{"id":60958,"date":"2018-03-16T13:35:34","date_gmt":"2018-03-16T09:35:34","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=60958","title":{"rendered":"Ombudsman Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u0259yanat verib"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 M&uuml;v\u0259kkil (Ombudsman) Elmira S&uuml;leymanova 1918-ci il Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100-c&uuml; ild&ouml;n&uuml;m&uuml; il\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u0259yanat verib.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259yanatda deyilir:<\/p>\n<p>&quot;Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 1918-ci il mart-aprel aylar\u0131nda t&ouml;r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 100 il &ouml;t&uuml;r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 qanl\u0131 faci\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 &ouml;z&uuml;n&uuml;n a\u011f\u0131r v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 se&ccedil;ilir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259rinin v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 iki \u0259srd\u0259n art\u0131q m&uuml;dd\u0259td\u0259 m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 deportasiya siyas\u0259tinin m\u0259qs\u0259di soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 &ouml;z tarixi torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin salmaq v\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 mifik &ldquo;B&ouml;y&uuml;k Erm\u0259nistan&rdquo; d&ouml;vl\u0259ti yaratmaq olmu\u015fdur. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq, tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan Qaraba\u011fa, Nax&ccedil;\u0131vana, Z\u0259ng\u0259zura, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131na v\u0259 dig\u0259r b&ouml;lg\u0259l\u0259r\u0259 \u0130ran v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259d\u0259n minl\u0259rl\u0259 erm\u0259ni ail\u0259si k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;r.<\/p>\n<p>H\u0259min siyas\u0259tin qanl\u0131 t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 1918-ci ild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 olmu\u015fdur.<br \/>\n1918-ci ilin mart ay\u0131ndan etibar\u0259n silahl\u0131 da\u015fnak-bol\u015fevik d\u0259st\u0259l\u0259ri, erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali yaln\u0131z milli v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g&ouml;r\u0259 x&uuml;susi q\u0259ddarl\u0131qla q\u0131r\u011f\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, insanlar diri-diri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, nadir tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri, x\u0259st\u0259xanalar, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, m\u0259scidl\u0259r v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>31 mart v\u0259 1-2 aprel 1918-ci il tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, habel\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131na daxil olan dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259zalarda t&ouml;r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar k&uuml;tl\u0259vi \u015f\u0259kil alm\u0131\u015f, erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri 30 mind\u0259n &ccedil;ox dinc sakini amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r. Bu zaman bir &ccedil;ox q\u0259dim binalar, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n d&uuml;nya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n incil\u0259rind\u0259n say\u0131lan \u0130smailiyy\u0259 binas\u0131, ziyar\u0259tgahlar top at\u0259\u015fin\u0259 tutularaq da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, C&uuml;m\u0259 v\u0259 T\u0259z\u0259pir m\u0259scidl\u0259rinin minar\u0259l\u0259ri a\u011f\u0131r z\u0259d\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nDaha sonra \u015eamax\u0131, Quba, K&uuml;rd\u0259mir v\u0259 Salyan q\u0259zalar\u0131nda, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax&ccedil;\u0131van, \u0130r\u0259van, \u015eirvan, L\u0259nk\u0259ran v\u0259 dig\u0259r b&ouml;lg\u0259l\u0259rd\u0259 x&uuml;susi q\u0259ddarl\u0131qla soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 talanlar h\u0259yata ke&ccedil;irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u015eamax\u0131n\u0131n 70-d\u0259n &ccedil;ox k\u0259ndi tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f, 7000 n\u0259f\u0259r &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;r. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g&ouml;st\u0259rildiyi kimi, \u015eamax\u0131ya h\u0259l\u0259 mart ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda 2000 erm\u0259ni \u0259sg\u0259rinin v\u0259 60 ma\u015f\u0131na y&uuml;kl\u0259nmi\u015f silah-sursat\u0131n g&ouml;nd\u0259rilm\u0259si buradak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131na \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n haz\u0131rl\u0131q g&ouml;r&uuml;lm\u0259sinin s&uuml;butudur. Quba q\u0259zas\u0131nda 122 k\u0259nd, L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131nda 40-a yax\u0131n k\u0259nd da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, &ccedil;oxsayl\u0131 evl\u0259r talan edilmi\u015f, y&uuml;zl\u0259rl\u0259 g&uuml;nahs\u0131z insan, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir.Aradan uzun ill\u0259r ke&ccedil;s\u0259 d\u0259, o qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r unudulmay\u0131b v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n qan yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z izl\u0259r qoyub.<br \/>\nBu il 100 illiyini qeyd etdiyimiz Az\u0259rbaycan Xalq C&uuml;mhuriyy\u0259tinin h&ouml;kum\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin t&ouml;r\u0259tdikl\u0259ri a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n F&ouml;vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131 yaratm\u0131\u015f, komissiyan\u0131n &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xard\u0131\u011f\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda hifz edilm\u0259si v\u0259 d&uuml;nya ictimaiyy\u0259tin\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;r. Lakin Xalq C&uuml;mhuriyy\u0259tinin s&uuml;qutundan sonra bu proses dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin sona q\u0259d\u0259r t\u0259hqiq edilm\u0259sinin v\u0259 ona m&uuml;vafiq siyasi-h&uuml;quqi qiym\u0259t verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m&uuml;st\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra tarixi ke&ccedil;mi\u015fimizi daha yax\u015f\u0131 &ouml;yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f, uzun ill\u0259r gizli qalan h\u0259qiq\u0259tl\u0259r t\u0259dric\u0259n &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xm\u0131\u015f, bel\u0259likl\u0259 t\u0259hrif edilmi\u015f hadis\u0259l\u0259r daha ayd\u0131n g&ouml;r&uuml;nm\u0259kd\u0259dir. Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 zaman-zaman t&ouml;r\u0259dilmi\u015f v\u0259 he&ccedil; vaxt beyn\u0259lxalq h&uuml;quqi-siyasi qiym\u0259tini almam\u0131\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259l\u0259ri d\u0259 bu q\u0259bild\u0259ndir.<br \/>\n31 mart qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rind\u0259n yaln\u0131z 80 il sonra &ndash; 26 mart 1998-ci il tarixd\u0259 Prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 &ldquo;Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; F\u0259rman\u0131nda h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259 siyasi qiym\u0259t verilmi\u015f, 31 mart &ldquo;Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G&uuml;n&uuml;&rdquo; elan edilmi\u015f v\u0259 h\u0259r il &ouml;lk\u0259mizd\u0259 d&ouml;vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd olunur.<br \/>\n&Ouml;t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 &ccedil;oxsayl\u0131 yeni faktlar v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r toplanm\u0131\u015f, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda v\u0259 sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259rinin h\u0259yata ke&ccedil;irdikl\u0259ri qanl\u0131 aksiyalar\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131n daha geni\u015f v\u0259 faci\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n qat-qat &ccedil;ox oldu\u011fu s&uuml;but edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Son d&ouml;vrd\u0259 Qubada 1918-ci il hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t&ouml;r\u0259tdikl\u0259ri k&uuml;tl\u0259vi insan q\u0259tll\u0259rini a\u015fkarlayan faktlar &uuml;z\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Tap\u0131lm\u0131\u015f says\u0131z-hesabs\u0131z insan s&uuml;m&uuml;kl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r maddi s&uuml;butlar bu q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 erm\u0259ni qatill\u0259rinin vandalizmini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n \u0259yani d\u0259lill\u0259rdir. Bu \u0259razid\u0259 k&uuml;tl\u0259vi sur\u0259td\u0259 insanlar\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sinin s&uuml;butu kimi v\u0259 onlar\u0131n xatir\u0259sin\u0259 ehtiram \u0259lam\u0259ti olaraq Quba soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 &ouml;lk\u0259mizin \u0259halisi, h\u0259m&ccedil;inin xarici qonaqlar t\u0259r\u0259find\u0259n bu tarixi abid\u0259 ziyar\u0259t olunur.<br \/>\nX&uuml;susi qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, erm\u0259ni-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin 100 il \u0259vv\u0259l az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259tdikl\u0259ri b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin &ouml;lk\u0259 v\u0259 d&uuml;nya ictimaiyy\u0259tin\u0259 daha dol\u011fun &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 1918-ci il az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100 illiyi haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n, m&uuml;vafiq t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015f v\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir.<\/p>\n<p>BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 1946-c\u0131 il 11 dekabr tarixli 96 (I) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sind\u0259 g&ouml;st\u0259rilir ki, genosid insan qruplar\u0131n\u0131n ya\u015famaq h&uuml;ququnu pozmaqla yana\u015f\u0131, insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259ndir.<br \/>\nGenosid cinay\u0259tinin \u0259lam\u0259tl\u0259ri BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 9 dekabr 1948-ci il tarixli 260 (III) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f &ldquo;Genosid cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; Konvensiyada t\u0259sbit olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\nKonvensiyaya g&ouml;r\u0259, qabaqcadan d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f qaydada, h\u0259r hans\u0131 milli, etnik, irqi, yaxud dini qrupun k&uuml;tl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 tam v\u0259 ya qism\u0259n m\u0259hv edilm\u0259si niyy\u0259ti il\u0259 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259ri genosid akt\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu s\u0259n\u0259dd\u0259 g&ouml;st\u0259ril\u0259n \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n h\u0259r biri 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f, odur ki, bu hadis\u0259l\u0259r h&uuml;quqi bax\u0131mdan soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir.<br \/>\nTarix g&ouml;st\u0259rmi\u015fdir ki, erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259ri sonralar da &ouml;z &ccedil;irkin niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n \u0259l &ccedil;\u0259km\u0259mi\u015f, dinc soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 q\u0259ddarl\u0131qla k&uuml;tl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131na m\u0259ruz qoyaraq, cinay\u0259tl\u0259rini &ouml;rt-basd\u0131r etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 hadis\u0259l\u0259ri saxtala\u015fd\u0131rma\u011fa \u0259l atm\u0131\u015flar.<br \/>\nErm\u0259nistan 1988-ci ild\u0259n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 n&ouml;vb\u0259ti etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, t\u0259cav&uuml;z siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 v\u0259 \u0259traf yeddi rayonu z\u0259bt etmi\u015f, bel\u0259likl\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizi i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, 20 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyulmu\u015f, bir milyondan &ccedil;ox soyda\u015f\u0131m\u0131z qa&ccedil;q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d&uuml;\u015fm&uuml;\u015f, onlar\u0131n h&uuml;quqlar\u0131 k&uuml;tl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 kobudcas\u0131na pozulmu\u015fdur. Bu i\u015f\u011fal zaman\u0131 da erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259ri v\u0259 terror&ccedil;ular\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, K\u0259rkicahan, Mal\u0131b\u0259yli, Qu\u015f&ccedil;ular, Qarada\u011fl\u0131, A\u011fdaban k\u0259ndl\u0259rind\u0259 v\u0259 dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar t&ouml;r\u0259tmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Z\u0259bt olunmu\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 yeddi \u0259traf rayonun Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si oldu\u011funu beyn\u0259lxalq h&uuml;quq, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n BMT T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c&uuml; il tarixli m\u0259lum 822, 853, 874 v\u0259 884 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259l\u0259ri, BMT Ba\u015f M\u0259clisinin &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t&rdquo; adl\u0131 14 mart 2008-ci il tarixli Q\u0259tnam\u0259si, Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n 2005-ci il tarixli 1416 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si v\u0259 1690 sayl\u0131 t&ouml;vsiy\u0259si, Avropa Parlamentinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 23 oktyabr 2013-c&uuml; il tarixli q\u0259tnam\u0259si bir daha s&uuml;but edir. Lakin Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015f q\u0259rarlara saymazyana m&uuml;nasib\u0259t g&ouml;st\u0259rir, onlar\u0131 yerin\u0259 yetirmir, qeyri-konstruktiv m&ouml;vqe n&uuml;mayi\u015f etdir\u0259r\u0259k, at\u0259\u015fk\u0259s rejimini m&uuml;t\u0259madi olaraq pozur, regionda s&uuml;lh&uuml;n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na mane&ccedil;ilik t&ouml;r\u0259dir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n m&uuml;lki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 y&ouml;n\u0259lmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti bu g&uuml;n d\u0259 davam etdirilir, dinc \u0259halinin, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n u\u015faqlar\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi bu t\u0259cav&uuml;z\u0259 son qoyulmas\u0131na, s&uuml;lh&uuml;n b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131na m&uuml;t\u0259madi olaraq s\u0259yl\u0259r g&ouml;st\u0259rir. &Ouml;lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev m&uuml;naqi\u015f\u0259nin beyn\u0259lxalq h&uuml;ququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259ll edilm\u0259sinin, respublikam\u0131z\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml;n b\u0259rpa olunmas\u0131n\u0131n, z\u0259bt edilmi\u015f Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131 q&uuml;vv\u0259l\u0259rin &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 n&uuml;fuzlu beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n BMT Ba\u015f M\u0259clisinin tribunalar\u0131ndan b\u0259yan etmi\u015fdir.<br \/>\nSon d&ouml;vrl\u0259r d&uuml;nya ictimaiyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 m&ouml;vqeyini getdikc\u0259 daha &ccedil;ox d\u0259st\u0259kl\u0259yir, problemin beyn\u0259lxalq h&uuml;quq normalar\u0131 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 dinc vasit\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 maraq g&ouml;st\u0259rir. Qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015ftat\u0131n\u0131n Senat\u0131 v\u0259 Nyu-Cersi \u015ftat\u0131n\u0131n Ba\u015f Assambleyas\u0131 31 mart &ndash; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 g&uuml;n&uuml;n&uuml; tan\u0131yan q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, art\u0131q 15 d&ouml;vl\u0259tin parlamentl\u0259ri erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 26 fevral 1992-ci il tarixd\u0259 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq h&uuml;quq normalar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan tan\u0131m\u0131\u015f, habel\u0259 AB\u015e-\u0131n 22 \u015ftat\u0131n\u0131n qanunverici orqanlar\u0131nda m&uuml;vafiq q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>100 il \u0259vv\u0259l t&ouml;r\u0259dilmi\u015f h\u0259min faci\u0259 zaman\u0131 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259rin, \u015f\u0259hidl\u0259rimizin \u0259ziz xatir\u0259sini d\u0259rin h&uuml;znl\u0259 yad ed\u0259r\u0259k, yuxar\u0131da g&ouml;st\u0259ril\u0259nl\u0259ri, habel\u0259 beyn\u0259lxalq h&uuml;ququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rini r\u0259hb\u0259r tutaraq, 31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 h\u0259r bir d&ouml;vl\u0259t v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli beyn\u0259lxalq qurum t\u0259r\u0259find\u0259n genosid akt\u0131 kimi \u0259dal\u0259t namin\u0259 tan\u0131ma\u011fa, haql\u0131 m&ouml;vqeyimizi d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259mr\u0259yliy\u0259 v\u0259 s\u0259yl\u0259ri art\u0131rma\u011fa &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131ram.<\/p>\n<p>\n\u0130nsanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dil\u0259n bu qat\u0131 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 genosid akt\u0131 kimi beyn\u0259lxalq miqyasda h&uuml;quqi-siyasi qiym\u0259t verilm\u0259li, soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 t&ouml;r\u0259tmi\u015f Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq olunmal\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 riay\u0259t edilm\u0259li, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;, qa&ccedil;q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n pozulmu\u015f h&uuml;quqlar\u0131 b\u0259rpa olunmal\u0131, \u0259sir v\u0259 girovlar azad edilm\u0259li, onlar &ouml;z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131, h\u0259m&ccedil;inin g&uuml;nahs\u0131z, dinc insanlar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n cinay\u0259tkarlar tezlikl\u0259 \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab verm\u0259li v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131rlar&quot;.<\/p>\n<p>\nB\u0259yanat BMT-nin Ba\u015f Katibin\u0259, BMT-nin T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u015euras\u0131na, BMT-nin \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 Ali Komissar\u0131na, BMT-nin Qa&ccedil;q\u0131nlar &uuml;zr\u0259 Ali Komissar\u0131na, BMT-nin \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 \u015euras\u0131na, YUN\u0130SEF-\u0259, YUNESKO-ya, Avropa \u0130ttifaq\u0131na, Avropa \u015euras\u0131na, AT\u018fT-\u0259, Beyn\u0259lxalq v\u0259 Avropa Ombudsmanlar \u0130nstitutlar\u0131na, Asiya Ombudsmanlar Assosiasiyas\u0131na, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na v\u0259 bu quruma &uuml;zv d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin Ombudsmanlar Assosiasiyas\u0131na, Avropa U\u015faq H&uuml;quqlar\u0131 Ombudsmanlar\u0131 \u015e\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259, Beyn\u0259lxalq S&uuml;lh B&uuml;rosuna, m&uuml;xt\u0259lif &ouml;lk\u0259l\u0259rin ombudsmanlar\u0131na, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259ki v\u0259 xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rin respublikam\u0131zdak\u0131 s\u0259firlikl\u0259rin\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131na g&ouml;nd\u0259rilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 M&uuml;v\u0259kkil (Ombudsman) Elmira S&uuml;leymanova 1918-ci il Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100-c&uuml; ild&ouml;n&uuml;m&uuml; il\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u0259yanat verib. B\u0259yanatda deyilir: &quot;Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 1918-ci il mart-aprel aylar\u0131nda t&ouml;r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 100&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-60958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60958"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60958\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}