{"id":60606,"date":"2018-03-12T12:20:03","date_gmt":"2018-03-12T08:20:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=60606","title":{"rendered":"&#8220;H\u0259r oxuyan Molla P\u0259nah olmaz&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259do\u011flu: &quot;Vaqifin \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda Tiflis haqq\u0131nda yaz\u0131lan \u015feirl\u0259r x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>18-ci \u0259srin g&ouml;rk\u0259mli d&ouml;vl\u0259t xadimi, b&ouml;y&uuml;k Az\u0259rbaycan \u015fairi, m\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zedilm\u0259z sehrkar\u0131 Molla P\u0259nah Vaqif 1717-ci ild\u0259 Qazax \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Q\u0131raq Salahl\u0131 k\u0259ndind\u0259 kas\u0131b ail\u0259d\u0259 anadan olub. Maddi imkans\u0131zl\u0131\u011fa baxmayaraq, yax\u015f\u0131 savad alm\u0131\u015f, \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rini m&uuml;k\u0259mm\u0259l m\u0259nims\u0259mi\u015f, astronomiya, riyaziyyat, memarl\u0131q, musiqi v\u0259 \u015feiriyy\u0259ti &ouml;yr\u0259nmi\u015fdir. Onun d\u0259rin biliy\u0259 malik oldu\u011funu ifad\u0259 ed\u0259n bu deyim Az\u0259rbaycanda bu g&uuml;n\u0259 kimi i\u015fl\u0259kdir: &quot;H\u0259r oxuyan Molla P\u0259nah olmaz&quot;. Molla P\u0259nah g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan \u0259vv\u0259l G\u0259nc\u0259y\u0259, sonra Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 \u015eu\u015faya k&ouml;&ccedil;&uuml;r v\u0259 orada da qal\u0131r. Orada m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 ilahiyyat d\u0259rsi ke&ccedil;ir. Bu v\u0259zif\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259 P\u0259naha t\u0259x\u0259ll&uuml;s olaraq &quot;Molla&quot; ad\u0131 verilir. P\u0259nah\u0131n d\u0259rin savad\u0131 haqq\u0131nda tezlikl\u0259 Qaraba\u011f\u0131n h&ouml;k&uuml;mdar\u0131 \u0130brahim xan da x\u0259b\u0259r tutur v\u0259 \u0130brahim xan Vaqifi &ouml;z saray\u0131na d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k onu ba\u015f v\u0259zir (indiki titulla xarici i\u015fl\u0259r naziri) t\u0259yin edir. Vaqif bu v\u0259zif\u0259d\u0259 y&uuml;ks\u0259k m\u0259har\u0259t g&ouml;st\u0259rir. M\u0259hz Vaqifin bilavasit\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u0130rana qar\u015f\u0131 G&uuml;rc&uuml;stanla, Qaraba\u011f, Tal\u0131\u015f, \u0130ravan xanl\u0131qlar\u0131 il\u0259 m&uuml;dafi\u0259 xarakterli m&uuml;qavil\u0259 imzaland\u0131. Qaraba\u011f\u0131n el&ccedil;isi kimi Vaqif G&uuml;rc&uuml;stana tez-tez g\u0259lirdi. Tiflisd\u0259 oldu\u011fu zaman \u015f\u0259h\u0259rin g&ouml;z\u0259lliyin\u0259 m\u0259ftun olmu\u015fdu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2018\/march\/12\/medium\/MollaPnahVaqif.jpg\" style=\"width: 400px; height: 250px; float: left;\" \/>Vaqif G&uuml;rc&uuml;stana saf m&uuml;nasib\u0259t \u0259ks etdir\u0259n \u015feirl\u0259r h\u0259sr etmi\u015fdir. Dem\u0259k olar ki, Tiflis \u015f\u0259h\u0259ri Vaqifin poyeziyas\u0131na yeni &ccedil;alarlar g\u0259tirmi\u015fdir. Bu haqda g&uuml;rc&uuml; jurnalisti Q. Natro\u015fvili 1968-ci ilin &quot;Dro\u015fa&quot; jurnal\u0131n\u0131n onuncu n&ouml;mr\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &quot;Vaqif g&uuml;rc&uuml; g&ouml;z\u0259lini t\u0259r\u0259nnum etmi\u015fdir. Vaqif d\u0259rin hissl\u0259r\u0259 qap\u0131laraq demi\u015fdir ki, o, &ouml;z dinini inkar ed\u0259r\u0259k m\u0259scidi t\u0259rk edib kils\u0259y\u0259 getm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r, &ccedil;&uuml;nk&uuml; orada Tiflis z\u0259nanlar\u0131n\u0131 seyr ed\u0259 bil\u0259c\u0259k. \u015eeirind\u0259 &quot;G&uuml;rc&uuml; qad\u0131n\u0131na&quot; e\u015fqin yenilm\u0259z q&uuml;dr\u0259ti ifad\u0259 edilmi\u015fdir:<\/p>\n<p><em>Naz il\u0259 ta ol b&uuml;ti-ziba k\u0259lisadan &ccedil;\u0131xar,<br \/>\nS\u0259rk\u0259s&uuml; x\u0259ndan&uuml; bip\u0259rva k\u0259lisadan &ccedil;\u0131xar,<br \/>\n\u015eahd\u0131r guya, geyib diba, k\u0259lisadan &ccedil;\u0131xar&#8230;<br \/>\n*&nbsp;<br \/>\n\u015ean\u0259v\u0259\u015f sey\u011f\u0259l verib z&uuml;lfi-b\u0259n\u0259f\u015f\u0259 nisb\u0259t\u0259,<br \/>\nP\u0259rd\u0259 m&uuml;tl\u0259q tutmay\u0131b simav&uuml; s\u0259dr&uuml; sur\u0259t\u0259,<br \/>\nQ\u0131l tama\u015fa g\u0259rd\u0259n\u0259 seyr eyl\u0259 q\u0259dd&uuml; qam\u0259t\u0259,<br \/>\nQa\u015f&uuml; g&ouml;z, q\u0259mz\u0259, m\u0259az\u0259llah, d&ouml;n&uuml;bd&uuml;r af\u0259t\u0259,<br \/>\nEtm\u0259y\u0259 din m&uuml;lk&uuml;n&uuml; y\u0259\u011fma, k\u0259lisadan &ccedil;\u0131xar.<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n &ccedil;ap etdyi &quot;Az\u0259rbaycan tarixi&quot; kitab\u0131nda h\u0259min \u015feir haqq\u0131nda deyilir: &quot;Vaqifin \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda Tiflis haqq\u0131nda yaz\u0131lan \u015feirl\u0259r x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Tiflis \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 olark\u0259n \u015fair \u015f\u0259h\u0259rin \u0259halisin\u0259 v\u0259 m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 heyran qalm\u0131\u015f v\u0259 Tiflisi &quot;D&uuml;nyan\u0131n c\u0259nn\u0259ti&quot; adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. G&uuml;rc&uuml; xalq\u0131 qarda\u015f Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k o\u011flunu d\u0259rin m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 yad edir. 1795-ci ild\u0259 A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar 85 minlik qo\u015funla Qaraba\u011fa h&uuml;cum edir, \u015eu\u015fan\u0131n m&uuml;dafi\u0259&ccedil;il\u0259ri 15 minlik qo\u015funla &ccedil;aha qar\u015f\u0131 duraraq \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259slim vermirl\u0259r. D&ouml;y&uuml;\u015f xeyli uzan\u0131r, A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar Qaraba\u011f xan\u0131na S\u0259di \u015eirazinin ki&ccedil;ik d\u0259yi\u015fiklik apar\u0131lm\u0131\u015f \u015feirini g&ouml;nd\u0259rir: &quot;A\u011f\u0131ls\u0131z! G&ouml;yd\u0259n amans\u0131z da\u015f ya\u011f\u0131r. S\u0259n is\u0259 \u015e&uuml;\u015f\u0259 divarlar\u0131 arxas\u0131nda oturub m&ouml;c&uuml;z\u0259 g&ouml;zl\u0259m\u0259kd\u0259s\u0259n&quot;.<br \/>\n\u0130brahim xan d\u0259rhal Molla P\u0259nah\u0131 yan\u0131na &ccedil;a\u011f\u0131rtd\u0131r\u0131r v\u0259 bel\u0259 bir cavab haz\u0131rlan\u0131r:&nbsp;<\/p>\n<p><em>P\u0259rv\u0259rdig\u0259r \u015f&uuml;\u015f\u0259d\u0259 m\u0259ni oturdub,<br \/>\nLakin bu \u015f&uuml;\u015f\u0259 da\u015fla hasarlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/em><br \/>\n\u015eah bu cavaba h\u0259ddind\u0259n art\u0131q q\u0259z\u0259bl\u0259nmi\u015f v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin divarlar\u0131n\u0131 topa tutmaq \u0259mrini vermi\u015fdir. 33 g&uuml;nl&uuml;k d&ouml;y&uuml;\u015fs\u0259 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015fdir v\u0259 \u015fah \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n m&uuml;hasir\u0259ni g&ouml;t&uuml;r\u0259r\u0259k G&uuml;rc&uuml;stana yol alm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eah Tiflisi amans\u0131zcas\u0131na yerl\u0259 yeksan ed\u0259r\u0259k yenid\u0259n \u015eu\u015faya qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r. Acl\u0131qdan t\u0259ng\u0259 g\u0259lmi\u015f \u0259hali m&uuml;qavim\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259 bilm\u0259mi\u015f v\u0259 \u0130brahim xan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n qa&ccedil;m\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r t\u0259slim olmu\u015fdur. \u015eah Vaqifi zindana sald\u0131r\u0131r. S\u0259h\u0259r q\u0259tlini g&ouml;zl\u0259y\u0259n Vaqif\u0259 A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n &ouml;l&uuml;m x\u0259b\u0259ri &ccedil;atd\u0131r\u0131l\u0131r. Vaqif azad olunur.<br \/>\n1797-ci ilin yaz\u0131nda Qaraba\u011fa yeni xan \u0130brahim xan\u0131n qarda\u015f\u0131 o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y Cavan\u015fir ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131q etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u0259misi t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n d\u0259 Vaqifi o\u011flu \u018flib\u0259yl\u0259 birlikd\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirdi. \u015eairin evin\u0259 od vurdurdu v\u0259 Vaqifin b&uuml;t&uuml;n \u0259lyazmalar\u0131 m\u0259hv oldu.<br \/>\nVaqifin c\u0259naz\u0259sini hakimiyy\u0259ti yenid\u0259n \u0259l\u0259 ke&ccedil;ir\u0259n \u0130brahim xan \u015eu\u015fan\u0131n \u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259li yerind\u0259 d\u0259fn etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\n<strong>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259do\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259do\u011flu: &quot;Vaqifin \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda Tiflis haqq\u0131nda yaz\u0131lan \u015feirl\u0259r x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir&rdquo; 18-ci \u0259srin g&ouml;rk\u0259mli d&ouml;vl\u0259t xadimi, b&ouml;y&uuml;k Az\u0259rbaycan \u015fairi, m\u0259h\u0259bb\u0259t lirikas\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zedilm\u0259z sehrkar\u0131 Molla P\u0259nah Vaqif 1717-ci ild\u0259 Qazax&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[106],"tags":[],"class_list":["post-60606","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edebiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60606\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}