccedil;inin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Orbelinin kitab\u0131 say\u0259sind\u0259 alban m\u0259b\u0259dl\u0259rind\u0259ki yaz\u0131lar\u0131n 100-150 il \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259tini &ouml;yr\u0259nm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n olub.&nbsp;<\/p>\n<p>&ldquo;Orbeli \u0259s\u0259rind\u0259 alban yaz\u0131lar\u0131n\u0131n s&uuml;r\u0259tinin &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259si vaxt\u0131 M.Barxudaryan, C.Calalyan v\u0259 O.\u015eahxatunyan t\u0259r\u0259find\u0259n burax\u0131lm\u0131\u015f s\u0259hvl\u0259ri x&uuml;susil\u0259 qeyd edib.<\/p>\n<p>M\u0259lum olub ki, G\u0259nc\u0259sardak\u0131 yaz\u0131lar\u0131n b\u0259zi hiss\u0259l\u0259ri sonralar d\u0259yi\u015fdirilib. H\u0259min yaz\u0131larda silin\u0259n h\u0259rfl\u0259r yeni h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z olunub.&nbsp;<\/p>\n<p>Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f erm\u0259ni\u015f&uuml;nas akademik Zaza Aleksidze v\u0259 ara\u015fd\u0131rma&ccedil;\u0131lar qrupu alban knyaz\u0131 H\u0259s\u0259n C\u0259lal Davlan\u0131n g&ouml;st\u0259ri\u015fi il\u0259 1240-c\u0131 ild\u0259 G\u0259nc\u0259basarda haz\u0131rlanan \u0130oanna Krestitel ad\u0131na kils\u0259nin divar\u0131ndak\u0131 yaz\u0131lar t\u0259rc&uuml;m\u0259 olunub. D\u0259qiq t\u0259rc&uuml;m\u0259 say\u0259sind\u0259 laz\u0131mi s&uuml;butlar \u0259ld\u0259 edilib.<br \/>\nBurada alban din xadiminin titulu ilk d\u0259f\u0259 d\u0259qiq g&ouml;st\u0259rilib: hayrapetuthetn nersisi aluanits katolikosi (Nerses partiarx\u0131 yan\u0131nda alban katalikosu). H\u0259min yaz\u0131larda qeyd edilib ki, o zaman alban kils\u0259si m&uuml;st\u0259qil idi v\u0259 &ouml;z avtokefalityas\u0131n\u0131 qoruyurdu. Y\u0259ni b\u0259zi aliml\u0259rin 705-ci ild\u0259n sonra alban kils\u0259sinin avtokefaliya statusunu h\u0259mi\u015f\u0259lik itirm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m&ouml;vqel\u0259ri yanl\u0131\u015f olub&rdquo;, &#8211; tarix&ccedil;i bildirib.&nbsp;<\/p>\n<p>Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, erm\u0259nil\u0259rin b&uuml;t&uuml;n monastr kompleksini niy\u0259 restavrasiya etdiyini v\u0259 G\u0259nc\u0259sardak\u0131 yaz\u0131lar\u0131 qoruma\u011f\u0131 &ldquo;unutduqlar\u0131&rdquo;n\u0131 anlamaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi bu yaz\u0131lar\u0131n v\u0259 abid\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131nda maraql\u0131 deyildi.&nbsp;<\/p>\n<p>&ldquo;Xat\u0131rladaq ki, G\u0259nc\u0259sar m\u0259b\u0259dind\u0259n ba\u015fqa, burada tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid olan xarici divarlar da m&ouml;vcuddur. Bu divarlar da XIX v\u0259 XX \u0259srd\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259f\u0259 erm\u0259ni &ldquo;restavrasiyas\u0131na&rdquo; m\u0259ruz qal\u0131b. 1980-ci ild\u0259 is\u0259 onlar tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdirilib. 2011-ci ild\u0259 is\u0259 G\u0259nc\u0259sar m\u0259b\u0259dinin divarlar\u0131 yeni da\u015flarla &ouml;rt&uuml;l&uuml;b.<br \/>\nN\u0259tic\u0259d\u0259, alban m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 aid &ccedil;ox sayda yaz\u0131lar itib. Bu is\u0259 emr\u0259ni aliml\u0259r qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n hidd\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. G\u0259nc\u0259sar tarixi divarlar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si erm\u0259nil\u0259rin G\u0259nc\u0259sar m\u0259b\u0259d kompleksini YUNESKO-nun m\u0259d\u0259ni irs siyah\u0131s\u0131na salmas\u0131na mane olan s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biridir&rdquo;, &#8211; H&uuml;seynov qeyd edib.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f torpaqlar\u0131nda v\u0259 haz\u0131rda Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259 albanlara m\u0259xsus &ccedil;ox sayda m\u0259b\u0259dl\u0259r v\u0259 arxitektura n&uuml;mun\u0259l\u0259ri m&ouml;vcuddur. Bu, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 vaxtil\u0259 albanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir.&nbsp; Ucnoqta.az&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-69925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69925"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69925\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}