{"id":52040,"date":"2017-11-01T17:36:31","date_gmt":"2017-11-01T13:36:31","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=52040","title":{"rendered":"<font color=red><b>&#8220;Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat-logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib&#8221;<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p>&quot;Az\u0259rbaycan d&uuml;nyada m&uuml;h&uuml;m n\u0259qliyyat-logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 &ccedil;evrilib&quot;. Bunu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi \u018fli H\u0259s\u0259nov sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yaz\u0131b. \u018fli H\u0259s\u0259nov qeyd edib ki, oktyabr\u0131n 30-da Bak\u0131-Tbilisi-Qars (BTQ) d\u0259mir yolunun a&ccedil;\u0131l\u0131\u015f\u0131 h\u0259m Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131nda, h\u0259m d\u0259 qlobal miqyasda m&uuml;h&uuml;m tarixi hadis\u0259y\u0259 &ccedil;evrildi. \u018fks\u0259r ekspertl\u0259rin r\u0259yin\u0259 \u0259sas\u0259n, BTQ Avropa v\u0259 Asiya d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda ticar\u0259t-iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin m&ouml;hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, region &ouml;lk\u0259l\u0259rinin iqtisadi inki\u015faf\u0131 v\u0259 onlar\u0131n d&uuml;nyada geosiyasi n&uuml;fuzunun artmas\u0131na g&uuml;cl&uuml; t\u0259kan verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 v\u0259 ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n geoiqtisadi maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nM\u0259hz Prezident \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin t\u0259bii resurslar\u0131, \u0259lveri\u015fli co\u011frafi m&ouml;vqeyi, Q\u0259rbl\u0259 \u015e\u0259rqi birl\u0259\u015fdir\u0259n n\u0259qliyyat-kommunikasiya imkanlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r geosiyasi &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259rinin milli maraqlara uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; siyas\u0259t &ouml;lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 yerini v\u0259 rolunu \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirdi.&nbsp;<br \/>\nBTQ Avrasiya m\u0259kan\u0131nda ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri, y&uuml;k da\u015f\u0131malar\u0131 sah\u0259sind\u0259 yeni v\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n daha \u0259lveri\u015fli n\u0259qliyyat mar\u015frutunun yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259tind\u0259n \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. M\u0259lumdur ki, haz\u0131rda Avrasiya regionunda Avropa Birliyi v\u0259 &Ccedil;in \u0259sas iqtisadi g&uuml;c m\u0259rk\u0259zl\u0259ri kimi &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Onlar\u0131n aras\u0131nda y&uuml;kda\u015f\u0131malar\u0131 \u015fimaldan Transsibir d\u0259mir yolu il\u0259 Rusiya \u0259razisind\u0259n, c\u0259nubdan is\u0259 Hind okean\u0131-S&uuml;vey\u015f kanal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir. Lakin f\u0259rqli geosiyasi maraqlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan Avropa Birliyinin v\u0259 &Ccedil;inin bu n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131na m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri m&uuml;xt\u0259lifdir. Avropa Birliyi &ouml;lk\u0259l\u0259ri hesab edir ki, \u015eimal d\u0259mir yolu mar\u015frutunun Rusiya \u0259razisind\u0259n ke&ccedil;m\u0259si y&uuml;ks\u0259k siyasi riskl\u0259r do\u011furur. Dig\u0259r yana\u015fmaya g&ouml;r\u0259, C\u0259nub d\u0259niz yolu mar\u015frutu &uuml;zr\u0259 da\u015f\u0131nmalar is\u0259 xeyli vaxt itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olur ki, bu da iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259lilik bax\u0131m\u0131ndan \u0259lveri\u015fsizdir. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 BTQ yeni mar\u015frut kimi \u015fimal v\u0259 c\u0259nub istiqam\u0259tl\u0259ri &uuml;zr\u0259 tranzit da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n potensial\u0131n\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r art\u0131ran v\u0259 geoiqtisadi bax\u0131mdan ciddi s\u0259m\u0259r\u0259lilik v\u0259d ed\u0259n layih\u0259 kimi d&uuml;nyan\u0131n diqq\u0259tini &ouml;z&uuml;n\u0259 c\u0259lb etm\u0259yi bacarm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, Avrasiyan\u0131n n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sinin m&uuml;h&uuml;m t\u0259rkib hiss\u0259si olan BTQ d\u0259mir yolu layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 realla\u015fmas\u0131 m&uuml;xt\u0259lif &ccedil;\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n ke&ccedil;mi\u015fdir. B\u0259zi xarici siyasi dair\u0259l\u0259r bu tarixi layih\u0259ni g&ouml;zd\u0259n salmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259bli\u011fat apararaq onun iqtisadi bax\u0131mdan s\u0259m\u0259r\u0259siz oldu\u011funu iddia edirdi. Lakin ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli siyasi irad\u0259si, h\u0259m&ccedil;inin Az\u0259rbaycan, G&uuml;rc&uuml;stan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 liderl\u0259rinin prinsipial m&ouml;vqeyi, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259yi v\u0259 etimad\u0131 b&uuml;t&uuml;n &ccedil;\u0259tinlikl\u0259ri d\u0259f etm\u0259y\u0259 v\u0259 n&ouml;vb\u0259ti tarixi layih\u0259ni reall\u0131\u011fa &ccedil;evirm\u0259y\u0259 imkan yaratd\u0131.&nbsp;<br \/>\nX&uuml;susi olaraq qeyd etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan ke&ccedil;\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Q\u0259rb &ouml;lk\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 X\u0259z\u0259r h&ouml;vz\u0259sinin enerji resurslar\u0131n\u0131n birg\u0259 istismar\u0131 v\u0259 alternativ transmilli layih\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Avropa bazarlar\u0131na ixrac\u0131 sah\u0259sind\u0259 f\u0259al siyas\u0259t aparm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n geosiyasi m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 Az\u0259rbaycan, T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n milli maraqlar\u0131 &uuml;st-&uuml;st\u0259 d&uuml;\u015f\u0259r\u0259k bir-birini tamamlay\u0131r. Bu &uuml;&ccedil; &ouml;lk\u0259nin birg\u0259 geoiqtisadi maraqlar\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131r. 2007-ci ild\u0259 BTQ d\u0259mir yolunun tikintisin\u0259 dair Sazi\u015fin imzalanmas\u0131 n\u0259qliyyat-kommunikasiya sah\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan, G&uuml;rc&uuml;stan v\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rini daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.&nbsp;<br \/>\nSon bir ne&ccedil;\u0259 ild\u0259 Az\u0259rbaycan h\u0259m daxili, h\u0259m d\u0259 regional v\u0259 beyn\u0259lxalq yol-n\u0259qliyyat infrastrukturlar\u0131n\u0131, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 &ccedil;oxsayl\u0131 tranzit sisteml\u0259rini m&uuml;asir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fun yenid\u0259n qurmaqla d&uuml;nyan\u0131n n\u0259qliyyat-kommunikasiya \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259lledici v\u0259sil\u0259y\u0259 &ccedil;evrilmi\u015fdir. &Ouml;lk\u0259mizin transmilli enerji, n\u0259qliyyat-kommunikasiya v\u0259 y&uuml;kda\u015f\u0131ma layih\u0259l\u0259rind\u0259 (Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft v\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259ri, Avropa-Qafqaz-Asiya n\u0259qliyyat-kommunikasiya d\u0259hlizi, Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu v\u0259 s.) i\u015ftirak etm\u0259si onun regiondak\u0131 geoiqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259tini, beyn\u0259lxalq enerji-n\u0259qliyyat t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda rolunu art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan BTQ d\u0259mir yolu layih\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;skar\u0131, h\u0259r\u0259k\u0259tverici q&uuml;vv\u0259si v\u0259 \u0259sas t\u0259minat&ccedil;\u0131s\u0131 kimi art\u0131q d&uuml;nyada m&uuml;h&uuml;m n\u0259qliyyat-logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 &ccedil;evrilmi\u015fdir.&nbsp;<br \/>\nBTQ-nin Avrasiya regionunda t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin, sabitliyin v\u0259 davaml\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda m&uuml;h&uuml;m \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 \u015f&uuml;bh\u0259 do\u011furmur. D\u0259mir yolu Avropan\u0131 Asiya il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n q\u0131sa, eyni zamanda iqtisadi bax\u0131mdan \u0259lveri\u015fli mar\u015frut x\u0259ttidir v\u0259 onun vasit\u0259sil\u0259 birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 5 milyon ton, sonrak\u0131 d&ouml;vrd\u0259 is\u0259 17 milyon ton v\u0259 daha art\u0131q h\u0259cmd\u0259 y&uuml;kl\u0259rin da\u015f\u0131nmas\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. H\u0259m&ccedil;inin yeni d\u0259mir yolu y&uuml;k v\u0259 s\u0259rni\u015finl\u0259rin Avropaya v\u0259 Asiyaya &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131, ixrac mallar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n tranzitinin k\u0259skin artmas\u0131, eyni zamanda X\u0259z\u0259r h&ouml;vz\u0259si regionunun Avropa il\u0259 bilavasit\u0259 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rinin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si, &ouml;lk\u0259mizl\u0259 b&ouml;lg\u0259 d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda xarici iqtisadi m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan b&ouml;y&uuml;k perspektivl\u0259r v\u0259d edir.&nbsp;<br \/>\nAz\u0259rbaycan ixracat&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n d&uuml;nya bazarlar\u0131na s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 ucuz x\u0259rcl\u0259rl\u0259 &ccedil;\u0131xmas\u0131na, mar\u015frut &uuml;z\u0259rind\u0259ki d&ouml;vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda xarici ticar\u0259t d&ouml;vriyy\u0259sinin h\u0259cminin artmas\u0131na BTQ d\u0259mir yolu m&uuml;h&uuml;m t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259kdir. Bu n\u0259qliyyat mar\u015frutunun dig\u0259r geoiqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan \u0259razisind\u0259n ke&ccedil;m\u0259kl\u0259 Avropa il\u0259 birba\u015fa d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si qurmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.&nbsp;<br \/>\nC\u0259nubi Qafqazda transmilli n\u0259qliyyat-kommunikasiya layih\u0259l\u0259rinin realla\u015fmas\u0131 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 regionda s&uuml;lh&uuml;n v\u0259 sabitliyin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131nda maraql\u0131 olan d&uuml;nya d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin strateji maraqlar\u0131na cavab verir. Avropa Birliyinin enerji-n\u0259qliyyat t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi siyas\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycana h\u0259m tranzit &ouml;lk\u0259, h\u0259m d\u0259 neft v\u0259 qaz t\u0259chizat&ccedil;\u0131s\u0131 kimi b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259si &ouml;lk\u0259mizin geosiyasi d\u0259y\u0259rini art\u0131ran m&uuml;h&uuml;m amill\u0259rd\u0259n biridir. El\u0259c\u0259 d\u0259 bu amil d&uuml;nya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri olan &Ccedil;inin Az\u0259rbaycan\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 transmilli n\u0259qliyyat siyas\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259sind\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rir. R\u0259smi Pekin \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin Avrasiyadan &Ccedil;in\u0259 q\u0259d\u0259r olan hiss\u0259sin\u0259 aid layih\u0259l\u0259r\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t yetirir. &Ccedil;in h\u0259tta BTQ d\u0259miryolu layih\u0259sin\u0259 b&ouml;y&uuml;k maraq g&ouml;st\u0259rmi\u015f v\u0259 onun maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 haz\u0131r oldu\u011funu bildirmi\u015fdir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan\u0131n \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat-kommunikasiya sistemind\u0259 m&ouml;vqeyi getdikc\u0259 g&uuml;cl\u0259nir v\u0259 onun tranzit imkanlar\u0131 artd\u0131qca iqtisadi g&uuml;c m\u0259rk\u0259zl\u0259ri (Avropa Birliyi, AB\u015e, Yaponiya, &Ccedil;in, C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiya &ouml;lk\u0259l\u0259ri v\u0259 s.) il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 daha da m&ouml;hk\u0259ml\u0259nir.&nbsp;<br \/>\nB&uuml;t&uuml;n bunlar bir daha g&ouml;st\u0259rir ki, BTQ d\u0259mir yolunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si &ouml;lk\u0259l\u0259raras\u0131 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rini daha da g&uuml;cl\u0259ndir\u0259c\u0259k, beyn\u0259lxalq bazarlara daha \u0259lveri\u015fli &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n geni\u015f geoiqtisadi imkanlar yaranacaqd\u0131r. \u015e&uuml;bh\u0259siz, bu transmilli n\u0259qliyyat mar\u015frutu m&uuml;asir d&ouml;vrd\u0259 regional v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131nda &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsus yer tutacaqd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&quot;Az\u0259rbaycan d&uuml;nyada m&uuml;h&uuml;m n\u0259qliyyat-logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 &ccedil;evrilib&quot;. Bunu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi \u018fli H\u0259s\u0259nov sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yaz\u0131b. \u018fli H\u0259s\u0259nov qeyd edib ki, oktyabr\u0131n 30-da Bak\u0131-Tbilisi-Qars (BTQ) d\u0259mir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-52040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52040\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}