{"id":54306,"date":"2017-12-08T16:26:02","date_gmt":"2017-12-08T12:26:02","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=54306","title":{"rendered":"Kainat\u0131n \u0259n q\u0259dim s\u0259ma cismi tap\u0131ld\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Beyn\u0259lxalq astronomlar qrupu &quot;Nature&quot; jurnal\u0131nda yeni m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib.<\/strong><\/p>\n<p>\nUcnoqta.az &quot;&Ouml;lk\u0259.Az&quot;a istinad\u0259n&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, qrup Kaniat\u0131n \u0259n q\u0259dim s\u0259ma cismini k\u0259\u015ff edib. Bu, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli kvazard\u0131r. Onun i\u015f\u0131\u011f\u0131 B&ouml;y&uuml;k Partlay\u0131\u015fda 690 milyon il sonra \u015f&uuml;alanma\u011fa ba\u015flay\u0131b. B&ouml;y&uuml;k Partlay\u0131\u015f is\u0259 13.8 milyard il \u0259vv\u0259l ba\u015f verib.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p>Kvazarlar Kaniat\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; \u015f&uuml;alanma m\u0259nb\u0259yidir. Yer teleskoplar\u0131 da bu cismin \u015f&uuml;alanmas\u0131n\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 ed\u0259 bilir.<\/p>\n<p>S\u0259ma cismi &quot;J342+0928&quot; adland\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 &Ccedil;ilid\u0259ki &nbsp;&quot;Magellan&quot; teleskopu vasit\u0259sil\u0259 k\u0259\u015ff edilib. M\u0259qal\u0259nin m&uuml;\u0259llifi Robert S\u0130mko bildirir ki, B&ouml;y&uuml;k Partlay\u0131\u015fdan sonrak\u0131 d&ouml;vr\u0259 aid \u015f&uuml;alanan yegan\u0259 obyektdir.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p>Aliml\u0259r \u015f&uuml;alanan qaz\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t tezliyini m&uuml;\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilibl\u0259r. Bildirilir ki, kvazar\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259ki qara d\u0259lik G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n 800 milyon d\u0259f\u0259 b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r! Bu r\u0259q\u0259m aliml\u0259rin beynind\u0259 sual i\u015far\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. &Ccedil;&uuml;nki bel\u0259 &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml; qara d\u0259liyin yaranmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n daha &ccedil;ox vaxt laz\u0131md\u0131r.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p>Bu k\u0259\u015ff ba\u015fqa bir aspektin d\u0259 ortaya &ccedil;\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Bu kvazar ilk ulduzlar\u0131n yaranma d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 Kaniat\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131b. B&ouml;y&uuml;k Partlay\u0131\u015fdan sonra Yer soyuyub, elektronlar v\u0259 n&uuml;v\u0259l\u0259r atomda birl\u0259\u015fib. Neytral qaz Kainat\u0131 doldurub. Bu atomlar\u0131n 90%-i hidrogen, 8%-i helium, 2%-i is\u0259 litium, beril v\u0259 bordur. Dig\u0259r kimy\u0259vi elementl\u0259r o d&ouml;vrd\u0259 olmay\u0131b.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130lk ulduzlar i\u015f\u0131ldama\u011fa ba\u015flayanda onlar\u0131n \u015f&uuml;alar\u0131 orbitl\u0259rd\u0259n elektronlar\u0131 qopar\u0131r v\u0259 ulduzlar\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 neytral qaz ionla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin \u015f&uuml;alanman\u0131n spektrl\u0259rini t\u0259dqiq ed\u0259r\u0259k &ouml;yr\u0259nibl\u0259r ki, o d&ouml;vrd\u0259 Kainatda hidrogen 50% t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq astronomlar qrupu &quot;Nature&quot; jurnal\u0131nda yeni m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib. Ucnoqta.az &quot;&Ouml;lk\u0259.Az&quot;a istinad\u0259n&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, qrup Kaniat\u0131n \u0259n q\u0259dim s\u0259ma cismini k\u0259\u015ff edib. Bu, q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngli kvazard\u0131r. Onun i\u015f\u0131\u011f\u0131 B&ouml;y&uuml;k Partlay\u0131\u015fda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[89],"tags":[],"class_list":["post-54306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54306\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}