{"id":64638,"date":"2018-05-24T11:48:12","date_gmt":"2018-05-24T07:48:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=64638","title":{"rendered":"T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirilib"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lara qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 qan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verilib<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti &uuml;&ccedil;&uuml;n maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacibdir. \u0130nki\u015faf etmi\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr&uuml;b\u0259si g&ouml;st\u0259rir ki, c\u0259miyy\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n bir &ccedil;ox a\u011fr\u0131l\u0131 probleml\u0259rin h\u0259lli c\u0259miyy\u0259tin maarifl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 m&uuml;mk&uuml;n olub. &ldquo;Leykozlu U\u015faqlara D\u0259st\u0259k&rdquo; ictimai birliyi d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d&ouml;vrd\u0259n insanlar\u0131n maarifl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irir. T\u0259\u015fkilat\u0131n haz\u0131rda Prezident yan\u0131nda Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi \u015euras\u0131n\u0131n maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 icra etdiyi&nbsp; &ldquo;Qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 qan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 ictimai maarifl\u0259ndirm\u0259nin ke&ccedil;irilm\u0259si&rdquo;&nbsp; layih\u0259sinin icras\u0131nda m\u0259qs\u0259d g\u0259ncl\u0259rin qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri, x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131, qan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 d&ouml;vl\u0259tin bu istiqam\u0259td\u0259 g&ouml;rd&uuml;y&uuml; i\u015fl\u0259r\u0259 ictimai d\u0259st\u0259k verm\u0259kdir. Layih\u0259 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 ilk maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbiri A\u011fda\u015f rayonunda t\u0259\u015fkil olunub. A\u011fda\u015f D&ouml;vl\u0259t Humanitar Kollecind\u0259 ke&ccedil;iril\u0259n t\u0259dbird\u0259 118 n\u0259f\u0259r m&uuml;\u0259llim v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 i\u015ftirak edib. T\u0259dbiri giri\u015f s&ouml;z&uuml; il\u0259 a&ccedil;an A\u011fda\u015f rayon D&ouml;vl\u0259t Humanitar Kollecinin direktoru Namiq Mehdiyev qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259tin maarifl\u0259ndirilm\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Daha sonra &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n &ldquo;Leykozlu U\u015faqlara D\u0259st\u0259k&rdquo; ictimai birliyinin layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri Emin N\u0259bili h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015ftirak&ccedil;\u0131lara m\u0259lumat verib: &ldquo;Layih\u0259nin m\u0259qs\u0259di g\u0259ncl\u0259rin qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri, x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131, qan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 d&ouml;vl\u0259tin bu istiqam\u0259td\u0259 g&ouml;rd&uuml;y&uuml; i\u015fl\u0259r\u0259 ictimai d\u0259st\u0259k verm\u0259kdir. Layih\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, Ming\u0259&ccedil;evir, A\u011fda\u015f v\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ali v\u0259 orta ixtisas t\u0259hsili m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 oxuyan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Sizl\u0259r\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Elmi T\u0259dqiqat Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya \u0130nstitutun ki&ccedil;ik elmi i\u015f&ccedil;isi, h\u0259kim &ndash;hematoloq \u0130rad\u0259 K\u0259rimova qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri, qan donorlu\u011fu, donorlu\u011fun \u0259h\u0259miyy\u0259ti, qan donorlar\u0131n\u0131n bilm\u0259li oldu\u011fu vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat ver\u0259c\u0259k. H\u0259m&ccedil;inin, respublikam\u0131zda qan x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g&ouml;r&uuml;l\u0259n i\u015fl\u0259r, \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259r, qan x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n m&uuml;alic\u0259 imkanlar\u0131, qan donorlu\u011funun m&ouml;vcud v\u0259ziyy\u0259ti, qan donorlu\u011funun \u0259h\u0259miyy\u0259ti, qan donorlar\u0131n\u0131n bilm\u0259li oldu\u011fu vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bilgi \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259ksiniz. Bu istiqam\u0259td\u0259 sizi maraqland\u0131ran suallar da ekspert t\u0259r\u0259find\u0259n cavabland\u0131r\u0131lacaq&rdquo;.<br \/>\nQan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi statistikan\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;atd\u0131ran Emin N\u0259bili bildirib ki, donorlar\u0131n i&ccedil;\u0259risind\u0259 \u0259sas qan ver\u0259nl\u0259r qohum donorlard\u0131r: &ldquo;Qan ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 baxd\u0131qda is\u0259 onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin ya\u015f\u0131 30-dan art\u0131q olur. 30 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 insanlar\u0131n qan verm\u0259si faktlar\u0131 &ccedil;ox azd\u0131r. Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259bli\u011fat z\u0259if oldu\u011fundan universitetl\u0259rin bir ne&ccedil;\u0259si istisna olmaqla \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 ke&ccedil;irilmir.<\/p>\n<p>Daha sonra &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Elmi T\u0259dqiqat Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya \u0130nstitutun ki&ccedil;ik elmi i\u015f&ccedil;isi, h\u0259kim &ndash;hematoloq \u0130rad\u0259 K\u0259rimova qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259lumat verib: &ldquo;M&uuml;asir d&ouml;vr&uuml;m&uuml;zd\u0259 daha &ccedil;ox rast g\u0259lin\u0259n qan x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n biri anemiya v\u0259 ya qanazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.Anemiya v\u0259 ya qanazl\u0131\u011f\u0131 vahid h\u0259cm qanda eritrositl\u0259rin v\u0259 hemoqlobinin azalmas\u0131d\u0131r. Qanazl\u0131\u011f\u0131-anemiya il\u0259 m&uuml;\u015fayi\u0259t olunan d\u0259mir &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na daha &ccedil;ox u\u015faqlarda v\u0259 reproduktiv ya\u015fl\u0131 qad\u0131nlarda rast g\u0259linir. Bel\u0259 ki hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n &ouml;l&uuml;m hallar\u0131n\u0131n 20 faizi m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ba\u015f verir. Haz\u0131rda inki\u015faf etmi\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 yeni do\u011fulan k&ouml;rp\u0259l\u0259rin &ouml;l&uuml;m&uuml; 75-85 faiz hallarda erk\u0259n neonatal d&ouml;vrd\u0259 ba\u015f verir ki, bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri m\u0259hz anemiyad\u0131r. Hesablamalara g&ouml;r\u0259, h\u0259r 2 hamil\u0259 qad\u0131ndan birind\u0259, h\u0259r 10 m\u0259kt\u0259blid\u0259n 4-d\u0259 qan azl\u0131\u011f\u0131 var. D\u0259mir qanda oksigen da\u015f\u0131yan hemoqlobin molekulunun istehsal edilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n laz\u0131m olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n immun sistemi v\u0259 zehni inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 vacibdir. G&uuml;n \u0259rzind\u0259 q\u0259bul edil\u0259n qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 d\u0259mirin az olmas\u0131, ya da qad\u0131nlarda &ccedil;ox, ya da nizams\u0131z menstruasiya&nbsp; il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq orqanizmd\u0259 d\u0259mir mineral\u0131 azal\u0131r. X&uuml;susil\u0259, yeniyetm\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131nda olan v\u0259 g\u0259nc qad\u0131nlar d\u0259mir &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259km\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n yax\u015f\u0131 qidalanmal\u0131d\u0131r.&rdquo;<\/p>\n<p>Qan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat ver\u0259n \u0130.K\u0259rimova bildirib ki, 18 ya\u015f\u0131 tamam olan, &ccedil;\u0259kisi 50 kiloqramdan yuxar\u0131 praktik sa\u011flam h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f qan ver\u0259 bil\u0259r: &ldquo;Qan donoru olark\u0259n ilk &ouml;nc\u0259 Hepatit, H\u0130V virusu, Siflis mikrobu kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 tibbi m&uuml;ayin\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r, qan qrupu, hemoqlobinin faizi d\u0259qiql\u0259\u015fdirilir. &Uuml;mumi qan donoru 12 h\u0259ft\u0259d\u0259n bir t\u0259krar qan ver\u0259 bil\u0259r&rdquo;.<br \/>\nSonda t\u0259dbir t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri maraqland\u0131ran suallara cavab verilm\u0259si il\u0259 yekunla\u015f\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lara qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 qan donorlu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verilib Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti &uuml;&ccedil;&uuml;n maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacibdir. \u0130nki\u015faf etmi\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr&uuml;b\u0259si g&ouml;st\u0259rir ki, c\u0259miyy\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n bir &ccedil;ox&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-64638","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64638"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64638\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}