{"id":65024,"date":"2018-06-01T17:51:41","date_gmt":"2018-06-01T13:51:41","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=65024","title":{"rendered":"G\u00fcn\u0259\u015f enerjisi il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n avtomobill\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni model haz\u0131rlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda G&uuml;n\u0259\u015f enerjisi il\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan avtomobill\u0259rin yol boyunca h\u0259r\u0259k\u0259tinin simulyasiyas\u0131 v\u0259 vizualla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n riyazi model haz\u0131rlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131ndan&nbsp;veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, Yer Elml\u0259ri B&ouml;lm\u0259sinin bu g&uuml;n ke&ccedil;iril\u0259n iclas\u0131nda akademik H.\u018f.\u018fliyev ad\u0131na Co\u011frafiya \u0130nstitutunun X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin monitorinqi \u015f&ouml;b\u0259sinin m&uuml;diri, AMEA-n\u0131n m&uuml;xbir &uuml;zv&uuml; Rauf Qarda\u015fovun &ldquo;G&uuml;n\u0259\u015f avtomobill\u0259rinin yol boyunca h\u0259r\u0259k\u0259tinin riyazi modell\u0259\u015fdirilm\u0259si: simulyasiya v\u0259 vizualla\u015fd\u0131r\u0131lma&rdquo; m&ouml;vzusunda elmi m\u0259ruz\u0259si dinl\u0259nilib.<\/p>\n<p>R.Qarda\u015fov qeyd edib ki, art\u0131q neft m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n avtomobill\u0259rin eras\u0131 ba\u015fa &ccedil;atmaqda v\u0259 akkumulyatordan qidalanan elektromobill\u0259rd\u0259n istifad\u0259y\u0259 ke&ccedil;id ba\u015flamaqdad\u0131r. N&ouml;vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hibrid &ndash; akkumulyator v\u0259 G&uuml;n\u0259\u015f enerjisi il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n avtomobill\u0259r\u0259 ke&ccedil;id olaca\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n alim bildirib ki, y&uuml;ks\u0259k effektli v\u0259 maya d\u0259y\u0259ri nisb\u0259t\u0259n az olan fotoelementl\u0259r k\u0259\u015ff edildikd\u0259n sonra is\u0259 \u0259sas\u0259n G&uuml;n\u0259\u015f enerjisi il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n avtomobill\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunaca\u011f\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Natiq vur\u011fulay\u0131b ki, G&uuml;n\u0259\u015f avtomobill\u0259rinin m&uuml;h&uuml;m f\u0259rqi enerji qayna\u011f\u0131n\u0131n &ndash; G&uuml;n\u0259\u015f enerjisinin avtomobilin xaricind\u0259 olmas\u0131 v\u0259 onun k\u0259miyy\u0259tinin t\u0259r\u0259fimizd\u0259n idar\u0259 edilm\u0259sinin m&uuml;mk&uuml;ns&uuml;zl&uuml;y&uuml;d&uuml;r. G&uuml;n\u0259\u015f avtomobilinin panelin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n enerjinin miqdar\u0131 co\u011frafi n&ouml;qt\u0259d\u0259n v\u0259 onu \u0259hat\u0259 ed\u0259n relyefd\u0259n, ilin vaxt\u0131ndan, atmosferin \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq d\u0259yi\u015fm\u0259kd\u0259dir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n G&uuml;n\u0259\u015f avtomobill\u0259rinin optimal h\u0259r\u0259k\u0259tinin t\u0259\u015fkili &uuml;&ccedil;&uuml;n se&ccedil;ilmi\u015f yol boyunca G&uuml;n\u0259\u015f enerji potensial\u0131n\u0131n hesablanmas\u0131 v\u0259 buna uy\u011fun olaraq avtomobilin h\u0259r\u0259k\u0259tinin simulyasiyas\u0131 z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>Alim G&uuml;n\u0259\u015f enerjisi il\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan avtomobill\u0259rin yol boyunca h\u0259r\u0259k\u0259tinin simulyasiyas\u0131 v\u0259 vizualla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n riyazi model haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131b. O, \u0259lav\u0259 edib ki, bu, iki modelin birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir: &ldquo;Birinci &ldquo;G&uuml;n\u0259\u015f radiasiyas\u0131 modeli&rdquo;dir v\u0259 bu yolun ixtiyari n&ouml;qt\u0259sind\u0259 v\u0259 zaman\u0131n ist\u0259nil\u0259n an\u0131nda avtomobilin panelin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n g&uuml;n\u0259\u015f enerjisini hesablay\u0131r. \u0130kincisi is\u0259 &ldquo;G&uuml;n\u0259\u015f avtomobilinin h\u0259r\u0259k\u0259tinin riyazi modeli&rdquo;dir. Avtomobilin h\u0259r\u0259k\u0259ti ona t\u0259sir ed\u0259n b&uuml;t&uuml;n \u0259sas q&uuml;vv\u0259l\u0259r &ndash; dart\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131q, reaksiya v\u0259 m&uuml;qavim\u0259t, yolun \u0259yrix\u0259tli trayektoriyas\u0131 v\u0259 relyefin panel\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n g&uuml;n\u0259\u015f enerjisin\u0259 t\u0259siri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq modell\u0259\u015fdirilib. Se&ccedil;ilmi\u015f yollar &ndash; Bak\u0131-\u015eamax\u0131, Zaqatala-Tbilisi v\u0259 Hamburq-Berlin boyunca &ldquo;SunRiser&rdquo; g&uuml;n\u0259\u015f avtomobilinin h\u0259r\u0259k\u0259ti simulyasiya edilib v\u0259 monitorda vizualla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b&rdquo;.<\/p>\n<p>R.Qarda\u015fov bu modelin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 geni\u015f istifad\u0259 olunacaq g&uuml;n\u0259\u015f avtomobill\u0259rinin naviqasiya sisteminin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yini diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131b. AMEA-n\u0131n m&uuml;xbir &uuml;zv&uuml;n&uuml;n fikrinc\u0259, bu model enerjid\u0259n optimal istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tin ba\u015flan\u011f\u0131c vaxt\u0131n\u0131n se&ccedil;imi, yol boyunca saxlan\u0131lmas\u0131 laz\u0131m olan optimal s&uuml;r\u0259t, da\u011f ke&ccedil;idl\u0259rin\u0259 &ccedil;atma vaxt\u0131, akkumulyatordan istifad\u0259 v\u0259 onun doldurulma vaxtlar\u0131n\u0131n se&ccedil;imi v\u0259 s. probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda G&uuml;n\u0259\u015f enerjisi il\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan avtomobill\u0259rin yol boyunca h\u0259r\u0259k\u0259tinin simulyasiyas\u0131 v\u0259 vizualla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n riyazi model haz\u0131rlan\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131ndan&nbsp;veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, Yer Elml\u0259ri B&ouml;lm\u0259sinin bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-65024","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65024"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65024\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}