{"id":65317,"date":"2018-06-08T18:56:06","date_gmt":"2018-06-08T14:56:06","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=65317","title":{"rendered":"Nizami C\u018fF\u018fROV: <font color=red><b>Mir C\u0259lal, yaxud \u0259dibin ideallar\u0131<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><em>\u018fdib dey\u0259nd\u0259 o \u0259d\u0259biyyat adam\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;l&uuml;r ki, q\u0259l\u0259mind\u0259n &ccedil;\u0131xan h\u0259r s&ouml;z milli \u0259d\u0259bi z&ouml;vq&uuml;n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t el\u0259diyi kimi, h\u0259r fikir, m&uuml;lahiz\u0259, m&uuml;hakim\u0259 d\u0259 mill\u0259tin intellektual t\u0259r\u0259qqisin\u0259&nbsp; t\u0259kan versin. V\u0259 h\u0259r bir b&ouml;y&uuml;k \u0259dib, eyni zamanda, &ouml;z xalq\u0131n\u0131n m&uuml;t\u0259f\u0259kkiri oldu\u011fundan onun ideallar\u0131 zaman- zaman v\u0259t\u0259nin&nbsp; qabaqc\u0131l &ouml;vladlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsind\u0259 m\u0259nims\u0259nil\u0259r\u0259k b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 mill\u0259tin m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tin\u0259,&nbsp; &ouml;z&uuml;n&uuml;d\u0259rk (v\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml;t\u0259sdiq!)&nbsp; enerjisin\u0259 &ccedil;evrilir.<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n XX \u0259srin sonlar\u0131nda qazand\u0131\u011f\u0131 m&uuml;st\u0259qillik, he&ccedil; \u015f&uuml;bh\u0259siz, bir ne&ccedil;\u0259 y&uuml;zillik tarixi olan&nbsp; milli azadl\u0131q ideallar\u0131na, bu ideallar\u0131n h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si u\u011frunda apar\u0131lm\u0131\u015f&nbsp; ard\u0131c\u0131l&nbsp; m&uuml;bariz\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r. V\u0259 h\u0259min ideallar\u0131n t\u0259m\u0259rk&uuml;zl\u0259\u015fib daha m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; xarakter almas\u0131nda, bu v\u0259 ya dig\u0259r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 k&uuml;tl\u0259vil\u0259\u015fib &uuml;mumxalq s\u0259ciyy\u0259si&nbsp; da\u015f\u0131mas\u0131nda XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq s&uuml;r\u0259tl\u0259n\u0259n ictimai- siyasi, m\u0259n\u0259vi-m\u0259d\u0259ni v\u0259 ideoloji prosesl\u0259r x&uuml;susi rol oynam\u0131\u015f, &ouml;nd\u0259 ged\u0259r\u0259k xalqa do\u011fru yol g&ouml;st\u0259rm\u0259k missiyas\u0131n\u0131 m&uuml;t\u0259vaze bir m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259n ziyal\u0131-m&uuml;t\u0259f\u0259kkirl\u0259r yeti\u015fmi\u015fdir ki, onlardan biri d\u0259 b&ouml;y&uuml;k \u0259dibimiz Mir C\u0259lal Pa\u015fayev olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal &ouml;z taleyi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eimal\u0131 il\u0259 C\u0259nubunun &uuml;mummilli b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml;n t\u0259bii simvoludur&hellip;<br \/>\n1908-ci ilin aprel ay\u0131n\u0131n 26-da C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n \u018fnd\u0259bil k\u0259ndind\u0259 d&uuml;nyaya g\u0259lmi\u015f, lakin d&ouml;vr&uuml;n t\u0259lat&uuml;ml\u0259ri (v\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml;n taleyi) onu h\u0259l\u0259 u\u015faq ya\u015flar\u0131nda \u015eimali&nbsp; Az\u0259rbaycana &ndash; G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. 1920-ci ill\u0259rd\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 orta, orta- ixtisas t\u0259hsili alm\u0131\u015f, bir ne&ccedil;\u0259 il m&uuml;\u0259llim- m\u0259kt\u0259b direktoru i\u015fl\u0259mi\u015f, 1930-1932-ci ill\u0259rd\u0259 Qazan Pedaqoji \u0130nstitutunun Dil- \u0259d\u0259biyyat&nbsp; fak&uuml;lt\u0259sind\u0259 oxuduqdan sonra Bak\u0131ya qay\u0131daraq Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259t Elmi-T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131na daxil olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1930-cu ill\u0259rd\u0259 Mir C\u0259lal h\u0259m publisist, h\u0259m yaz\u0131&ccedil;\u0131, h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f&uuml;nas- alim kimi m\u0259\u015fhurla\u015fm\u0131\u015f, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rs demi\u015f,&nbsp; maraq dair\u0259sinin (v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q imkanlar\u0131n\u0131n) geni\u015fliyini \u0259ks etdir\u0259n &ldquo;Sa\u011flam yollarda&rdquo; (1932), &ldquo;Boy&rdquo; (1935), &ldquo;Diril\u0259n adam&rdquo; (1935), &ldquo;Bostan o\u011frusu&rdquo; (1937), Axundun i\u015ft\u0259has\u0131&rdquo; (1938), &ldquo;G&ouml;z&uuml;n ayd\u0131n&rdquo; (1939), &ldquo;Bir g\u0259ncin manifesti&rdquo; (1940), &ldquo;F&uuml;zulinin poetik x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri&rdquo; (1940) v\u0259 s. kitablar\u0131 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n (v\u0259 milli ideal axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n) ikinci d&ouml;vr&uuml; 1940-c\u0131&nbsp; ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flay\u0131b 1950-ci ill\u0259rin sonlar\u0131na q\u0259d\u0259r davam edir. V\u0259 bu ill\u0259rd\u0259 o, \u0259vv\u0259lki d&ouml;vrd\u0259ki yarad\u0131c\u0131&nbsp; f\u0259aliyy\u0259t&nbsp; &ccedil;ox\u015fax\u0259liliyini daha&nbsp; da d\u0259rinl\u0259\u015fdirib m&uuml;k\u0259mm\u0259ll\u0259\u015fdirir, &ldquo;Xalq\u0131n &uuml;r\u0259k s&ouml;z&uuml;&rdquo; (1941), &ldquo;V\u0259t\u0259n hekay\u0259l\u0259ri&rdquo; (1942), &ldquo;V\u0259t\u0259n&rdquo; (1944), &ldquo;H\u0259yat hekay\u0259l\u0259ri&rdquo; (1945), &ldquo;Ya\u015f\u0131dlar\u0131m&rdquo; (1948), &ldquo;T\u0259z\u0259 \u015f\u0259h\u0259r&rdquo; (1951), &ldquo;Sad\u0259 hekay\u0259l\u0259r&rdquo; (1955), &ldquo;Se&ccedil;ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri&rdquo; (I cild, 1956; II cild, 1957),&nbsp; &ldquo;Yolumuz hayanad\u0131r&rdquo; (1957), &ldquo;F&uuml;zuli s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131&rdquo; (1958) v\u0259 s. kitablar\u0131n\u0131 n\u0259\u015fr etdirm\u0259kl\u0259 m&uuml;asir milli&nbsp; \u0259d\u0259bi, elmi v\u0259 ictimai fikrin canl\u0131 klassikl\u0259rind\u0259n biri kimi b&ouml;y&uuml;k n&uuml;fuz qazanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>1947-ci ild\u0259 m&uuml;dafi\u0259 etdiyi &ldquo;Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bl\u0259r&rdquo; m&ouml;vzusundak\u0131 doktorluq dissertasiyas\u0131 is\u0259 v\u0259fat\u0131ndan &ccedil;ox sonra (2004) T.M&uuml;t\u0259llimov t\u0259r\u0259find\u0259n yay\u0131mlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>V\u0259 g&ouml;rk\u0259mli \u0259dibin h\u0259yat\u0131n\u0131n, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; d&ouml;vr&uuml; 1960-c\u0131, 1970-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir ki, h\u0259min ill\u0259rd\u0259 bu g&uuml;n &ldquo;Mir C\u0259lal m&uuml;\u0259llimin kafedras\u0131&rdquo; adlanan ADU (indiki BDU) Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 kafedras\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f (1961-1978), \u0259m\u0259kdar elm xadimi ad\u0131na&nbsp; (1969), bir s\u0131ra d&ouml;vl\u0259t m&uuml;kafatlar\u0131na, orden-medallara layiq g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015f v\u0259 &ldquo;\u0130nsanl\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259si&rdquo; (1961), &ldquo;Xatir\u0259 hekay\u0259l\u0259ri&rdquo; (1962),&nbsp; &ldquo;G&uuml;lb\u0259sl\u0259y\u0259n q\u0131z&rdquo; (1965), &ldquo;Se&ccedil;ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri&rdquo; (I cild, 1967; II cild, 1967; III ciild 1968; IV cild, 1968), &ldquo;XX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131&rdquo; (1969, F.H&uuml;seynovla), &ldquo;\u018fd\u0259biyyat\u015f&uuml;nasl\u0131\u011f\u0131n \u0259saslar\u0131&rdquo; (1972, P.X\u0259lilovla),&nbsp; &ldquo;\u015e\u0259f\u0259qd\u0259n qalxanlar&rdquo; (1972), &ldquo;Klassikl\u0259r v\u0259 m&uuml;asirl\u0259r&rdquo; (1973), &ldquo;Silah qarda\u015flar\u0131&rdquo; (1974), &ldquo;Da\u011flar dil\u0259 g\u0259ldi&rdquo; (1978) v\u0259 s.&nbsp; kitablar\u0131 i\u015f\u0131q &uuml;z&uuml; g&ouml;rm&uuml;\u015fd&uuml;r.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal yarad\u0131c\u0131\u011f\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 milli ideal axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d&ouml;vrl\u0259ri h\u0259m d\u0259&nbsp; &uuml;mum\u0259n Az\u0259rbaycan&nbsp; ictimai fikrinin&nbsp; m&uuml;vafiq d&ouml;vrl\u0259rin\u0259&nbsp; uy\u011fundur ki, bu, he&ccedil; \u015f&uuml;bh\u0259siz, m&uuml;t\u0259f\u0259kkir \u0259dibin&nbsp; taleyinin m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n taleyi il\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n bilavasit\u0259&nbsp; t\u0259zah&uuml;r&uuml;d&uuml;r.<br \/>\nO, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa publisistika il\u0259&nbsp; ba\u015flam\u0131\u015f, x&uuml;susil\u0259&nbsp; 20-ci, 30-cu ill\u0259rd\u0259 &ldquo;yeni h\u0259yat&rdquo; u\u011frunda&nbsp; &ldquo;b&uuml;t&uuml;n c\u0259bh\u0259 boyu&rdquo; q\u0131z\u011f\u0131n ictimai- siyasi m&uuml;bariz\u0259nin g\u0259nc intellektuallar\u0131ndan olmu\u015fdur. &ldquo;Lenin komsomolu&rdquo;nun &ouml;n&uuml;nd\u0259 ged\u0259n bu &ldquo;intellektual&rdquo;lar, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, sosializm quruculu\u011funun ideoloji \u0259sk\u0259rl\u0259ri idil\u0259rs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259, milli dilin, \u0259d\u0259biyyat\u0131n, tarixin (&uuml;mummilli ruhun!) t\u0259\u0259ss&uuml;bke\u015fl\u0259ri olmaqla \u0259min idil\u0259r ki, sosializm &ndash; &ldquo;yeni h\u0259yat&rdquo; Az\u0259rbaycan xalq\u0131na i\u015f\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259d edir. V\u0259&nbsp; kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n, dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 iflasa u\u011frad\u0131\u011f\u0131, bu ideologiyan\u0131n &ldquo;\u015fah \u0259s\u0259ri&rdquo; olan Sovetl\u0259r Birliyinin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m&uuml;asir d&ouml;vrd\u0259 bel\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r paradoksal g&ouml;r&uuml;ns\u0259 d\u0259, h\u0259min&nbsp; g\u0259ncl\u0259rin ideallar\u0131na, el\u0259c\u0259 d\u0259 bu ideallar\u0131 u\u011frunda m&uuml;bariz\u0259l\u0259rin\u0259 haqq qazand\u0131rmaq laz\u0131m g\u0259lir. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l ona g&ouml;r\u0259 ki, h\u0259l\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m \u015eimal\u0131nda, h\u0259m d\u0259 C\u0259nubunda c&uuml;c\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flayan, h\u0259min \u0259srin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n t\u0259dric\u0259n b&uuml;t&ouml;v&nbsp; bir h\u0259r\u0259kata &ccedil;evril\u0259n, XIX \u0259srin sonu &ndash; XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n is\u0259 ciddi siyasi-ideoloji mahiyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n milli &ouml;z&uuml;n&uuml;d\u0259rk (v\u0259 m&uuml;st\u0259qillik) h\u0259r\u0259kat\u0131 &ouml;z&uuml;n&uuml;n m&uuml;xt\u0259lif&nbsp; t\u0259r\u0259fl\u0259ril\u0259 bilavasit\u0259 varisliyini bu ideallarda,&nbsp; bu m&uuml;bariz\u0259l\u0259rd\u0259 (v\u0259 bu intellektual g\u0259nclikd\u0259!) davam etdirm\u0259y\u0259 m\u0259hkum idi&hellip; \u018fg\u0259r 20-ci, 30-cu ill\u0259rd\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f (v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r n&uuml;fuzlu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 t\u0259msil olunan) h\u0259min ziyal\u0131lar n\u0259sli olmasayd\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sonrak\u0131 onillikl\u0259rd\u0259ki ictimai-siyasi (v\u0259 ideoloji)&nbsp; taleyinin nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131&nbsp; t\u0259s\u0259vv&uuml;r etm\u0259k, g&ouml;r&uuml;n&uuml;r, o q\u0259d\u0259r d\u0259 &ccedil;\u0259tin olmazd\u0131.<\/p>\n<p>20-ci ill\u0259rd\u0259 m&uuml;xt\u0259lif m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda aktual m&ouml;vzularda analitik m\u0259qal\u0259l\u0259ri &ccedil;ap edil\u0259nd\u0259 Mir C\u0259lal, t\u0259bii ki, &ccedil;ox g\u0259nc idi. Ancaq h\u0259m s&uuml;r\u0259tl\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259xsi h\u0259yat t\u0259cr&uuml;b\u0259sinin qeyri-adi z\u0259nginliyi, h\u0259m fitri d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml; (v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q istedad\u0131),&nbsp; h\u0259m d\u0259 \u0259lin\u0259 q\u0259l\u0259m ald\u0131\u011f\u0131 ilk ill\u0259rd\u0259n r\u0259hb\u0259r tutdu\u011fu pe\u015f\u0259karl\u0131q m\u0259suliyy\u0259ti onun yaz\u0131lar\u0131n\u0131n ist\u0259r ideya-m\u0259zmununa, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ifad\u0259-&uuml;slubuna \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g&ouml;st\u0259rmi\u015fdir.<br \/>\nMir C\u0259lal\u0131n el\u0259 ilk g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259 formala\u015fma\u011fa ba\u015flayan milli ideallar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, m&uuml;asir d&uuml;nyan\u0131n he&ccedil; bir xalq\u0131ndan geri qalmamas\u0131, m&ouml;vcud potensial imkanlar\u0131na dayanaraq \u0259n m&uuml;xt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259&nbsp; tezlikl\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 nail olmas\u0131 kimi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ayd\u0131n, zahir\u0259n h\u0259tta sad\u0259l&ouml;vh g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259c\u0259k bir konsepsiya dayan\u0131r. Lakin n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu konsepsiyan\u0131n (&uuml;mumilikd\u0259 is\u0259 ideallar\u0131n!) &ldquo;h\u0259yata ke&ccedil;irildiyi&rdquo; 20-ci, 30-cu, el\u0259c\u0259 d\u0259 40-c\u0131, 50-ci ill\u0259rd\u0259 n\u0259 faci\u0259l\u0259r ba\u015f vermi\u015f, milli ruhlu ziyal\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na hans\u0131 oyunlar g\u0259lmi\u015fdir, onda m\u0259lum olur ki, m\u0259s\u0259l\u0259 n\u0259inki sad\u0259dir, \u0259ksin\u0259, t\u0259s\u0259vv&uuml;r edildiyind\u0259n d\u0259 &ccedil;ox-&ccedil;ox m&uuml;r\u0259kk\u0259bdir.<\/p>\n<p>Etiraf olunmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 20-ci, 30-cu ill\u0259r\u0259, \u015e\u0259rq v\u0259 ya Q\u0259rb \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 yeti\u015fmi\u015f t\u0259k-t\u0259k d&uuml;nya\u015f&ouml;hr\u0259tli dahil\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almasaq, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 orta \u0259srl\u0259r h\u0259yat (v\u0259 t\u0259f\u0259kk&uuml;r!) t\u0259rzi il\u0259 g\u0259lib &ccedil;\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;oxlar\u0131n\u0131n n\u0259inki d&uuml;nyadan, he&ccedil; Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi, \u018fli b\u0259y H&uuml;seynzad\u0259, Mirz\u0259 C\u0259lil, Sabir, H&uuml;seyn Cavid, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi, N\u0259riman N\u0259rimanov, \u018fbd&uuml;rr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayev, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 kimi yeni d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015fl&uuml; milli ziyal\u0131lardan da x\u0259b\u0259ri yox idi. Sovet hakimiyy\u0259ti is\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r a&ccedil;\u0131r, h\u0259r k\u0259s\u0259 t\u0259hsil verir, get-ged\u0259 h\u0259ddini a\u015f\u0131b ateizm\u0259 g\u0259lib &ccedil;\u0131xsa da m&ouml;vhumat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 &uuml;z\u0259rin\u0259 mill\u0259t&ccedil;ilik dam\u011fas\u0131 vursa da ilk m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 milli \u015f&uuml;urun inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verirdi.<br \/>\nV\u0259 bu paradoksal inki\u015faf Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 uzun ill\u0259r &ldquo;m&uuml;st\u0259qillik&rdquo;l\u0259 &ldquo;qeyri- m&uuml;st\u0259qillik&rdquo; aras\u0131ndak\u0131 hans\u0131sa &ldquo;qeyri- m&uuml;\u0259yy\u0259n bir zaman&rdquo;da saxlasa da, h\u0259qiqi m&uuml;st\u0259qillik e\u015fqinin odunu s&ouml;nd&uuml;r\u0259 bilm\u0259di. \u018fksin\u0259, k&uuml;tl\u0259vi savadlanma,&nbsp; &ouml;lk\u0259d\u0259 ist\u0259r orta, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ali t\u0259hsil imkanlar\u0131n\u0131n o vaxta q\u0259d\u0259r g&ouml;r&uuml;nm\u0259mi\u015f s&uuml;r\u0259tl\u0259&nbsp; (v\u0259 miqyasda) geni\u015fl\u0259nm\u0259si,&nbsp; elmin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, h\u0259r sah\u0259d\u0259 m&uuml;asir texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131, m&ouml;vcud (v\u0259 m\u0259lum) ideoloji t\u0259zyiql\u0259r davam ets\u0259 d\u0259, milli ideallar\u0131n daha m&uuml;k\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259zah&uuml;r&uuml; &uuml;&ccedil;&uuml;n&nbsp; ciddi (v\u0259 k&uuml;tl\u0259vi) intellektual z\u0259min&nbsp; haz\u0131rlad\u0131. 20-ci, 30-cu ill\u0259rin g\u0259ncl\u0259ri olan S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, S&uuml;leyman R&uuml;st\u0259m, R\u0259sul Rza, \u018fli V\u0259liyev, S&uuml;leyman R\u0259himov, Mehdi H&uuml;seyn, Mirz\u0259 \u0130brahimov, \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev&hellip;&nbsp; kimi Mir C\u0259lal da 40-c\u0131, 50-ci, el\u0259c\u0259 d\u0259 60-c\u0131, 70-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycan&ccedil;\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n sa\u011flam \u0259saslarda yenid\u0259n t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l&uuml;n\u0259, m&uuml;\u0259yy\u0259n diplomatik m&uuml;bariz\u0259 t\u0259cr&uuml;b\u0259si qazanmas\u0131na h\u0259lledici t\u0259kan verdil\u0259r.<\/p>\n<p>Mir C\u0259lal\u0131n milli ideallar\u0131n\u0131 ideya-m\u0259zmun t\u0259rkibi v\u0259 ya strukturu etibaril\u0259 t\u0259snif\u0259 c\u0259hd ets\u0259k, diqq\u0259ti ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 c\u0259lb ed\u0259n (v\u0259 b&ouml;y&uuml;k \u0259dibin yarad\u0131c\u0131 d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;nd\u0259 daha m&uuml;h&uuml;m yer tutan) m\u0259tl\u0259bl\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan ibar\u0259tdir:<br \/>\n1) milli t\u0259r\u0259qqi;<br \/>\n2) milli m&uuml;st\u0259qillik;<br \/>\n3) Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eimal\u0131 il\u0259 C\u0259nubunun&nbsp; milli- m\u0259n\u0259vi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;;<br \/>\n4) milli m\u0259d\u0259ni irs\u0259 sahiblik;<br \/>\n5) milli dilin safl\u0131\u011f\u0131;<br \/>\n6) milli ail\u0259 uklad\u0131n\u0131n qorunmas\u0131;<br \/>\n7) g\u0259nc n\u0259slin milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda t\u0259rbiy\u0259si.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259, bunlar Mir C\u0259lal\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;r\u0259n (v\u0259 u\u011frunda b&uuml;t&uuml;n h\u0259yat\u0131 boyu ard\u0131c\u0131l m&uuml;bariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131) ideya-m\u0259tl\u0259bl\u0259rin ham\u0131s\u0131&nbsp; deyil, ancaq g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi, &ccedil;ox geni\u015f bir sah\u0259ni \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r (v\u0259 insanp\u0259rv\u0259r-humanist) bir m&uuml;t\u0259f\u0259kkirin milli maraq dair\u0259sini t\u0259s\u0259vv&uuml;r etm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fdib dey\u0259nd\u0259 o \u0259d\u0259biyyat adam\u0131 ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;l&uuml;r ki, q\u0259l\u0259mind\u0259n &ccedil;\u0131xan h\u0259r s&ouml;z milli \u0259d\u0259bi z&ouml;vq&uuml;n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t el\u0259diyi kimi, h\u0259r fikir, m&uuml;lahiz\u0259, m&uuml;hakim\u0259 d\u0259 mill\u0259tin intellektual t\u0259r\u0259qqisin\u0259&nbsp; t\u0259kan versin. V\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[102],"tags":[],"class_list":["post-65317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-medeniyyet-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65317"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65317\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}