{"id":47219,"date":"2017-06-01T18:01:16","date_gmt":"2017-06-01T14:01:16","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=47219","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar\u0131n qovu\u015fdu\u011fu m\u0259kand\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">&Ouml;lk\u0259miz ayr\u0131-ayr\u0131 mill\u0259tl\u0259rin v\u0259 konfessiyalar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma v\u0259 dialoq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 diyar kimi tan\u0131n\u0131r&nbsp;<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\nAz\u0259rbaycan nadir &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, burada &uuml;&ccedil; b&ouml;y&uuml;k m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 m\u0259xsus dini abid\u0259l\u0259r &ndash; m\u0259scidl\u0259r, kils\u0259l\u0259r v\u0259 sinaqoqlar bir m\u0259kanda yerl\u0259\u015fir v\u0259 bu ilahi dinl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri &ouml;zl\u0259rini vahid Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259ni irsinin ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si hesab edirl\u0259r. Bel\u0259 unikall\u0131\u011f\u0131 qoruyub saxlamaq, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 &ouml;t&uuml;rm\u0259k d&ouml;vl\u0259tin &uuml;md\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Lakin tarixi ke&ccedil;mi\u015fimizd\u0259 el\u0259 siyasi m\u0259qamlar olmu\u015fdur ki, g\u0259l\u0259c\u0259yimiz &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;h&uuml;m \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan tarixi-dini abid\u0259l\u0259r xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 zidd olaraq m\u0259hv edilmi\u015f, yaxud t\u0259yinat\u0131 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015fdir. &quot;D&uuml;nyada min ill\u0259rl\u0259 yarad\u0131lan h\u0259r hans\u0131 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin, dini abid\u0259l\u0259rin, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259sind\u0259n, insanlar\u0131n g&uuml;nahs\u0131z yer\u0259 &ouml;ld&uuml;r&uuml;lm\u0259sind\u0259n daha d\u0259h\u015f\u0259tli he&ccedil; n\u0259 ola bilm\u0259z&quot;. Bunu Xarici i\u015fl\u0259r naziri Elmar M\u0259mm\u0259dyarov bildirib.<br \/>\nBu kimi neqativ hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nd\u0131. &Uuml;mummilli lider ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dark\u0259n &ouml;lk\u0259 xaos i&ccedil;\u0259risind\u0259 idi. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m&uuml;naqi\u015f\u0259si, a\u011f\u0131r sosial-iqtisadi durum, hakimiyy\u0259t u\u011frunda ged\u0259n daxili &ccedil;arp\u0131\u015fmalar, Az\u0259rbaycan\u0131 da\u011f\u0131lmaq, par&ccedil;alanmaq t\u0259hl&uuml;k\u0259si il\u0259 &uuml;z-&uuml;z\u0259 qoymu\u015fdu. Bu c&uuml;r \u015f\u0259rait din sah\u0259sin\u0259 d\u0259 ciddi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rirdi. &nbsp;Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke&ccedil;irdiyi uzaqg&ouml;r\u0259n siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 XX y&uuml;zilliyin 90-c\u0131 ill\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 milli-etnik v\u0259 dini m&uuml;xt\u0259liflikl\u0259rd\u0259n &ouml;lk\u0259mizi m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131 c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 al\u0131nd\u0131, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 bu m\u0259krli plan alt-&uuml;st olundu. Dahi r\u0259hb\u0259r respublikam\u0131z\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlu inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259qiq ideoloji istiqam\u0259t se&ccedil;\u0259r\u0259k, &ouml;z m&uuml;drik siyas\u0259ti il\u0259 tarix boyu formala\u015fm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n &ccedil;oxm\u0259d\u0259niyy\u0259tlilik, tolerantl\u0131q \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 &nbsp;qald\u0131rma\u011fa nail oldu. Heyd\u0259r \u018fliyevin b&ouml;y&uuml;k d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik t\u0259cr&uuml;b\u0259si v\u0259 titanik s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 &ouml;lk\u0259mizd\u0259 tolerantl\u0131q m&uuml;hiti qoruna bildi, b&uuml;t&uuml;n xalqlar aras\u0131ndak\u0131 y&uuml;z ill\u0259r\u0259 s&ouml;yk\u0259n\u0259n dostluq v\u0259 birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin ritmi pozulmad\u0131. Az\u0259rbaycan \u0259halisinin &ccedil;oxmill\u0259tli t\u0259rkibini milli s\u0259rv\u0259timiz hesab ed\u0259n &uuml;mummilli lider b&uuml;t&uuml;n siyasi f\u0259aliyy\u0259tini bu misilsiz s\u0259rv\u0259tin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, \u0259b\u0259di olmas\u0131 istiqam\u0259tin\u0259 y&ouml;n\u0259ltdi. \u0130qtisadiyyat\u0131 dir&ccedil;\u0259ltdi, b&ouml;y&uuml;k d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycana s\u0259rmay\u0259 qoymas\u0131na nail oldu. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 1996-c\u0131 ilin Az\u0259rbaycan iqtisadi t\u0259n\u0259zz&uuml;ld\u0259n qurtuldu.&nbsp;<br \/>\nBunu Dini Qurumlarla \u0130\u015f &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Nihad M\u0259mm\u0259dov deyib. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, tarixi-dini abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131nda da fenomenliyi zaman ke&ccedil;dikc\u0259 daha yax\u015f\u0131 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. B\u0259rpa olunub istifad\u0259y\u0259 veril\u0259n dini abid\u0259l\u0259r yaln\u0131z m\u0259scidl\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 kils\u0259l\u0259r, sinaqoqlar idi. Bundan ba\u015fqa, u\u011furla h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da ne&ccedil;\u0259-ne&ccedil;\u0259 m&uuml;xt\u0259lif m\u0259d\u0259ni icma f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bunlar\u0131n aras\u0131nda: ruslar\u0131n, ukrainl\u0259rin, laklar\u0131n, l\u0259zgil\u0259rin, slavyanlar\u0131n, tatlar\u0131n, tatarlar\u0131n, g&uuml;rc&uuml;l\u0259rin, ingiloylar\u0131n, tal\u0131\u015flar\u0131n, avarlar\u0131n, ax\u0131ska t&uuml;rkl\u0259rinin, Avropa v\u0259 da\u011f y\u0259hudil\u0259rinin, alman v\u0259 yunanlar\u0131n c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri var. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, etnik azl\u0131qlar\u0131n kompakt \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 b&uuml;t&uuml;n rayonlarda da bel\u0259 icmalar m&ouml;vcuddur. Bunlar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, haz\u0131rda d&uuml;nyan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 ksenofobiya kimi hallar\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 bir d&ouml;vrd\u0259, Az\u0259rbaycanda d&uuml;nyan\u0131n bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259ri, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susi n&uuml;mun\u0259 olan &ouml;z&uuml;n\u0259xas dinl\u0259raras\u0131 dialoq v\u0259 tolerantl\u0131q modeli qurulub. Bu. Az\u0259rbaycan\u0131n tolerant &ouml;lk\u0259 oldu\u011funu bir daha s&uuml;but edir. Bu h\u0259m d\u0259 bu torpaqlarda m&uuml;xt\u0259lif dinl\u0259rin v\u0259 mill\u0259tl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin mehriban \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131n g&ouml;st\u0259ricisidir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n mill\u0259tl\u0259raras\u0131, multikulturalizm v\u0259 dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t m&uuml;\u015faviri Kamal Abdullayev &nbsp;deyib: &ldquo;Az\u0259rbaycan m&uuml;xt\u0259lif xalqlar\u0131n v\u0259 etnik qruplar\u0131n dinc, dostluq, qarda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, sevinci v\u0259 k\u0259d\u0259ri birg\u0259 b&ouml;l&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml; bir m\u0259kand\u0131r. Burada ya\u015fayan b&uuml;t&uuml;n xalqlar v\u0259 etnik qruplar Az\u0259rbaycan\u0131 &ouml;z ortaq v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 &ccedil;evir\u0259 bilibl\u0259r. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycana \u0259sass\u0131z torpaq iddias\u0131 il\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n separat&ccedil;\u0131larla eyni mill\u0259td\u0259n olan, ancaq bu separat&ccedil;\u0131lar\u0131n iddialar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan erm\u0259nil\u0259ri d\u0259 buran\u0131 &ouml;z v\u0259t\u0259nl\u0259ri say\u0131rlar. Bir k\u0259nd q\u0259d\u0259r sakini olan, dili v\u0259 etnik kimliyi bu k\u0259ndd\u0259n ba\u015fqa he&ccedil; bir yerd\u0259 t\u0259msil olunmayan x\u0131nal\u0131ql\u0131lar da Az\u0259rbaycana m\u0259xsusdur. B&uuml;t&uuml;n bu xalqlar\u0131n dil v\u0259 m\u0259d\u0259ni z\u0259nginlikl\u0259rini Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259ti &ouml;z s\u0259rv\u0259ti, &ouml;z g&uuml;c&uuml; say\u0131r. &Uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: &ldquo;D&ouml;vl\u0259t, &ouml;lk\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r &ccedil;ox xalq\u0131 birl\u0259\u015fdirs\u0259, bir o q\u0259d\u0259r z\u0259ngin olur, &ccedil;&uuml;nki onlar\u0131n h\u0259r biri &uuml;mumd&uuml;nya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 v\u0259 sivilizasiyas\u0131na &ouml;z t&ouml;hf\u0259sini verir&rdquo;. Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan b&uuml;t&uuml;n xalqlar\u0131n v\u0259 etnik qruplar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rini bu g&uuml;n m&uuml;st\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir sah\u0259sind\u0259 &ndash; siyas\u0259td\u0259, iqtisadiyyatda, t\u0259hsild\u0259, humanitar h\u0259yatda, bir s&ouml;zl\u0259, b&uuml;t&uuml;n sah\u0259l\u0259rd\u0259 g&ouml;rm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Multikultural t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik prinsipl\u0259ri Az\u0259rbaycan kimi ki&ccedil;ik, amma q\u0259dim k&ouml;k\u0259 v\u0259 tarix\u0259 malik &ouml;lk\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n dig\u0259r t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik doktrinalar\u0131n\u0131n prinsipl\u0259ri q\u0259d\u0259r vacib v\u0259 z\u0259ruridir. Burada sadalanan prinsipl\u0259rin m\u0259nim V\u0259t\u0259nimd\u0259 b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n birg\u0259 s\u0259yi v\u0259 \u0259m\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 m&uuml;mk&uuml;n olub. K\u0259nar ideoloji m&uuml;daxil\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, m&uuml;xt\u0259lif separat&ccedil;\u0131l\u0131q meyill\u0259rinin minimuma q\u0259d\u0259r z\u0259ifl\u0259m\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n milli r\u0259ngar\u0259ngliyinin monolitliyini s&uuml;but edir&rdquo;.<br \/>\nU\u011furlu bu siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 etnik v\u0259 dini icmalar aras\u0131nda m&ouml;hk\u0259m d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k \u0259laq\u0259l\u0259ri formala\u015f\u0131b, milli, dini v\u0259 irqi z\u0259mind\u0259 he&ccedil; bir ayr\u0131-se&ccedil;kilik fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b. M&uuml;asir d&uuml;nyan\u0131n milli-dini z\u0259mind\u0259 toqqu\u015fmalar, m\u0259zh\u0259b sava\u015flar\u0131, d&ouml;vl\u0259tl\u0259raras\u0131 etimads\u0131zl\u0131q hallar\u0131 il\u0259 &uuml;z-&uuml;z\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda Az\u0259rbaycandak\u0131 milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 xalqlar aras\u0131ndak\u0131 dostluq q&uuml;rurverici bir hald\u0131r. B&uuml;t&uuml;n bunlar g&ouml;st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan tolerant &ouml;lk\u0259dir, milli-m\u0259n\u0259vi v\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 &ouml;lk\u0259mizd\u0259 &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k &ouml;n\u0259m verilir, dini m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r k\u0259sin azad f\u0259aliyy\u0259ti &uuml;&ccedil;&uuml;n d&ouml;vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n b&uuml;t&uuml;n imkanlar\u0131n yarad\u0131l\u0131b. H\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n bu siyas\u0259t Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox faydal\u0131d\u0131r v\u0259 &ouml;lk\u0259mizd\u0259 azad c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na b&ouml;y&uuml;k t\u0259kan verir. &nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n tolerantl\u0131q sah\u0259sind\u0259 b&ouml;y&uuml;k t\u0259cr&uuml;b\u0259y\u0259 malikdir, bu t\u0259cr&uuml;b\u0259nin t\u0259\u015fviqi universal b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan &ccedil;ox z\u0259ruridir. Dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259r bizim &nbsp;bu sah\u0259d\u0259ki t\\cr&uuml;b\u0259l\u0259rimizd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.&nbsp;<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan m&uuml;xt\u0259lif sivilizasiyalar\u0131n qovu\u015fdu\u011fu m\u0259kan olaraq, \u0259srl\u0259r boyu milli-m\u0259d\u0259ni r\u0259ngar\u0259nglik m&uuml;hitinin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131-ayr\u0131 mill\u0259tl\u0259rin v\u0259 konfessiyalar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin s&uuml;lh, \u0259min-amanl\u0131q, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma v\u0259 dialoq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 diyar kimi tan\u0131n\u0131r v\u0259 m&uuml;xt\u0259lif xalqlar\u0131n, mill\u0259tl\u0259rin, dinl\u0259rin x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d&ouml;z&uuml;ml&uuml; m&uuml;nasib\u0259t az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n mentalitetin\u0259 xasd\u0131r. B&uuml;t&uuml;n tarixi d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 etnik v\u0259 dini icmalar aras\u0131nda m&ouml;hk\u0259m d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k \u0259laq\u0259l\u0259ri formala\u015f\u0131b, milli, dini v\u0259 irqi z\u0259mind\u0259 he&ccedil; bir ayr\u0131-se&ccedil;kilik fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ouml;lk\u0259miz ayr\u0131-ayr\u0131 mill\u0259tl\u0259rin v\u0259 konfessiyalar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma v\u0259 dialoq \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 diyar kimi tan\u0131n\u0131r&nbsp; Az\u0259rbaycan nadir &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, burada &uuml;&ccedil; b&ouml;y&uuml;k m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 m\u0259xsus dini abid\u0259l\u0259r &ndash; m\u0259scidl\u0259r, kils\u0259l\u0259r v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-47219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47219\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}