{"id":68846,"date":"2018-09-20T10:07:38","date_gmt":"2018-09-20T06:07:38","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=68846","title":{"rendered":"<b>\u201cQafqaz cani\u015fini \u201cNadir \u015fah\u201d  \u0259s\u0259rinin \u0259lyazmas\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259k ist\u0259yib\u201d<\/b>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259 b\u0259dii h\u0259qiq\u0259tin v\u0259hd\u0259tind\u0259n yaranm\u0131\u015f &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; \u0259s\u0259ri h\u0259m d\u0259 milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda v\u0259 b&uuml;t&ouml;v bir aktyorlar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131b<\/strong><\/p>\n<p>XIX \u0259srin son ill\u0259rind\u0259 III Aleksandr ad\u0131na Bak\u0131 ki\u015fi gimnaziyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili m&uuml;\u0259llimi, 28 ya\u015fl\u0131 N\u0259riman &ldquo;Nadanl\u0131q&rdquo;, &ldquo;Dilin b\u0259las\u0131&rdquo;, &ldquo;Bahad\u0131r v\u0259 Sona&rdquo;dan sonra n&ouml;vb\u0259ti \u0259s\u0259rini &ndash; &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo;\u0131 yaz\u0131b yaradark\u0259n he&ccedil; d&uuml;\u015f&uuml;nm&uuml;rd&uuml; ki, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda tar\u0131x\u0131 faci\u0259 janr\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur. O, maddi g\u0259lir t\u0259m\u0259nnas\u0131nda v\u0259 ya m\u0259\u015fhurluq iddias\u0131nda da deyildi. O, sad\u0259c\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r v\u0259 axtar\u0131rd\u0131&#8230; Adi bir m&uuml;\u0259llim kimi k\u0259ndli balalar\u0131na d\u0259rs dey\u0259nd\u0259 d\u0259, yaz\u0131&ccedil;\u0131, aktyor, h\u0259kim, ictimai-siyasi xadim kimi q\u0131z\u011f\u0131n f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olanda da yaln\u0131z b\u0131r m\u0259s\u0259l\u0259 haqq\u0131nda &ndash; azad, xo\u015fb\u0259xt insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sivil c\u0259miyy\u0259t v\u0259 onun yarad\u0131lmas\u0131 yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rd&uuml;. D&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259ri s&ouml;z\u0259 &ccedil;evrilir, q\u0259l\u0259mind\u0259n ka\u011f\u0131zlara s&uuml;z&uuml;l&uuml;rd&uuml;. \u0130ll\u0259r ke&ccedil;\u0259c\u0259k v\u0259 yer &uuml;z&uuml;nd\u0259 istismar\u0131n v\u0259 k&ouml;l\u0259liyin m\u0259hvini &ouml;z m\u0259ram\u0131na &ccedil;evir\u0259n N\u0259riman\u0131n h\u0259yat\u0131 boyu g&ouml;st\u0259rdiyi b&uuml;t&uuml;n &ccedil;abalar m\u0259hz bu arzunun ger&ccedil;\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259kdi&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259liks\u0259 o, maarif&ccedil;ilik d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n b\u0259hr\u0259si, dramaturji yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ri olan &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo;\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 indi onu \u0259s\u0259rin &ccedil;ap\u0131 v\u0259 tama\u015faya qoyulmas\u0131 u\u011frunda g\u0259rgin m&uuml;cadil\u0259l\u0259r g&ouml;zl\u0259yirdi&#8230;&nbsp;<br \/>\nN.N\u0259rimanov \u0259s\u0259rin m&ouml;vzusunu XVIII \u0259srin I yar\u0131s\u0131nda \u0130randa S\u0259f\u0259vil\u0259r s&uuml;lal\u0259sind\u0259n sonra xalq\u0131n v\u0259 ordunun k&ouml;m\u0259yi il\u0259 taxta &ccedil;\u0131x\u0131b 11 il (1736&ndash;1747) h&ouml;kmranl\u0131q ed\u0259n Nadir \u015fah\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u015fahl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131ndak\u0131 tarixi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n alm\u0131\u015f, s&uuml;jetd\u0259 h\u0259min d&ouml;vr \u0130ran tarixinin real fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdir.<br \/>\nOnun bu m&ouml;vzuya m&uuml;raci\u0259t etm\u0259si t\u0259sad&uuml;fi deyildi. S&ouml;z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda ciddi aktual probleml\u0259r\u0259 toxunmaq v\u0259 qabaqc\u0131l ideyalar\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n o, s\u0259l\u0259fi M.F.Axundovun m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;rd&uuml;y&uuml; &uuml;suldan istifad\u0259 etmi\u015f, hadis\u0259l\u0259ri tarixi ke&ccedil;mi\u015f\u0259 v\u0259 ba\u015fqa m\u0259kana k&ouml;&ccedil;&uuml;rm&uuml;\u015fd&uuml;.<br \/>\n\u018fs\u0259rin ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 Nadir \u0259f\u015farlar tayfas\u0131ndan olan s\u0259n\u0259tkar ail\u0259sind\u0259 do\u011fulmu\u015f, g\u0259ncliyi \u0130ran\u0131n \u0259fqan feodallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildiyi ill\u0259r\u0259 t\u0259sad&uuml;f etmi\u015fdir. \u015eah Sultan H&uuml;seynin d&ouml;vl\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 kimi z\u0259ifliyi d\u0259r\u0259b\u0259yliy\u0259, &ouml;zba\u015f\u0131nal\u0131\u011fa yol a&ccedil;m\u0131\u015f, &ouml;lk\u0259nin iqtisadi v\u0259 m&uuml;dafi\u0259 q&uuml;dr\u0259ti z\u0259ifl\u0259mi\u015fdi. \u0130ran yadellil\u0259rin arams\u0131z h&uuml;cumlar\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, \u0259sas \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r z\u0259bt edilmi\u015fdi. El\u0259 bu zaman Xorasan \u0259yal\u0259tind\u0259 b&ouml;y&uuml;k qa&ccedil;aq d\u0259st\u0259sin\u0259 ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131q ed\u0259n Nadir, day\u0131s\u0131 Cavad\u0131n a\u011f\u0131ll\u0131 n\u0259sih\u0259tl\u0259rin\u0259 qulaq as\u0131b quldurluqdan \u0259l &ccedil;\u0259kir, i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131larla m&uuml;bariz\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Az m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 &ouml;lk\u0259ni \u0259fqan i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lar\u0131ndan t\u0259mizl\u0259yir, ordunun v\u0259 xalq\u0131n b&ouml;y&uuml;k etimad\u0131n\u0131 qazan\u0131r. V\u0259li\u0259hd II T\u0259hmasibin devrilm\u0259sind\u0259n sonra xalq\u0131n ist\u0259yil\u0259 taxta &ccedil;\u0131xan Nadir \u015fah bir s\u0131ra islahatlar apar\u0131r, v\u0259t\u0259nin t\u0259r\u0259qqisin\u0259 nail olma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 xanlar\u0131n ixtiyar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 onlar\u0131 d&ouml;vl\u0259t m\u0259muruna &ccedil;evirir, d&ouml;vl\u0259t m\u0259nafeyini qorumayan din xadiml\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259rt m&ouml;vqe tutur, s&uuml;nn&uuml;-\u015fi\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 m\u0259scidi d&ouml;vl\u0259td\u0259n ay\u0131rmaq ist\u0259yir.<br \/>\nLakin Nadir n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259dal\u0259tli olma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fsa da, yen\u0259 d\u0259 ba\u015fqa \u015fahlar kimi amans\u0131z v\u0259 q\u0259ddard\u0131r. O q\u0259d\u0259r amans\u0131z ki, hiyl\u0259y\u0259 aldan\u0131b guya ona sui-q\u0259sd haz\u0131rlayan yegan\u0259 o\u011flu Rzaqulunun g&ouml;zl\u0259rinin &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259mr verir v\u0259 sonda &ouml;z&uuml; d\u0259 riyakar, xain saray \u0259yanlar\u0131n\u0131n fitn\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qurban\u0131 olur. Nadirin &ouml;l&uuml;m&uuml;nd\u0259n sonra \u0130ran yen\u0259 d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 xanl\u0131qlara par&ccedil;alan\u0131r, q\u0259sbkarlar\u0131n yeni h&uuml;cumlar\u0131na m\u0259ruz qal\u0131r, xalq\u0131n g&uuml;z\u0259ran\u0131 is\u0259 \u0259vv\u0259lkind\u0259n d\u0259 d&ouml;z&uuml;lm\u0259z hala d&uuml;\u015f&uuml;r.&nbsp;<br \/>\nDramaturq S\u0259f\u0259vil\u0259r n\u0259slind\u0259n olan iki \u015fah\u0131n devrilm\u0259sini s\u0259hn\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259kl\u0259 avam camaat\u0131 ay\u0131q olma\u011fa, real d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259y\u0259 vadar edirdi. Sonralar N\u0259rimanov bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; tarixi faci\u0259md\u0259 m\u0259n \u015fah\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tini he&ccedil;\u0259 endirmi\u015f\u0259m v\u0259 ba\u015fa salmaq ist\u0259mi\u015f\u0259m ki, qaranl\u0131qda qalan k&uuml;tl\u0259nin ad\u0259t olaraq q\u0259bul etdiyi kimi h&ouml;kdar\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti he&ccedil; d\u0259 m&uuml;q\u0259dd\u0259s deyil v\u0259 \u0259g\u0259r o, m\u0259ml\u0259k\u0259ti idar\u0259 ed\u0259 bilmirs\u0259 onu tapdalay\u0131b ke&ccedil;m\u0259k olar&rdquo;.<br \/>\nNadirin xalq i&ccedil;\u0259risind\u0259n &ccedil;\u0131xmas\u0131, taxt-taca varislikl\u0259 deyil, m&uuml;bariz\u0259 il\u0259 sahib olmas\u0131, saraya dig\u0259r \u015fahlardan f\u0259rqli olaraq h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli m&uuml;h&uuml;m yenilikl\u0259r g\u0259tirm\u0259si N.N\u0259rimanovun &ouml;z m\u0259ram\u0131n\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n vasit\u0259 idi. N\u0259rimanov Nadirin faci\u0259sini despotizm qurulu\u015fu \u015f\u0259raitind\u0259 xalqa k&ouml;m\u0259k etm\u0259k ist\u0259y\u0259n b&uuml;t&uuml;n xeyirxah, qeyr\u0259tli insanlar\u0131n faci\u0259si kimi &uuml;mumil\u0259\u015fdirmi\u015f, m&uuml;tl\u0259qiyy\u0259t hakimiyy\u0259ti \u015f\u0259raitind\u0259 xalqla d&ouml;vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 u&ccedil;urumun islahatlar yolunda m&uuml;h&uuml;m mani\u0259 oldu\u011funu v\u0259 onun demokratik xalq qurulu\u015fu il\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259sinin z\u0259ruriliyini g&ouml;st\u0259rmi\u015fdi.&nbsp;<br \/>\nEl\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 \u0259s\u0259r n\u0259\u015fr olunmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259qdim edil\u0259rk\u0259n h&ouml;kum\u0259t dair\u0259l\u0259ri v\u0259 &ccedil;ar senzuras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n naraz\u0131l\u0131q v\u0259 q\u0259ti etirazla qar\u015f\u0131lan\u0131r. Qafqaz cani\u015fini \u0259s\u0259rin \u0259lyazmas\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. N\u0259rimanov bunun s\u0259b\u0259bini soru\u015fduqda senzor: &ldquo;S\u0259b\u0259b bir \u0259s\u0259rd\u0259 iki pad\u015fah\u0131n camaat t\u0259r\u0259find\u0259n taxtdan sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 xalq n&uuml;may\u0259nd\u0259sinin pad\u015fah se&ccedil;ilm\u0259sidir&rdquo; cavab\u0131n\u0131 verir. N.N\u0259rimanov: &ldquo;Ax\u0131 bu, tarixi faktd\u0131r!&rdquo; dey\u0259 etiraz etdikd\u0259: &ldquo;B\u0259li, lakin h\u0259r bir fakt\u0131 q\u0259bul etm\u0259k olmaz&rdquo; cavab\u0131n\u0131 al\u0131r.<br \/>\n&Ccedil;ox uzun s&uuml;r&uuml;nd&uuml;rm\u0259&ccedil;ilikd\u0259n sonra Qafqaz senzura komit\u0259si 1899-cu il yanvar\u0131n 22-d\u0259 \u0259s\u0259rin &ccedil;ap\u0131na icaz\u0259 verir v\u0259 &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; tarixi faci\u0259si h\u0259min il Bak\u0131da &ldquo;Aror&rdquo; m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 H.Z.Ta\u011f\u0131yevin x\u0259rci il\u0259 1200 tirajla &ccedil;ap edilir. \u018fs\u0259rin ikinci n\u0259\u015fri is\u0259 15 il sonra &ndash; 1913-c&uuml; ild\u0259 N.N\u0259rimanovun ciddi t\u0259shihl\u0259r etdiyi yeni variantda Orucov qarda\u015flar\u0131n\u0131n m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 &ccedil;ap edilir (\u018fs\u0259rin h\u0259min n\u0259\u015frinin bir n&uuml;sx\u0259si haz\u0131rda N.N\u0259rimanovun xatir\u0259 muzeyind\u0259 m&uuml;hafiz\u0259 olunur v\u0259 n&uuml;mayi\u015f etdirilir). Tama\u015faya qoymaq &uuml;&ccedil;&uuml;ns\u0259 icaz\u0259 yaln\u0131z 1906-c\u0131 ild\u0259 verilir v\u0259 \u0259s\u0259r d\u0259rhal iki dild\u0259 &ndash; Az\u0259rbaycan v\u0259 rus (N.N\u0259rimanovun &ouml;z&uuml;n&uuml;n t\u0259rc&uuml;m\u0259sind\u0259) dill\u0259rind\u0259 tama\u015faya haz\u0131rlan\u0131r. Lakin m\u0259h\u0259rr\u0259mliy\u0259 t\u0259sad&uuml;f etdiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 apar\u0131lan m\u0259\u015fql\u0259r m&uuml;v\u0259qq\u0259ti olaraq dayand\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 ilk tama\u015fa rus dilind\u0259 1906-c\u0131 il fevral\u0131n 8-d\u0259 ba\u015f tutur. 7 ay sonra, 1906-c\u0131 il sentyabr ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 \u0259s\u0259r Az\u0259rbaycan dilind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 tama\u015fa&ccedil;\u0131lara g&ouml;st\u0259rilir. Tama\u015fa h\u0259r iki dild\u0259 b&ouml;y&uuml;k m&uuml;v\u0259ff\u0259qiyy\u0259t qazan\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan teatr\u0131 repertuar\u0131nda m&ouml;hk\u0259m yer tutaraq uzun ill\u0259r s\u0259hn\u0259d\u0259n d&uuml;\u015fm&uuml;r. Dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k maraq do\u011furdu\u011fu &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259s\u0259r el\u0259 h\u0259min ill\u0259rd\u0259 bir s\u0131ra ba\u015fqa dill\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259 edil\u0259r\u0259k m&uuml;xt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 tama\u015faya qoyulur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan s\u0259hn\u0259sinin n\u0259h\u0259ngl\u0259rind\u0259n Cahangir Zeynalov, H&uuml;seyn \u018fr\u0259blinski, Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259, Sidqi Ruhulla, Mustafa M\u0259rdanov, M&ouml;hs&uuml;m S\u0259nani, Mirz\u0259a\u011fa \u018fliyev v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 N\u0259rimanovun b&uuml;t&uuml;n dram \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; faci\u0259sind\u0259 m&uuml;xt\u0259lif rollar\u0131 ifa etmi\u015fl\u0259r. H&uuml;seyn \u018fr\u0259blinski 1907-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq &ouml;mr&uuml;n&uuml;n sonuna q\u0259d\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Nadir \u015fah rolunda dahiyan\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. Faci\u0259li &ouml;l&uuml;m&uuml;n\u0259 bir g&uuml;n qalm\u0131\u015f oynad\u0131\u011f\u0131 son rolu da Nadir \u015fah olmu\u015fdur.<br \/>\n&ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; tama\u015fas\u0131 1906-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq 30-cu ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r Bak\u0131da v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Tiflisd\u0259, Kr\u0131mda, Bax&ccedil;asarayda, H\u0259\u015ft\u0259rxanda, Moskva v\u0259 Tehranda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 tama\u015faya qoyulmu\u015fdur.<br \/>\nTama\u015fan\u0131n qastrol s\u0259f\u0259rl\u0259rinin &uuml;nvan\u0131 da &ccedil;ox z\u0259ngin v\u0259 r\u0259ngar\u0259ngdir &ndash; \u0130ran, T&uuml;rkiy\u0259, Rusiya, Orta Asiya Respublikalar\u0131, Da\u011f\u0131stan, &Ccedil;e&ccedil;enistan v\u0259 s. Son d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0259s\u0259r 1996&ndash;1997-ci ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131da &ldquo;G\u0259nc tama\u015fa&ccedil;\u0131lar teatr\u0131&rdquo;n\u0131n s\u0259hn\u0259sind\u0259 oynan\u0131lm\u0131\u015f, Bak\u0131 B\u0259l\u0259diyy\u0259 teatr\u0131n\u0131n aktyorlar\u0131n\u0131n T&uuml;rkiy\u0259y\u0259 qastrollar\u0131 zaman\u0131 \u0130stanbulda v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 n&uuml;mayi\u015f etdirilmi\u015fdir. Nadir \u015fah rolunun son ifa&ccedil;\u0131s\u0131 is\u0259 respublikam\u0131z\u0131n \u0259m\u0259kdar artisti Azad \u015e&uuml;k&uuml;rov olmu\u015fdur.<br \/>\n&Ccedil;ap olunub tama\u015faya qoyuldu\u011fu vaxtdan etibar\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f&uuml;naslar\u0131n v\u0259 teatr t\u0259nqid&ccedil;il\u0259rinin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015f bu \u0259s\u0259r haqq\u0131nda ilk s&ouml;z&uuml; g&ouml;rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f&uuml;nas Firudin K&ouml;&ccedil;\u0259rli demi\u015fdir. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, N.N\u0259rimanovun \u0259d\u0259bi irsi d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259krar\u0259n n\u0259\u015fr olunmu\u015f v\u0259 t\u0259dqiq edilmi\u015fdir. &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; \u0259s\u0259rinin rus, fars, tatar, kum\u0131k v\u0259 dig\u0259r dill\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259 edildiyi v\u0259 n\u0259\u015fr olundu\u011fu m\u0259lumdur. M&uuml;xt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 M.Quliyev, H.Zeynall\u0131, B.&Ccedil;obanzad\u0259, Mir C\u0259lal, \u018fziz \u015e\u0259rif, M.\u0130brahimov, V.M\u0259mm\u0259dov, T.\u018fhm\u0259dov, A.Zamanov, Y.Qarayev, X.M\u0259mm\u0259dov, X.\u018flimirz\u0259yev, M.\u0130brahimova, A.Hac\u0131yeva v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 &ouml;z \u0259s\u0259r v\u0259 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 ilk milli tarixi faci\u0259 haqq\u0131nda maraql\u0131 fikirl\u0259rini, elmi m&uuml;lahiz\u0259l\u0259rini s&ouml;yl\u0259mi\u015fl\u0259r. Filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di El&ccedil;in Cabbarov 1992-ci ild\u0259 m&uuml;dafi\u0259y\u0259 t\u0259qdim etdiyi &ldquo;Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda ilk tarixi faci\u0259&rdquo; adlanan dissertasiyas\u0131 &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo;\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir.<br \/>\nTarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259 b\u0259dii h\u0259qiq\u0259tin v\u0259hd\u0259tind\u0259n yaranm\u0131\u015f &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; \u0259s\u0259ri h\u0259m d\u0259 milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda v\u0259 b&uuml;t&ouml;v bir aktyorlar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259 b\u0259dii h\u0259qiq\u0259tin v\u0259hd\u0259tind\u0259n yaranm\u0131\u015f &ldquo;Nadir \u015fah&rdquo; \u0259s\u0259ri h\u0259m d\u0259 milli teatr\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda v\u0259 b&uuml;t&ouml;v bir aktyorlar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131b XIX \u0259srin son ill\u0259rind\u0259 III Aleksandr ad\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-68846","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68846","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68846"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68846\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}