{"id":56589,"date":"2018-01-11T12:27:49","date_gmt":"2018-01-11T08:27:49","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=56589","title":{"rendered":"\u201cAx\u0131 s\u0259n fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tlis\u0259n, onlar kimi deyils\u0259n\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Lal\u0259 Mehral\u0131: &ldquo;\u018fg\u0259r fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tin varsa, s\u0259n ev\u0259 qapanmal\u0131, k&uuml;&ccedil;\u0259y\u0259 &ccedil;\u0131xmamal\u0131san! Bu s\u0259n\u0259 c\u0259miyy\u0259tin bi&ccedil;diyi dondur&rdquo;<br \/>\nR&ouml;v\u015f\u0259n H&uuml;mb\u0259tov: &ldquo;Bu c&uuml;r u\u015faqlar, b&ouml;y&uuml;y&uuml;b yetkinlik ya\u015f\u0131na &ccedil;atd\u0131qlar\u0131nda art\u0131q &ouml;zl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259k imkan\u0131ndan m\u0259hrum olaraq kompleksli bir h\u0259yat ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur qal\u0131rlar&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>&quot;U\u015faq vaxt\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259mi\u015f\u0259m. Amma iki ildir ki, g&ouml;zd\u0259n \u0259lill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n m\u0259kt\u0259b\u0259 gedir\u0259m. M\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259m\u0259yimin s\u0259b\u0259bi is\u0259 o idi ki, valideynl\u0259r fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hdud u\u015faqlar\u0131n\u0131 ad\u0259t\u0259n ictimai yerl\u0259r\u0259 &ccedil;\u0131xarm\u0131rlar, c\u0259miyy\u0259td\u0259n gizl\u0259tm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. M\u0259n hiss edirdim ki, m\u0259nim bu problemim atam\u0131 &ccedil;ox s\u0131x\u0131r, narahat edirdi. Onun narahat olmamas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n, h\u0259mi\u015f\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ki, insanlardan qa&ccedil;\u0131b gizl\u0259nim. H\u0259tta, o q\u0259d\u0259r gizl\u0259nm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ki, bir adam yan\u0131mdan ke&ccedil;\u0259nd\u0259 h\u0259y\u0259candan udqunurdum, n\u0259 ed\u0259c\u0259yimi bilmirdim. H\u0259tta, b\u0259z\u0259n h\u0259min&nbsp; insana salam verm\u0259yi bel\u0259 undurdum. Paltars\u0131z bir insan\u0131n adamlardan qa&ccedil;d\u0131\u011f\u0131 kimi insanlardan qa&ccedil;\u0131rd\u0131m. \u0130ndi d\u0259, biri g&uuml;l\u0259nd\u0259 el\u0259 bilir\u0259m ki, m\u0259n\u0259 g&uuml;l&uuml;r. U\u015faq vaxt\u0131 insan n\u0259 g&ouml;r&uuml;rs\u0259, b&ouml;y&uuml;y\u0259nd\u0259 d\u0259, beynind\u0259 o formala\u015f\u0131r. Kim n\u0259 des\u0259 d\u0259, art\u0131q he&ccedil; bir faydas\u0131 yoxdur, &ccedil;&uuml;nki, beyin onu yadda\u015fa vurub. B\u0259z\u0259n b&ouml;y&uuml;kl\u0259rin s\u0259hvi, ham\u0131dan b&ouml;y&uuml;k olur&rdquo;- bu s&ouml;zl\u0259ri biziml\u0259 s&ouml;hb\u0259tind\u0259 h\u0259r iki g&ouml;z&uuml;nd\u0259n \u0259lil olan El&ccedil;in Abbasov bildirdi.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>G&uuml;n&uuml;m&uuml;z&uuml;n a\u011fr\u0131l\u0131 probleml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 ild\u0259n-il\u0259 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hduduiyy\u0259tli insanlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r. Bu q\u0259bild\u0259n olan m\u0259hdud sayda \u015f\u0259xsl\u0259r fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rini bir qayda olaraq unudub c\u0259miyy\u0259tl\u0259 s\u0131x t\u0259masda olur, ona inteqrasiya edir. Lakin buna baxmayaraq fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar\u0131n \u0259ks\u0259r hiss\u0259si g&uuml;nl\u0259rini, h\u0259tta &ouml;m&uuml;rl\u0259rini ev \u015f\u0259raitind\u0259, &ldquo;d&ouml;rd divar&rdquo; aras\u0131nda&nbsp; ke&ccedil;irirl\u0259r. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 valideynl\u0259rinin \u0259lil &ouml;vladlar\u0131n\u0131 &ccedil;ox vaxt evd\u0259n &ccedil;&ouml;l\u0259 &ccedil;\u0131xarmamas\u0131, onlar\u0131n daha &ccedil;ox c\u0259miyy\u0259td\u0259n k\u0259narda saxlan\u0131lmas\u0131na &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Sanki, b\u0259zi valideynl\u0259r &ouml;vladlar\u0131n\u0131n \u0259lilliyind\u0259n utan\u0131r, onlar\u0131 h\u0259r k\u0259sd\u0259n gizl\u0259tm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu valideynl\u0259rin g&uuml;nah\u0131 deyil. Onlar fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar\u0131n\u0131 h\u0259r d\u0259f\u0259 &ccedil;&ouml;l\u0259 &ccedil;\u0131xaranda c\u0259miyy\u0259tin onlara g&ouml;st\u0259rdikl\u0259ri &ldquo;\u0259yri&rdquo; bax\u0131\u015flardan &ccedil;\u0259kinirl\u0259r. N\u0259tic\u0259 olaraq bu da h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin &ouml;zl\u0259rin\u0259 qapanmas\u0131na, c\u0259miyy\u0259t\u0259&nbsp; inteqrasiya olunmamas\u0131na g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r. Amma c\u0259miyy\u0259t i&ccedil;\u0259risind\u0259 aktiv v\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan \u0259lill\u0259rin m&uuml;sahib\u0259l\u0259rini oxuyanda g&ouml;r&uuml;r&uuml;k ki, onlar bu c&uuml;r aktiv olmalar\u0131na s\u0259b\u0259b kimi valideynl\u0259rini g&ouml;st\u0259rirl\u0259r ki, valideynl\u0259ri onlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b&ouml;y&uuml;d&uuml;bl\u0259r. Biz d\u0259 m&ouml;vzunun vacibliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bu m\u0259s\u0259l\u0259ni ara\u015fd\u0131rd\u0131q.<\/p>\n<p>M&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ldquo;&Uuml;&ccedil; n&ouml;qt\u0259&rdquo;y\u0259 a&ccedil;\u0131qlama ver\u0259n <strong>&ldquo;Sa\u011flam C\u0259miyy\u0259t&rdquo; \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri Lal\u0259 Mehral\u0131<\/strong> bildirdi ki, bir d\u0259f\u0259 funikulyorda \u015fahidi oldu\u011fum hadis\u0259ni siz\u0259 dan\u0131\u015facam: &ldquo;N&ouml;vb\u0259 g&ouml;zl\u0259diyim m&uuml;dd\u0259td\u0259 g&ouml;z&uuml;m bir qad\u0131na sata\u015fd\u0131. Cavan idi, hardasa 28-30 ya\u015f\u0131nda olard\u0131. \u0130ki u\u015fa\u011f\u0131 il\u0259 g\u0259lmi\u015fdi, o da h\u0259r k\u0259s kimi &ouml;z n&ouml;vb\u0259sini g&ouml;zl\u0259yirdi. Yan\u0131ndak\u0131 u\u015faqlardan biri fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli idi. 9-10 ya\u015f\u0131 olan b&ouml;y&uuml;k o\u011flu v\u0259 ana yerim\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259k\u0259n 7-8 ya\u015fl\u0131 o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n tutub yerim\u0259sin\u0259 k&ouml;m\u0259k edirdil\u0259r. Anlad\u0131\u011f\u0131m q\u0259d\u0259ri il\u0259 u\u015faq anadang\u0259lm\u0259 bel\u0259 idi, dan\u0131\u015fma\u011fa da &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259kirdi, q\u0131r\u0131q-q\u0131r\u0131q s&ouml;zl\u0259r deyirdi, amma anas\u0131 onu ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;rd&uuml;. N&ouml;vb\u0259d\u0259ki qad\u0131nlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259ti is\u0259 ne&ccedil;\u0259 ildir g&ouml;zl\u0259rimin &ouml;n&uuml;nd\u0259n getmir. Bilirsinizmi niy\u0259? O ana dem\u0259y\u0259 dilim g\u0259lm\u0259diyi qad\u0131nlar h\u0259min anan\u0131 fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli &ouml;vlad\u0131n\u0131 funikulyora g\u0259tirdiyini g&ouml;r&uuml;b n\u0259 ets\u0259l\u0259r yax\u015f\u0131d\u0131? Ham\u0131s\u0131 qulaqlar\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259kib k\u0259nara t&uuml;p&uuml;r&uuml;rd&uuml;l\u0259r, bir yandan da deyinirdil\u0259r: &ldquo;Allah uzaq el\u0259sin&rdquo;, &ldquo;Bu g&uuml;n&uuml;m&uuml;z\u0259 \u015f&uuml;k&uuml;r&rdquo;, &quot;\u018flil u\u015fa\u011f\u0131 n\u0259 g\u0259zdirir bu burda?!&quot;. &Uuml;&ccedil; metr k\u0259narda dayanm\u0131\u015fam, m\u0259nim qula\u011f\u0131m bu s&ouml;zl\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ayd\u0131n e\u015fidir. S&ouml;z yox ki, onlar\u0131n bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131nda dayanan ana v\u0259 &ouml;vladlar\u0131 da bu deyil\u0259nl\u0259ri e\u015fidir. Ana k\u0259d\u0259rli g&ouml;zl\u0259ri il\u0259 onlar\u0131 s&uuml;zd&uuml;, he&ccedil; n\u0259 dem\u0259di. N\u0259 dey\u0259 bil\u0259rdi? N\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259kdi ki? Dey\u0259n bir deyil, iki deyil, &ccedil;oxluq o c&uuml;r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r. \u018fg\u0259r fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tin varsa, s\u0259n ev\u0259 qapanmal\u0131, k&uuml;&ccedil;\u0259y\u0259 &ccedil;\u0131xmamal\u0131san! Bu s\u0259n\u0259 c\u0259miyy\u0259tin bi&ccedil;diyi dondur. S\u0259nin d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259rin, arzular\u0131n, ist\u0259kl\u0259rin onlar &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259h\u0259miyy\u0259tsizdir. Ax\u0131 s\u0259n fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tlis\u0259n, onlar kimi deyils\u0259n. Budur bizim c\u0259miyy\u0259tin d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259si, &ccedil;ox t\u0259\u0259ss&uuml;f ki! O ana ist\u0259s\u0259 cavab ver\u0259 bil\u0259rdi, amma s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 k&uuml;barl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorudu. Ona bax\u0131b qula\u011f\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259k\u0259n, yer\u0259 t&uuml;p&uuml;r\u0259n qad\u0131nlara dey\u0259 bil\u0259rdi ki, &ldquo;Allah ba\u015f\u0131n\u0131za g\u0259tirsin, siz d\u0259 m\u0259nim n\u0259 &ccedil;\u0259kdiyimi g&ouml;r\u0259siniz&rdquo;. Dem\u0259di, &ccedil;&uuml;nki o ana bu s&ouml;zl\u0259rd\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ucada dayan\u0131rd\u0131. O ana neyl\u0259di, bilirsinizmi? Polisl\u0259r u\u015fa\u011fa g&ouml;r\u0259 o anan\u0131 n&ouml;vb\u0259d\u0259nk\u0259nar buraxmaq ist\u0259di, amma ana ke&ccedil;m\u0259di, h\u0259r normal v\u0259t\u0259nda\u015f kimi n&ouml;vb\u0259sini g&ouml;zl\u0259di. N&ouml;vb\u0259si g\u0259l\u0259nd\u0259 d\u0259 yerim\u0259y\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259k\u0259n balas\u0131n\u0131 quca\u011f\u0131na al\u0131b funikulyora mindi. Bu c&uuml;r d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259l\u0259r fiziki imkan\u0131 m\u0259hdud olan o insanlar\u0131n q\u0259nimidir&rdquo;.<\/p>\n<p>L.Mehral\u0131 \u0259lav\u0259 etdi ki, el\u0259 analar da var ki, fiziki m\u0259hdudiyy\u0259ti&nbsp;olan u\u015fa\u011f\u0131n\u0131 bay\u0131ra &ccedil;\u0131xarma\u011fa utan\u0131r: &ldquo;Bu \u0259slind\u0259 o anan\u0131n g&uuml;nah\u0131 deyil. \u018fn &ccedil;ox c\u0259miyy\u0259tin &#8211; g&ouml;r\u0259nd\u0259 &uuml;z&uuml;n&uuml; &ccedil;evir\u0259n, qula\u011f\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259k\u0259n, taxta t\u0131qq\u0131ldadan, yer\u0259 t&uuml;p&uuml;r\u0259n f\u0259rdl\u0259rin g&uuml;nah\u0131d\u0131r. H\u0259yatda kim bel\u0259 bir \u015feyd\u0259n s\u0131\u011fortalan\u0131b? Sabah h\u0259r birimizin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259 bil\u0259r, h\u0259r birimizin ail\u0259sind\u0259 bu c&uuml;r u\u015faq do\u011fula bil\u0259r. &Ccedil;oxlar\u0131 apar\u0131b u\u015faq evin\u0259 at\u0131r. M\u0259n g&ouml;rd&uuml;y&uuml;m o ana bunu etm\u0259yib, can\u0131n\u0131n paras\u0131na q\u0131ymay\u0131b, \u0259ziyy\u0259tini &ouml;z&uuml; &ccedil;\u0259kir. Bu \u0259ziyy\u0259t d\u0259 deyil, bu ana &uuml;&ccedil;&uuml;n \u015f\u0259fq\u0259tdir, qay\u011f\u0131d\u0131r, n\u0259vazi\u015fdir. \u018fg\u0259r m\u0259nim &ouml;vladlar\u0131mdan hans\u0131sa o c&uuml;r do\u011fulsa, fiziki imkan\u0131 m\u0259hdud olsa m\u0259n bundan n\u0259 utanar, n\u0259 s\u0131x\u0131laram. H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n azad \u015f\u0259kild\u0259 g\u0259zm\u0259k, avtobusa minm\u0259k, n&ouml;vb\u0259y\u0259 dayanmaq, ictimai yerl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k h&uuml;ququ var. \u0130nsan\u0131n b\u0259d\u0259n &uuml;zvl\u0259ri qaydas\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 bil\u0259r, bu onun g&uuml;nah\u0131 deyil. \u018fsas odur ki, d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259miz v\u0259 beynimiz \u015fik\u0259st olmas\u0131n. D&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259mizl\u0259 o insanlar\u0131 evl\u0259r\u0259 h\u0259bs etm\u0259y\u0259k&rdquo;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ucnoqta.az\/cdn\/2017\/december\/25\/rovsen.jpg\" style=\"height: 250px; float: right; width: 250px;\" \/><strong>Psixoloq R&ouml;v\u015f\u0259n H&uuml;mb\u0259tov <\/strong>bildirdi ki, fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n m&ouml;vcudlu\u011fu onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini ortaya &ccedil;\u0131xard\u0131r. Bu &ouml;zl&uuml;y&uuml;nd\u0259 &ccedil;ox qar\u0131\u015f\u0131q v\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;lm\u0259sini g\u0259rkdir\u0259n duyan bir prosesdir : &quot;Haz\u0131rda bilin\u0259n bir ne&ccedil;\u0259 yol v\u0259 &uuml;sul var ki, onlar\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259, fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k olar. Bunun da \u0259sas yolu qohum evlilikl\u0259rinin qada\u011fan edilm\u0259si v\u0259 ya say\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131, hamil\u0259lik vaxt\u0131 anan\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 fiziki v\u0259 psixoloji travmalar\u0131n &ouml;nl\u0259nm\u0259si, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rin hamil\u0259likd\u0259n &ouml;nc\u0259 m&uuml;alic\u0259 edilm\u0259si, u\u015fa\u011fa z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259k d\u0259rmanlar\u0131n istifad\u0259sinin qada\u011fan edilm\u0259si v\u0259 s. kimi s\u0259b\u0259bl\u0259ri g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar. Sadalanan bu s\u0259b\u0259bl\u0259rin &ouml;n&uuml;n\u0259 ke&ccedil;m\u0259k haz\u0131rki d&ouml;vr&uuml;m&uuml;zd\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 &ccedil;\u0259tin v\u0259 problemli m\u0259s\u0259l\u0259 deyildir. H\u0259tta son ara\u015fd\u0131rmalar bir daha s&uuml;but edib ki, qabaqcadan edil\u0259n m&uuml;daxil\u0259l\u0259r il\u0259 genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin bel\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r&quot;.<\/p>\n<p>Psixoloq deyir ki, b\u0259z\u0259n biz \u015fahidi oluruq ki, ail\u0259l\u0259r fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar\u0131ndan utand\u0131qlar\u0131na v\u0259 ya &ouml;zl\u0259rini \u0259ziyy\u0259t\u0259 salmaq ist\u0259m\u0259dikl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259 onlar\u0131n t\u0259lim &#8211; t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar he&ccedil; bir add\u0131m atm\u0131r, u\u015faqlar\u0131n &ouml;zba\u015f\u0131na, d&ouml;rd divar aras\u0131nda olduqlar\u0131 kimi qalmas\u0131na &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verirl\u0259r : &quot;Ancaq&nbsp; bu yana\u015fma m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259 onlar\u0131n dig\u0259r&nbsp; insanlardan daha &ccedil;ox uzaqla\u015fmas\u0131na v\u0259 sosial bacar\u0131qlar\u0131ndan \u0259ksik b&ouml;y&uuml;m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131r.&nbsp; N\u0259tic\u0259d\u0259 bu c&uuml;r u\u015faqlar, b&ouml;y&uuml;y&uuml;b yetkinlik ya\u015f\u0131na &ccedil;atd\u0131qlar\u0131nda art\u0131q, &ouml;zl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259k imkan\u0131ndan m\u0259hrum olaraq kompleksli bir h\u0259yat ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur qal\u0131rlar&quot;.<\/p>\n<p>R.H&uuml;mb\u0259tovun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, ail\u0259l\u0259r ilk d\u0259f\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131n h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259hdudiyy\u0259t il\u0259 do\u011fuldu\u011funu g&ouml;rd&uuml;kd\u0259n sonra f\u0259rqli reaksiyalar ver\u0259r\u0259k, emosional \u015fok ke&ccedil;irdirl\u0259r : &laquo; Bu da &ouml;z&uuml;n&uuml; b\u0259z\u0259n q\u0259z\u0259b, k\u0259d\u0259r, inkar &uuml;zg&uuml;nl&uuml;k v\u0259 &quot;Niy\u0259 x&uuml;sus\u0259n bizim ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259ldi?&quot;&nbsp; kimi fikirl\u0259r\u0259 qap\u0131la bilirl\u0259r. &quot;Ham\u0131n\u0131n sa\u011flam u\u015fa\u011fa sahib oldu\u011fu vaxtda niy\u0259 bizim u\u015fa\u011f\u0131m\u0131z x\u0259st\u0259 do\u011fuldu ?&quot;&nbsp;kimi fikirl\u0259rl\u0259 &ouml;zl\u0259rini u\u011fursuz kimi g&ouml;r&uuml;r v\u0259 b&uuml;t&uuml;n h\u0259yat\u0131 boyunca u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi haqq\u0131nda narahat olma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. B\u0259s &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yolu n\u0259dir? \u0130lk &ouml;nc\u0259 fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlarla i\u015f\u0259 ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l onlar\u0131n valideynl\u0259rin\u0259 sosial psixoloji d\u0259st\u0259k g&ouml;st\u0259rilm\u0259li, valideynl\u0259rin u\u015faqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131, s\u0131x\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r kompleksl\u0259rini aradan qald\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. T\u0259sad&uuml;fi deyil ki, inki\u015faf etmi\u015f q\u0259rb &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 h&ouml;k&uuml;m\u0259t v\u0259 qeyri h&ouml;k&uuml;m\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 birlikd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259r\u0259k, sosial m\u0259suliyy\u0259tli layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;ir\u0259r\u0259k h\u0259m ail\u0259y\u0259,&nbsp; h\u0259m d\u0259 fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlara yard\u0131m g&ouml;st\u0259rirl\u0259r&quot;.&nbsp;<\/p>\n<p>Psixoloq qeyd etdi ki, c\u0259miyy\u0259t olaraq fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259n, onlar\u0131 sad\u0259c\u0259 d&ouml;rd divar aras\u0131nda g&ouml;r\u0259n, c\u0259miyy\u0259tl\u0259 i&ccedil;-i&ccedil;\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259y\u0259n d&uuml;nya g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml; d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir : &quot;Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 ictimai n\u0259qliyyat, parklar, t\u0259hsil ocaqlar\u0131 fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli insanlar\u0131n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi hala g\u0259tirilm\u0259li, h\u0259tta onlara bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 pozitiv ayr\u0131m&ccedil;\u0131l\u0131q bel\u0259 g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir. Sa\u011flam bir c\u0259miyy\u0259t qurmaq v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri azaltma\u011f\u0131n yolunun bu c&uuml;r u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsil v\u0259 t\u0259limin\u0259 veril\u0259n &ouml;n\u0259min art\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ke&ccedil;diyini unutmaq olmaz. Q\u0131sacas\u0131, fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tli u\u015faqlar &ccedil;ox da b&ouml;y&uuml;k diqq\u0259t t\u0259l\u0259b etmirl\u0259r &#8211; oxumaq &uuml;&ccedil;&uuml;n m\u0259kt\u0259b, h\u0259yat\u0131n\u0131 davam etdir\u0259 bilm\u0259l\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n i\u015f, y\u0259ni, h\u0259r k\u0259sin sahib oldu\u011fu t\u0259m\u0259l haqlar&#8230;<\/p>\n<p>\n<strong>K&ouml;n&uuml;l \u018fhm\u0259dova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lal\u0259 Mehral\u0131: &ldquo;\u018fg\u0259r fiziki m\u0259hdudiyy\u0259tin varsa, s\u0259n ev\u0259 qapanmal\u0131, k&uuml;&ccedil;\u0259y\u0259 &ccedil;\u0131xmamal\u0131san! Bu s\u0259n\u0259 c\u0259miyy\u0259tin bi&ccedil;diyi dondur&rdquo; R&ouml;v\u015f\u0259n H&uuml;mb\u0259tov: &ldquo;Bu c&uuml;r u\u015faqlar, b&ouml;y&uuml;y&uuml;b yetkinlik ya\u015f\u0131na &ccedil;atd\u0131qlar\u0131nda art\u0131q &ouml;zl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259k imkan\u0131ndan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-56589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56589"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56589\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}