{"id":47535,"date":"2017-06-12T18:21:02","date_gmt":"2017-06-12T14:21:02","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=47535","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda m\u00fct\u0259r\u0259qqi milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 dini m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi formala\u015f\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">&Ouml;lk\u0259mizd\u0259 olan tolerant m&uuml;hit haz\u0131rda d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 m&ouml;vcud deyil<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan tarix\u0259n m&uuml;xt\u0259lif xalqlar\u0131n v\u0259 dinl\u0259rin birg\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin qovu\u015fdu\u011fu &ccedil;ox h\u0259ssas m\u0259kanda yerl\u0259\u015fir. Geosiyasi bax\u0131mdan, k\u0259nar q&uuml;vv\u0259l\u0259rin mara\u011f\u0131nda olan \u0259razidir. Bu bax\u0131mdan da bu \u0259razid\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f etnik qruplar m&uuml;xt\u0259lif olub. Haz\u0131rda etnik-m\u0259d\u0259ni m&uuml;xt\u0259lifliyin v\u0259 multikultural \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, milli azl\u0131qlar\u0131n dil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf etdirilm\u0259si d&ouml;vl\u0259t siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Bu siyas\u0259t b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 ona &uuml;nvanlan\u0131b ki, dini v\u0259 milli kimliyind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f d&ouml;vl\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda, qanunlar qar\u015f\u0131s\u0131nda &ouml;zl\u0259rini b\u0259rab\u0259r hiss etsinl\u0259r. Buna nail olmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259ti &ouml;lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan b&uuml;t&uuml;n milli azl\u0131qlara h&ouml;rm\u0259t v\u0259 izz\u0259t a\u015f\u0131lay\u0131r, onlara xo\u015f m&uuml;nasib\u0259ti t\u0259lqin v\u0259 t\u0259bli\u011f edir. Din xadiml\u0259rin\u0259, dini ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 d&ouml;vl\u0259timizin ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n y&uuml;ks\u0259k diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. He&ccedil; bir dini ayr\u0131-se&ccedil;kiliy\u0259 yol verilmir. &ldquo;Tarix\u0259n d&uuml;nya dinl\u0259rinin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 dinc yana\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rdiyi q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda y&uuml;zill\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimada v\u0259 h&ouml;rm\u0259t\u0259 \u0259saslanan m&uuml;t\u0259r\u0259qqi milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 dini m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r sistemi formala\u015f\u0131b. Diqq\u0259t\u0259layiq faktd\u0131r ki, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 y&uuml;ks\u0259k tolerantl\u0131q m&uuml;hiti h&ouml;km s&uuml;r&uuml;b, he&ccedil; vaxt milli v\u0259 dini z\u0259mind\u0259 ayr\u0131-se&ccedil;kilik v\u0259 qar\u015f\u0131durma hallar\u0131 ba\u015f verm\u0259yib. Ayr\u0131-ayr\u0131 etiqad v\u0259 inanclara malik etnoslar\u0131n \u0259srl\u0259rl\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famas\u0131nda, etnik-m\u0259d\u0259ni m&uuml;xt\u0259lifliyin g&uuml;n&uuml;m&uuml;z\u0259d\u0259k qorunub saxlan\u0131lmas\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 islam dininin misilsiz tarixi rolu dan\u0131lmazd\u0131r&rdquo;. Bu s&ouml;zl\u0259ri Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev deyib.&nbsp;<br \/>\nG&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda d&ouml;vl\u0259t v\u0259 din m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri &ouml;z&uuml;n&uuml;n \u0259n y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda b&uuml;t&uuml;n dinl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri &ouml;z dini ayinl\u0259rini azad \u015f\u0259kild\u0259 icra edirl\u0259r. &Ouml;lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin y&uuml;r&uuml;td&uuml;y&uuml; siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 insanlar vicdan azadl\u0131\u011f\u0131 \u0259ld\u0259 edibl\u0259r &ndash; m\u0259scidl\u0259rimiz a&ccedil;\u0131qd\u0131r, ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 getm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n he&ccedil; bir problem yoxdur. Haz\u0131rda t\u0259kc\u0259 \u0130slam dini deyil, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 dini durumla ba\u011fl\u0131 he&ccedil; bir problem m&ouml;vcud deyil. Bu g&uuml;n bizim \u0259qid\u0259miz\u0259 h\u0259bs qoyulmur. B&uuml;t&uuml;n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z dini ayinl\u0259ri a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirir. Az\u0259rbaycanda olan tolerant m&uuml;hit haz\u0131rda d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 m&ouml;vcud deyil. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dini, milli v\u0259 irqi ayr\u0131se&ccedil;kilik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259ssas yana\u015fmas\u0131n\u0131n n&uuml;mun\u0259sidir.&nbsp;<br \/>\n&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, tarix boyu din c\u0259miyy\u0259tin rifah\u0131n\u0131n v\u0259 sabitliyinin yegan\u0259 qarant\u0131 olub. Din\u0259 tolerant m&uuml;nasib\u0259t is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 m&uuml;sb\u0259t n\u0259tic\u0259sini verib. &nbsp;Etnik v\u0259 dini c\u0259h\u0259td\u0259n r\u0259ngar\u0259ng d&ouml;vl\u0259t olan &ouml;lk\u0259mizd\u0259 \u0259srl\u0259r boyu az\u0259rbaycanl\u0131larla yana\u015f\u0131, m&uuml;xt\u0259lif ba\u015fqa mill\u0259tl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fay\u0131b. Onlar bu g&uuml;n m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259rab\u0259rh&uuml;quqlu v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131d\u0131r. M&uuml;xt\u0259lif konfessiyalar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 dostluq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m&ouml;vcud olaraq, tolerantl\u0131q \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri ictimai \u015f&uuml;urda m&ouml;hk\u0259m b\u0259rq\u0259rar olub.<br \/>\nBu da dini tolerantl\u0131\u011f\u0131n n&uuml;mun\u0259vi modelidir. Bu g&uuml;n d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev m&uuml;t\u0259madi olaraq dini icmalar\u0131n liderl\u0259ri il\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;r, onlar\u0131n ehtiyac v\u0259 probleml\u0259ri il\u0259 maraqlan\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyev m&uuml;s\u0259lmanlarla yana\u015f\u0131, m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq &ouml;lk\u0259nin xristian v\u0259 y\u0259hudi icmalar\u0131n\u0131 da \u0259sas dini bayramlar\u0131 m&uuml;nasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir. Hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259n sonra &ouml;lk\u0259 \u0259razisind\u0259 m&ouml;vcud olan dini ocaqlar\u0131n, pirl\u0259rin, ziyar\u0259tgahlar\u0131n \u0259sasl\u0131 t\u0259miri il\u0259 ba\u011fl\u0131 g&ouml;st\u0259ri\u015fl\u0259ri, maddi-m\u0259n\u0259vi yard\u0131mlar Prezident \u0130lham \u018fliyevin dini-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 g&ouml;st\u0259rdiyi qay\u011f\u0131n\u0131n t\u0259zah&uuml;r&uuml;d&uuml;r<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131nda da ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 dini azadl\u0131\u011fa z\u0259man\u0259t verilir v\u0259 qeyd olunur ki, Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259ti tamamil\u0259 h\u0259r bir dind\u0259n ayr\u0131 d&uuml;ny\u0259vi respublikad\u0131r. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259rqi ortodoks, y\u0259hudi, protestant v\u0259 udi icmalar\u0131 bildirirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan h&ouml;kum\u0259ti, el\u0259c\u0259 d\u0259 xalq\u0131 onlar\u0131n dini qrupuna qar\u015f\u0131 dostluq, d\u0259st\u0259k v\u0259 tolerantl\u0131\u011f\u0131n \u0259n y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259sini g&ouml;st\u0259rir. Onlar \u0259lav\u0259 edirl\u0259r ki, icmalar Az\u0259rbaycanda &ouml;zl\u0259rini h\u0259mi\u015f\u0259 rahat v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz hiss edirl\u0259r. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda dini qruplar &ccedil;ox m&uuml;xt\u0259lifdir v\u0259 &ouml;lk\u0259 bir &ccedil;ox etnik qruplar\u0131n ev sahibidir. &nbsp;<br \/>\n&nbsp;Az\u0259rbaycan bunlarla yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259 m&uuml;xt\u0259lif dini m\u0259rk\u0259zl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259ni geni\u015fl\u0259ndirir v\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 tolerantl\u0131q dini liderl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Misal &uuml;&ccedil;&uuml;n, Az\u0259rbaycan Vatikan il\u0259 dostluq \u0259laq\u0259l\u0259ri qurub. Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259 bunun davam etm\u0259sin\u0259 sadiq qal\u0131r. Bunun bariz n&uuml;mun\u0259si kimi Roma-katolik kils\u0259sinin ke&ccedil;mi\u015f ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 II \u0130oann Pavelin 2003-c&uuml; ilin may\u0131nda Bak\u0131da olark\u0259n dediyi fikirl\u0259ri xat\u0131rlatmaq kifay\u0259tdir: &ldquo;Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil; m&uuml;xt\u0259lif dinin dinc yana\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 nadir bir &ouml;lk\u0259 v\u0259 dini d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k bax\u0131m\u0131ndan sabit c\u0259miyy\u0259tdir. Bu stabillik g\u0259rgin \u0259m\u0259yin, &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml;b-bi&ccedil;ilmi\u015f &ccedil;ox inc\u0259 bir siyas\u0259tin v\u0259 m&ouml;hk\u0259m irad\u0259nin n\u0259tic\u0259sidir. Bu, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259, m\u0259n\u0259vi-dini d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 &ouml;lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin m&uuml;nasib\u0259ti fonunda yaranm\u0131\u015f \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitin t\u0259bii t\u0259zah&uuml;r&uuml;d&uuml;r&rdquo;.<br \/>\nH\u0259m&ccedil;inin Vatikan\u0131n d&ouml;vl\u0259t katibi, kardinal Tar&ccedil;izio Bertone 2008-ci ilin mart ay\u0131nda Bak\u0131da olark\u0259n Az\u0259rbaycanda m&uuml;\u015fahid\u0259 etdiyi tolerantl\u0131\u011f\u0131 y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k, m&uuml;xt\u0259lif dinl\u0259r\u0259 sitayi\u015f ed\u0259n insanlar\u0131n dinc, mehriban \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015famas\u0131 fakt\u0131n\u0131 x&uuml;susi vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r. Kardinal Tar&ccedil;izio Bertone Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 d&ouml;vl\u0259tinin dig\u0259r mill\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 dinl\u0259r\u0259 olan m&uuml;nasib\u0259tini y&uuml;ks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir. Tolerantl\u0131\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n mentaliteti il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu dey\u0259n Vatikan\u0131n d&ouml;vl\u0259t katibi &ouml;lk\u0259 Prezidentinin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 d\u0259 h\u0259min m\u0259qam\u0131n ayd\u0131n g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml;n&uuml; bildirmi\u015fdi. Vatikan\u0131n &ouml;n\u0259mli din xadiml\u0259rind\u0259n biri olan kardinal Covanni Layolo da Az\u0259rbaycan v\u0259 Vatikan aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin s\u0259viyy\u0259sind\u0259n raz\u0131 oldu\u011funu bildirib. O, qeyd edib ki, &ouml;lk\u0259 bir &ccedil;ox dinl\u0259rin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin birl\u0259\u015fdiyi yerdir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev d\u0259 b\u0259yanatlar\u0131n\u0131n birind\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 odur ki, b&uuml;t&uuml;n etnik qruplardan v\u0259 dinl\u0259rd\u0259n olan insanlar burada eyni h&uuml;quqlara malik b&ouml;y&uuml;k bir ail\u0259 kimi ya\u015fay\u0131r.<br \/>\n&Ouml;t\u0259n ilin oktyabr\u0131nda Az\u0259rbaycanda s\u0259f\u0259rd\u0259 olan Roma Papas\u0131 Fransisk d\u0259 &ouml;lk\u0259mizd\u0259ki tolerantl\u0131\u011f\u0131 y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirib. Roma Papas\u0131 Fransisk oktyabr\u0131n 2-d\u0259 Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 messa &#8211; dini m\u0259rasim ke&ccedil;irm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Bak\u0131dak\u0131 Katolik Kils\u0259sind\u0259 olub.O, insan &uuml;&ccedil;&uuml;n d&uuml;nya &uuml;z\u0259rind\u0259 z\u0259f\u0259r qazanman\u0131n yolunun imandan ke&ccedil;diyini, h\u0259yatda &uuml;zl\u0259\u015fdiyimiz \u0259n &ccedil;\u0259tin s\u0131naqlardan bel\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 &ccedil;\u0131xma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n vacibliyini bildirib.Bu m\u0259rasim bir daha &ouml;lk\u0259mizd\u0259 m&uuml;xt\u0259lif dini icmalar &uuml;&ccedil;&uuml;n yarad\u0131lan \u015f\u0259raiti b&uuml;t&uuml;n t\u0259r\u0259fl\u0259ri il\u0259 n&uuml;mayi\u015f etdirdi. Bu t\u0259sdiql\u0259di ki, Az\u0259rbaycandak\u0131 d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k, tolerantl\u0131q m&uuml;hiti, multikultural d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 olan sadiqlik &ouml;lk\u0259mizd\u0259 nadir qarda\u015fl\u0131q v\u0259 dostluq m&uuml;hiti yarad\u0131b. Roma Papas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259ri is\u0259 &ouml;lk\u0259miz il\u0259 Vatikan aras\u0131nda inki\u015faf ed\u0259n m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259v\u0259zsiz t&ouml;hf\u0259dir. Bu m&uuml;nasib\u0259t dig\u0259r dinin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 da h\u0259yata ke&ccedil;irilir v\u0259 Az\u0259rbaycanda multikulturalizmin, toerantl\u0131\u011f\u0131n g&ouml;st\u0259ricisidir. Bu. H\u0259m d\u0259 bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;rn\u0259kdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ouml;lk\u0259mizd\u0259 olan tolerant m&uuml;hit haz\u0131rda d&uuml;nya &ouml;lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 m&ouml;vcud deyil Az\u0259rbaycan tarix\u0259n m&uuml;xt\u0259lif xalqlar\u0131n v\u0259 dinl\u0259rin birg\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin qovu\u015fdu\u011fu &ccedil;ox h\u0259ssas m\u0259kanda yerl\u0259\u015fir. Geosiyasi bax\u0131mdan, k\u0259nar q&uuml;vv\u0259l\u0259rin mara\u011f\u0131nda olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-47535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47535\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}