{"id":50985,"date":"2017-10-06T11:35:57","date_gmt":"2017-10-06T07:35:57","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=50985","title":{"rendered":"\u018fli H\u0259s\u0259nov: <font color=red><b>K\u0130V-d\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmayan s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin \u015fahidi oluruq<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n Milli Televiziya v\u0259 Radio \u015euras\u0131n\u0131n (MTR\u015e) t\u0259\u015fkilat&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin qorunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda K\u0130V-in rolu&rdquo; m&ouml;vzusunda konfrans ke&ccedil;irilir.<br \/>\n<span style=\"line-height: 1.6em;\">T<\/span><span style=\"line-height: 1.6em;\">\u0259dbird\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi \u018fli H\u0259s\u0259nov, MTR\u015e s\u0259dri Nu\u015fir\u0259van M\u0259h\u0259rr\u0259mli, Az\u0259rbaycan Prezidenti yan\u0131nda K&uuml;tl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun icra&ccedil;\u0131 direktoru V&uuml;qar S\u0259f\u0259rli, Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131, media r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r qonaqlar i\u015ftirak edirl\u0259r.<\/span><br \/>\n<span style=\"line-height: 1.6em;\">Konfransda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi \u018fli H\u0259s\u0259nov Prezident \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 siyas\u0259tind\u0259 yer alan \u0259sas m\u0259qamlara toxunaraq bildirib ki, d&ouml;vl\u0259t dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 x&uuml;susi qay\u011f\u0131 g&ouml;st\u0259rilm\u0259si b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir: &ldquo;H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan dili d&ouml;vl\u0259timizin \u0259sas atributlar\u0131ndan biri olmaqla yana\u015f\u0131, az\u0259rbaycan&ccedil;\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n da m&uuml;h&uuml;m elementi, onun dual funksiya da\u015f\u0131yan siyasi v\u0259 sosial-m\u0259d\u0259ni daya\u011f\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/span><br \/>\n<span style=\"line-height: 1.6em;\">Prezidentin k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi bildirib ki, Az\u0259rbaycan dili &ouml;z&uuml;n&uuml;n haz\u0131rk\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 &ccedil;atana q\u0259d\u0259r m&uuml;xt\u0259lif tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ke&ccedil;ib: &ldquo;Lakin hesab edir\u0259m ki, &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d&ouml;vrl\u0259r x&uuml;susil\u0259 \u0259lam\u0259tdar olub. Birc\u0259 onu qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir ki, onun prinsipial m&ouml;vqeyi say\u0259sind\u0259 Moskvan\u0131n etirazlar\u0131na baxmayaraq, Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dili d&ouml;vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit edildi. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u0259tbuat\u0131n, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;b, d&ouml;vl\u0259t dilinin ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m&ouml;vqeyinin y&uuml;ks\u0259lm\u0259sin\u0259 nail olunub. M&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin dil siyas\u0259tinin m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si d\u0259 ulu &ouml;nd\u0259rin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Konstitusiyada Az\u0259rbaycan dili milli d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyimizin \u0259sas institutlar\u0131ndan biri olaraq t\u0259sbit edilib&rdquo;.<\/span><\/p>\n<p>\u018f.H\u0259s\u0259nov \u0259lav\u0259 edib ki, Az\u0259rbaycan dilinin milli-m\u0259n\u0259vi, siyasi-h&uuml;quqi statusunun m&ouml;hk\u0259ml\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f vacib add\u0131mlardan biri d\u0259 2001-ci ilin iyununda &quot;D&ouml;vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda&quot; f\u0259rman\u0131n imzalanmas\u0131 olub. F\u0259rmanda problem v\u0259 n&ouml;qsanlar m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k onlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m&uuml;vafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar verilib v\u0259 q\u0259ti olaraq 2001-ci il avqust ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259n lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131na ke&ccedil;ilm\u0259si q\u0259rara al\u0131n\u0131b: &quot;Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259min il avqustun 9-da imzalad\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r f\u0259rmanla avqustun 1-i Az\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Dili G&uuml;n&uuml; elan edilib. N&ouml;vb\u0259ti m&uuml;h&uuml;m add\u0131m 2002-ci ilin sentyabr\u0131nda &ldquo;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d&ouml;vl\u0259t dili haqq\u0131nda&rdquo; qanunun q&uuml;vv\u0259y\u0259 minm\u0259si oldu. Bu qanun, &ouml;lk\u0259 Konstitusiyas\u0131na uy\u011fun olaraq, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d&ouml;vl\u0259t dili kimi h&uuml;quqi statusunu nizamlay\u0131r. &Ouml;t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 is\u0259 bu qanun xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilib&rdquo;.<\/p>\n<p>\u018f.H\u0259s\u0259nov qeyd edib ki, &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi dil siyas\u0259tini bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev ard\u0131c\u0131l davam etdirir: &ldquo;C\u0259nab Prezident 2015-ci ilin noyabr\u0131nda Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 70 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke&ccedil;iril\u0259n toplant\u0131dak\u0131 nitqind\u0259 d&ouml;vl\u0259t dilinin k\u0259nar t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131 v\u0259 safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131b, l&uuml;zumsuz yer\u0259 dilimizd\u0259 yad k\u0259lm\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259 oldu\u011funu bildirib. Az\u0259rbaycan Prezidentinin 2004-c&uuml; il yanvar\u0131n 12-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 &quot;Az\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k&uuml;tl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si haqq\u0131nda&quot;, &quot;Az\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda&quot;, el\u0259c\u0259 d\u0259 2007-ci il 30 dekabrda &quot;D&uuml;nya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g&ouml;rk\u0259mli n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259s\u0259rl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda&quot; s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131b&rdquo;.<\/p>\n<p>Prezidentin k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi deyib ki, m&uuml;asir d&ouml;vrd\u0259 geni\u015f v&uuml;s\u0259t alan qloballa\u015fma prosesi d&ouml;vl\u0259t dilinin istifad\u0259 sah\u0259sind\u0259n d\u0259 yan ke&ccedil;m\u0259yib: &ldquo;T\u0259\u0259ss&uuml;f ki, tez-tez k&uuml;tl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n elektron K\u0130V-d\u0259 d&ouml;vl\u0259t dilinin norma v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmayan s&ouml;z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sinin \u015fahidi oluruq. Bu amill\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Prezident \u0130lham \u018fliyev 2012-ci ilin may\u0131nda &quot;Az\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259si v\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 dil&ccedil;iliyin inki\u015faf\u0131na dair D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131 haqq\u0131nda&quot; s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259r\u0259ncamda g&ouml;st\u0259rilir ki, d&ouml;vl\u0259t dilinin b&uuml;t&uuml;n imkanlar\u0131ndan h\u0259r zaman laz\u0131m\u0131nca istifad\u0259 edilmir, yerli-yersiz yad &uuml;ns&uuml;rl\u0259r dilimiz\u0259 g\u0259tirilir, aidiyy\u0259ti qurumlar bu t\u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi m&uuml;bariz\u0259 aparm\u0131rlar. M\u0259tbuat orqanlar\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131ndan yay\u0131nmalar \u0259ks\u0259r hallarda t\u0259hlil olunub konkret n\u0259tic\u0259l\u0259r &uuml;mumil\u0259\u015fdirilmir, filml\u0259rin dublyaj\u0131nda v\u0259 xarici dill\u0259rd\u0259n edil\u0259n b\u0259dii v\u0259 elmi t\u0259rc&uuml;m\u0259l\u0259rd\u0259 n&ouml;qsanlar m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur, k&uuml;&ccedil;\u0259 v\u0259 meydanlardak\u0131 reklamlarda adi qrammatik qaydalar g&ouml;zl\u0259nilmir. Az\u0259rbaycan dilinin internet sah\u0259sind\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 diqq\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyi v\u0259 s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0259r\u0259ncamda x&uuml;susi qeyd olunur&rdquo;.<\/p>\n<p>Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, h\u0259l\u0259 2012-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f Prezident S\u0259r\u0259ncam\u0131nda sadalanan h\u0259min n&ouml;qsanlar bu g&uuml;n d\u0259 aradan tam qald\u0131r\u0131lmay\u0131b: &ldquo;Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 c\u0259nab Prezident d&ouml;vl\u0259t dilinin K\u0130V-d\u0259 istifad\u0259si sah\u0259sind\u0259 m&ouml;vcud probleml\u0259rin bir daha m&uuml;zakir\u0259 edilib v\u0259ziyy\u0259td\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131n axtar\u0131lmas\u0131 v\u0259 m&uuml;vafiq t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bug&uuml;nk&uuml; toplant\u0131n\u0131n ke&ccedil;irilm\u0259si bar\u0259d\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verib&rdquo;.<\/p>\n<p>\u018f.H\u0259s\u0259nov bildirib ki, Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131nda ictimai fikr\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan televiziya v\u0259 radio dig\u0259r k&uuml;tl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259n y&uuml;ks\u0259kd\u0259 dayan\u0131r: &ldquo;Biz bu g&uuml;n teleradio m\u0259kan\u0131nda d&ouml;vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin v\u0259ziyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 m&uuml;zakir\u0259l\u0259r aparmal\u0131 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 m&ouml;vcud probleml\u0259r\u0259 dair a&ccedil;\u0131q fikir bildirm\u0259liyik. &Uuml;mid edir\u0259m ki, bu m&uuml;zakir\u0259l\u0259r yol verilmi\u015f n&ouml;qsanlar\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k&ouml;m\u0259k ed\u0259c\u0259k&rdquo;.<\/p>\n<p>Daha sonra &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n N.M\u0259h\u0259rr\u0259mli deyib ki, MTR\u015e yarand\u0131\u011f\u0131 ilk g&uuml;nd\u0259n ana dilinin televiziya v\u0259 radio kanallar\u0131nda istifad\u0259sini diqq\u0259td\u0259 saxlay\u0131b. O bildirib ki, 2003-c&uuml; ild\u0259 televiziya kanallar\u0131nda monitorinq aparark\u0259n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 olan verili\u015fl\u0259rin h\u0259cminin 50 faizd\u0259n az oldu\u011fu ortaya &ccedil;\u0131xd\u0131, lakin sonra g&ouml;r&uuml;l\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dilli verili\u015fl\u0259rin h\u0259cmi 75 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131ld\u0131: &ldquo;Sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dilli verili\u015fl\u0259rin h\u0259cmi 100 faiz oldu. Daha sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n is\u0259 &#8211; 2011-ci ild\u0259 dil&ccedil;i aliml\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, MTR\u015e tele-radio m\u0259kan\u0131nda \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 monitorinql\u0259r aparma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu monitorinql\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri narahatedici idi v\u0259 ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;t\u0259madi olaraq monitorinql\u0259r davam etdirilir&rdquo;.<\/p>\n<p>N.M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, birinci narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t dilinin \u0259d\u0259bi dilin \u015fifahi formas\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. O qeyd edib ki, tele-radio m\u0259kan\u0131nda m\u0259i\u015f\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259 olunur: &ldquo;Bu, ciddi m\u0259s\u0259l\u0259dir. \u018fd\u0259bi dil normalar\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir b&ouml;lg\u0259nin l\u0259hc\u0259si \u0259sas\u0131nda qurulmay\u0131b. &Ccedil;ox t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, b\u0259z\u0259n &ouml;z\u0259l televiziya kanallar\u0131nda bu qaydalar kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulur. Televiziya v\u0259 radio kanallar\u0131 bu bar\u0259d\u0259 ciddi d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259li v\u0259 daxili n\u0259zar\u0259ti g&uuml;cl\u0259ndirm\u0259lidirl\u0259r. Dig\u0259r bir problem is\u0259 televiziyalarda \u0259cn\u0259bi s&ouml;zl\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259sidir. Daha &ccedil;ox &uuml;mumxalq dan\u0131\u015f\u0131q dilind\u0259 \u0259cn\u0259bi dill\u0259rd\u0259n ke&ccedil;\u0259n s&ouml;zl\u0259rin say\u0131 artmaqdad\u0131r. B\u0259z\u0259n bizim apar\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131z &ouml;z&uuml;n&uuml; daha savadl\u0131, m&uuml;asir g&ouml;st\u0259rm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259cn\u0259bi s&ouml;zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r, lakin bu, \u0259ks effekt verir. \u0130nsanlar\u0131m\u0131z xaricd\u0259 t\u0259hsil al\u0131b g\u0259l\u0259rk\u0259n ana dilini unudurlar ki, bu da yolverilm\u0259zdir&quot;.<\/p>\n<p>MTR\u015e s\u0259dri deyib ki, bizi narahat ed\u0259n m\u0259qamlardan biri d\u0259 apar\u0131c\u0131lar\u0131n vur\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259m\u0259sidir: &quot;B\u0259z\u0259n vur\u011fu yerind\u0259 deyilm\u0259y\u0259nd\u0259, tama\u015fa&ccedil;\u0131 onu qavram\u0131r. Monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, \u0259n &ccedil;ox pozulan fonetik normalar\u0131d\u0131r. Burada \u0259sas m\u0259suliyy\u0259t x\u0259b\u0259r v\u0259 informasiya verili\u015fl\u0259rinin diktorlar\u0131n\u0131n &uuml;z\u0259rin\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;r. Verili\u015fd\u0259 diktor m\u0259tni oxuyark\u0259n fonetik qaydalara \u0259m\u0259l etmirl\u0259r. S&uuml;r\u0259tli dan\u0131\u015f\u0131q problemi d\u0259 bu g&uuml;n aktuald\u0131r. Sanki xarici kanallardan g&ouml;t&uuml;r&uuml;b bizd\u0259 t\u0259tbiq edirl\u0259r. S&uuml;r\u0259tli dan\u0131\u015f\u0131q tama\u015fa&ccedil;\u0131ya onu qavramaqda &ccedil;\u0259tinlik t&ouml;r\u0259dir. Reklamla ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t is\u0259 daha ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r. Reklamlar daha &ccedil;ox xaricd\u0259 &ccedil;\u0259kilir v\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259tiril\u0259rk\u0259n h\u0259rfi t\u0259rc&uuml;m\u0259 olunur v\u0259 bu da d&uuml;zg&uuml;n al\u0131nm\u0131r. Dublaj olunan filml\u0259rd\u0259 d\u0259 probleml\u0259r var. Biz b&uuml;t&uuml;n bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri diqq\u0259td\u0259 saxlamal\u0131y\u0131q. H\u0259r bir apar\u0131c\u0131 Az\u0259rbaycan dilini s\u0259lis bilm\u0259li v\u0259 onun &uuml;z\u0259rind\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t olunmal\u0131d\u0131r. Telekanallarda b\u0259dii \u015furalar yarand\u0131, amma \u0259fsus ki, bu \u015furalar ka\u011f\u0131z &uuml;z\u0259rind\u0259 qald\u0131, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir. Bu sah\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259s &uuml;z\u0259rin\u0259 d&uuml;\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259ni yerin\u0259 yetirm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p>T\u0259dbird\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri \u018fflatun Ama\u015fov bildirib ki, \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n mediada \u0259d\u0259bi dil qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 monitorinql\u0259r ke&ccedil;irilir. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, monitorinql\u0259r zaman\u0131 daha &ccedil;ox m&uuml;\u015fahid\u0259 edil\u0259n sintaktik pozuntulard\u0131r. \u018f.Ama\u015fov bildirib ki, sintaktik qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259nd\u0259 c&uuml;ml\u0259l\u0259r rabit\u0259siz v\u0259 m\u0259nas\u0131z s&ouml;z y\u0131\u011f\u0131n\u0131na &ccedil;evrilir. O deyib ki, dig\u0259r probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 jurnalistl\u0259rin m&uuml;raci\u0259t etdikl\u0259ri m&ouml;vzunu yax\u015f\u0131 bilm\u0259m\u0259l\u0259ridir. \u015euras\u0131 s\u0259dri \u0259lav\u0259 edib ki, qloballa\u015fma v\u0259 inteqrasiyan\u0131n f\u0259rqini bilm\u0259y\u0259n qloballa\u015fmadan, kreditl\u0259 investisiyan\u0131n f\u0259rqini bilm\u0259y\u0259n maliyy\u0259d\u0259n, s\u0259r\u0259ncamla f\u0259rman\u0131n f\u0259rqini bilm\u0259y\u0259n h&uuml;quqdan, m&uuml;alic\u0259 il\u0259 m&uuml;ayin\u0259in f\u0259rqini bilm\u0259y\u0259n t\u0259bab\u0259td\u0259n yaz\u0131r. \u018f.Ama\u015fovun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, \u0259n ac\u0131nacaql\u0131 v\u0259ziyy\u0259t verg&uuml;l i\u015far\u0259sinin i\u015fl\u0259dilm\u0259si is\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, verg&uuml;l pozuntusuna yol verilm\u0259y\u0259n yaz\u0131lar\u0131 az hallarda tapmaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. \u018f.Ama\u015fov bildirib ki, mediada \u0259d\u0259bi dil pozulmalar\u0131na qar\u015f\u0131 ictimai q\u0131naq olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018f.Ama\u015fov vur\u011fulay\u0131b ki, media t\u0259msil&ccedil;il\u0259rinin pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259si vacibdir: &ldquo;Biz indiki d&uuml;rumda media sahibl\u0259rinin &uuml;z\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n ana dilini bilm\u0259si m\u0259cburiyy\u0259tini qoymal\u0131y\u0131q. T\u0259liml\u0259r t\u0259\u015fkil edilm\u0259lidir&rdquo;.<\/p>\n<p>\u018f.Ama\u015fov h\u0259m&ccedil;inin qeyd edib ki, bu g&uuml;n dig\u0259r ixtisas sah\u0259l\u0259rind\u0259n jurnalistikaya ax\u0131n var ki, bu da m&uuml;\u0259yy\u0259n probleml\u0259r yarad\u0131r. O deyib ki, Az\u0259rbaycanda he&ccedil; kim \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131n\u0131 pozdu\u011funa g&ouml;r\u0259 c\u0259rim\u0259l\u0259nm\u0259yib: &ldquo;Ancaq Avropa &ouml;k\u0259l\u0259rind\u0259 dil qaydalar\u0131n\u0131 pozanlara c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiq olunur. Hesab edir\u0259m ki, bu t\u0259cr&uuml;b\u0259ni Az\u0259rbaycanda da t\u0259tbiq etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r&quot;.<\/p>\n<p>T\u0259dbird\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Nizami C\u0259f\u0259rov bildirib ki, Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda \u0259d\u0259bi dil normalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri verg&uuml;l i\u015far\u0259sinin istifad\u0259 olunmas\u0131d\u0131r: &ldquo;Harda &ldquo;ki&rdquo; g&ouml;r&uuml;rl\u0259r, verg&uuml;l qoyurlar&rdquo;.<\/p>\n<p>O deyib ki, bu g&uuml;n m&uuml;asir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin normalar\u0131n\u0131, inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rini publisistika formala\u015fd\u0131r\u0131r: &ldquo;Y\u0259ni, bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u0259 yaz\u0131&ccedil;\u0131, n\u0259 elmi dil deyil, publisistika, K\u0130V-in dili m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir&rdquo;.<\/p>\n<p>N.C\u0259f\u0259rov qeyd edib ki, \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t dilinin tele-radio m\u0259kan\u0131na g\u0259lm\u0259sidir: &ldquo;Bu g&uuml;n \u015fifahi dil yaz\u0131l\u0131 dil\u0259 t\u0259sir edir. Bir &ccedil;ox hallarda apar\u0131c\u0131lar s\u0259n\u0259t adamlar\u0131ndan, m&uuml;\u011f\u0259nnil\u0259rd\u0259n se&ccedil;ilir. Amma n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259min m&uuml;\u011f\u0259nni he&ccedil; orta m\u0259kt\u0259bi d&uuml;zg&uuml;n oxumay\u0131b, s&ouml;z&uuml; d&uuml;zg&uuml;n t\u0259l\u0259ff&uuml;z etmir. Bunlar\u0131 art\u0131q d&uuml;z\u0259ltm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil, g\u0259r\u0259k verili\u015fi aparmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n pe\u015f\u0259kar g\u0259tir\u0259s\u0259n. M&uuml;\u011f\u0259nnil\u0259r d\u0259 d\u0259v\u0259t olunsun, amma dili bil\u0259n olsun. B\u0259z\u0259n c&uuml;ml\u0259d\u0259 be\u015f s&ouml;z olur, be\u015fi d\u0259 s\u0259hv t\u0259l\u0259ff&uuml;z olunur&rdquo;.<\/p>\n<p>Konfransda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n AMEA N\u0259simi ad\u0131na Dil&ccedil;ilik \u0130nstitutunun direktoru M&ouml;hs&uuml;n Na\u011f\u0131soylu deyib ki, Az\u0259rbaycan dili olduqca z\u0259ngin dildir. O qeyd edib ki, r\u0259hb\u0259rlik etdiyi qurumun n\u0259zdind\u0259 monitorinq \u015f&ouml;b\u0259si yarad\u0131l\u0131b v\u0259 bir &ccedil;ox yerl\u0259rd\u0259 monitorinql\u0259r apar\u0131l\u0131r, \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131n\u0131n pozuntular\u0131 a\u015fkar olunur: &quot;B\u0259z\u0259n d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 t&ouml;vsiy\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirmir. D&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131, icra strukturlar\u0131 deyirl\u0259r ki, buna toxunmaq olmaz&rdquo;.<\/p>\n<p>M.Na\u011f\u0131soylu bildirib ki, Dil&ccedil;ilik \u0130nstitutunda qaynar x\u0259tt d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. O qeyd edib ki, m&uuml;xt\u0259lif pe\u015f\u0259 adamlar\u0131 g&ouml;rd&uuml;kl\u0259ri n&ouml;qsanlar bar\u0259d\u0259 Dil&ccedil;ilik \u0130nstitutuna x\u0259b\u0259r verirl\u0259r v\u0259 h\u0259min n&ouml;qsanlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015f apar\u0131l\u0131r. M.Na\u011f\u0131soylunun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g\u0259r\u0259, Dil&ccedil;ilik \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r: &ldquo;Amma hesab edir\u0259m ki, burada daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin apar\u0131lmas\u0131d\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>M.Na\u011f\u0131soylu vur\u011fulay\u0131b ki, q\u0259zetl\u0259rd\u0259 korrekt\u0259 i\u015fi, redakt\u0259 i\u015fi yoxdur: &ldquo;Kim n\u0259 yaz\u0131rsa, el\u0259 d\u0259 &ccedil;ap olunur, \u0259cn\u0259bi s&ouml;zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. Bu istiqam\u0259td\u0259 m\u0259suliyy\u0259t hissini art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r&rdquo;.<\/p>\n<p>T\u0259dbird\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan Dill\u0259r Universitetinin rektoru Kamal Abdulla bildirib ki, televiziya m\u0259kan\u0131nda \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n biri intellektual s\u0259viyy\u0259si olmayan insanlar\u0131n verili\u015fl\u0259rd\u0259 apar\u0131c\u0131 olmas\u0131d\u0131r: &ldquo;N\u0259 q\u0259d\u0259r yara\u015f\u0131\u011f\u0131 olursa-olsun, intellektual s\u0259viyy\u0259si olmayan insanlar\u0131 apar\u0131c\u0131 kimi g\u0259tirm\u0259k d&uuml;zg&uuml;n deyil. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki, intellektual s\u0259viyy\u0259si olmayan insanlar efirl\u0259r\u0259 &ccedil;\u0131xacaq, o q\u0259d\u0259r dilimizin &uuml;z\u0259rind\u0259 qara buludlar \u0259s\u0259c\u0259k&rdquo;.<\/p>\n<p>K.Abdulla b\u0259z\u0259n apar\u0131c\u0131lar\u0131n intellekt problemi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, n\u0259d\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259diyini qeyd edib: &quot;Dil\u0259 ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259rin g\u0259lm\u0259sind\u0259n qorxmaq laz\u0131m deyil, dil &ouml;z&uuml; bunu t\u0259nziml\u0259yir. M\u0259s\u0259l\u0259n, multikulturalizm s&ouml;z&uuml;n&uuml; bu g&uuml;n ucqar k\u0259ndd\u0259 bel\u0259 bilirl\u0259r. Bu g&uuml;n televiziya r\u0259hb\u0259rl\u0259rimiz Az\u0259rbaycan dilind\u0259 s\u0259lis dan\u0131\u015f\u0131rlar, amma telekanallar\u0131m\u0131zda tez-tez &quot;musiqil\u0259r&quot; s&ouml;z&uuml; e\u015fidir\u0259m&quot;.<\/p>\n<p>K.Abdulla apar\u0131c\u0131lara Az\u0259rbaycan Dill\u0259r Universitetind\u0259 xarici dil &ouml;yr\u0259tm\u0259y\u0259 haz\u0131r olduqlar\u0131n\u0131 bildirib: &quot;\u0130ctimai \u0259saslarla apar\u0131c\u0131lar &uuml;&ccedil;&uuml;n xarici dil kurslar\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259rik. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra probleml\u0259r apar\u0131c\u0131n\u0131n xarici dili bilm\u0259m\u0259sind\u0259n qaynaqlan\u0131r&quot;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n Milli Televiziya v\u0259 Radio \u015euras\u0131n\u0131n (MTR\u015e) t\u0259\u015fkilat&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin qorunmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda K\u0130V-in rolu&rdquo; m&ouml;vzusunda konfrans ke&ccedil;irilir. T\u0259dbird\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 k&ouml;m\u0259k&ccedil;isi \u018fli H\u0259s\u0259nov,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-50985","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50985"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50985\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}