{"id":47025,"date":"2017-05-24T17:26:09","date_gmt":"2017-05-24T13:26:09","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=47025","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qan ehtiyat\u0131 var"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">P\u0259rvan\u0259 Hac\u0131yeva: &ldquo;2015-ci ild\u0259n bu ilin may\u0131nad\u0259k m&uuml;ayin\u0259 olunan 139 905 nikaha gir\u0259n c&uuml;tl&uuml;kd\u0259n 193 n\u0259f\u0259rind\u0259 H\u0130V, 1064 n\u0259f\u0259rind\u0259 is\u0259 sifilis a\u015fkarlan\u0131b&rdquo;<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>&ldquo;Qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sertifikat\u0131 da ancaq M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 v\u0259 onun regional b&ouml;lm\u0259l\u0259ri ver\u0259 bilir &rdquo;<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 q\u0259dim zamanlardan insanlar m&uuml;\u0259yy\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rin qanla m&uuml;alic\u0259sin\u0259 c\u0259hd g&ouml;st\u0259ribl\u0259r. \u0130lk zamanlar bu u\u011fursuzluqlarla n\u0259tic\u0259l\u0259ns\u0259 d\u0259, XIX \u0259srin ax\u0131rlar\u0131nda Avstraliyal\u0131 alim K.Land\u015fteyner bir insan\u0131n eritrositinin ba\u015fqa insan\u0131n plazmas\u0131 il\u0259 aqql&uuml;tinasiyas\u0131n\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k &ccedil;ox vacib bir elmi k\u0259\u015ffin &#8211; qank&ouml;&ccedil;&uuml;rm\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Bununla da insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan qan vasit\u0259si il\u0259 ehtiyac\u0131 olan insanlara da h\u0259yat verilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Ehtiyac\u0131 olanlar\u0131n qanla t\u0259minat\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n art\u0131q uzun ill\u0259rdir qan donorlu\u011fu institutu yarad\u0131l\u0131b. \u018fhaliy\u0259 g&ouml;st\u0259ril\u0259n tibbi xidm\u0259tin keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, qan donorlu\u011funun inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. &Ouml;lk\u0259mizd\u0259 qan donorlu\u011funun v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u0259haliy\u0259 g&ouml;st\u0259ril\u0259n tibbi xidm\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 suallara S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Elmi T\u0259dqiqat Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya \u0130nstitutunun M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n m&uuml;diri P\u0259rvan\u0259 xan\u0131m Hac\u0131yeva il\u0259 s&ouml;hb\u0259timizd\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fd\u0131q.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; P\u0259rvan\u0259 xan\u0131m, M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n &ouml;lk\u0259nin ne&ccedil;\u0259 regionunda b&ouml;lm\u0259l\u0259ri var v\u0259 onlar hans\u0131 rayonlara xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rir?<\/strong><br \/>\n&#8211; M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Elmi T\u0259dqiqat Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya \u0130nstitutunun n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n haz\u0131rda 8 regional b&ouml;lm\u0259si var. Regional b&ouml;lm\u0259l\u0259r G\u0259nc\u0259, \u015e\u0259ki, Quba, Sumqay\u0131t, Ming\u0259&ccedil;evir, \u015eirvan, B\u0259rd\u0259 v\u0259 L\u0259nk\u0259ran \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Bu b&ouml;lm\u0259l\u0259r S\u0259hiyy\u0259 Nazirinin 30 noyabr 2010-cu il 102 n&ouml;mr\u0259li \u0259mrin\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259\u015fkil olunub. 2010-cu il\u0259d\u0259k M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 yaln\u0131z 3 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 &#8211; G\u0259nc\u0259, \u015e\u0259ki v\u0259 Qubada b&ouml;lm\u0259l\u0259ri var idi. Eyni zamanda b&uuml;t&uuml;n b&ouml;lg\u0259l\u0259r \u0259hat\u0259 olunmaqla 61 qan k&ouml;&ccedil;&uuml;rm\u0259 kabinetl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rirdi. Amma apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar g&ouml;st\u0259rirdi ki, b\u0259z\u0259n bu \u015f&ouml;b\u0259l\u0259rd\u0259 qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin\u0259 d&uuml;zg&uuml;n riay\u0259t olunmur. Y\u0259ni donordan al\u0131nan qan d&uuml;zg&uuml;n yoxlan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan infeksiyalar\u0131n yay\u0131lma ehtimal\u0131 var idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n q\u0259rara al\u0131nd\u0131 ki, qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin\u0259 cavabdeh M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 v\u0259 onun regional b&ouml;lm\u0259l\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rsin. Bu g&uuml;n M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rinin h\u0259r biri yax\u0131n \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n rayonlar\u0131n sakinl\u0259rin\u0259 d\u0259 xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Haz\u0131rda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki &nbsp;M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 Bak\u0131, Ab\u015feron, Qobustan, \u015eamax\u0131 rayonlar\u0131ndan olan sakinl\u0259r\u0259 xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\nSumqay\u0131t b&ouml;lm\u0259si is\u0259 &nbsp;Sumqay\u0131t sakinl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rir. G\u0259nc\u0259, G&ouml;yg&ouml;l, Tovuz, Naftalan, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Xocal\u0131, Goranboy, Samux, Da\u015fk\u0259s\u0259n, G\u0259d\u0259b\u0259y, \u015e\u0259mkir, A\u011fstafa v\u0259 Qazaxda ya\u015fayan sakinl\u0259rin ehtiyac\u0131 olduqda qanla t\u0259minat\u0131 G\u0259nc\u0259 b&ouml;lm\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259min edilir. \u015e\u0259ki b&ouml;lm\u0259sin\u0259 t\u0259hkim olunan rayonlar is\u0259 \u015e\u0259ki \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, &nbsp;Zaqatala, Qax, Balak\u0259n, Q\u0259b\u0259l\u0259, \u0130smay\u0131ll\u0131 v\u0259 O\u011fuz rayonlar\u0131nda ya\u015fayan sakinl\u0259rdir. Ming\u0259&ccedil;evir b&ouml;lm\u0259si is\u0259 Ming\u0259&ccedil;evir, Yevlax, G&ouml;y&ccedil;ay, A\u011fda\u015f, Ucar, Z\u0259rdab, v\u0259 &nbsp;A\u011fsu rayonlar\u0131nda qeydiyyatda olan sakinl\u0259ri ehtiyac\u0131 olduqda qanla t\u0259min edir. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n Quba b&ouml;lm\u0259si Quba, Qusar, X\u0131z\u0131, Siy\u0259z\u0259n, \u015eabran v\u0259 &nbsp;Xa&ccedil;maz rayonlar\u0131ndan olan sakinl\u0259r\u0259 xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rir. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n \u015eirvan b&ouml;lm\u0259sinin xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n is\u0259 &nbsp;\u015eirvan, Hac\u0131qabul, Salyan, Neft&ccedil;ala, K&uuml;rd\u0259mir, Saatl\u0131, Sabirabad, \u0130mi\u015fli v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonlar\u0131ndan olan sakinl\u0259r yararlana bil\u0259r. L\u0259nk\u0259ran, Bil\u0259suvar, Lerik, Masall\u0131, Yard\u0131ml\u0131, Astara v\u0259 C\u0259lilabaddan olan x\u0259st\u0259l\u0259r L\u0259nk\u0259ran b&ouml;lm\u0259sinin xidm\u0259tind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n B\u0259rd\u0259 b&ouml;lm\u0259sinin xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n is\u0259 &nbsp;B\u0259rd\u0259, T\u0259rt\u0259r, A\u011fcab\u0259di, Beyl\u0259qan, F&uuml;zuli, A\u011fdam, La&ccedil;\u0131n v\u0259 Xocav\u0259nd rayonlar\u0131nda qeydiyyatda olan sakinl\u0259r yararlana bil\u0259rl\u0259r.&nbsp;<br \/>\nQeyd edim ki, b\u0259zi regional b&ouml;lm\u0259l\u0259r onlara t\u0259hkim olunan rayonlardan uzaqda yerl\u0259\u015fdiyind\u0259n h\u0259min rayonun m\u0259rk\u0259zi x\u0259st\u0259xanas\u0131nda da \u0259lav\u0259 qan ehtiyat\u0131 saxlan\u0131l\u0131r.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Haz\u0131rda regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qan ehtiyat\u0131 varm\u0131?&nbsp;<\/strong><br \/>\n&#8211; M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259ri formala\u015fd\u0131r\u0131lark\u0259n h\u0259m d\u0259 vahid qan bank\u0131 sistemi yarad\u0131ld\u0131. Haz\u0131rda hans\u0131sa donor qan verirs\u0259, bunu b&uuml;t&uuml;n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rin m\u0259lumat bazas\u0131nda g&ouml;r\u0259 bilirik. Bizim \u015ftat c\u0259dv\u0259limizd\u0259 komp&uuml;ter &uuml;zr\u0259 operatorlar var v\u0259 bu m\u0259lumatlar onlar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Hans\u0131sa b&ouml;lm\u0259d\u0259 hans\u0131sa qrup qan ehtiyat\u0131 azd\u0131rsa v\u0259 ya yoxdursa, dig\u0259r b&ouml;lm\u0259l\u0259rd\u0259n oraya qan ehtiyat\u0131 g&ouml;nd\u0259rilir. Bu \u015f\u0259kild\u0259 qan ehtiyat\u0131 b&uuml;t&uuml;n b&ouml;lm\u0259l\u0259r aras\u0131nda payla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.&nbsp;<br \/>\nRegional b&ouml;lm\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 qan t\u0259dar&uuml;k&uuml; il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmur. H\u0259min b&ouml;lm\u0259l\u0259rd\u0259 irsi qan kabinetl\u0259ri d\u0259 var v\u0259 qan\u0131n transfuziyas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar. H\u0259min regional b&ouml;lm\u0259l\u0259r g&ouml;t&uuml;r&uuml;b yoxlad\u0131qlar\u0131 qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin\u0259 cavabdehdir. Qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sertifikat\u0131 da ancaq M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 v\u0259 onun regional b&ouml;lm\u0259l\u0259ri ver\u0259 bilir. F&uuml;rs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib v\u0259t\u0259nda\u015flara da bir daha m&uuml;raci\u0259t edir\u0259m ki, onlara qan k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l\u0259rk\u0259n ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 onun sertifikat\u0131na baxs\u0131nlar. \u018fg\u0259r qan\u0131n &uuml;z\u0259rind\u0259 sertifikat varsa, yoxlan\u0131lm\u0131\u015f qand\u0131r. Amma maarfl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri z\u0259if oldu\u011fundan b\u0259zi insanlar m\u0259lumats\u0131z olur. Regionlarda h\u0259l\u0259 d\u0259 yeni u\u015faq d&uuml;nyaya g\u0259tir\u0259n anaya qan laz\u0131m olursa, qohumlar\u0131 onlardan qan g&ouml;t&uuml;r&uuml;b birba\u015fa vurulmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Amma h\u0259min qan\u0131n hans\u0131sa infeksiyaya yoluxub-yoluxmamas\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 qan vurulan \u015f\u0259xs h&ouml;km\u0259n sertifikat t\u0259l\u0259b etm\u0259lidir.&nbsp;<br \/>\nM\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259ri qan t\u0259dar&uuml;k&uuml;, yoxlan\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, rayon x\u0259st\u0259xanalar\u0131ndak\u0131 transfuzioloji kabinetl\u0259r\u0259 d\u0259 n\u0259zar\u0259t edir. H\u0259m&ccedil;inin 2010-cu il\u0259d\u0259k irsi qan x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259nl\u0259r adi qan k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 idi. Rayonlarda daha &ccedil;ox b&uuml;t&ouml;v qan k&uuml;tl\u0259si olurdu v\u0259 &nbsp;insanlar eritrosit k&uuml;tl\u0259si tapa bilmirdil\u0259r. Amma haz\u0131rda regional b&ouml;lm\u0259l\u0259r qan\u0131 komponentl\u0259r\u0259 &#8211; eritrosit k&uuml;tl\u0259si, plazma, trombosit\u0259 ay\u0131r\u0131rlar. Bu g&uuml;n irsi qan kabinetl\u0259rind\u0259 h\u0259m d\u0259 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 xidm\u0259t g&ouml;st\u0259rilir.<\/p>\n<p>\n<strong><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"cdn\/2017\/may\/24\/1495632512.JPG\" style=\"width: 240px; height: 180px;\" \/>&#8211; Regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rin inzibati bina v\u0259 texniki avadanl\u0131qlarla t\u0259minat\u0131 nec\u0259dir?<\/strong><br \/>\n&#8211; M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n haz\u0131rda f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n G\u0259nc\u0259, \u015e\u0259ki v\u0259 Quba b&ouml;lm\u0259l\u0259ri &ouml;t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259n f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. B&ouml;lm\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rdiyi &nbsp;inzibati binan\u0131n yeni, yaxud k&ouml;hn\u0259 olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, b&uuml;t&uuml;n binalar \u0259n m&uuml;asir avadanl\u0131qlarla t\u0259min olunub. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n Quba b&ouml;lm\u0259si 2012-ci ild\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259mir olunub. \u015e\u0259ki, B\u0259rd\u0259 v\u0259 G\u0259nc\u0259 b&ouml;lm\u0259l\u0259ri yax\u0131n zamanlarda \u0259sasl\u0131 t\u0259mir olunacaq. Dig\u0259r b&ouml;lm\u0259l\u0259rin inzibati binalar\u0131n\u0131n da v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131d\u0131r. &Ouml;t\u0259n il\u0259 q\u0259d\u0259r b&uuml;t&uuml;n Avropada oldu\u011fu kimi bizd\u0259 d\u0259 qan komponentl\u0259ri \u0259ll\u0259 ayr\u0131l\u0131rd\u0131. Haz\u0131rda is\u0259 b&uuml;t&uuml;n proses avtomatla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; &nbsp;\u018fvv\u0259ll\u0259r b\u0259zi insanlar \u015fikay\u0259tl\u0259nirdil\u0259r ki, qan \u0259ld\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n h&ouml;km\u0259n &ouml;z yax\u0131nlar\u0131 Qan Bank\u0131na qan verm\u0259lidir. Yaln\u0131z bundan sonra onlara qan verilirdi. &nbsp;Haz\u0131rda da bel\u0259 bir t\u0259l\u0259bl\u0259r varm\u0131?<\/strong><br \/>\n&#8211; Respublikam\u0131zda 2010-cu ild\u0259 donorlar\u0131n say\u0131 46 530 n\u0259f\u0259r olub. 2016-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 onlar\u0131 say\u0131 &nbsp;85 803 &nbsp;n\u0259f\u0259r\u0259d\u0259k art\u0131b. Bu donorlar\u0131n ham\u0131s\u0131 k&ouml;n&uuml;ll&uuml; donorlard\u0131r. Qohumlar\u0131 is\u0259 biz &ouml;z&uuml;m&uuml;z qan verm\u0259y\u0259 c\u0259lb edirik. &Ccedil;&uuml;nki donorlu\u011fun t\u0259bli\u011fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu vacibdir. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, qan ehtiyat\u0131 t&uuml;k\u0259n\u0259 bil\u0259n m\u0259hsuldur. T\u0259cili v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz hallarda istifad\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n qan ehtiyat\u0131n\u0131n olmas\u0131 z\u0259ruridir. Ehtiyat qan komponentl\u0259ri t&uuml;k\u0259nm\u0259sin dey\u0259 qan k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l\u0259n x\u0259st\u0259nin yax\u0131nlar\u0131 qanverm\u0259 prosesind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 c\u0259lb olunur. Ancaq k&uuml;tl\u0259vi qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 zaman\u0131 d&ouml;vl\u0259t tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 m&uuml;alic\u0259 alan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 qan t\u0259l\u0259bnam\u0259 \u0259sas\u0131nda qan he&ccedil; bir \u0259v\u0259zsiz burax\u0131l\u0131r. Qan toplanmas\u0131nda s\u0259yyar briqadalar\u0131n da rolu b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r. &nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; &nbsp;Qan donorlu\u011funa t\u0259\u015fviqetm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan hans\u0131sa t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;r?<\/strong><br \/>\n&#8211; Bununla ba\u011fl\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin q\u0259rar\u0131 var. \u018fg\u0259r donor qan verirs\u0259, h\u0259min g&uuml;n v\u0259 ya s\u0259h\u0259ri g&uuml;n ona istirah\u0259t verilir. Qan verdikd\u0259 donora bir aray\u0131\u015f verilir. Qan verdiyini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n h\u0259min s\u0259n\u0259d \u0259sas\u0131nda donor bu h&uuml;quqdan istifad\u0259 ed\u0259 bilir. Amma h\u0259min \u015f\u0259xs qan verdikd\u0259n sonra da i\u015f\u0259 &ccedil;\u0131xarsa, m\u0259zuniyy\u0259t g&uuml;n&uuml;n\u0259 bir g&uuml;n \u0259lav\u0259 olunur. Bundan \u0259lav\u0259, donor qan verm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l v\u0259 ya sonra &ccedil;ay, kofe, pe&ccedil;enye, \u015fokaladla t\u0259min olunur. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 donorlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n ba\u015fqa t\u0259dbirl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.&nbsp;<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Amma qan donorlu\u011funa t\u0259\u015fviq etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ehtiyac var.<\/strong><br \/>\n&#8211; B\u0259li, bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259dbirl\u0259r davaml\u0131 olmal\u0131d\u0131r. D&uuml;zd&uuml;r, son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda donorluqla ba\u011fl\u0131 bir &ccedil;ox ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r \u0259ld\u0259 olunub. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r insanlar\u0131n bir &ccedil;oxu qan verm\u0259kd\u0259 t\u0259r\u0259dd&uuml;d edirdil\u0259rs\u0259, indi art\u0131q bu qorxu intensiv maarifl\u0259ndirm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 aradan qalx\u0131b. \u018fg\u0259r insanlar \u0259vv\u0259ll\u0259r yaln\u0131z &ouml;z x\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 k&ouml;m\u0259klik etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 m\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda qalaraq qan verirdil\u0259rs\u0259, indi t\u0259m\u0259nnas\u0131z qan ver\u0259nl\u0259rin say\u0131 g&uuml;nb\u0259g&uuml;n artmaqdad\u0131r. Amma 10 milyon \u0259halisi olan bir &ouml;lk\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131ndan 150-170 min n\u0259f\u0259r qan donoru olmal\u0131d\u0131r. Bizd\u0259 is\u0259 haz\u0131rda c\u0259mi 75-80 min n\u0259f\u0259r\u0259d\u0259k qan donoru var. M&uuml;sb\u0259t hal odur ki, apar\u0131lan maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 qan donorlar\u0131n\u0131n say\u0131 h\u0259r il art\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi d\u0259, M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 da, qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 da i\u015ftirak edir. Biz d\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, bu istiqam\u0259td\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rini h\u0259m d\u0259 ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda aparaq. Az\u0259rbaycan Tibb Universitetin\u0259, Bak\u0131 D&ouml;vl\u0259t Universitetin\u0259 bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin ke&ccedil;irilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259klifl\u0259r vers\u0259k d\u0259, o q\u0259d\u0259r d\u0259 m&uuml;sb\u0259t qar\u015f\u0131lanmay\u0131b. Amma el\u0259 ali t\u0259hsil m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259ri var ki, t\u0259klif &ouml;zl\u0259rind\u0259n g\u0259lir. Az\u0259rbaycan Diplomatiya Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 500 t\u0259l\u0259b\u0259si qan verir. M.V.Lomonosov ad\u0131na Moskva D&ouml;vl\u0259t Universitetinin Bak\u0131 Filial\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri d\u0259 qan verm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;zl\u0259ri m&uuml;raci\u0259t edirl\u0259r. Amma &ouml;lk\u0259nin dig\u0259r b&ouml;y&uuml;k ali t\u0259hsil m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259ri bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 f\u0259al deyil.&nbsp;<br \/>\nSon ill\u0259r biz do\u011fum evl\u0259ri il\u0259 bir raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 etmi\u015fik. Ana olan hans\u0131 qad\u0131na qan laz\u0131m olursa, laz\u0131m olan qanla t\u0259min olunur. Amma sonradan h\u0259min qad\u0131n\u0131n yax\u0131nlar\u0131 g\u0259lib bizd\u0259 qan verir. Haz\u0131rda b&uuml;t&uuml;n do\u011fum evl\u0259rind\u0259 v\u0259 Respublika Perinatal M\u0259rk\u0259zd\u0259 m&uuml;alic\u0259 alan x\u0259st\u0259l\u0259ri qan komponentl\u0259ri il\u0259 tam t\u0259min ed\u0259 bilirik.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Sosial reklamlar\u0131n &ccedil;\u0259kilib yay\u0131mlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 n\u0259 kimi i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;r?<\/strong><br \/>\n&#8211; Bununla ba\u011fl\u0131 sosial reklamlar &ccedil;\u0259kilib v\u0259 xeyli materiallar\u0131m\u0131z var. Amma onlar\u0131n televiziyalarda yay\u0131mlanmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 problemimiz m&ouml;vcuddur. \u018fks\u0259r televiziyalar bel\u0259 sosial &ccedil;arxlar\u0131 n&uuml;mayi\u015f etdirm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 deyil.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; K&ouml;n&uuml;ll&uuml; qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 zaman\u0131 Sizin d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi eyni g&uuml;nd\u0259 xeyli qan toplan\u0131l\u0131r. H\u0259min qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi nec\u0259 yoxlan\u0131l\u0131r?<\/strong><br \/>\n&#8211; Normalda s\u0259yyar briqadalar daxil olmaqla, bir g&uuml;nd\u0259 orta hesabla 200 n\u0259f\u0259rd\u0259n qan g&ouml;t&uuml;r&uuml;r&uuml;k. H\u0259ft\u0259nin 5 g&uuml;n&uuml; \u0259rzind\u0259 &nbsp;g&ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259n bu qanlar is\u0259 yoxlan\u0131l\u0131r. B&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada oldu\u011fu kimi, bizd\u0259 d\u0259 donoru qan verm\u0259zd\u0259n &ouml;nc\u0259 m&uuml;ayin\u0259 etmirik. Yaln\u0131z g&ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259n qan\u0131 yoxlay\u0131r\u0131q. &Ccedil;&uuml;nki donoru yoxlayar\u0131q, h\u0259r \u015fey qaydas\u0131nda ola bil\u0259r. Amma analizl\u0259 qan verm\u0259 zaman\u0131 aras\u0131nda donor hans\u0131sa virusa yoluxa bil\u0259r. Bu m\u0259nada infeksiyal\u0131 donor olsa da, qan g&ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Qan g&ouml;t&uuml;r&uuml;ld&uuml;kd\u0259n sonra is\u0259 d&ouml;rd infeksiya &#8211; Hepatit B v\u0259 C, A\u0130DS v\u0259 sifilis\u0259 qar\u015f\u0131 yoxlan\u0131l\u0131r. Bu infeksiyalar\u0131n qanla yoluxma ehtimal\u0131 daha &ccedil;ox oldu\u011fundan m\u0259hz bunlar yoxlan\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r hans\u0131sa donorun qan\u0131nda infeksiya a\u015fkarlanarsa, donorun &ouml;z&uuml;n\u0259 d\u0259, Respublika Gigyena v\u0259 Epidiamologiya M\u0259rk\u0259zin\u0259 d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilir. Dem\u0259k, olar ki, qan\u0131nda infeksiya olan donorlar\u0131n 80 faizi bunu bizd\u0259 qan verdikd\u0259n sonra bilir. Onlar\u0131n &ouml;nc\u0259d\u0259n qanlar\u0131nda infeksiya olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat\u0131 olmur. Qan\u0131nda infeksiya olan donor sonradan m&uuml;alic\u0259y\u0259 y&ouml;nl\u0259ndirilir. \u0130nfeksiyal\u0131 qan is\u0259 Kliniki Tibbi M\u0259rk\u0259zd\u0259 x&uuml;susi \u015f\u0259raitd\u0259 yand\u0131r\u0131l\u0131r. T\u0259miz olan qan is\u0259 sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131laraq x\u0259st\u0259xanalara verilir. Amma haz\u0131rda t\u0259miz qan\u0131n tap\u0131lmas\u0131 &ccedil;ox &ccedil;\u0259tindir. \u018fg\u0259r 2010-cu ild\u0259 qan ver\u0259nl\u0259rin 7 faizind\u0259 infeksiya a\u015fkarlan\u0131rd\u0131sa, bu g&uuml;n h\u0259min r\u0259q\u0259m 11-12 faizdir.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"cdn\/2017\/may\/24\/1495632702.JPG\" style=\"width: 240px; height: 180px;\" \/>&#8211; Hans\u0131 infeksiyalar daha &ccedil;ox a\u015fkarlan\u0131r?<\/strong><br \/>\n&#8211; Hepatit B v\u0259 C, A\u0130DS v\u0259 sifilis infeksiyalar\u0131n\u0131n h\u0259r birin\u0259 yoluxma hallar\u0131 art\u0131b. Bunlar\u0131n i&ccedil;ind\u0259n is\u0259 hepatit viruslar\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 &ccedil;oxluq t\u0259\u015fkil edir.&nbsp;<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8211; 2015-ci ilin iyunundan nikaha gir\u0259n c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r d\u0259 m\u0259cburi m&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;irilir. Bununla ba\u011fl\u0131 statistika nec\u0259dir?<\/strong><br \/>\n&#8211; M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n tam m&uuml;asir avadanl\u0131qlarla t\u0259min olunan laboratoriyas\u0131 var. Orada el\u0259 cihazlar var ki, MDB &ouml;lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda yaln\u0131z Az\u0259rbaycandad\u0131r. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 nikaha gir\u0259n c&uuml;tl&uuml;kl\u0259ri A\u0130DS v\u0259 siflis\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;ayin\u0259 edir 2015-ci ild\u0259 84 083 n\u0259f\u0259r m&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;ib. Onlar\u0131n 54 n\u0259f\u0259rind\u0259 H\u0130V, 239 n\u0259f\u0259rind\u0259 siflis infeksiyas\u0131 a\u015fkarlan\u0131b. 2016-c\u0131 ild\u0259 145 388 n\u0259f\u0259r m&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;ib. Onlar\u0131n 111 n\u0259f\u0259rind\u0259 H\u0130V, 649 n\u0259f\u0259rind\u0259 siflis infeksiyas\u0131 a\u015fkarlan\u0131b. 2017-ci ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda is\u0259 m&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;\u0259n 41 434 n\u0259f\u0259rd\u0259n 28 n\u0259f\u0259rind\u0259 H\u0130V, 176 n\u0259f\u0259rind\u0259 is\u0259 siflis tap\u0131l\u0131b.<br \/>\n2015-ci ild\u0259n bu ilin may\u0131nad\u0259k &nbsp;139 905 n\u0259f\u0259r m&uuml;ayin\u0259 olunub. Onlardan 193 n\u0259f\u0259rind\u0259 H\u0130V, 1064 n\u0259f\u0259rind\u0259 is\u0259 siflis a\u015fkarlan\u0131b. Viris a\u015fkarlanarsa, c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 do\u011fulacaq u\u015fa\u011fan da hans\u0131 probleml\u0259r ya\u015fayaca\u011f\u0131 ba\u015fa sal\u0131n\u0131r. Dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 &nbsp;sa\u011flam \u015f\u0259xsin A\u0130DS v\u0259 ya siflis da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 il\u0259 evl\u0259nm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilmir. Amma bizd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 q\u0259rar verm\u0259k &ccedil;&uuml;tl&uuml;kl\u0259rin &ouml;z &uuml;z\u0259rin\u0259 qoyulur.<br \/>\nHaz\u0131rda talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da yoxlan\u0131l\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 d\u0259 c&uuml;tl&uuml;kl\u0259r\u0259 d\u0259 m\u0259lumat verilir. Bu t\u0259dbirl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir ki, son iki ild\u0259 talessemiyal\u0131 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 50 faiz\u0259 yax\u0131n azal\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Donordan al\u0131nan qan maksimum n\u0259 q\u0259d\u0259r saxlan\u0131la bilir?<\/strong><br \/>\n&#8211; Donordan qan al\u0131nd\u0131qdan sonra m&uuml;xt\u0259lif komponentl\u0259r\u0259 b&ouml;l&uuml;n&uuml;r. Qan h&uuml;ceyr\u0259l\u0259ri m&uuml;\u0259yy\u0259n m&uuml;dd\u0259t ya\u015fay\u0131r v\u0259 t\u0259l\u0259f olurlar. &nbsp;Qan\u0131n &ouml;z&uuml; 42 g&uuml;n, plazma is\u0259 2 il saxlan\u0131la bil\u0259r. Amma burada x&uuml;susi temperatur rejimin\u0259 riay\u0259t edilm\u0259lidir. Haz\u0131rda M\u0259rk\u0259zi Qan &nbsp;Bank\u0131n\u0131n &ouml;z&uuml;nd\u0259 v\u0259 b&uuml;t&uuml;n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rd\u0259 plazman\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;vafiq dondurucular var. \u018fg\u0259r 2010-cu ild\u0259 ehtiyyat plazma 2 min vahid idis\u0259, bu g&uuml;n 15 min vahidd\u0259n art\u0131q ehtiyat plazma var. \u018fg\u0259r qan\u0131n istifad\u0259 m&uuml;dd\u0259ti bitirs\u0259, o m&uuml;vafiq qaydada z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Qaraba\u011f m&uuml;harib\u0259sind\u0259n sonra qana \u0259n b&ouml;y&uuml;k ehtiyac &ouml;t\u0259n ilin aprelind\u0259 yarand\u0131. M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 h\u0259min f&ouml;vq\u0259lad\u0259 hala haz\u0131r idimi?<\/strong><br \/>\n&#8211; Hadis\u0259 g&uuml;n&uuml; A\u011fdama qan g&ouml;nd\u0259rilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131q ald\u0131q. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131nda 1000-\u0259 yax\u0131n eritrosit k&uuml;tl\u0259si vard\u0131. Amma h\u0259min g&uuml;nl\u0259rd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259kind\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 &ccedil;ox insan k&ouml;n&uuml;ll&uuml; olaraq qan verm\u0259y\u0259 g\u0259lirdil\u0259r. Biz insanlara izah etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q ki, hans\u0131sa hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 deyil, daimi olaraq qan verm\u0259k vacibdir. Yuxar\u0131da da qeyd etdiyimiz kimi, qan ehtiyat\u0131 t&uuml;k\u0259n\u0259 bil\u0259n oldu\u011funa g&ouml;r\u0259 h\u0259r zaman donorlar\u0131n t\u0259m\u0259nnas\u0131z qan donorlu\u011funa c\u0259lb olunmas\u0131 m&uuml;h&uuml;m amildir.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; &Ouml;lk\u0259mizd\u0259 qan donorlu\u011funun inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n hans\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259si z\u0259ruridir?<\/strong><br \/>\n&#8211; Qan donorlu\u011funun inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259m S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n, h\u0259m h\u0259m qan donorlu\u011funun t\u0259bli\u011fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r zaman t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 yerin\u0259 yetirilir. Az\u0259rbaycanda t\u0259hl&uuml;k\u0259siz donor qan\u0131 il\u0259 t\u0259minat m\u0259s\u0259l\u0259si bu g&uuml;n praktiki olaraq h\u0259ll edilib. Bu g&uuml;n &ouml;lk\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qan ehtiyat\u0131 var v\u0259 haz\u0131rda qan t\u0259dar&uuml;k&uuml; il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycanda he&ccedil; bir problem yoxdur. Amma \u0259halinin maarifl\u0259ndirilm\u0259si i\u015fi davam etdirilm\u0259li, qan verm\u0259yin \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda m\u0259lumatland\u0131rma i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n<strong>Xalid VAH\u0130DO\u011eLU<br \/>\n<em>Yaz\u0131 &ldquo;Leykozlu u\u015faqlara d\u0259st\u0259k&rdquo; ictimai birliyinin Prezident yan\u0131nda Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi \u015euras\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 icra etdiyi &ldquo;Qan x\u0259st\u0259likl\u0259rinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri, m&uuml;ayin\u0259 v\u0259 m&uuml;alic\u0259 imkanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u0259rvan\u0259 Hac\u0131yeva: &ldquo;2015-ci ild\u0259n bu ilin may\u0131nad\u0259k m&uuml;ayin\u0259 olunan 139 905 nikaha gir\u0259n c&uuml;tl&uuml;kd\u0259n 193 n\u0259f\u0259rind\u0259 H\u0130V, 1064 n\u0259f\u0259rind\u0259 is\u0259 sifilis a\u015fkarlan\u0131b&rdquo; &ldquo;Qan\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sertifikat\u0131 da ancaq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-47025","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47025"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47025\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}