{"id":62907,"date":"2018-04-19T20:34:12","date_gmt":"2018-04-19T16:34:12","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=62907","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n 3 \u0259n q\u0259dim saat\u0131ndan biri \u00c7exiyadad\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Ccedil;exiyan\u0131n paytaxt\u0131 Praqada yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 1410-cu ild\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f astronomik saat d&uuml;nyan\u0131n &uuml;&ccedil; \u0259n q\u0259dim saat\u0131ndan biri olmaqla, h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259n q\u0259dim astronomik saatd\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p>Saat haqq\u0131nda m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ilk xat\u0131rlanma 9 oktyabr 1410-cu il\u0259 aiddir. Sonradan, t\u0259xmin\u0259n 1490-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 saata t\u0259qvim \u0259lav\u0259 edilib v\u0259 fasad\u0131 qotik heyk\u0259ll\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259dilib.<br \/>\n&nbsp;\u018fvv\u0259ll\u0259r bel\u0259 hesab edilirdi ki, Orloj (astronomik saat) 1490-c\u0131 ild\u0259 saat ustas\u0131 Yan Ruze (h\u0259m d\u0259 Hanu\u015f kimi tan\u0131n\u0131r) t\u0259r\u0259find\u0259n qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b; lakin haz\u0131rda bunun tarixi s\u0259hv oldu\u011fu bilinir. Alois Jirasek t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259ql edil\u0259n \u0259fsan\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259 ba\u015fqa yerd\u0259 bel\u0259 bir saat i\u015fl\u0259y\u0259 bilm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n saatsaz Hanu\u015f Praqa B\u0259l\u0259diyy\u0259 M\u0259clisi &uuml;zvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n kor edilib. &Ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 saatsaz is\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 g&ouml;z\u0259l s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rini s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 n&ouml;vb\u0259ti y&uuml;z il \u0259rzind\u0259 he&ccedil; kim onu b\u0259rpa ed\u0259 bilm\u0259yib.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p>1552-ci ild\u0259 saat usta Yan Taborski t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259mir edilib, h\u0259min usta t\u0259mir haqq\u0131nda m\u0259lumat da yaz\u0131r v\u0259 bu izahat\u0131nda saat\u0131n m&uuml;\u0259llifi kimi Hanu\u015fun ad\u0131n\u0131 qeyd edib. Bu s\u0259hv d&ouml;vr&uuml;n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n d&uuml;zg&uuml;n \u015f\u0259rh edilm\u0259m\u0259sind\u0259n qaynaqlanm\u0131\u015fd\u0131. 1962-ci ild\u0259 Zdenek Horskinin Orlojda 1410-cu il\u0259 aid s\u0259n\u0259dl\u0259rin kopyalar\u0131 il\u0259 kitab&ccedil;a a\u015fkarlamas\u0131ndan sonra tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131l\u0131b. Usta Hanu\u015fun m&uuml;\u0259llifliyi m\u0259s\u0259l\u0259si is\u0259, ehtimal ki, 1470-1473-c&uuml; ill\u0259rd\u0259 saat\u0131n t\u0259mir edilm\u0259si i\u015fl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. \u0130stifad\u0259y\u0259 verildikd\u0259n sonra saat d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131r\u0131b v\u0259 t\u0259mir olunub.<\/p>\n<p>1629 v\u0259 ya 1659-cu ild\u0259n sonra saata taxta fiqurlar \u0259lav\u0259 edilib, 1787-1791-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259sasl\u0131 t\u0259mir i\u015find\u0259n sonra is\u0259 saata h\u0259varil\u0259rin fiqurlar\u0131 \u0259lav\u0259 edilib. 1865-1866-c\u0131 ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n n&ouml;vb\u0259ti \u0259sasl\u0131 t\u0259mir zaman\u0131 is\u0259 saata q\u0131z\u0131l banlayan xoruz fiquru \u0259lav\u0259 edilib.<br \/>\n1may, x&uuml;susil\u0259 8 may&nbsp; 1945-ci ild\u0259, Paraqa &uuml;syan\u0131 zaman\u0131 almanlar \u015f\u0259h\u0259rin b\u0259zi hiss\u0259l\u0259rini yand\u0131r\u0131blar, bu zaman saata da z\u0259r\u0259r d\u0259yib. Divar\u0131nda saat yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f bina v\u0259 ona qon\u015fu olan tarixi binalar da yand\u0131r\u0131lan binalar aras\u0131nda idi. Yan\u011f\u0131n zaman\u0131 saat\u0131n qiym\u0259tli taxta fiqurlar\u0131 v\u0259 Yozef Manes t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f t\u0259qvim sferblat\u0131n\u0131n &uuml;z&uuml; d\u0259 yan\u0131b. Uzun m&uuml;dd\u0259tli &ccedil;al\u0131\u015fmalar v\u0259 ustalar\u0131n s\u0259yl\u0259rind\u0259n sonra saat\u0131n \u0259kd\u0259r mexanizml\u0259ri t\u0259mir edilib, h\u0259varil\u0259rin taxta heyk\u0259ll\u0259ri is\u0259 Voytex Su&ccedil;arda t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259rpa edilib, bundan sonra Orloj 1948-ci ild\u0259 yenid\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. Saat sonuncu d\u0259f\u0259 2005-ci ild\u0259 t\u0259mir edilib. Bu t\u0259mir zaman\u0131 saat\u0131n taxta fiqurlar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 halqas\u0131 Yozef Manes t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259rpa edilib. Taxta fiqurlar ham\u0131s\u0131 g&ouml;y\u0259r&ccedil;inl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 &ouml;rt&uuml;kl\u0259 m&uuml;dafi\u0259 edilib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ccedil;exiyan\u0131n paytaxt\u0131 Praqada yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 1410-cu ild\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f astronomik saat d&uuml;nyan\u0131n &uuml;&ccedil; \u0259n q\u0259dim saat\u0131ndan biri olmaqla, h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259n q\u0259dim astronomik saatd\u0131r. Saat haqq\u0131nda m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ilk xat\u0131rlanma 9&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-62907","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62907\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}