{"id":45030,"date":"2017-03-28T14:00:48","date_gmt":"2017-03-28T10:00:48","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=45030","title":{"rendered":"Professor Rafiq M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259nov: <font color=red><b> \u201c\u00c7oxlar\u0131 diabet x\u0259st\u0259si oldu\u011funu bilmir\u201d<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"line-height: 1.6em;\">D&uuml;nyada h\u0259r y&uuml;z n\u0259f\u0259rin 80-i insulin\u0259 ehtiyac olmayan diabetd\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. Bu n&ouml;v diabet ad\u0259t\u0259n simptomsuz ke&ccedil;diyind\u0259n, &ccedil;ox vaxt insanlar x\u0259st\u0259 olduqlar\u0131n\u0131 bel\u0259 bilmirl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin ba\u015f endokrinoloqu, ATU-nun t\u0259rbiy\u0259 i\u015fl\u0259ri &uuml;zr\u0259 prorektoru, professor Rafiq M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259nov a&ccedil;\u0131qlama verib.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>Professor R.M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259nov bildirir ki, diabet \u0259sas\u0259n iki tip\u0259 b&ouml;l&uuml;n&uuml;r. Birinci tip 40 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r insanlarda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Bu zaman b\u0259d\u0259n q\u0259tiyy\u0259n insulin hasil etmir. Bel\u0259 insanlar\u0131n b\u0259d\u0259nin\u0259 m&uuml;t\u0259madi olaraq insulin yeridilm\u0259lidir. \u0130kinci n&ouml;v &#8211; 40 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n &ldquo;ya\u015fl\u0131lar\u0131n diabeti&rdquo; adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu x\u0259st\u0259l\u0259rin m&uuml;alic\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259ks\u0259r hallarda insulin t\u0259l\u0259b olunmur. X\u0259st\u0259liyin a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015f hal\u0131nda insulind\u0259n istifad\u0259 olunur ki, buna da nadir hallarda rast g\u0259linir. Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259bl\u0259r v\u0259 p\u0259hrizl\u0259 &uuml;mumi v\u0259ziyy\u0259ti stabil saxlamaq olur.<br \/>\nRafiq M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259nov qeyd edir ki, \u0259ks\u0259r hallarda art\u0131q &ccedil;\u0259ki insulin &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, karbohidratla z\u0259ngin qidalar, hipodinamiya (h\u0259r\u0259k\u0259t &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, oturaq h\u0259yat t\u0259rzi), xroniki stress, genetik faktorlar \u015f\u0259k\u0259rli diabetin yaranmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ridir. Birinci tip diabet zaman\u0131 rast g\u0259lin\u0259n \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259r &#8211; a\u011f\u0131z v\u0259 dodaqlar\u0131n qurulu\u011fu, s\u0259b\u0259bsiz ar\u0131qlama, yan\u011f\u0131 (susuzluq) hissi, &ccedil;ox su i&ccedil;m\u0259k, tez-tez sidiy\u0259 getm\u0259k, i\u015ftahan\u0131n artmas\u0131 v\u0259 sair\u0259dir. \u015e\u0259k\u0259rli diabet zaman\u0131 q\u0259bul olunan d\u0259rmanlar b\u0259d\u0259nd\u0259 piyl\u0259nm\u0259nin azalmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, qaraciy\u0259rin piyl\u0259nm\u0259sinin d\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r.&nbsp;<br \/>\nTibbin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin orta &ouml;m&uuml;r m&uuml;dd\u0259ti \u0259vv\u0259lki ill\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n xeyli uzan\u0131b. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulandan sonra insanlar\u0131n orta hesabla be\u015f-yeddi il ya\u015fay\u0131rd\u0131larsa, haz\u0131rda tibbin ir\u0259lil\u0259m\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li olaraq bel\u0259 insanlar\u0131n orta x\u0259st\u0259lik m&uuml;dd\u0259ti 30-50 ildir.&nbsp;<br \/>\n&Ouml;lk\u0259mizd\u0259 diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d&ouml;vl\u0259t t\u0259minat\u0131ndad\u0131r. \u018fvv\u0259lki d&ouml;vrd\u0259n f\u0259rqli olaraq, art\u0131q x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 heyvan m\u0259n\u015f\u0259li insulin yox, yeni analoji preparat vurulur. &Ccedil;&uuml;nki \u0259vv\u0259ll\u0259r istifad\u0259 olunan insulinin t\u0259rkibind\u0259ki amin tur\u015fu a\u011f\u0131r f\u0259sadlarla n\u0259tic\u0259l\u0259nirdi.<br \/>\nHaz\u0131rda d&uuml;nyada 250 milyon insan \u015f\u0259k\u0259rli diabetd\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D&uuml;nyada h\u0259r y&uuml;z n\u0259f\u0259rin 80-i insulin\u0259 ehtiyac olmayan diabetd\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. Bu n&ouml;v diabet ad\u0259t\u0259n simptomsuz ke&ccedil;diyind\u0259n, &ccedil;ox vaxt insanlar x\u0259st\u0259 olduqlar\u0131n\u0131 bel\u0259 bilmirl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin ba\u015f endokrinoloqu,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-45030","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45030\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}