{"id":57541,"date":"2018-01-25T18:28:52","date_gmt":"2018-01-25T14:28:52","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=57541","title":{"rendered":"H\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131n\u0131n birinci \u015f\u0259rti insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p><strong>&nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda \u015f\u0259xsiyy\u0259tin azadl\u0131q, toxunulmazl\u0131q h&uuml;ququ, s&ouml;z, fikir, m\u0259tbuat, vicdan azadl\u0131\u011f\u0131, s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq h&uuml;ququ, m&uuml;lkiyy\u0259t v\u0259 azad sahibkarl\u0131q h&uuml;ququ kimi v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131 t\u0259sbit edilib.<\/strong><\/p>\n<p>Konstitusiyada &ouml;z&uuml;n&uuml;n \u0259ksini tapm\u0131\u015f insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n dig\u0259r m&uuml;h&uuml;m qrupunu sosial h&uuml;quqlar t\u0259\u015fkil edir. D&ouml;vl\u0259t \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u0259m\u0259k, sosial t\u0259minat, sa\u011flaml\u0131q, t\u0259hsil, yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 dig\u0259r m&uuml;h&uuml;m h&uuml;quqlar\u0131na t\u0259minat verm\u0259kl\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 insan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n tam sisteminin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyulub. &Ouml;lk\u0259nin \u0259sas Qanununun 12-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si d&ouml;vl\u0259tin ali m\u0259qs\u0259didir. Konstitusiyada t\u0259sbit olunmu\u015f bu ali m\u0259qs\u0259din t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 bir s\u0131ra h&uuml;quqi islahatlar h\u0259yata ke&ccedil;irilib.&nbsp; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti bu sah\u0259d\u0259 m&uuml;h&uuml;m f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar imzalay\u0131b. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti 21 fevral 1996-c\u0131 il tarixind\u0259 &quot;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda h&uuml;quqi islahatlar komissiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&quot; s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. Bundan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d&ouml;vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n t\u0259minat\u0131 bax\u0131m\u0131ndan t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, elmi-analitik i\u015fl\u0259rin stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, h&uuml;quqi maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, d&ouml;vl\u0259tl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 1998-ci ilin fevral\u0131n 22-d\u0259 &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev &quot;\u0130nsan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda&quot; f\u0259rman imzalay\u0131b. Bu tarixi f\u0259rmanla &ouml;lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si, apar\u0131lan geni\u015fmiqyasl\u0131 islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n etibarl\u0131 m&uuml;dafi\u0259si sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 inki\u015faf\u0131n istiqam\u0259tl\u0259ri m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib. H&uuml;quq\u015f&uuml;nas N\u0259cib\u0259 mustafayeva bu bar\u0259d\u0259 bildirib: &ldquo;22 fevral 1998-ci il tarixind\u0259 insan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 vacib bir f\u0259rman imzaland\u0131. F\u0259rmanda insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 dair D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131, insan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli m&uuml;v\u0259kkil t\u0259sisat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na dair t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131, qa&ccedil;q\u0131nlar\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;nl\u0259rin, \u0259lill\u0259rin, m&uuml;harib\u0259 i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n, azt\u0259minatl\u0131 ail\u0259l\u0259rin iqtisadi v\u0259 sosial h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131, insan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 elmi-t\u0259dqiqat institutunun yarad\u0131lmas\u0131na dair t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131, h&uuml;quqi islahatlar\u0131n h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar normativ-h&uuml;quqi aktlar\u0131n insan h&uuml;quqlar\u0131na dair beyn\u0259lxalq standartlara tam uy\u011funlu\u011funu t\u0259min etm\u0259k v\u0259 s. kimi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n olunub&rdquo;.<\/p>\n<p>&nbsp;F\u0259rmanda bildirilib ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m&uuml;st\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra Beyn\u0259lxalq D&ouml;vl\u0259tl\u0259r Birliyinin tamh&uuml;quqlu &uuml;zv&uuml; kimi \u0259srl\u0259rin s\u0131na\u011f\u0131ndan &ccedil;\u0131xm\u0131\u015f &uuml;mumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rin &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;n&uuml; q\u0259bul ed\u0259r\u0259k demokratik, h&uuml;quqi v\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t quruculu\u011funu &ouml;z&uuml;n&uuml;n inki\u015faf yolu se&ccedil;ib. Bu f\u0259rman\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq Az\u0259rbaycan Prezidentinin 1998-ci ilin 18 iyun tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk d\u0259f\u0259 &quot;\u0130nsan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 dair D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131&quot; t\u0259sdiq edilib. Proqram insan h&uuml;quqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 milli qanunvericiliyin beyn\u0259lxalq h&uuml;quq &ouml;hd\u0259likl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutub. Bel\u0259 ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 proqram &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 qanunvericilik v\u0259 institusional islahatlar h\u0259yata ke&ccedil;irilib. N\u0259tic\u0259sind\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 \u0130nsan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 m&uuml;v\u0259kkil t\u0259sisat\u0131, \u0130nsan H&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 Elmi-T\u0259dqiqat \u0130nstitutu yarad\u0131l\u0131b, insan h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 m&uuml;xt\u0259lif \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n n\u0259\u015fr edilm\u0259sin\u0259, k&uuml;tl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 bu m&ouml;vzunun geni\u015f i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131na, \u0259hali aras\u0131nda insan h&uuml;quqlar\u0131na dair geni\u015f maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259sin\u0259, d&ouml;vl\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259tinin insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verilib. H\u0259yata ke&ccedil;irilmi\u015f islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadi t\u0259n\u0259zz&uuml;l v\u0259 inflyasiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131b, iqtisadi inki\u015fafda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin m&ouml;hk\u0259m t\u0259m\u0259li qoyulub. &Ouml;z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 proqram\u0131, aqrar islahatlar\u0131 v\u0259 torpaqlar\u0131n x&uuml;susi m&uuml;lkiyy\u0259t\u0259 verilm\u0259si prosesi ard\u0131c\u0131l sur\u0259td\u0259 davam etdirilib. Az\u0259rbaycanda &laquo;a&ccedil;\u0131q qap\u0131&raquo; siyas\u0259tinin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si iqtisadiyyat\u0131m\u0131za xarici investisiyalar\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131n\u0131 v\u0259 &ouml;lk\u0259mizin d&uuml;nya iqtisadi sistemin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r xalq\u0131n maddi rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n iqtisadi v\u0259 sosial h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 z\u0259min yarad\u0131b. \u0130nsan h&uuml;ququnun toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub. H&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n universall\u0131\u011f\u0131, toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, pozulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ayr\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 onu ifad\u0259 edir ki, d&ouml;vl\u0259t he&ccedil; vaxt insan\u0131 onun h&uuml;quqlar\u0131ndan v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131ndan m\u0259hrum ed\u0259 bilm\u0259z. \u0130nsan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n universall\u0131\u011f\u0131, toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, pozulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ayr\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 bir prinsip kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyan\u0131n 24-c&uuml; madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunur. H\u0259min madd\u0259d\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib ki, h\u0259r k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz h&uuml;quqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 var. H&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n toxunulmaz\u0131l\u0131\u011f\u0131, pozulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ayr\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 Konstitusiyan\u0131n 155-ci madd\u0259sinin bel\u0259 bir m&uuml;dd\u0259as\u0131 il\u0259 d\u0259 t\u0259min olununub ki, Konstitusiyan\u0131n insan h&uuml;quqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan m&uuml;dd\u0259alar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda t\u0259klifl\u0259r Konstitusiya d\u0259yi\u015fikliyinin predmeti ola v\u0259 referenduma &ccedil;\u0131xar\u0131la bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Bundan sonra da insan huquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 dig\u0259r add\u0131mlar da at\u0131l\u0131b. Bu m\u0259qs\u0259dil\u0259 2006-c\u0131 il dekabr\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n &ouml;lk\u0259mizd\u0259 \u0130nsan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259si &uuml;zr\u0259 Milli F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131 t\u0259sdiq edilib. Milli F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131 insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si prosesinin keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m&uuml;st\u0259viy\u0259 ke&ccedil;m\u0259sin\u0259, universal v\u0259 regional s\u0259viyy\u0259d\u0259 yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q strategiyas\u0131n\u0131n qurulmas\u0131na, d&ouml;vl\u0259tl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131nda t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edib.<\/p>\n<p>18 mart 2009-cu il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycanda daha bir referendum ba\u015f tutub. Q\u0259bul olunmu\u015f &quot;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259si haqq\u0131nda&quot; referendum akt\u0131na uy\u011fun olaraq, Konstitusiyaya bir s\u0131ra \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Bu \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r &ouml;lk\u0259mizin &quot;\u0130nsan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131n m&uuml;dafi\u0259si haqq\u0131nda&quot; Avropa Konvensiyas\u0131na qo\u015fulmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 islahatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan &ouml;hd\u0259likl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131, Milli M\u0259clisin f\u0259aliyy\u0259tinin v\u0259 se&ccedil;ki sisteminin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si kimi m&uuml;h&uuml;m m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t edib. Bu m\u0259nada, qeyd olunan \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Konstitusiyan\u0131 yeni m&uuml;dd\u0259alarla z\u0259nginl\u0259\u015fdirib. Konstitusiyas\u0131nda insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si d&ouml;vl\u0259timizin ali m\u0259qs\u0259di kimi b\u0259yan edilib. \u0130rqind\u0259n, milliyy\u0259tind\u0259n, dinind\u0259n, dilind\u0259n, cinsind\u0259n, m\u0259n\u015f\u0259yind\u0259n, \u0259qid\u0259sind\u0259n, siyasi v\u0259 sosial m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n v\u0259 sair hallardan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir insan\u0131n h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259si qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 orqanlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda &uuml;md\u0259 v\u0259zif\u0259 kimi qoyulub. Konstitusiyam\u0131z\u0131n insan h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li m&uuml;dafi\u0259sin\u0259 y&ouml;n\u0259lmi\u015f &uuml;mumi m&uuml;dd\u0259alar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, onun \u0259n b&ouml;y&uuml;k hiss\u0259si olan &quot;\u018fsas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131&quot; f\u0259slind\u0259 m&uuml;asir demokratik c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259min edilm\u0259si z\u0259ruri olan b&uuml;t&uuml;n insan h&uuml;quqlar\u0131 v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar, onlar\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n &uuml;mumi mexanizml\u0259ri, h\u0259m&ccedil;inin ayr\u0131-ayr\u0131 h&uuml;quqlar\u0131n beyn\u0259lxalq standartlara m&uuml;vafiq olaraq qanuni m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yolveril\u0259n h\u0259ddi t\u0259sbit edilib.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda \u015f\u0259xsiyy\u0259tin azadl\u0131q, toxunulmazl\u0131q h&uuml;ququ, s&ouml;z, fikir, m\u0259tbuat, vicdan azadl\u0131\u011f\u0131, s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq h&uuml;ququ, m&uuml;lkiyy\u0259t v\u0259 azad sahibkarl\u0131q h&uuml;ququ kimi v\u0259t\u0259nda\u015f h&uuml;quqlar\u0131 t\u0259sbit edilib. Konstitusiyada &ouml;z&uuml;n&uuml;n \u0259ksini tapm\u0131\u015f insan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-57541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57541"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57541\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}