{"id":50466,"date":"2017-09-22T11:15:10","date_gmt":"2017-09-22T07:15:10","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=50466","title":{"rendered":"<b>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n tarixi v\u0259 \u0130slamda rolu<font color=red> \u2014 \u0130ki ay yas saxlamal\u0131y\u0131qm\u0131?<\/font><\/b>"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 Hicri tarixi il\u0259 yeni ilin ilk ay\u0131 v\u0259 haram aylardan biri say\u0131l\u0131r. M&uuml;s\u0259lman d&uuml;nyas\u0131nda M\u0259h\u0259rr\u0259m aylar\u0131n\u0131n x&uuml;susi yeri var. &Ccedil;&uuml;nki bu ay h\u0259m \u0130slam t\u0259qviminin yeni ilinin ilk ay\u0131, h\u0259m d\u0259 K\u0259rb\u0259la faci\u0259sinin ba\u015f verdiyi ayd\u0131r.<\/p>\n<p>Ucnoqta.az &ouml;lk\u0259.az-a istinad\u0259n m\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0131sa m\u0259lumat ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 b&ouml;y&uuml;k v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli ayd\u0131r. Allahu T\u0259ala \u0259t-T&ouml;vb\u0259 sur\u0259sinin 36-c\u0131 ay\u0259sind\u0259 buyurur ki: &quot;H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah yan\u0131nda aylar\u0131n say\u0131 g&ouml;yl\u0259ri v\u0259 yeri yaratd\u0131\u011f\u0131 g&uuml;nd\u0259n b\u0259ri Allah\u0131n Kitab\u0131nda on ikidir. Onlar\u0131n d&ouml;rd&uuml; (r\u0259c\u0259b, z&uuml;lq\u0259&#39;d\u0259, z&uuml;lhicc\u0259 v\u0259 m\u0259h\u0259rr\u0259m) haram aylard\u0131r. Bu, do\u011fru dindir (\u0130brahim v\u0259 \u0130smailin g\u0259tirdikl\u0259ri dinin do\u011fru hesab\u0131 v\u0259 h&ouml;km&uuml;d&uuml;r). Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 h\u0259min aylarda &ouml;z&uuml;n&uuml;z\u0259 z&uuml;lm etm\u0259yin. \u018fbu B\u0259krd\u0259n (r.a) r\u0259vay\u0259t olundu\u011funa g&ouml;r\u0259, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s.a.s) buyurmu\u015fdur ki: &quot;\u0130l 12 aydan ibar\u0259tdir, onlardan 4-&uuml; haram aylard\u0131r, (haram aylar\u0131n) 3-&uuml; dalbadal g\u0259lir: Zil-Q\u0259d\u0259, Zil-Hicc\u0259 v\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m v\u0259 R\u0259c\u0259b ay\u0131 ki, Cumad\u0259 v\u0259 \u015eaban ay\u0131n\u0131n ortas\u0131nda g\u0259lir. (Buxari r\u0259vay\u0259t etmi\u015fdir 2958). \u018fbu H&uuml;reyr\u0259d\u0259n (r.a) r\u0259vay\u0259t olunur ki, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s.a.s) deyib: &quot;Ramazandan sonra \u0259n f\u0259zil\u0259tli oruc Allah\u0131n M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131ndad\u0131r&quot; (M&uuml;lim r\u0259vay\u0259t etmi\u015fdir 1982). \u0130bn Abbas (r.a) r\u0259vay\u0259t edir ki: &quot;Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.a.s) M\u0259din\u0259y\u0259 g\u0259ldi v\u0259 g&ouml;rd&uuml; ki, y\u0259hudil\u0259r A\u015fura g&uuml;n&uuml; oruc tuturlar v\u0259 dedi ki, bu n\u0259di? Dedil\u0259r bu saleh bir g&uuml;nd&uuml;r, bu g&uuml;nd\u0259 Allahu T\u0259ala \u0130srail o\u011fullar\u0131n\u0131 d&uuml;\u015fm\u0259nl\u0259rind\u0259n qurtard\u0131 v\u0259 Musa bu g&uuml;nd\u0259 oruc tutdu. (Pey\u011f\u0259mb\u0259r) Dedi: Musaya haqq\u0131m sizd\u0259n d\u0259 &ccedil;oxdur. (Pey\u011f\u0259mb\u0259r h\u0259min g&uuml;n&uuml;) Oruc tutdu v\u0259 h\u0259min g&uuml;n&uuml; oruc tutma\u011f\u0131 \u0259mr etdi.&quot;<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n tarixi, \u0130slamda rolu v\u0259 s. bar\u0259d\u0259 suallar\u0131m\u0131z\u0131 &quot;Karvan&quot; jurnal\u0131n\u0131n ke&ccedil;mi\u015f \u015fef-redaktoru, \u0130slam dini &uuml;zr\u0259 m&uuml;t\u0259x\u0259ssis \u0130smay\u0131l \u018fhm\u0259d cavabland\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130smay\u0131l b\u0259y, \u0259vv\u0259lc\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m aylar\u0131n\u0131n tarixind\u0259n dan\u0131\u015faq.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; X\u0259lif\u0259 &Ouml;m\u0259r ibn X\u0259ttab\u0131n zaman\u0131nad\u0259k m&uuml;s\u0259lmanlar aras\u0131nda il anlay\u0131\u015f\u0131 olmasa da, ilin aylar\u0131ndan istifad\u0259 olunar, lakin ill\u0259r m&uuml;h&uuml;m hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yadda saxlan\u0131lard\u0131. Lakin sonralar bu m\u0259ktub yaz\u0131\u015fmalar\u0131n tarixl\u0259nm\u0259sind\u0259 ciddi &ccedil;\u0259tinlik yaratd\u0131. Rum v\u0259 Yunan t\u0259qviml\u0259ri t\u0259klif olunsa da, q\u0259bul edilm\u0259di. N\u0259hay\u0259t, imam \u018fli Pey\u011f\u0259mb\u0259rin M\u0259kk\u0259d\u0259n M\u0259din\u0259y\u0259 hicr\u0259tini ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olaraq t\u0259klif etdi v\u0259 bu t\u0259klif q\u0259bul olundu.<\/p>\n<p>Lakin Pey\u011f\u0259mb\u0259r r\u0259biul- \u0259vv\u0259l ay\u0131nda hicr\u0259t etmi\u015fdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 t\u0259qvim 2 il 8 g&uuml;n geri &ccedil;\u0259kildi.<\/p>\n<p>Hicri-q\u0259m\u0259rinin roluna g\u0259linc\u0259, yarand\u0131\u011f\u0131 g&uuml;nd\u0259n etibar\u0259n &ouml;z \u0259h\u0259miyy\u0259tini qoruyub saxlaya bilib. M\u0259ktub yaz\u0131\u015fmalar\u0131, s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r bu tarixl\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;ib. Lakin sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n Q\u0259rbl\u0259\u015fm\u0259 meyli bunu, sad\u0259c\u0259, qeyd hal\u0131nda saxlay\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130slamdan \u0259vv\u0259l m\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 \u0259r\u0259bl\u0259r aras\u0131nda m&uuml;q\u0259dd\u0259s ay hesab olunar v\u0259 bu ayda m&uuml;harib\u0259 etm\u0259zdil\u0259r.&nbsp; H\u0259tta bu ayda oruc tutma\u011f\u0131n savab\u0131na inanard\u0131lar. \u0130slamdan sonra da bu \u0259n\u0259n\u0259 b\u0259zi m\u0259zh\u0259bl\u0259rd\u0259 davam etdi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n \u0130slamda rolu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n \u0130slamdak\u0131 rol v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti hicri 61-ci ild\u0259 K\u0259rb\u0259la &ccedil;&ouml;l&uuml;nd\u0259 ba\u015f vermi\u015f misli g&ouml;r&uuml;nm\u0259y\u0259n faci\u0259 il\u0259 yadda qald\u0131. \u018fm\u0259vi s&uuml;lal\u0259sinin \u0259n poz\u011fun v\u0259 cinay\u0259tkar n&uuml;may\u0259nd\u0259si olan Yezid onun saxta hakimiyy\u0259ti il\u0259 raz\u0131la\u015fmayan h\u0259r k\u0259si amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirir. Onlardan biri d\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r s&uuml;lal\u0259si olur ki, onun da ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 \u0130mam H&uuml;seyn v\u0259 onun do\u011fmalar\u0131 olur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259h\u0259rr\u0259m aylar\u0131nda n\u0259 etm\u0259liyik?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; &quot;Bu ayda n\u0259 etm\u0259liyik?&quot; sual\u0131na \u0259n q\u0131sa cavab, &uuml;mm\u0259t olaraq&nbsp; &ouml;z&uuml;m&uuml;z\u0259 g\u0259lm\u0259liyik. Qaraba\u011fda, \u0130raq, Suriya, \u018ffqan\u0131stan, Myanma, F\u0259l\u0259stin v\u0259 ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 t&ouml;k&uuml;l\u0259n qanlara h\u0259r g&uuml;n t\u0259krarlanan bo\u015f b\u0259yanatlarla cavab verm\u0259m\u0259liyik.<\/p>\n<p>\u0130mam H&uuml;seynin qiyam\u0131ndan sonra M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 m\u0259n\u0259vi oyan\u0131\u015f ay\u0131na &ccedil;evrildi. Amma bu \u0259hval-ruhiyy\u0259 t\u0259k bu aya deyil, ilin b&uuml;t&uuml;n ay v\u0259 g&uuml;nl\u0259rin\u0259 d\u0259 \u015famil olmal\u0131d\u0131r. Amma t\u0259\u0259ss&uuml;fl\u0259r olsun ki, bu g&uuml;n bunun tam \u0259ksini g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Y\u0259ni m\u0259h\u0259rr\u0259m yaln\u0131z m\u0259scidl\u0259rd\u0259 qeyd olunur v\u0259 o da h\u0259r il t\u0259krarlanan m\u0259rsiy\u0259l\u0259rl\u0259. O m\u0259rsiy\u0259l\u0259r ki, onlar\u0131n da \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin m\u0259tni h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun olmayan&nbsp; hadis\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yas saxlamaq d&uuml;zg&uuml;nd&uuml;rm&uuml;?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Yas m\u0259rasimi \u0130slamda &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsus qayda v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd olunur. Hicr\u0259tin 2-ci ilind\u0259 ba\u015f vermi\u015f B\u0259dr d&ouml;y&uuml;\u015f&uuml;nd\u0259 \u015f\u0259hid olanlar\u0131n yas m\u0259rasimi buna misal ola bil\u0259r. H\u0259tta Pey\u011f\u0259mb\u0259r M\u0259din\u0259 qad\u0131nlar\u0131na \u0259misi H\u0259mz\u0259nin evin\u0259 gedib, orada yas m\u0259rasimi ke&ccedil;irm\u0259yi v\u0259 ail\u0259sin\u0259 t\u0259skinlik verm\u0259l\u0259rini t&ouml;vsiy\u0259 edir. Lakin sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 m&uuml;xt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rin ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri yas m\u0259rasiml\u0259rin\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra saxta \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r \u0259lav\u0259 edirl\u0259r ki, bu da &ccedil;oxsayl\u0131 x&uuml;rafatlara yol a&ccedil;\u0131r. Z\u0259ncir vurma\u011f\u0131, q\u0259m\u0259 vurma\u011f\u0131, qola qara ba\u011flama\u011f\u0131, ba\u015fa pal&ccedil;\u0131q v\u0259 k&uuml;l yaxma\u011f\u0131 buna misal &ccedil;\u0259km\u0259k olar. Bunlar is\u0259 \u0130slama ziddir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 Hicri tarixi il\u0259 yeni ilin ilk ay\u0131 v\u0259 haram aylardan biri say\u0131l\u0131r. M&uuml;s\u0259lman d&uuml;nyas\u0131nda M\u0259h\u0259rr\u0259m aylar\u0131n\u0131n x&uuml;susi yeri var. &Ccedil;&uuml;nki bu ay h\u0259m \u0130slam t\u0259qviminin yeni ilinin ilk&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-50466","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50466"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50466\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}