{"id":62829,"date":"2018-04-18T22:00:21","date_gmt":"2018-04-18T18:00:21","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=62829","title":{"rendered":"\u201c\u0130nsanlar sanki dava etm\u0259y\u0259 haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 durublar\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;Maddi d\u0259y\u0259rl\u0259r &ouml;nd\u0259 olduqda c\u0259miyy\u0259td\u0259 &ccedil;oxlu g\u0259rginlikl\u0259r yaran\u0131r&rdquo;<br \/>\nK&ouml;n&uuml;l Telmanq\u0131z\u0131: &ldquo;\u0130nsan\u0131n daxilind\u0259 olan pax\u0131ll\u0131q hissi onu h\u0259r hans\u0131 bir q\u0259z\u0259b\u0259 do\u011fru apar\u0131r v\u0259 bu q\u0259z\u0259b d\u0259 insan\u0131 aqressiyaya g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>Son zamanlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar aras\u0131nda aqressiyan\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur. N\u0259qliyyat vasit\u0259sind\u0259 dala\u015fan kim, kobud ifad\u0259l\u0259r s\u0259sl\u0259ndir\u0259n kim, k&uuml;&ccedil;\u0259d\u0259 adi bir \u015fey &uuml;st&uuml;nd\u0259 bir-birini t\u0259hqir ed\u0259n kim v\u0259 s. B\u0259s g&ouml;r\u0259s\u0259n bu problemin ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir?<br \/>\n<strong>M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu bildirdi ki,<\/strong> insanlarda aqressiyan\u0131n artmas\u0131 indiki d&ouml;vr&uuml;n k\u0259\u015ffi deyil:<br \/>\n<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/april\/18\/medium\/hmdQmolu.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/> &ldquo;Bunu min ill\u0259rdir b&uuml;t&uuml;n m&uuml;drik insanlar, dini kitablar deyir. &Ccedil;al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r maddi d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n &ouml;nd\u0259 olsun. M\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r &ouml;nd\u0259 olan halda c\u0259miyy\u0259t &ouml;z&uuml;-&ouml;z&uuml;n&uuml; t\u0259nziml\u0259yir, nizam-intizam yarad\u0131r. Maddi d\u0259y\u0259rl\u0259r &ouml;nd\u0259 olduqda is\u0259&nbsp; c\u0259miyy\u0259td\u0259 &ccedil;oxlu g\u0259rginlikl\u0259r yaran\u0131r. &Ccedil;ox t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, yer &uuml;z\u0259rind\u0259 maddi d\u0259y\u0259rl\u0259r &ouml;n\u0259 ke&ccedil;ir. Bizim &ouml;lk\u0259d\u0259 bu bir az daha da qabar\u0131q formadad\u0131r. Maddi d\u0259y\u0259rl\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynamas\u0131 m&uuml;hitd\u0259 g\u0259rginlik yarad\u0131r. \u0130nsan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda &uuml;&ccedil; faktor &ccedil;ox g&uuml;cl&uuml; rola malikdir. Onlardan biri m&uuml;hit, ikincisi ald\u0131\u011f\u0131 informasiyalar, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml;s&uuml; is\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259rdir. C\u0259miyy\u0259td\u0259 g\u0259rginlik, i\u015fsizlik, iqtisadi &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r, \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r olur. M&uuml;hitd\u0259 tez-tez insanlar xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallarla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qca onlarda neqativ t\u0259sirl\u0259rd\u0259n biri bu olur&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>\u018f. Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu deyir ki, ikinci t\u0259r\u0259fd\u0259n insanlar &ccedil;ox tez-tez televiziyada, radioda, m\u0259tbuatda bu c&uuml;r hallar\u0131 daha &ccedil;ox aqressiv formada g&ouml;r&uuml;rl\u0259r: &ldquo;\u018fvv\u0259ll\u0259r bu c&uuml;r \u015feyl\u0259ri &ccedil;ox g&ouml;st\u0259rmirdil\u0259r. Eyni zamanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 aqressiv m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r, bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 kobud ifad\u0259l\u0259r, kin-k&uuml;dur\u0259t v\u0259 s. neqativ t\u0259r\u0259fl\u0259ri &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131r. Y\u0259ni, indi el\u0259 bir proses gedir ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 pis \u015feyl\u0259ri daha &ccedil;ox insanlara g&ouml;st\u0259ririk. El\u0259 bil ki, yax\u015f\u0131 \u015feyl\u0259r yaddan &ccedil;\u0131x\u0131b. M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) t&ouml;vsiy\u0259si var idi ki, h\u0259r pislikd\u0259 bir yax\u015f\u0131l\u0131q da var. O yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da g&ouml;st\u0259rm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Ancaq problemli ail\u0259l\u0259ri, qon\u015fular\u0131, insanlar\u0131 sensasiya il\u0259, man\u015fet\u0259 &ccedil;\u0131xarmaqla, hay-k&uuml;yl\u0259 daha &ccedil;ox sanki reklam edirik. Bu da informasiya t\u0259r\u0259fd\u0259n insanlara pis t\u0259sir edir. &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; is\u0259 dediyim kimi d\u0259y\u0259rl\u0259rdir. Maddiyyat &ouml;n\u0259 ke&ccedil;diyind\u0259n insanlarda g\u0259rginliy\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu &uuml;&ccedil; amilin yekunu olaraq bu c&uuml;r davran\u0131\u015f formalar\u0131n\u0131n, aqressiyan\u0131n artmas\u0131 tamamil\u0259 qanunauy\u011fun bir hald\u0131r. Y\u0259ni, n\u0259tic\u0259d\u0259 el\u0259 bu da olmal\u0131d\u0131r&rdquo;.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Psixoloq K&ouml;n&uuml;l Telmanq\u0131z\u0131 is\u0259 bildirdi ki,<\/strong> aqressiya ilk &ouml;nc\u0259 kin-k&uuml;dur\u0259t, q\u0259z\u0259b, nifr\u0259t kimi \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n do\u011fur:<br \/>\n<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/april\/23\/medium\/KonulTelmanqz.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: right;\" \/>&ldquo;\u0130nsan\u0131n u\u015faql\u0131qdan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir q\u0259z\u0259bi, nifr\u0259ti a\u015fa bilm\u0259m\u0259si, bunu daxili al\u0259mind\u0259 ya\u015fatmas\u0131 v\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n ya\u015fa kimi g\u0259lm\u0259si ona &ccedil;ox pis t\u0259sir edir v\u0259 ba\u015f ver\u0259n m&uuml;\u0259yy\u0259n bir hadis\u0259d\u0259n q\u0131c\u0131qlanma\u011fa ba\u015flay\u0131r. V\u0259 bu q\u0131c\u0131qlar insanda y\u0131\u011f\u0131\u015faraq partlay\u0131\u015f h\u0259ddin\u0259 g\u0259lib &ccedil;\u0131x\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 insanlar aras\u0131nda f\u0259rql\u0259r var. \u0130nsan var ki, aqressiyas\u0131n\u0131 s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 &#8211; vurmaqla, d&ouml;ym\u0259kl\u0259, s\u0131nd\u0131rmaqla g&ouml;st\u0259rir. \u0130nsan da var ki, kinini t&ouml;km\u0259kl\u0259, qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 insana nalayiq v\u0259 t\u0259hqiredici ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259 b&uuml;ruz\u0259 verir. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 aqressiyan\u0131n g&ouml;st\u0259ri\u015f formas\u0131 insandan-insana d\u0259yi\u015fir&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>K. Telmanq\u0131z\u0131n\u0131n s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, haz\u0131rda insanlarda aqressiya art\u0131r: &ldquo;\u0130nsanlar sanki dava etm\u0259y\u0259 haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 durublar. &Ccedil;&uuml;nki insanlar beyinl\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 g\u0259rginlikl\u0259ri sosial m&uuml;hit\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131rlar. \u0130nsanlar daxill\u0259rind\u0259 olan aqressiyan\u0131 sosial m&uuml;hitd\u0259, n\u0259qliyyat vasit\u0259sind\u0259 yaxud k&uuml;&ccedil;\u0259d\u0259 rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131 insana &ouml;t&uuml;rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 reaksiyalar\u0131 s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 olur. Bel\u0259 ki, insan evd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u0259rginliyi &ccedil;&ouml;ld\u0259 sosial m&uuml;hit\u0259 apar\u0131r v\u0259 beynind\u0259, \u015f&uuml;uralt\u0131nda ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 g\u0259rginlikl\u0259r partlay\u0131\u015f formas\u0131nda h\u0259r hans\u0131 bir n&ouml;qt\u0259d\u0259 ba\u015f verir&rdquo;.<\/p>\n<p>Psixoloq qeyd edir ki, aqressiyan\u0131n insan\u0131 &ccedil;atd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 pik n&ouml;qt\u0259 daxilind\u0259ki nifr\u0259t v\u0259 q\u0259z\u0259bini gizl\u0259d\u0259 bilm\u0259m\u0259yi s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259hl&uuml;k\u0259 yaratmas\u0131 ola bil\u0259r: &ldquo;M\u0259s\u0259l\u0259n, adam &ouml;z&uuml;n&uuml; idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z, yaxud qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 insana z\u0259rb\u0259l\u0259ri z\u0259r\u0259r yetir\u0259 bil\u0259r. V\u0259 ya evin i&ccedil;ind\u0259 n\u0259yis\u0259 s\u0131nd\u0131rmaqla, da\u011f\u0131tmaqla h\u0259r hans\u0131 t\u0259hl&uuml;k\u0259y\u0259 \u0259l ata bil\u0259r&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>Psixoloq m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;r&uuml;r ki, h\u0259min insanlar daxill\u0259rind\u0259 olan m&uuml;bariz\u0259y\u0259 &ouml;zl\u0259ri qalib g\u0259l\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri zaman m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 m&uuml;raci\u0259t etsinl\u0259r: &ldquo;\u0130lk &ouml;nc\u0259 \u0259s\u0259b sisteml\u0259rini normaya salmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;alic\u0259l\u0259r, kurslar g&ouml;t&uuml;rs&uuml;nl\u0259r. Daha sonra is\u0259 psixoloqlarla i\u015fl\u0259sinl\u0259r &rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>Psixoloq vur\u011fulad\u0131 ki, insan daxilind\u0259 olan aqressiyan\u0131 azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u015f&uuml;uralt\u0131n\u0131 laz\u0131ms\u0131z m\u0259lumatlarla doldurmamal\u0131d\u0131r: &ldquo;&Ccedil;&uuml;nki beyni bu c&uuml;r m\u0259lumatlarla doldurduqca insanda g\u0259rginlik ba\u015flay\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131 insan &ouml;z&uuml;n&uuml; he&ccedil; vaxt kiminl\u0259s\u0259 m&uuml;qayis\u0259 etm\u0259m\u0259lidir. &Ouml;z&uuml;n\u0259 bir se&ccedil;im etm\u0259li v\u0259 bunun &uuml;z\u0259rind\u0259 bir yol getm\u0259lidir. \u0130nsanlar h\u0259mi\u015f\u0259 se&ccedil;im qar\u015f\u0131s\u0131nda olan zaman g\u0259rginl\u0259\u015fir v\u0259 bu da onlarda daha k\u0259skin aqressivl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r&rdquo;.&nbsp;<\/p>\n<p>K. Telmanq\u0131z\u0131 \u0259lav\u0259 etdi ki, h\u0259tta, aqressiyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi insan\u0131n daxilind\u0259 olan pax\u0131ll\u0131qdan ba\u015flan\u0131r: &ldquo;\u0130nsan\u0131n daxilind\u0259 olan pax\u0131ll\u0131q hissi onu h\u0259r hans\u0131 bir q\u0259z\u0259b\u0259 do\u011fru apar\u0131r v\u0259 bu q\u0259z\u0259b d\u0259 insan\u0131 aqressiyaya g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 insanlar daxill\u0259rind\u0259, ruhlar\u0131nda onlar\u0131 incid\u0259n, z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259n pax\u0131ll\u0131q hissl\u0259rind\u0259n uzaq olmal\u0131d\u0131rlar ki, h\u0259yatdak\u0131 g&ouml;z\u0259llikl\u0259ri g&ouml;r\u0259 bilsinl\u0259r. Bu g&ouml;z\u0259llikl\u0259ri g&ouml;rd&uuml;kc\u0259 d\u0259, daxill\u0259rind\u0259 olan v\u0259 g\u0259rginliy\u0259 aparan aqressiyaya da qalib g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259r &rdquo;.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K&ouml;n&uuml;l \u018fhm\u0259dova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &ldquo;Maddi d\u0259y\u0259rl\u0259r &ouml;nd\u0259 olduqda c\u0259miyy\u0259td\u0259 &ccedil;oxlu g\u0259rginlikl\u0259r yaran\u0131r&rdquo; K&ouml;n&uuml;l Telmanq\u0131z\u0131: &ldquo;\u0130nsan\u0131n daxilind\u0259 olan pax\u0131ll\u0131q hissi onu h\u0259r hans\u0131 bir q\u0259z\u0259b\u0259 do\u011fru apar\u0131r v\u0259 bu q\u0259z\u0259b d\u0259 insan\u0131 aqressiyaya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-62829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62829"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62829\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}