{"id":42598,"date":"2017-01-13T18:37:19","date_gmt":"2017-01-13T14:37:19","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=42598","title":{"rendered":"\u0130slam dini \u0259xlaq\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131, pakl\u0131\u011f\u0131, halall\u0131\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f edir"},"content":{"rendered":"<p><strong>&nbsp;\u0130slami d\u0259y\u0259rl\u0259r milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin t\u0259rkib hiss\u0259sidir v\u0259 biz bu d\u0259y\u0259rl\u0259ri qorumal\u0131y\u0131q&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>\n&quot;Az\u0259rbaycan d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259tdir v\u0259 m&uuml;st\u0259qilliyinin d&ouml;nm\u0259zliyini tam t\u0259min edib. Ancaq milli-m\u0259n\u0259vi sah\u0259d\u0259 xalq\u0131m\u0131z yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur. Y\u0259ni biz zaman\u0131nda siyasi-iqtisadi sah\u0259d\u0259 sovet totalitar sisteminin qal\u0131qlar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, h\u0259min d&ouml;vrd\u0259n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 hopmu\u015f olan bir s\u0131ra z\u0259r\u0259rli ad\u0259tl\u0259ri d\u0259 aradan qald\u0131rmal\u0131y\u0131q. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 bu prosesl\u0259r paralel getm\u0259lidir. Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemind\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 z\u0259rur\u0259t yaran\u0131b&quot;. Bunu &nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Dini Qurumlarla \u0130\u015f &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sinin s\u0259dri M&uuml;bariz Qurbanl\u0131 deyib. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, d&ouml;vl\u0259t-din m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri dedikd\u0259, biz ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda dini d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 d&ouml;vl\u0259tin diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 g&ouml;z &ouml;n&uuml;n\u0259 g\u0259tiririk. &quot;Bu g&uuml;n &ouml;lk\u0259d\u0259 2050-d\u0259n &ccedil;ox m\u0259scid f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Eyni zamanda, xristian kils\u0259l\u0259ri, y\u0259hudi sinaqoqlar\u0131, dig\u0259r dinl\u0259rin ibad\u0259t yerl\u0259ri d\u0259 a&ccedil;\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda dini z\u0259mind\u0259 h\u0259r hans\u0131 qar\u015f\u0131durma ehtimal\u0131 yoxdur. Prezidentimiz c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev &ccedil;\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259ni x&uuml;susil\u0259 vur\u011fulay\u0131b. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t-din m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan s&ouml;z&uuml;n h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda n&uuml;mun\u0259 olacaq &ouml;lk\u0259dir&quot;.&nbsp;<br \/>\nM&uuml;bariz &nbsp;Qurbanl\u0131 &nbsp;qeyd edib ki, Prezident \u0130lham \u018fliyevin tap\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 t&ouml;vsiy\u0259l\u0259rini r\u0259hb\u0259r tutub, milli v\u0259 d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik maraqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 prioritet hesab edilib. &nbsp;Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k tarixi yol ke&ccedil;ib, tariximiz &ccedil;ox q\u0259dimdir. &quot;Xalq\u0131m\u0131z \u0130slama q\u0259d\u0259r d\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n dini d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 malik olub. Biz VII \u0259srin ortalar\u0131ndan \u0130slam\u0131 q\u0259bul ed\u0259n xalq\u0131q. Bu g&uuml;n d&uuml;nyada 60-a q\u0259d\u0259r &ouml;lk\u0259d\u0259 \u0130slam apar\u0131c\u0131 din olaraq m&ouml;vcuddur. 57 &ouml;lk\u0259 \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131nda birl\u0259\u015fir v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130\u018fT-d\u0259 &ouml;z m&ouml;vqeyi olan d&ouml;vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Bilirsiniz ki, Az\u0259rbaycan \u0259halisinin 96 faizi m&uuml;s\u0259lmand\u0131r, 4 faizi is\u0259 m&uuml;xt\u0259lif dinl\u0259rin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n dini d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 biz uzun ill\u0259r &ccedil;ar Rusiyas\u0131n\u0131n v\u0259 Sovetl\u0259r Birliyinin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fuq. Bu zaman, x&uuml;susil\u0259 sovetl\u0259rin ideoloji d&ouml;vl\u0259t olmas\u0131 din\u0259 d\u0259 &ouml;z t\u0259sirini g&ouml;st\u0259rib. Sovet rejimi ateizmi t\u0259bli\u011f etdiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n Az\u0259rbaycanda tarixd\u0259n g\u0259l\u0259n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz\u0259 b\u0259zi m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r olub. Amma bu g&uuml;n dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259riyy\u0259t m&uuml;s\u0259lman ad\u0259tl\u0259rini yerin\u0259 yetirir. Amma b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 g&ouml;t&uuml;r\u0259nd\u0259 biz dig\u0259r m&uuml;s\u0259lman &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259n d&uuml;ny\u0259viliyimiz\u0259 g&ouml;r\u0259 f\u0259rql\u0259nirik. &Ouml;lk\u0259mizd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259bli\u011fat aparsalar da, yad t\u0259sirl\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r m&uuml;daxil\u0259 ets\u0259 d\u0259, h\u0259r hans\u0131 ciddi problem yoxdur. Yad t\u0259sirl\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz\u0259, inc\u0259s\u0259n\u0259timiz\u0259, dinimiz\u0259 m&uuml;daxil\u0259d\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rir. Amma n\u0259 Q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin m\u0259nfi &ccedil;alarlar\u0131n\u0131n, n\u0259 d\u0259 dini xurafat\u0131n burada k&ouml;k&uuml; yoxdur. Bu da c\u0259miyy\u0259timizin d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n, intellektinin y&uuml;ks\u0259k olmas\u0131n\u0131n g&ouml;st\u0259ricisidir&quot;.&nbsp;<br \/>\nM&uuml;bariz &nbsp;Qurbanl\u0131 bildirib ki, &nbsp;din insanlar\u0131n inanc\u0131d\u0131r, d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;d&uuml;r, \u0259xlaq\u0131d\u0131r. &quot;\u018fg\u0259r kims\u0259 &ouml;z ke&ccedil;mi\u015fini yax\u015f\u0131 bilmirs\u0259, &ouml;z milli m&uuml;q\u0259ddarat\u0131n\u0131 qoruya v\u0259 m&uuml;dafi\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z. \u018fg\u0259r &ouml;z dinini yax\u015f\u0131 bilmirs\u0259, k\u0259nar dinl\u0259rin, dind\u0259ki m\u0259nfi c\u0259r\u0259yanlar\u0131n t\u0259siri alt\u0131na d&uuml;\u015f\u0259 bil\u0259r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259, \u0130slam\u0131 yax\u015f\u0131 bilm\u0259s\u0259k, Qurani-K\u0259rimi, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizin yolunu yax\u015f\u0131 bilmiriks\u0259, t\u0259bii ki, insan\u0131n ba\u015fqa t\u0259sirl\u0259r alt\u0131na daha tez d&uuml;\u015fm\u0259si istisna deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz \u0259g\u0259r radikal qruplar\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 co\u011frafiyaya baxsaq, harada islami bilgil\u0259r z\u0259ifl\u0259yibs\u0259, radikallar dini \u0259baya b&uuml;r&uuml;n\u0259r\u0259k f\u0259alla\u015f\u0131blar. Onlar dini siyasil\u0259\u015fdirir v\u0259 ondan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g&ouml;st\u0259rirl\u0259r. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259, \u0130slam\u0131 oldu\u011fu kimi bilm\u0259k vacibdir. \u018fg\u0259r kims\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; m&uuml;s\u0259lman hesab edirs\u0259, \u0130slam dinin mahiyy\u0259tini &ouml;yr\u0259nm\u0259lidir. \u0130slam d&uuml;nyas\u0131nda dind\u0259n sui-istifad\u0259 hallar\u0131na rast g\u0259lirik v\u0259 qar\u015f\u0131durmalar\u0131 da g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. M&uuml;\u0259yy\u0259n q&uuml;vv\u0259l\u0259r insanlar\u0131n dini biliyinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 terrora v\u0259 dig\u0259r neqativ yollara c\u0259lb edirl\u0259r. Az\u0259rbaycanda insanlar\u0131n dini bilikl\u0259ri z\u0259if ola bil\u0259r, amma d&uuml;ny\u0259vilik, sa\u011flam v\u0259 savadl\u0131 c\u0259miyy\u0259t din faktorundan sui-istifad\u0259y\u0259 imkan vermir. Amma bununla bel\u0259, insanlar din haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 bilgi \u0259ld\u0259 etm\u0259lidir&quot;.<br \/>\nOnun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, &nbsp;c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f t\u0259bli\u011fat i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. &quot; Hesab edir\u0259m ki, dini intellektual s\u0259viyy\u0259nin y&uuml;ks\u0259lm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n k&uuml;tl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130slam dini haqq\u0131nda h\u0259qiqi bilgini insanlara &ccedil;atd\u0131rmal\u0131y\u0131q. Hans\u0131 &ouml;lk\u0259d\u0259 bu i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;rs\u0259 insanlar\u0131n yad v\u0259 z\u0259r\u0259rli t\u0259sir alt\u0131na d&uuml;\u015fm\u0259 ehtimal\u0131 azal\u0131r. Az\u0259rbaycanda bu bax\u0131mdan sabitlikdir, radikallar\u0131n sosial dayaqlar\u0131 yoxdur. C\u0259miyy\u0259tin d&uuml;ny\u0259vi d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;n y&uuml;ks\u0259k olmas\u0131 hans\u0131sa xurafata inanma\u011fa imkan vermir. Amma arxay\u0131nla\u015fmaq da olmaz&quot;.<br \/>\nBu g&uuml;n bu &nbsp;istiqam\u0259td\u0259, bu y&ouml;nd\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. &quot;Qeyd etdiyim kimi, &ouml;lk\u0259 Prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n bununla ba\u011fl\u0131 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b. Biz bu v\u0259saiti dini icmalarda dini maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 proqramlara y&ouml;n\u0259ldirik. Hesab edir\u0259m ki, dini maarifl\u0259ndirm\u0259 sah\u0259sind\u0259 xeyli i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;b. Ancaq bu, ard\u0131c\u0131l olaraq davam etdirilm\u0259lidir. Komit\u0259 &nbsp;milli maraqlar\u0131m\u0131za zidd olan, qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi dini c\u0259r\u0259yanlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n qabaqlay\u0131c\u0131 amil kimi maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verib. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irilib. Bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri kimi &ldquo;\u018fn\u0259n\u0259vi \u0130slam d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 m&uuml;asirlik&rdquo; m&ouml;vzusunda &nbsp;regional konfrans ke&ccedil;irilib. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda Bilik Fondu, Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq Multikulturalizm M\u0259rk\u0259zi, dig\u0259r m\u0259rk\u0259zi v\u0259 yerli icra orqanlar\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131 il\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sinin m&uuml;vafiq \u015f&ouml;b\u0259l\u0259ri s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir, birg\u0259 t\u0259dbirl\u0259r t\u0259\u015fkil olunur&quot;. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Qafqaz M&uuml;s\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259si imamlar, axundlar, din xadiml\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 kurslar\u0131 t\u0259\u015fkil edib. &quot;M\u0259scidl\u0259r irfan, m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 &ccedil;evrilm\u0259lidir, axundlar v\u0259 imamlar t\u0259kc\u0259 dini yox, d&uuml;ny\u0259vi bilgil\u0259r\u0259 d\u0259 malik olmal\u0131d\u0131r. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 m&uuml;t\u0259f\u0259kkirl\u0259rimizin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259scidl\u0259rd\u0259 yeti\u015fdirilirdi. Amma sovet d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 dindarlar yaln\u0131z yas m\u0259rasiml\u0259rini aparan insanlara b\u0259nz\u0259dilib v\u0259 indi d\u0259 bel\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;n\u0259nl\u0259r az deyil. Bu, do\u011fru yana\u015fma deyil&quot;.<br \/>\nG&ouml;r&uuml;l\u0259n i\u015fl\u0259r m&uuml;sb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r verm\u0259kd\u0259dir. &quot;M\u0259n m\u0259scidl\u0259r\u0259 gedir\u0259m, x&uuml;tb\u0259 kitablar\u0131na bax\u0131ram v\u0259 art\u0131q yeni n\u0259sil yeti\u015fdiyini g&ouml;r&uuml;r\u0259m. Bak\u0131 D&ouml;vl\u0259t Universitetinin \u0130lahiyyat fak&uuml;lt\u0259sinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131 \u0130slam Universitetinin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259n y&uuml;ks\u0259k m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r yeti\u015fir. Onlar y&uuml;ks\u0259k bilikl\u0259r\u0259 sahib din xadiml\u0259ri kimi formala\u015f\u0131rlar. Do\u011frudur, h\u0259l\u0259 d\u0259 xarici t\u0259sirl\u0259r var v\u0259 onlar m\u0259scidl\u0259r\u0259 d\u0259 girm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Amma biz buna yol verm\u0259y\u0259c\u0259yik. Biz &ccedil;al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z \u0130slam d\u0259y\u0259rl\u0259rini d\u0259rind\u0259n &ouml;yr\u0259nsin. \u0130slam dini yaln\u0131z hicabdan, yas m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunan ayinl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t deyil. \u0130nsanlar \u0130slam elmind\u0259n n\u0259yis\u0259 \u0259xz ed\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131nda t\u0259tbiq etm\u0259lidir. \u0130slam dini \u0259xlaq\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131, pakl\u0131\u011f\u0131, halall\u0131\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f edir. \u0130slami d\u0259y\u0259rl\u0259r milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin t\u0259rkib hiss\u0259sidir v\u0259 biz bu d\u0259y\u0259rl\u0259ri qorumal\u0131y\u0131q. &nbsp;Bu sah\u0259d\u0259 &ouml;lk\u0259mizd\u0259 g&ouml;r&uuml;l\u0259n i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sini verir. Az\u0259rbaycan\u0131n tolerantl\u0131q &nbsp;t\u0259cr&uuml;b\u0259si d&uuml;nyada y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;\u0130slami d\u0259y\u0259rl\u0259r milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin t\u0259rkib hiss\u0259sidir v\u0259 biz bu d\u0259y\u0259rl\u0259ri qorumal\u0131y\u0131q&nbsp; &quot;Az\u0259rbaycan d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259tdir v\u0259 m&uuml;st\u0259qilliyinin d&ouml;nm\u0259zliyini tam t\u0259min edib. Ancaq milli-m\u0259n\u0259vi sah\u0259d\u0259 xalq\u0131m\u0131z yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur. Y\u0259ni biz&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-42598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42598"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42598\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}