{"id":51981,"date":"2017-10-31T18:36:54","date_gmt":"2017-10-31T14:36:54","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=51981","title":{"rendered":"&#8220;Bizim dilimiz \u00e7ox z\u0259ngindir, musiqilidir&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u0259lal\u0259 N\u0259z\u0259ro\u011flu: &ldquo;Dili t\u0259miz bilm\u0259d\u0259n, s\u0259lis dan\u0131\u015fmadan apar\u0131c\u0131 olmaq, m\u0259tn s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qd\u0131r&rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>\nTeleviziya v\u0259 radioda \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si son vaxtlar daha &ccedil;ox m&uuml;zakir\u0259 olunur. Apar\u0131lan monitorinql\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri, \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259y\u0259n apar\u0131c\u0131lar\u0131n adlar\u0131 a&ccedil;\u0131qlan\u0131r. B\u0259z\u0259n bu sah\u0259d\u0259 probelemin \u0259sas s\u0259b\u0259bi kimi, apar\u0131c\u0131 olaraq jurnalistl\u0259rin yox, dig\u0259r pe\u015f\u0259 sahibl\u0259rinin d\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmas\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. B\u0259s \u0259slind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? ASAN Radionun redaktor v\u0259 apar\u0131c\u0131s\u0131, Nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti m&uuml;\u0259llimi C\u0259lal\u0259 N\u0259z\u0259ro\u011flu il\u0259 s&ouml;hb\u0259tl\u0259\u015fdik. H\u0259min s&ouml;hb\u0259td\u0259n al\u0131nan m&uuml;sahib\u0259ni sizl\u0259r\u0259 t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Televiziya v\u0259 radioda \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tez-tez m&uuml;zakir\u0259l\u0259r olur, t\u0259nqidi fikirl\u0259r bildirilir. &Uuml;mumi g&ouml;t&uuml;rs\u0259k, televiziyada \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiz?<\/strong><br \/>\n&#8211; Be\u015fillik proqram\u0131n yekunla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 son vaxtlarda bu m\u0259s\u0259l\u0259 &ccedil;ox aktualla\u015f\u0131b. Oktyabr\u0131n 6-da K\u0130V-d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 m&uuml;zakir\u0259 olundu. Az\u0259rbaycan Prezidentinin k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi \u018fli H\u0259s\u0259novun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda b&ouml;y&uuml;k t\u0259dbir ke&ccedil;irildi. Orada &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259r m&uuml;xt\u0259lif&nbsp; t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirdil\u0259r. B\u0259li, apar\u0131c\u0131lar, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n kadrarxas\u0131 m\u0259tni s\u0259sl\u0259ndir\u0259n m&uuml;xbirl\u0259r m&uuml;tl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilini d\u0259rind\u0259n bilm\u0259lidirl\u0259r. T\u0259s\u0259vv&uuml;r edin ki, d\u0259rzi tikm\u0259yi bacarm\u0131r, riyaziyyat&ccedil;\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259ri tan\u0131m\u0131r. Dili t\u0259miz bilm\u0259d\u0259n, s\u0259lis dan\u0131\u015fmadan apar\u0131c\u0131 olmaq, m\u0259tn s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; H\u0259r k\u0259si maraqland\u0131ran m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, n\u0259 etm\u0259k olar?<\/strong><br \/>\n&#8211; \u018fg\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 kompleks yana\u015f\u0131lm\u0131rsa, A-dan Z-y\u0259 t\u0259l\u0259b olunan h\u0259r \u015fey vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda v\u0259 d\u0259qiq yerin\u0259 yetirilmirs\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259nin k&ouml;k&uuml;n&uuml; qaz\u0131y\u0131b h\u0259ll etm\u0259k m&uuml;m&uuml;n olmayacaq. Burada n\u0259zar\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir. Bu apar\u0131c\u0131lar, televiziya v\u0259 radioda i\u015fl\u0259y\u0259n dig\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259ri icra ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r harada yeti\u015fir? Ail\u0259, bax&ccedil;a, orta m\u0259kt\u0259b v\u0259 ali m\u0259kt\u0259b&#8230; U\u015faq dil a&ccedil;ma\u011fa ba\u015flayark\u0259n n\u0259yi e\u015fidirs\u0259, onu da t\u0259krarlay\u0131r. \u018fg\u0259r valideyn &ouml;z&uuml; onunla d&uuml;zg&uuml;n &uuml;nsiyy\u0259t qurmursa, sonra da ba\u011f&ccedil;a v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259ki m&uuml;\u0259lliml\u0259r d\u0259 s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 arxa plana sal\u0131rsa, n\u0259tic\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bel\u0259 olacaq.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Problem &ccedil;ox d\u0259rindir, y\u0259ni?<\/strong><br \/>\n&#8211; B\u0259li, inan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259rindir. Az\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 dil&ccedil;iliyin inki\u015faf\u0131na dair D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdi. Bu be\u015f il \u0259rzind\u0259 \u015f&uuml;bh\u0259siz ki, &ccedil;ox i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;ld&uuml;. Bunlardan biri d\u0259 bir &ccedil;ox ali m\u0259kt\u0259bin b\u0259zi fak&uuml;lt\u0259l\u0259rd\u0259 Nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti f\u0259nninin t\u0259dris olunmas\u0131 idi. Amma niy\u0259 b\u0259zi? \u018fg\u0259r bu f\u0259nn riyaziyyat fak&uuml;lt\u0259sind\u0259 yoxdursa, o dem\u0259kdir ki, h\u0259min t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 s\u0259rb\u0259st v\u0259 s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131q laz\u0131m deyil? T\u0259bii ki, laz\u0131md\u0131r. \u0130nsanlar n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin bilik v\u0259 bacar\u0131qlara sahib olsalar bel\u0259, onu s&ouml;z&uuml;n yax\u015f\u0131 m\u0259nas\u0131nda sata bilm\u0259y\u0259nd\u0259n sonra bu, bir i\u015f\u0259 yaram\u0131r.&nbsp;<br \/>\nD&ouml;rd&uuml;nc&uuml; kursu bitir\u0259n, &ccedil;ox savadl\u0131, beyni q\u0131z\u0131l kimi bir g\u0259nc i\u015f g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 gedir. O, nec\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r? \u0130lkin t\u0259\u0259ss&uuml;rat &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir. Dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda l\u0259hc\u0259 &uuml;ns&uuml;rl\u0259ri varsa, iki c&uuml;ml\u0259ni dem\u0259kd\u0259n &ouml;tr&uuml;, &ldquo;\u0131\u0131\u0131\u0131&rdquo;, &ldquo;\u015fey&rdquo;, &ldquo;ad\u0131 n\u0259ydi&rdquo;, &ldquo;filan \u015feyi dey\u0259c\u0259kdim&rdquo; v\u0259 s. parazit s&ouml;zl\u0259rd\u0259n, s\u0259sl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirs\u0259, utand\u0131\u011f\u0131ndan q\u0131zar\u0131b s&ouml;zl\u0259ri rabit\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 ard-arda d&uuml;zm\u0259yi bacarm\u0131rsa, onun beyninin q\u0131z\u0131l olma\u011f\u0131 h\u0259min an &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259h\u0259miyy\u0259tli deyil. &Ccedil;&uuml;nki&nbsp; i\u015f\u0259g&ouml;t&uuml;r\u0259n &ouml;z&uuml;n&uuml; t\u0259qdimetm\u0259y\u0259 fikir verir. \u018fg\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 kompleks&nbsp; v\u0259 daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131qsa, t\u0259hsild\u0259n ba\u015flamaq laz\u0131md\u0131r. T\u0259hsil m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 m&uuml;\u0259lliml\u0259rin ham\u0131s\u0131 istisnas\u0131z Az\u0259rbaycan dilini g&ouml;z\u0259l bilm\u0259li, onun b&uuml;t&uuml;n d\u0259rinlikl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259li, hans\u0131 f\u0259nni t\u0259dris el\u0259m\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, \u015fagirdl\u0259rl\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259, bax&ccedil;ada u\u015faqlarla q&uuml;sursuz &uuml;nsiyy\u0259t qurmal\u0131d\u0131rlar.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; B\u0259z\u0259n bu sah\u0259d\u0259 probleml\u0259rin olmas\u0131n\u0131 televiziya v\u0259 radio sah\u0259sin\u0259 m&uuml;\u011f\u0259nnil\u0259rin, aktyorlar\u0131n, y\u0259ni, jurnalistika ixtisas\u0131ndan k\u0259nar adamlar\u0131n g\u0259li\u015fi il\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Bu n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 do\u011frudur?<\/strong><br \/>\n&#8211; S&ouml;hb\u0259t m\u0259hz K\u0130V-d\u0259 \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131 v\u0259 pozulmas\u0131 hallar\u0131ndan gedirs\u0259, \u0259slind\u0259 bu, &ccedil;ox m&uuml;zakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259dir. Apar\u0131c\u0131, yaxud m&uuml;xbir m&uuml;tl\u0259q Jurnalistikan\u0131 bitirm\u0259lidirmi? M\u0259nim subyektiv fikrim\u0259 g&ouml;r\u0259, xeyr.&nbsp; Y\u0259ni, bel\u0259 bir \u015f\u0259rt yoxdur. Baxmayarq ki, m\u0259n h\u0259m bakalavr, h\u0259m d\u0259 magistratura pill\u0259sind\u0259 jurnalistikan\u0131 oxumu\u015fam. Amma q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, jurnalistika t\u0259cr&uuml;b\u0259, m\u0259ntiq v\u0259 savad i\u015fidir. \u018fsas olan x\u0259b\u0259r duyumu v\u0259 g&uuml;nd\u0259mi izl\u0259m\u0259k, \u0259n vacibini se&ccedil;m\u0259kdir. M\u0259n\u0259 maraqs\u0131z olan \u015fey, tama\u015fa&ccedil;\u0131ya, dinl\u0259yiciy\u0259 v\u0259 oxucuya da maraqs\u0131zd\u0131r. Bunu ona zorla s\u0131r\u0131maq olmaz. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 &ouml;z yerind\u0259. Bir m&uuml;\u011f\u0259nni, yaxud aktyor televiziyada apar\u0131c\u0131l\u0131q edirs\u0259, biz &ldquo;Onun ucbat\u0131ndan dilimiz korland\u0131&rdquo; dey\u0259 bilm\u0259rik. \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Universitetini bitir\u0259n v\u0259 orada &ldquo;S\u0259hn\u0259 dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131&rdquo; d\u0259rsini ke&ccedil;\u0259n aktyorlar dili bizim b\u0259zi apar\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131zdan daha yax\u015f\u0131 bilir, orfoepik qaydalara uy\u011fun dan\u0131\u015f\u0131rlar. T\u0259sad&uuml;fi g\u0259li\u015fl\u0259r is\u0259 televiziya v\u0259 radio r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin se&ccedil;imind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Bir insan hans\u0131 kriteriyalara uy\u011fun olaraq i\u015f\u0259 al\u0131n\u0131r? Bu, bir az sual alt\u0131ndad\u0131r&hellip;&nbsp;<br \/>\nPe\u015f\u0259sind\u0259n v\u0259&nbsp; daha &ouml;nc\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, apar\u0131c\u0131ya m&uuml;tl\u0259q t\u0259lim ke&ccedil;m\u0259k laz\u0131md\u0131r.&nbsp; T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 buna &ccedil;ox diqq\u0259t edirl\u0259r. Bir apar\u0131c\u0131n\u0131n b\u0259z\u0259n aylarla &uuml;st&uuml;nd\u0259 i\u015fl\u0259yib t\u0259kc\u0259 ona d&uuml;zg&uuml;n n\u0259f\u0259s alma\u011f\u0131 &ouml;yr\u0259dirl\u0259r. Bizd\u0259 d&uuml;zg&uuml;n n\u0259f\u0259salmadan dan\u0131\u015fanda cavab g\u0259lir ki, bu, bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r ax\u0131!? T\u0259liml\u0259rim\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri n\u0259f\u0259salma m\u0259s\u0259l\u0259sini adlayaraq birba\u015fa s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 &ouml;yr\u0259tm\u0259yimi ist\u0259yirl\u0259r. Bu, m&uuml;mk&uuml;n deyil. \u018fd\u0259bi dild\u0259 s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131q b&ouml;y&uuml;k sah\u0259dir. R\u0259hb\u0259rlik etdiyim &ldquo;Diksiya Klubu&rdquo; son 5 ild\u0259 T&uuml;rkiy\u0259 t\u0259cr&uuml;b\u0259sind\u0259n istifad\u0259 edirik. V\u0259 t\u0259kc\u0259 orfoepik qaydalara k&ouml;kl\u0259nib qalm\u0131r\u0131q, el\u0259 birinci n\u0259f\u0259sl\u0259 ba\u015flay\u0131r\u0131q. S\u0259sin dol\u011fun &ccedil;\u0131xmas\u0131 bir &ccedil;ox hallarda d&uuml;zg&uuml;n n\u0259f\u0259salmadan as\u0131l\u0131d\u0131r. N\u0259 q\u0259d\u0259r &ccedil;ox hava, bir o q\u0259d\u0259r &ccedil;ox t\u0259zyiq, n\u0259 q\u0259d\u0259r &ccedil;ox t\u0259zyiq, bir o q\u0259d\u0259r s\u0259s tell\u0259rinin yax\u015f\u0131 titr\u0259m\u0259si dem\u0259kdir. Bundan ba\u015fqa, h\u0259r bir apar\u0131c\u0131 ist\u0259r qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qdan, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n efird\u0259 h\u0259y\u0259canlan\u0131r. H\u0259y\u0259can an\u0131nda \u0259li \u0259sir, &ccedil;\u0259n\u0259si v\u0259 dizi titr\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Ola bil\u0259r ki, biz bunu k\u0259nardan g&ouml;rm&uuml;r&uuml;k.&nbsp; B\u0259lk\u0259 d\u0259 efir\u0259 yax\u015f\u0131 haz\u0131rla\u015fm\u0131\u015fd\u0131, be\u015f c&uuml;ml\u0259ni ard-arda dey\u0259 bil\u0259rdi. Amma&nbsp; h\u0259y\u0259candan s&ouml;zl\u0259ri v\u0259 c&uuml;ml\u0259l\u0259ri qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. H\u0259y\u0259can\u0131 d\u0259f etm\u0259yin \u0259n yax\u015f\u0131 silahlar\u0131ndan biri yen\u0259 d\u0259 d&uuml;zg&uuml;n n\u0259f\u0259s almaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Zamanla v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fimi nec\u0259dir ? Sizc\u0259, t\u0259nqidl\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131l\u0131rm\u0131?<\/strong><br \/>\n&#8211; Bir var n\u0259z\u0259riyy\u0259, bir d\u0259 var t\u0259cr&uuml;b\u0259. \u018fd\u0259bi dill\u0259 ba\u011fl\u0131 iclaslarda i\u015ftirak ed\u0259n K\u0130V n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin d\u0259rhal d\u0259yi\u015fdikl\u0259rin\u0259 inanm\u0131ram. T\u0259nqidi he&ccedil; kim sevmir, s\u0259hvi d\u0259 q\u0259sdl\u0259 etmirl\u0259r. Yana\u015fman\u0131 tapmaq laz\u0131md\u0131r. 2015-ci ild\u0259 Milli Telviziya v\u0259 Radio \u015euras\u0131 Dil&ccedil;ilik \u0130nsitutunun monitorinq \u015f&ouml;b\u0259si il\u0259 bir yerd\u0259 treninq t\u0259\u015fkil etdi.&nbsp; Ora c\u0259lb olunan&nbsp; m&uuml;\u0259lliml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259n idim. Bir h\u0259ft\u0259lik t\u0259limin be\u015finci g&uuml;n&uuml;nd\u0259 getdim. Hiss etdim ki, h\u0259mkarlar\u0131mda bir az h\u0259v\u0259ssizlik var. Amma m\u0259\u015fql\u0259r\u0259 ba\u015flayandan sonra onlara o q\u0259d\u0259r maraql\u0131 g\u0259ldi ki! N\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f vaxt\u0131 iki d\u0259f\u0259 uzatd\u0131q. Biz orda a\u011f\u0131z aparat\u0131, d&uuml;zg&uuml;n n\u0259f\u0259salma, tonlama, m\u0259ntiqi vur\u011fu, pauzalarla i\u015fl\u0259dik.<br \/>\nT\u0259kc\u0259 orfoepik qaydalar\u0131 &ouml;yr\u0259tm\u0259k kifay\u0259t deyil. Ax\u0131 bizim problemimiz t\u0259kc\u0259 o deyil. \u0130ntonasiya &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir. &Uuml;nsiyy\u0259td\u0259 t\u0259xmin\u0259n&nbsp; 60 faiz b\u0259d\u0259n dili, 30 faiz s\u0259s tonu, 10 faiz s&ouml;zl\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Dem\u0259li, orfoepik qaydalara \u0259m\u0259l edirs\u0259ns\u0259, i\u015fin c\u0259mi 10 faizini g&ouml;r&uuml;rs\u0259n. Ax\u0131 yerd\u0259 90 faiz qal\u0131r. Bir c&uuml;ml\u0259d\u0259 s&ouml;z s\u0131ras\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259n, t\u0259kc\u0259 m\u0259ntiqi vur\u011funu d\u0259yi\u015fm\u0259kl\u0259, tam f\u0259rqli m\u0259nalar ortaya &ccedil;\u0131x\u0131r. H\u0259tta \u0259n ucqar da\u011f k\u0259ndind\u0259 he&ccedil; vaxt m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259mi\u015f, savad\u0131 olmayan insan bel\u0259 intonasiyan\u0131, b\u0259d\u0259n dilini &ccedil;ox yax\u015f\u0131 hiss edir v\u0259 reaksiya verirl\u0259r.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; B\u0259s &ouml;yr\u0259nm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 q\u0259d\u0259r zaman t\u0259l\u0259b olunur?&nbsp;<\/strong><br \/>\n&#8211; \u0130rad\u0259li &ouml;yr\u0259n\u0259n &uuml;&ccedil;&uuml;n bu, g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; q\u0259d\u0259r &ccedil;\u0259tin deyil. C\u0259mi &uuml;&ccedil;-d&ouml;rd m\u0259\u015fq var ki, onu etdikl\u0259ri zaman iki aydan sonra d&uuml;zg&uuml;n n\u0259f\u0259s alma\u011fa ba\u015flay\u0131r. El\u0259 m\u0259\u015fql\u0259r tap\u015f\u0131r\u0131ram ki, vaxt aparmas\u0131n, etm\u0259k rahat olsun. Tutaq ki, yuxar\u0131 qalx\u0131rsansa, liftd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259, pill\u0259k\u0259nl\u0259 qalx.&nbsp; Buna aid ayr\u0131ca m\u0259\u015fq var. S\u0259sl\u0259 i\u015fl\u0259yirik, s&ouml;zl\u0259rin a\u011f\u0131zdan ayd\u0131n &ccedil;\u0131xmas\u0131n\u0131 t\u0259min edirik, t\u0259l\u0259ff&uuml;z x\u0259talar\u0131n\u0131 d&uuml;z\u0259ldirik v\u0259 sair. B&uuml;t&uuml;n bunlara maksimum 3 ay vaxt s\u0259rf olunur.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; B\u0259zi apar\u0131c\u0131lar &ouml;z nitql\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan t&uuml;rk s&ouml;zl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. B\u0259z\u0259n bunu qa&ccedil;\u0131lmaz hal kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirl\u0259r ki, qarda\u015f &ouml;lk\u0259dir, ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z istifad\u0259 edilir&#8230;<\/strong><br \/>\n&#8211; T&uuml;rkiy\u0259 il\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rimiz yax\u015f\u0131d\u0131r, qarda\u015f &ouml;lk\u0259yik, dostuq, bunlar ham\u0131s\u0131 &ouml;z yerind\u0259. Amma h\u0259r\u0259nin &ouml;z dili, h\u0259r dilin &ouml;z qanunlar\u0131 var. Apar\u0131c\u0131lar\u0131n t&uuml;rk s&ouml;zl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259si kasadl\u0131qdan, dil haqq\u0131nda d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259m\u0259kd\u0259n, efir\u0259 haz\u0131rla\u015fmamaqdan ir\u0259li g\u0259lir. B\u0259z\u0259n verili\u015f\u0259 haz\u0131rla\u015fmadan girm\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259xr edirl\u0259r. Bax\u0131n, Demosfen \u0259n b&ouml;y&uuml;k natiql\u0259rd\u0259n biri olub. Amma o,&nbsp; h\u0259r d\u0259f\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f etm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131. &Ccedil;\u0131raq i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131rm\u0131\u015f, d&ouml;n\u0259-d&ouml;n\u0259 oxuyub,&nbsp; &ouml;z-&ouml;z&uuml;n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rm\u0131\u015f. Tam haz\u0131r olanda art\u0131q &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259min olurmu\u015f. B&uuml;t&uuml;n pe\u015f\u0259kar insanlar bel\u0259dir. H\u0259r&nbsp; \u015feyin daha yax\u015f\u0131s\u0131 var.&nbsp; Yax\u015f\u0131 haz\u0131rla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. T&uuml;rk s&ouml;zl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 &ouml;z dilimizi yax\u015f\u0131 bilm\u0259m\u0259kd\u0259n ir\u0259li g\u0259lir.&nbsp; T&uuml;rk s&ouml;zl\u0259ri dilimizd\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k t\u0259\u015fkil ets\u0259 d\u0259, rus dilini s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmay\u0131b. T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, b\u0259zi insanlarda bel\u0259 fikir formala\u015f\u0131b ki, dan\u0131\u015far\u0259k\u0259n rus s&ouml;zl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirs\u0259ns\u0259, o zaman s\u0259n daha sanball\u0131 v\u0259 savadl\u0131 g&ouml;r&uuml;n&uuml;rs\u0259n. Sizi \u0259min edim ki, bel\u0259 deyil. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan dilind\u0259, s\u0259lis, t\u0259miz, vur\u011fulu&nbsp; dan\u0131\u015fan insanlar\u0131 daha ciddi q\u0259bul edirl\u0259r.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Dil&ccedil;i alim Muxtar \u0130manov bildirib ki, \u0259d\u0259bi dilin i\u015fl\u0259dilm\u0259sind\u0259 yanl\u0131\u015fl\u0131qlara yol ver\u0259nl\u0259r\u0259 konkret c\u0259za t\u0259dbiri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmur. B\u0259s sizin fikrinizc\u0259, c\u0259za t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131rm\u0131?<\/strong><br \/>\n&#8211; C\u0259za m\u0259s\u0259l\u0259sini&nbsp; t\u0259klif ed\u0259nl\u0259r t\u0259bii ki, d&uuml;nya t\u0259cr&uuml;b\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131rlar. Fransa v\u0259 Almaniyada bu, var. H\u0259tta dil polisi d\u0259 m&ouml;vcuddur. G\u0259lin, reall\u0131\u011fa baxaq. C\u0259zan\u0131 kim sevir? He&ccedil; kim! M\u0259nc\u0259, insanlara bunun onlara n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 faydal\u0131 oldu\u011funu a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r. S\u0259n g&ouml;z\u0259l dan\u0131\u015fsan, sabah i\u015f g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 ged\u0259nd\u0259, &ccedil;&ouml;ld\u0259 g&ouml;zl\u0259y\u0259n doqquz n\u0259f\u0259rd\u0259n daha g&ouml;z\u0259g\u0259limli olacaqsan. 10 n\u0259f\u0259rin g&ouml;st\u0259ricil\u0259ri eyni oldu\u011fu halda yaln\u0131z biri se&ccedil;ilirs\u0259, bu, onun &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;z\u0259l t\u0259qdim etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nsanlara s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n vacibliyini onlara ist\u0259r m&ouml;vqe, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 maddiyat olaraq hans\u0131 xeyirl\u0259r ver\u0259c\u0259yini izah ed\u0259r\u0259k a\u015f\u0131lamaq olar.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; K\u0130V-l\u0259r dilimizin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131rlar?<\/strong><br \/>\n-\u0130caz\u0259nizl\u0259 m\u0259n yaln\u0131z redaktor v\u0259 apar\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fum ASAN Radioya aid faktlar\u0131 vur\u011fulay\u0131m, ba\u015fqa K\u0130V-l\u0259r\u0259 aid m\u0259nd\u0259 bel\u0259 bir m\u0259lumat yoxdur. Bildiyiniz kimi, ASAN Radio c\u0259nab prezidentin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n yarad\u0131l\u0131b. ASAN Radioda apar\u0131c\u0131lar efir\u0259 y&uuml;ks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131qla haz\u0131rla\u015f\u0131rlar. Bu, o dem\u0259k deyil ki, studiyaya birba\u015fa girs\u0259, verili\u015fi yax\u015f\u0131 apara bilm\u0259y\u0259c\u0259k. \u018fsla. Bu, yaln\u0131z m\u0259suliyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Fikir verin, b\u0259z\u0259n dinl\u0259yicil\u0259r radiolarda apar\u0131c\u0131lar\u0131n y&uuml;ng&uuml;l m\u0259i\u015f\u0259t m&ouml;vzular\u0131nda &ouml;z aralar\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan gileyl\u0259nirl\u0259r. M\u0259lumat olmayanda &ccedil;\u0259kisi olmayan s&ouml;hb\u0259tl\u0259r ortaya girir, efiri &ldquo;doldurmaq&rdquo; laz\u0131m g\u0259lir.&nbsp;<br \/>\nASAN Radio &ldquo;Ana dili&rdquo; adl\u0131 burax\u0131l\u0131\u015f t\u0259qdim edir. Layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri v\u0259 apar\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fum burax\u0131l\u0131\u015f g&uuml;n \u0259rzind\u0259 5 d\u0259f\u0259 yay\u0131mlan\u0131r. &Ccedil;oxlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yanl\u0131\u015f bilin\u0259n s&ouml;zl\u0259rin d&uuml;zg&uuml;n t\u0259l\u0259ff&uuml;z v\u0259 yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Misal &uuml;&ccedil;&uuml;n, &ccedil;oxu &ldquo;Narahat&ccedil;\u0131l\u0131q&rdquo; deyir, amma o s&ouml;z &ldquo;Narahatl\u0131q&rdquo;d\u0131r&#8230;&nbsp;<br \/>\nBizim dilimiz &ccedil;ox z\u0259ngindir, musiqilidir. Bu dili ham\u0131n\u0131n g&ouml;z\u0259l bilm\u0259sini &ccedil;ox ist\u0259rdim. V\u0259 arzu ed\u0259rdim ki, Rusiyada, T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda da ayr\u0131ca &ldquo;Natiqlik Akademiyas\u0131&rdquo; v\u0259 ya hans\u0131sa ali m\u0259kt\u0259bin t\u0259rkibind\u0259 &ldquo;Natiqlik&rdquo; fak&uuml;lt\u0259si yarad\u0131ls\u0131n, orada pe\u015f\u0259karlar yeti\u015fdirilsin. Aidiyyat\u0131 qurumlar\u0131n, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n, T\u0259hsil nazirliyinin, c\u0259nab Mikay\u0131l Cabbarovun bunu diqq\u0259t\u0259 alaca\u011f\u0131na &ccedil;ox inan\u0131ram&hellip;<\/p>\n<p>\n<strong>K&ouml;n&uuml;l \u018fhm\u0259dova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259lal\u0259 N\u0259z\u0259ro\u011flu: &ldquo;Dili t\u0259miz bilm\u0259d\u0259n, s\u0259lis dan\u0131\u015fmadan apar\u0131c\u0131 olmaq, m\u0259tn s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qd\u0131r&rdquo; Televiziya v\u0259 radioda \u0259d\u0259bi dilin qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si son vaxtlar daha &ccedil;ox m&uuml;zakir\u0259 olunur. Apar\u0131lan monitorinql\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri, \u0259d\u0259bi dil&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-51981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51981"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51981\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}