{"id":59779,"date":"2018-02-27T10:29:05","date_gmt":"2018-02-27T06:29:05","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=59779","title":{"rendered":"Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131 v\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin \u0259sas m\u0259qamlar\u0131 \u201cBizim Planet\u201dd\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Ouml;lk\u0259 ictimai\u0259tinin v\u0259 mediyan\u0131n h\u0259r il fevral ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda \u0259sas diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 y&ouml;n\u0259ldiyi Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 &quot;Bizim Planet&rdquo; verili\u015finin bu d\u0259f\u0259ki burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b. <\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq M&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin Ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 M\u0259rk\u0259zinin s\u0259dri, politoloq Rufiz Qonaqovun&nbsp; t\u0259qdim etdiyi analitik verili\u015fin bu d\u0259f\u0259ki qonaqlar\u0131 mill\u0259t v\u0259kili, siyasi elml\u0259r doktoru, professor Elman N\u0259sirov, siyasi elml\u0259r &uuml;zr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru V&uuml;qar R\u0259himzad\u0259 v\u0259 siyasi \u015f\u0259rh&ccedil;i Ayd\u0131n Quliyev olub. &quot;Bizim Planet&rdquo; in n&ouml;vb\u0259ti m&uuml;zakir\u0259sind\u0259 30 illik tarixi olan Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 26 illik umummili faci\u0259miz olan Xocal\u0131 genosidinin &ouml;n\u0259mli m\u0259qamalar\u0131na toxunulub.&nbsp;<\/p>\n<p>M&ouml;vzularla ba\u011fl\u0131 diskursiyan\u0131 a&ccedil;\u0131q elan ed\u0259n Rufiz Qonaqov bildirib ki, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 m\u0259hz Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259kirli erm\u0259nil\u0259r bu iddiaya ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 &ouml;z tarixi torpaqlar\u0131ndan deportasiya etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, el\u0259 bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 dig\u0259r bir t\u0259xribat- 1988-ci il 22 fevral tarixind\u0259 A\u011fdam-\u018fsg\u0259ran yolunda \u018fli Hac\u0131yev v\u0259 B\u0259xtiyar Quliyevin &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131lara a\u011f\u0131q t\u0259sir etmi\u015fdir. M&uuml;naqi\u015f\u0259nin ilk qurbanlar\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dil\u0259c\u0259k k&uuml;tl\u0259vi terror aktlar\u0131n\u0131n x\u0259b\u0259r&ccedil;il\u0259ri idi. Rufiz Qonaqov vur\u011fulay\u0131b ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri xaricd\u0259n idar\u0259 olunan x&uuml;susi t\u0259yinatl\u0131 orqanlar\u0131n t&ouml;r\u0259tdiyi bir cinay\u0259t idi ki, erm\u0259ni ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015f ver\u0259n bu t\u0259xribat Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 y&uuml;r&uuml;td&uuml;y&uuml; separat&ccedil;\u0131 siyas\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili Eman N\u0259sirov tarixi faktlara \u0259sas\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131b ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri birba\u015fa Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi, Sovet \u0130ttifaq\u0131 r\u0259hb\u0259rliyi, Sovet \u0130ttifaq\u0131 D&ouml;vl\u0259t T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkilat&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilmi\u015f x&uuml;susi v\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f bir t\u0259xribatd\u0131r. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bir \u0259sas laz\u0131m idi.&nbsp; Bu iddian\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irtm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n m&uuml;h&uuml;m amil kimi s&uuml;but etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar ki, az\u0259rbaycanl\u0131larla erm\u0259nil\u0259r bir arada dinc \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015faya bilm\u0259zl\u0259r v\u0259 n\u0259hay\u0259t bel\u0259 bir t\u0259xribat t&ouml;r\u0259dilm\u0259lidir. Birl\u0259\u015fmi\u015f q&uuml;vv\u0259l\u0259rin strateji m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131, Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131 is\u0259 h\u0259min i\u015f\u011fal\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irtm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bu &ldquo;m&uuml;h&uuml;m \u0259sas\u0131&rdquo; yaratmal\u0131yd\u0131 dey\u0259 Eman N\u0259sirov qeyd edib.<\/p>\n<p>Siyasi elml\u0259r &uuml;zr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru V&uuml;qar R\u0259himzad\u0259 hadis\u0259l\u0259ri uzun ill\u0259r planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ssenari kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259r\u0259k bildirib ki, bu planlar Moskvan\u0131n, M.S.Qarba&ccedil;ov siyas\u0259tinin ilk addmlar\u0131 idi.&nbsp;<\/p>\n<p>&ldquo;Bu hadis\u0259l\u0259rin arxas\u0131nda tarix boyu Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 davaml\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n etnik separat&ccedil;\u0131l\u0131q dayan\u0131rd\u0131&rdquo;- dey\u0259 siyasi \u015f\u0259rh&ccedil;i Ayd\u0131n Quliyev vur\u011fulay\u0131b. O, qeyd edib ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n geni\u015f miqyasl\u0131 terror aktlar\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra bir d\u0259f\u0259lik dayand\u0131r\u0131l\u0131b.&nbsp;<br \/>\nVerili\u015f boyu m&uuml;zakir\u0259l\u0259rd\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l rus v\u0259 erm\u0259ni jurnalistl\u0259rin Sumqay\u0131ta g\u0259lm\u0259si v\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f t\u0259xribat\u0131n ist\u0259dikl\u0259ri kimi i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131, bu m\u0259kirli siyas\u0259tin n\u0259y\u0259 \u0259sas verdiyini s&uuml;buta yetirir. B&uuml;t&uuml;n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi erm\u0259nil\u0259r tarixi t\u0259hrif ed\u0259r\u0259k, &ouml;z planlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 bu hadis\u0259l\u0259ri d\u0259 d&uuml;nyaya &ccedil;atd\u0131rma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131blar. Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rind\u0259n 30 il ke&ccedil;m\u0259sin\u0259 baxmayaraq onun qaranl\u0131q m\u0259qamlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 onu g&ouml;rm\u0259k olur ki, erm\u0259nil\u0259r &ouml;z &ccedil;irkin niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n bu c&uuml;r qar\u0131\u015f\u0131q m\u0259qamlarda b&uuml;t&uuml;n d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edibl\u0259r. V\u0259 bunun da k&ouml;k&uuml;nd\u0259 tarix boyu g&ouml;z qoyduqlar\u0131 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 t\u0259xribat&ccedil;\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 &ouml;rt-bast\u0131r etm\u0259k niyy\u0259ti dayan\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n yararlanan bu xalq g&ouml;r&uuml;n&uuml;r, n\u0259 q\u0259d\u0259r qanl\u0131 prosesl\u0259r\u0259 imza at\u0131b ki, bu da strateji erm\u0259ni t\u0259xribatlar\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sind\u0259n biridir.&nbsp;<br \/>\n&quot;Bizim Planet&rdquo; verili\u015find\u0259&nbsp; diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lan dig\u0259r m&ouml;vzu is\u0259 tarixi faci\u0259miz olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 idi. Bildirilib ki, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131- erm\u0259ni t\u0259cav&uuml;zkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n XX \u0259srin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dil\u0259n \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tdir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t&ouml;r\u0259dilmi\u015f \u0259n q\u0259ddar cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n hesab olunan Xocal\u0131 faci\u0259sind\u0259n 26 il &ouml;t&uuml;r. Soyq\u0131r\u0131m\u0131n tan\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu faci\u0259y\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 siyasi qiym\u0259tin verilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 d&ouml;vl\u0259timiz t\u0259r\u0259find\u0259n m&uuml;h&uuml;m add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n Xocal\u0131yla ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rin BMT s\u0259drin\u0259 &uuml;nvanlanmas\u0131 il\u0259 bu terror akt\u0131 ilk d\u0259f\u0259 d&uuml;nya ictimaiyy\u0259tin\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min siyas\u0259t ill\u0259r sonra&nbsp; Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse- prezidenti Leyla \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; il\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015f olan &quot;Xocal\u0131ya \u0259dal\u0259t!&quot; kampaniyas\u0131 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 laz\u0131m\u0131nca davam etdirilir. D&ouml;vl\u0259timizin apard\u0131\u011f\u0131 beyn\u0259lxaq siyas\u0259t s&uuml;but etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r ki bu genosid t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 deyil, b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nya &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n bir cinay\u0259tdir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nya ictimaiyy\u0259ti art\u0131q d\u0259rk etm\u0259lidir ki, Erm\u0259sitan d&ouml;vl\u0259ti v\u0259 onun h\u0259yata ke&ccedil;idiyi separat&ccedil;\u0131 siyas\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, beyn\u0259lxalq tribunalarda bu g&uuml;n Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tin\u0259 ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131q ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r h\u0259min terror akt\u0131n\u0131 t&ouml;r\u0259d\u0259n cinay\u0259tkar qrupun ba\u015f\u0131nda dayan\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nya birliyi Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sil i&ccedil; &uuml;z&uuml;n&uuml; tan\u0131y\u0131b, buna \u0259sas\u0259n q\u0259rar verm\u0259lidir. Avropa separatizml\u0259 m&uuml;bariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 bir d&ouml;vrd\u0259 nec\u0259 ola bil\u0259r ki bu separat&ccedil;\u0131 qrupla dostluq etsin?<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p>BMT-nin 4 \u0259sas q\u0259tnam\u0259si, \u0130\u018fT-in &ccedil;oxsayl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n says\u0131z-hesabs\u0131z q\u0259tnam\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131 cinay\u0259tkar bir d&ouml;vl\u0259t kimi tan\u0131y\u0131b. Lakin h\u0259l\u0259 d\u0259 bu cinay\u0259ti t&ouml;r\u0259d\u0259nl\u0259r haqq\u0131nda beyn\u0259lxalq arenada laz\u0131mi h&uuml;quqi cavab verilm\u0259yib. Buna baxmayaraq Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259ti bu cinay\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 &ouml;z haql\u0131 m&ouml;vqeyind\u0259n &ccedil;\u0259kilm\u0259d\u0259n m&uuml;bariz\u0259 aparmaqda davam edir. Bu siyas\u0259tin gec olmadan &ouml;z \u0259dal\u0259t yerini tapaca\u011f\u0131na \u015f&uuml;bh\u0259 yoxdur. &Ccedil;&uuml;nki g&uuml;cl\u0259nm\u0259kd\u0259n olan Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin \u0259ksin\u0259, m\u0259hv\u0259 do\u011fru s&uuml;r&uuml;kl\u0259n\u0259n Erm\u0259nistan &ouml;z daxili v\u0259 xarici siyas\u0259yinin s&uuml;qutunu d\u0259rk etm\u0259kd\u0259dir.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ouml;lk\u0259 ictimai\u0259tinin v\u0259 mediyan\u0131n h\u0259r il fevral ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda \u0259sas diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 y&ouml;n\u0259ldiyi Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 &quot;Bizim Planet&rdquo; verili\u015finin bu d\u0259f\u0259ki burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b. Beyn\u0259lxalq M&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin Ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-59779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59779\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}