{"id":64572,"date":"2018-05-23T18:42:52","date_gmt":"2018-05-23T14:42:52","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=64572","title":{"rendered":"700 bal\u0131 toplamaq sanki asanla\u015f\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kamran \u018fs\u0259dov: &ldquo;700 bal toplayanlar\u0131n &ccedil;ox olmas\u0131 he&ccedil; d\u0259 t\u0259hsild\u0259 inki\u015faf v\u0259 \u015fagirdl\u0259rin bilik s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bilm\u0259z&rdquo;&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 y&uuml;ks\u0259k bal toplayanlar\u0131n say\u0131 &ccedil;oxal\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r 600 bal\u0131 ke&ccedil;m\u0259k b&ouml;y&uuml;k bir bacar\u0131q, bilik t\u0259l\u0259b edirdis\u0259, indi art\u0131q 700 bal\u0131 toplamaq sanki rahatla\u015f\u0131b. B\u0259z\u0259n insanlar bunu test sistemi v\u0259 \u0259zb\u0259r&ccedil;iliyi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. B\u0259s &uuml;mumi g&ouml;t&uuml;rd&uuml;kd\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259r n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?<br \/>\nM&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirdi ki, 1992-ci ild\u0259n etibar\u0259n test &uuml;sulu il\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259bul imtahanlar\u0131 ke&ccedil;irilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b: &ldquo;Buna q\u0259d\u0259r ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r &ouml;z daxili qaydas\u0131nda, &uuml;mumi proqram \u0259sas\u0131nda q\u0259bul h\u0259yata ke&ccedil;irirdi v\u0259 q\u0259bul prosesi \u015f\u0259ffaf deyildi. K&ouml;&ccedil;&uuml;rm\u0259, &ldquo;tap\u015f\u0131r\u0131q&rdquo; kimi neqativ hallar var idi. T\u0259hsil sisteminin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 neqativ hallar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n testin t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. \u018fvv\u0259lki ill\u0259rd\u0259, y\u0259ni 2005-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r test &uuml;sulu o q\u0259d\u0259r d\u0259 yay\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 populyar deyildi. Amma 2005-ci ild\u0259n bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131q orta &uuml;mumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin proqram\u0131 \u0259sas\u0131nda q\u0259bul apar\u0131l\u0131r v\u0259 orta m\u0259kt\u0259b kitablar\u0131 repetitor m&uuml;\u0259lliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n konkret konspektl\u0259\u015fdirilib&rdquo;.<\/p>\n<p>K. \u018fs\u0259dov deyir ki, m\u0259hz D&ouml;vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zind\u0259 (ke&ccedil;mi\u015f T\u0259l\u0259b\u0259 Q\u0259bulu &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komissiyas\u0131) test tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlayanlar da m\u0259hz bu sah\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan repetitorlard\u0131r: &ldquo;Onlar m&ouml;vzular\u0131n aktuall\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259n hiss\u0259l\u0259rini konspektl\u0259\u015fdirirl\u0259r. Art\u0131q D\u0130M-in &ouml;z&uuml; d\u0259 uzun ill\u0259rdir ki q\u0259bul imtahanlar\u0131nda istifad\u0259 olunacaq test modell\u0259rini sinif testl\u0259ri v\u0259 test banklar &uuml;zr\u0259 &ccedil;ap edir v\u0259 ali m\u0259kt\u0259b\u0259 haz\u0131rla\u015fan u\u015faqlar\u0131n &ouml;n&uuml;n\u0259 qoyur. Bu o dem\u0259kdir ki, ali m\u0259kt\u0259b\u0259 haz\u0131rla\u015fan orta g&ouml;t&uuml;rm\u0259 qabiliyy\u0259tin\u0259 malik olan abituriyent q\u0259bul imtahanlar\u0131nda istifad\u0259 olunan test tap\u015f\u0131r\u0131q modell\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olur v\u0259 m&ouml;vzularla ba\u011fl\u0131 da art\u0131q m\u0259lumatl\u0131d\u0131r. Bu g&uuml;n abituriyent q\u0259bulda istifad\u0259 olunacaq m&ouml;vzular\u0131, testl\u0259ri tip v\u0259 model olaraq &ouml;nc\u0259d\u0259n bilir. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 daha &ccedil;ox y&uuml;ks\u0259k bal toplayanlar\u0131 y&uuml;ks\u0259k m\u0259nims\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tin\u0259 malik olan, yaxud t\u0259hsild\u0259 u\u011furlu bir n\u0259tic\u0259 kimi qeyd ed\u0259 bilm\u0259rik. \u018fzb\u0259r&ccedil;ilik metodu art\u0131q bu sah\u0259 &uuml;zr\u0259 &ouml;z s&ouml;z&uuml;n&uuml; deyib. Y\u0259ni, bu g&uuml;n daha yax\u015f\u0131 t\u0259tbiqetm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131na malik olan \u015fagird deyil, yax\u015f\u0131 \u0259zb\u0259rl\u0259m\u0259 qabiliyy\u0259tin\u0259 malik olan \u015fagird yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 g&ouml;st\u0259rir. M&uuml;\u0259llimin dediyi &uuml;mumi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri deyil, x&uuml;susi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri yad\u0131nda saxlayan abituriyent q\u0259bul imtahan\u0131nda y&uuml;ks\u0259k bal toplay\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>T\u0259hsil ekspertinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, &uuml;mumilikd\u0259 2005-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r dem\u0259k olar ki, 700 bal toplayan yox h\u0259ddind\u0259 idi: &ldquo;2005-2016-c\u0131 ill\u0259r aral\u0131\u011f\u0131nda h\u0259r il a\u015fa\u011f\u0131s\u0131 6-7 n\u0259f\u0259r ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259bul imtahanlar\u0131nda ona t\u0259qdim edilmi\u015f test tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131na maksimum cavab ver\u0259r\u0259k 700 bal toplay\u0131b. Amma 2017-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 13-\u0259 q\u0259d\u0259r qalxd\u0131. V\u0259 siz\u0259 \u0259minlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu il bu r\u0259q\u0259m daha da &ccedil;ox olacaq. Gerid\u0259 qoydu\u011fumuz II-III ixtisas qruplar\u0131nda art\u0131q 7 n\u0259f\u0259r maksimum bal toplad\u0131. H\u0259l\u0259 I-IV ixtisas qruplar\u0131n\u0131n imtahanlar\u0131nda bu g&ouml;st\u0259rici 3-d&uuml;r. \u0130yun ay\u0131nda t\u0259krar imtahanlar\u0131 ke&ccedil;iril\u0259c\u0259k. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, bu il haradasa 17-18-\u0259 q\u0259d\u0259r abituriyent ona t\u0259qdim edilmi\u015f b&uuml;t&uuml;n test tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131na d&uuml;zg&uuml;n cavab verib maksimum bal\u0131 toplayacaq&rdquo;.<\/p>\n<p>K.\u018fs\u0259dov qeyd etdi ki, 700 ballar\u0131n &ccedil;ox olmas\u0131 he&ccedil; d\u0259 t\u0259hsild\u0259 inki\u015faf v\u0259 \u015fagirdl\u0259rin bilik s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bilm\u0259z: &ldquo;Birincisi onu dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, q\u0259bul imtahanlar\u0131 iki d\u0259f\u0259 ke&ccedil;irilir. D&ouml;vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zi q\u0259bul imtahan\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b&uuml;t&uuml;n materiallar\u0131, resurslar\u0131 &ccedil;ap edib abituriyentl\u0259rin &ouml;n&uuml;n\u0259 qoyur. Sad\u0259c\u0259 olaraq, g&uuml;n \u0259rzind\u0259 &uuml;&ccedil;-d&ouml;rd saat vaxt ay\u0131ran \u015f\u0259xs q\u0259bul imtahanlar\u0131nda 400-500 bal toplaya bil\u0259r. Y\u0259ni ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259bulda \u0259l&ccedil;atanl\u0131l\u0131q art\u0131q y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Amma bununla yana\u015f\u0131 q\u0259bul imtahan\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n 50 faiz abituriyent ke&ccedil;id bal\u0131n\u0131 toplaya bilmir. Y\u0259ni 70 min n\u0259f\u0259r q\u0259bul imtahan\u0131nda i\u015ftirak edibs\u0259, onun 35 min n\u0259f\u0259ri 0-200 bal aral\u0131\u011f\u0131nda toplay\u0131r. Y&uuml;ks\u0259k bal toplayanlar\u0131n say\u0131nda art\u0131m oldu\u011fu q\u0259d\u0259r, a\u015fa\u011f\u0131 bal toplayanlar\u0131n da say\u0131nda art\u0131m var. &Ccedil;oxalman\u0131n s\u0259b\u0259bi q\u0259bul imtahan\u0131n\u0131n iki d\u0259f\u0259 ke&ccedil;irilm\u0259si v\u0259 resurslar\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Azalman\u0131n s\u0259b\u0259bi is\u0259 repetitor v\u0259 haz\u0131rl\u0131q kurslar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n aldad\u0131lan abituriyentl\u0259rdir. Y\u0259ni, onlar\u0131n valideynl\u0259rin\u0259 m&uuml;t\u0259madi olaraq yalan m\u0259lumat verilir ki, &ouml;vlad\u0131n\u0131z yax\u015f\u0131 oxuyur, yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259k, amma n\u0259tic\u0259 olaraq u\u015faqlar yax\u015f\u0131 haz\u0131rla\u015fmay\u0131blar yaxud da onlar\u0131n m&uuml;raci\u0259t etdiyi repetitorlar q\u0259bul qaydalar\u0131n\u0131, proqramlar\u0131n\u0131 bilmirl\u0259r. Q\u0259bulda istifad\u0259 olunan test modell\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259ri yoxdur v\u0259 s. Bu tipli probleml\u0259r sonda abituriyentl\u0259rin ke&ccedil;id bal\u0131n\u0131 toplaya bilm\u0259m\u0259l\u0259ri il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir&rdquo;.<\/p>\n<p>K. \u018fs\u0259dov \u0259lav\u0259 etdi ki, Az\u0259rbaycana bir az yax\u0131n olan metod T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 ke&ccedil;irilir: &ldquo;Orada q\u0259bul imtahanlar\u0131 daha &ccedil;\u0259tindir, amma bizimki q\u0259d\u0259r d\u0259 deyil. F\u0259rq ondan ibar\u0259tdir ki, &ouml;z\u0259l universitetl\u0259rd\u0259 orta m\u0259kt\u0259b qiym\u0259tl\u0259ri il\u0259 birba\u015fa ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259bul m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Amma d&uuml;nyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259, Avropa v\u0259 Amerikada he&ccedil; vaxt tarixd\u0259n yaxud dig\u0259r f\u0259nd\u0259n oxuyacaq \u015f\u0259xsi h\u0259min f\u0259nd\u0259n imtahan etmirl\u0259r.&nbsp; D&uuml;nyada m\u0259\u015fhur bir ne&ccedil;\u0259 imtahan var. Orada sad\u0259c\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsin &ouml;z dilind\u0259 anlama, oxuma, dinl\u0259m\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 yoxlay\u0131rlar v\u0259 onlar\u0131 kadr olaraq universitetd\u0259 yeti\u015fdirirl\u0259r. Onlar q\u0259bul qap\u0131lar\u0131n\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 a&ccedil;\u0131r, m\u0259zun qap\u0131lar\u0131n\u0131 (&ccedil;\u0131x\u0131\u015f qap\u0131lar\u0131n\u0131) is\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. &Ccedil;&uuml;nki d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 he&ccedil; vaxt imkan vermirl\u0259r ki, 17-18 ya\u015f\u0131na g\u0259nc imtahan stressi ya\u015fas\u0131n, psixoloji g\u0259rginlik ke&ccedil;irsin. Bu g&uuml;n &ouml;lk\u0259mizd\u0259ki &ccedil;\u0259tin q\u0259bul imtahanlar\u0131 \u015fagirdl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yatlar\u0131na ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir edir, psixoloji travma yarad\u0131r, onlar\u0131n h\u0259tta intihar etm\u0259sin\u0259, ail\u0259 dram\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Amma xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259bul imtahan\u0131 dem\u0259k olar ki, yoxdur v\u0259 olduqca sad\u0259dir. Ali t\u0259hsil prosesi is\u0259 &ccedil;ox keyfiyy\u0259tli v\u0259 g&uuml;cl&uuml;d&uuml;r. Orada ham\u0131 m\u0259zun ola bilmir, bizd\u0259 is\u0259 universitetl\u0259ri bitirm\u0259k &ccedil;ox asand\u0131r. D&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r\u0259m ki, bu q\u0259bul qaydalar\u0131n\u0131 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k v\u0259 q\u0259bul imtahanlar\u0131n\u0131 sad\u0259l\u0259\u015fdirib d&uuml;nya t\u0259cr&uuml;b\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi h\u0259r k\u0259sin ali t\u0259hsil almas\u0131na imkan verm\u0259k laz\u0131md\u0131r&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>K&ouml;n&uuml;l \u018fhm\u0259dova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kamran \u018fs\u0259dov: &ldquo;700 bal toplayanlar\u0131n &ccedil;ox olmas\u0131 he&ccedil; d\u0259 t\u0259hsild\u0259 inki\u015faf v\u0259 \u015fagirdl\u0259rin bilik s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bilm\u0259z&rdquo;&nbsp; \u018fvv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 y&uuml;ks\u0259k bal toplayanlar\u0131n say\u0131 &ccedil;oxal\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r 600 bal\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-64572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64572\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}