{"id":46776,"date":"2017-05-17T18:14:30","date_gmt":"2017-05-17T14:14:30","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=46776","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda din-d\u00f6vl\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00f6lk\u0259nin milli maraqlar\u0131na uy\u011fun t\u0259nziml\u0259nir"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">Dini v\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n uzla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m&uuml;asir Az\u0259rbaycan c\u0259miy\u0259ti formala\u015f\u0131b<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\nAz\u0259rbaycanda \u0259srl\u0259rd\u0259n b\u0259ri tolerantl\u0131q hakimdir, m&uuml;xt\u0259lif etnik, dini m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 malik olan toplumlar\u0131n mehriban birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 m&ouml;vcuddur. \u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri odur ki, Az\u0259rbaycan tarix\u0259n dini v\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin uzla\u015fd\u0131\u011f\u0131, f\u0259rqli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdiyi, sivilizasiyalar\u0131n qovu\u015fdu\u011fu bir m\u0259kand\u0131r. &laquo;Uzun \u0259srl\u0259r boyu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 &ouml;z&uuml;n&uuml;n milli, dini m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131b, eyni zamanda, ba\u015fqa dinl\u0259rin v\u0259 etnik qruplar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 tolerant, mehriban birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f m&uuml;hitind\u0259 sahib oldu\u011fu y&uuml;ks\u0259k m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rini inki\u015faf etdirib. N\u0259tic\u0259d\u0259, dini, m\u0259d\u0259ni pl&uuml;ralizmin m&ouml;vcud oldu\u011fu, dini v\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n uzla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m&uuml;asir Az\u0259rbaycan c\u0259miy\u0259ti formala\u015f\u0131b. B&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259, Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tinin h&uuml;quqi \u0259saslar\u0131, m&uuml;xt\u0259lif sah\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 q\u0259bul olunan q\u0259rarlar d&uuml;ny\u0259vi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bununla bel\u0259, Az\u0259rbaycan d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259n m&uuml;nasib se&ccedil;im hesab olunan m&uuml;sb\u0259t d&uuml;ny\u0259vilik v\u0259 ya pozitiv sekulyarizm modelini t\u0259cr&uuml;b\u0259d\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259n &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Bu o dem\u0259kdir ki, d&ouml;vl\u0259t din sah\u0259sin\u0259 qay\u011f\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259k g&ouml;st\u0259rir v\u0259 bu siyas\u0259t tolerantl\u0131q v\u0259 multikulturalizmin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi h\u0259yata ke&ccedil;irilir&raquo;. Bunu Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Kamil\u0259 \u018fliyeva deyib.<br \/>\nOnun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Az\u0259rbaycan bu g&uuml;n d&uuml;nyaya ist\u0259r tolerantl\u0131q, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 iqtisadi inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan yeni model b\u0259x\u015f edib. &laquo;Haz\u0131rda d&uuml;nyan\u0131n bir s\u0131ra inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rqli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin toqqu\u015fmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259z tendensiyalar meydana &ccedil;\u0131x\u0131r. \u0130slamofobiya, irq&ccedil;ilik, ksenofobiya kimi t\u0259hl&uuml;k\u0259li meyill\u0259rin b\u0259z\u0259n s&uuml;ni \u015f\u0259kild\u0259 alovland\u0131r\u0131lmas\u0131 bu c&uuml;r toqqu\u015fmalar\u0131 daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdirir, n\u0259tic\u0259d\u0259, insan haqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 hallar\u0131 art\u0131r, sosial sabitlik pozulur. Az\u0259rbaycanda is\u0259 \u0259srl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n multikulturalizm, d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h&ouml;rm\u0259t m&uuml;hitind\u0259 sabitlik, t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik, insan haqlar\u0131n\u0131n m&uuml;dafi\u0259si t\u0259min edilib. Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq Multikulturalizm M\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Prezidentinin 2014-c&uuml; il may\u0131n 15-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rman &ouml;lk\u0259mizin multikulturalizm d\u0259y\u0259rl\u0259rinin v\u0259 t\u0259cr&uuml;b\u0259sinin d&uuml;nyada t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan m&uuml;h&uuml;m add\u0131md\u0131r. B&uuml;t&uuml;n bunlar dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 ola bil\u0259r&quot;.<br \/>\nKamil\u0259 \u018fliyeva &nbsp;bildirib ki, Az\u0259rbaycanda din-d&ouml;vl\u0259t m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri &ouml;lk\u0259nin milli maraqlar\u0131na uy\u011fun t\u0259nziml\u0259nir. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, bu g&uuml;n &ouml;lk\u0259miz dini-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin m&uuml;hafiz\u0259 edildiyi v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flara konstitusion \u0259sasda &ouml;zl\u0259rinin vicdan v\u0259 etiqad azadl\u0131qlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitin yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 &ouml;lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda yer almaqdad\u0131r.<br \/>\n&Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259. m\u0259d\u0259ni m&uuml;badil\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259, xalqlar\u0131n sosial-m\u0259d\u0259ni inki\u015faf t\u0259cr&uuml;b\u0259sini, d&uuml;nya m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin tarixi qanunauy\u011funluqlar\u0131n\u0131 bilm\u0259 v\u0259 yarad\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259 qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n davaml\u0131, r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tli v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;h&uuml;m n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktik \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. &nbsp;Tolerantl\u0131q, multikulturalizm m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin v\u0259 sivilizasiyalar\u0131n dialoqunun z\u0259ruri al\u0259tidir. Dig\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin mahiyy\u0259tini, x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rini, tarixini v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini &ouml;yr\u0259nm\u0259d\u0259n, onlara qar\u015f\u0131 tolerant m&uuml;nasib\u0259t, onlar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 h&ouml;rm\u0259t, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin v\u0259 sivilizasiyalar\u0131n dialoqonu qurmaq m&uuml;mk&uuml;n deyil. Az\u0259rbaycanda buna &ouml;n\u0259m verilir. Tolerantl\u0131q v\u0259 multikulturalizm Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin m&uuml;h&uuml;m \u0259saslar\u0131ndan biri olaraq qal\u0131r. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan unikal d&uuml;ny\u0259vi &ouml;lk\u0259, islam d&uuml;nyas\u0131n\u0131n y&uuml;ks\u0259k iqtisadi s&uuml;r\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259n, Q\u0259rb praqmatizminin \u015e\u0259rq qonaqp\u0259rv\u0259rliyi v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0131x &ccedil;ul\u011fala\u015fd\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf mayak\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan bir &ccedil;ox dinl\u0259rin v\u0259 xalqlar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin v\u0259t\u0259ni olub v\u0259 olacaq. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda y\u0259hudilik v\u0259 islam, at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stlik v\u0259 xristianl\u0131q m&ouml;vcud olub. El\u0259 bu g&uuml;n&uuml;n &ouml;z&uuml;nd\u0259 bu torpaq tolerantl\u0131\u011fa v\u0259 dini d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;y\u0259 misli g&ouml;r&uuml;nm\u0259mi\u015f c\u0259hdl\u0259r g&ouml;st\u0259rir. &Ouml;lk\u0259nin y\u0259hudi icmas\u0131na s\u0259mimi qarda\u015fl\u0131q m&uuml;nasib\u0259ti Az\u0259rbaycan tolerantl\u0131\u011f\u0131n\u0131n parlaq n&uuml;mun\u0259sidir. Az\u0259rbaycanda he&ccedil; vaxt antisemitizmin olmay\u0131b v\u0259 m&uuml;xt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri he&ccedil; vaxt &ouml;zl\u0259rini \u0259cn\u0259bi hiss etm\u0259yibl\u0259r. &quot;Az\u0259rbaycan bir s\u0131ra dinl\u0259rin v\u0259 xalqlar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin v\u0259t\u0259ni olub v\u0259 bu g&uuml;n d\u0259 bel\u0259dir. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda iudaizm v\u0259 islam, at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stlik v\u0259 xristianl\u0131q yana\u015f\u0131 m&ouml;vcud olub. , &ldquo;C\u0259miyy\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259r&rdquo; qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Arye Qut deyib: &ldquo;Bu diyar bu g&uuml;n d\u0259 dini d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;y\u0259 h\u0259dsiz s\u0259y g&ouml;st\u0259rm\u0259kd\u0259 davam edir. &Ouml;lk\u0259nin y\u0259hudi icmas\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 qarda\u015fcas\u0131na s\u0259mimi m&uuml;nasib\u0259t buna parlaq n&uuml;mun\u0259dir. Y\u0259hudil\u0259r burada he&ccedil; vaxt &ouml;zl\u0259rini \u0259cn\u0259bi kimi hiss etm\u0259yibl\u0259r, Az\u0259rbaycanda he&ccedil; vaxt antisemitizm olmay\u0131b&rdquo;.&nbsp;<br \/>\nOnun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Az\u0259rbaycandak\u0131 y\u0259hudi icmas\u0131 &ouml;lk\u0259nin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edir. Tarix g&ouml;st\u0259rir ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar he&ccedil; vaxt y\u0259hudil\u0259r\u0259, y\u0259hudil\u0259r d\u0259 &nbsp;az\u0259rbaycanl\u0131lara x\u0259yan\u0259t etm\u0259yibl\u0259r. &nbsp;Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi h\u0259mi\u015f\u0259 &ouml;lk\u0259nin y\u0259hudi icmas\u0131na d&uuml;nyada presedenti olmayan qay\u011f\u0131ke\u015f v\u0259 s\u0259mimi m&uuml;nasib\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Prezidentin himay\u0259si il\u0259 iki sinaqoq v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda \u0259n b&ouml;y&uuml;k Y\u0259hudi T\u0259hsil M\u0259rk\u0259zi tikilib. \u018fg\u0259r kimd\u0259s\u0259 \u0259halisinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m&uuml;s\u0259lman olan Az\u0259rbaycan kimi &ouml;lk\u0259nin \u0130sraill\u0259 y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 dialoq, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 nec\u0259 qurmas\u0131na dair sual yaransa, o zaman y\u0259hudil\u0259rin m\u0259\u015fhur Q\u0131rm\u0131z\u0131 Q\u0259s\u0259b\u0259sin\u0259 baxmaq kifay\u0259t ed\u0259r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 Q\u0259s\u0259b\u0259 d&uuml;nyada y\u0259hudil\u0259rin y\u0131\u011fcam ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yegan\u0259 unikal yerdir, Q\u0131rm\u0131z\u0131 Q\u0259s\u0259b\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan f\u0259xridir. &nbsp;Q\u0131rm\u0131z\u0131 Q\u0259s\u0259b\u0259 Az\u0259rbaycanda dini konfessiyalar\u0131n &#8211; m&uuml;s\u0259lmanlarla y\u0259hudil\u0259rin s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. Bu g&uuml;n m&uuml;xt\u0259lif dinl\u0259r\u0259 m\u0259xsus insanlar\u0131n dinc yana\u015f\u0131 ya\u015faya v\u0259 bir birin\u0259 h&ouml;rm\u0259t ed\u0259 bilm\u0259sinin real v\u0259 h\u0259qiqi n&uuml;mun\u0259si var.&nbsp;<br \/>\n\u0130srail D&ouml;vl\u0259ti d\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidentinin y\u0259hudil\u0259r\u0259 d&uuml;nyada n&uuml;mun\u0259si olmayan s\u0259mimi v\u0259 b\u0259nz\u0259rsiz m&uuml;nasib\u0259tini y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. Az\u0259rbaycan \u0259slind\u0259 islam d&uuml;nyas\u0131n\u0131n bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259qiqi bir &ouml;rn\u0259k, bir n&ouml;v t\u0259r\u0259qqi v\u0259 inki\u015faf mayak\u0131 ola bil\u0259r.<br \/>\n&ldquo;ACCESS&rdquo; \u015firk\u0259tinin direktoru Aleksis Hillari Frankel is\u0259 &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 qonaqp\u0259rv\u0259rlikd\u0259n v\u0259 tolerantl\u0131qdan m\u0259mnunlu\u011funu ifad\u0259 edib. O bildirib: &ldquo;Haz\u0131rda b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada, h\u0259tta Avropa v\u0259 Amerikada y\u0259hudl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ikili standartlar siyas\u0259tinin davam etdiyi bir vaxtda m&uuml;s\u0259lman &ouml;lk\u0259si olan Az\u0259rbaycanda y\u0259hudil\u0259r\u0259 g&ouml;st\u0259ril\u0259n xo\u015f m&uuml;nasib\u0259t t\u0259qdir\u0259layiqdir&rdquo;. A.H.Frankel az\u0259rbaycanl\u0131larla y\u0259hudil\u0259r aras\u0131nda dostluq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin bundan sonra da inki\u015faf ed\u0259c\u0259yin\u0259 &uuml;midvar oldu\u011funu deyib: &ldquo;Y\u0259hudi icmas\u0131 il\u0259 g&ouml;r&uuml;\u015fd\u0259 biz\u0259 dedil\u0259r ki, Az\u0259rbaycandan \u0130srail\u0259 k&ouml;&ccedil;\u0259n b\u0259zi y\u0259hudil\u0259r geri qay\u0131d\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, onlar burda &ouml;zl\u0259rini &ccedil;ox rahat hiss edirl\u0259r.&rdquo;&nbsp;<br \/>\nA.H.Frankel d&uuml;nyada ikili standartlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f xalq\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri kimi Az\u0259rbaycan\u0131n haz\u0131rda &uuml;zl\u0259\u015fdiyi v\u0259ziyy\u0259ti &ccedil;ox yax\u015f\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131 bildirib. O, bu yana\u015fmada ikili m&ouml;vqenin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259\u015fkilatla &ouml;lk\u0259miz aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259sinin vacibliyini vur\u011fulay\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dini v\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n uzla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m&uuml;asir Az\u0259rbaycan c\u0259miy\u0259ti formala\u015f\u0131b Az\u0259rbaycanda \u0259srl\u0259rd\u0259n b\u0259ri tolerantl\u0131q hakimdir, m&uuml;xt\u0259lif etnik, dini m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 malik olan toplumlar\u0131n mehriban birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 m&ouml;vcuddur. \u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri odur ki, Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-46776","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46776"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46776\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}