{"id":42223,"date":"2017-01-05T18:10:29","date_gmt":"2017-01-05T14:10:29","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=42223","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan tarix\u0259n tolerantl\u0131q, dini d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259nib"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">&Ouml;lk\u0259mizd\u0259 ya\u015fayan insanlar s&uuml;lh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131r<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\nTolerantl\u0131\u011f\u0131n Az\u0259rbaycanda &ccedil;ox m&ouml;hk\u0259m t\u0259m\u0259l s&uuml;tunlar\u0131, z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, d\u0259rin tarixi-m\u0259d\u0259ni k&ouml;kl\u0259ri m&ouml;vcuddur. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 daim bu b&ouml;lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan insanlar aras\u0131nda s&uuml;lh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitinin yarad\u0131lmas\u0131na \u0259v\u0259zsiz tarixi t&ouml;hf\u0259l\u0259r veribdir. D&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k, ba\u015fqa dinl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 dinc yana\u015f\u0131 ya\u015famaq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli mentalitetinin \u0259sas x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rind\u0259ndir. &Ouml;lk\u0259mizd\u0259 tarix\u0259n islam dini il\u0259 yana\u015f\u0131, xristianl\u0131q, y\u0259hudilik dinin\u0259 m\u0259nsub insanlar qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma, mehriban qon\u015fuluq v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131blar.&nbsp;<br \/>\nAz\u0259rbaycan m&uuml;st\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n v\u0259 &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra milli-dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131nda, islam dinin\u0259 ehtiram g&ouml;st\u0259rilm\u0259sind\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n dini \u0259qid\u0259sinin daha da m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 &ouml;z \u0259m\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 b&ouml;y&uuml;k rol oynay\u0131bd\u0131r. &quot;Az\u0259rbaycan tarix\u0259n tolerantl\u0131q, dini d&ouml;z&uuml;ml&uuml;l&uuml;k \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259ns\u0259 d\u0259, tam q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, beyn\u0259lxalq standartlara cavab ver\u0259n tolerantl\u0131q &ouml;lk\u0259mizd\u0259 m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin xidm\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 qurulubdur. Bu g&uuml;n m&uuml;asir Az\u0259rbaycanda d&ouml;vl\u0259t-din m&uuml;nasib\u0259tl\u0259ri modeli &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 b&uuml;t&uuml;n dini konfessiyalar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir v\u0259 eyni statusa malikdir&quot;,- Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Dini Qurumlarla \u0130\u015f &uuml;zr\u0259 D&ouml;vl\u0259t Komit\u0259sinin s\u0259dri M&uuml;bariz Qurbanl\u0131 yaz\u0131r. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k \u0259ks\u0259riyy\u0259tini m&uuml;s\u0259lmanlar t\u0259\u015fkil ed\u0259n &ouml;lk\u0259mizd\u0259 dig\u0259r dinl\u0259r\u0259 d\u0259 x&uuml;susi qay\u011f\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. 1920-ci ild\u0259 ba\u011flanan Jen Mironosets ba\u015f kils\u0259sinin binas\u0131 1991-ci ild\u0259 Rus Pravoslav Kils\u0259sin\u0259 verilibdir. Az\u0259rbaycanda s\u0259f\u0259rd\u0259 olan Moskvan\u0131n v\u0259 b&uuml;t&uuml;n Rusiyan\u0131n patriarx\u0131 II Aleksi 27 may 2001-ci il tarixd\u0259 bu m\u0259b\u0259di m&uuml;q\u0259dd\u0259s elan edib v\u0259 ona ba\u015f kafedral kils\u0259 statusu veribdir. &nbsp;Az\u0259rbaycanda d&ouml;vl\u0259t-din m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin d&uuml;zg&uuml;n qurulmas\u0131nda, respublikada dini \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 sabitliyin yaranmas\u0131nda &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m&uuml;h&uuml;m rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulayan Moskva v\u0259 &Uuml;mumrusiya patriarx\u0131 II Aleksi Az\u0259rbaycan\u0131n bu sah\u0259d\u0259 n&uuml;mun\u0259 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ouml;z fikirl\u0259rini \u015f\u0259rh ed\u0259r\u0259k deyibdir: &ldquo;Az\u0259rbaycan q\u0259dim dini \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 malik bir &ouml;lk\u0259dir. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan dini \u0259min-amanl\u0131\u011fa v\u0259 sabitliy\u0259 ilham ver\u0259n &ouml;rn\u0259kdir. Bunun \u0259sas\u0131 Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin m&uuml;drik siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 qoyulmu\u015fdur. D&uuml;ny\u0259vi hakimiyy\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi dini icmalar\u0131n konstruktiv f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 &uuml;nsiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f d&ouml;vl\u0259t-din m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rinin nadir modeli Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tapibd\u0131r. Bel\u0259 z\u0259nn edir\u0259m ki, bu sah\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda toplanm\u0131\u015f t\u0259cr&uuml;b\u0259 diqq\u0259tl\u0259 &ouml;yr\u0259nilm\u0259li v\u0259 t\u0259hlil olunmal\u0131d\u0131r&rdquo;.<br \/>\n&nbsp;G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi Moskva v\u0259 &Uuml;mumrusiya patriarx\u0131 II Aleksi d\u0259 Az\u0259rbaycanda tolerantl\u0131\u011f\u0131 y&uuml;ks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. Bu onu g&ouml;st\u0259rir ki, dini v\u0259 milli tolerantl\u0131q, mill\u0259tl\u0259raras\u0131 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si m&uuml;asir d&ouml;vr&uuml;n \u0259n aktual probleml\u0259rind\u0259n biri olub &ouml;lk\u0259d\u0259 sabitliyin ba\u015fl\u0131ca &nbsp;g&ouml;st\u0259ricisidir. B&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131 &ouml;z&uuml;nd\u0259 ehtiva ed\u0259n multikulturalizm &#8211; m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131 dialoqun t\u0259r\u0259fidir. O, ayr\u0131ca g&ouml;t&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015f &ouml;lk\u0259d\u0259 v\u0259 b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 d&uuml;nyada m&uuml;xt\u0259lif mill\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r\u0259 m\u0259xsus insanlar\u0131n m\u0259d\u0259ni m&uuml;xt\u0259liflikl\u0259rinin qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 harmonizasiyas\u0131na, azsayl\u0131 xalqlar\u0131n, d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 inteqrasiyas\u0131na y&ouml;n\u0259libdir. Multikulturalizm, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 tolerantl\u0131\u011f\u0131n t\u0259c\u0259ss&uuml;m&uuml;d&uuml;r. Onsuz insanlar aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259, dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m&uuml;mk&uuml;n deyildir. Az\u0259rbaycan d&uuml;nyada &ouml;z m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, tarixi, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259xr etm\u0259y\u0259 layiq az sayda d&ouml;vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir.&nbsp;<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, tolerantl\u0131\u011f\u0131n d&ouml;vl\u0259t strategiyas\u0131 olaraq \u0259sas\u0131n\u0131 &uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev qoyub, bu z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259 haz\u0131rda m&ouml;ht\u0259r\u0259m Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilir. Xatarladaq ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2016-c\u0131 il Az\u0259rbaycanda &ldquo;Multikulturalizm ili&rdquo; elan olunubdur. S\u0259r\u0259ncama m&uuml;vafiq olaraq &ouml;lk\u0259mizd\u0259 &ouml;n\u0259mli t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irilib. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda milli birliyin m&ouml;vcudlu\u011funda bu siyas\u0259t &ouml;n\u0259mli rol oynay\u0131r.&Ouml;lk\u0259mizin multikultural c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ngin Quba, Qusar, Xa&ccedil;maz, Nabran kimi b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 y\u0259hudi, l\u0259zgi, q\u0131r\u0131z, x\u0131nal\u0131q, buduq, hap\u0131t v\u0259 ba\u015fqadill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan xalqlarda inti\u015far tapan az\u0259rbaycan&ccedil;\u0131l\u0131q ideyalar\u0131n\u0131n \u015fahidi olurlar. Bu xalqlar\u0131n g\u0259ncl\u0259rinin Qaraba\u011f d&ouml;y&uuml;\u015fl\u0259rind\u0259 f\u0259dakarl\u0131qla vuru\u015fub, \u015f\u0259hid olmalar\u0131 \u0259sl tolerantl\u0131q n&uuml;mun\u0259l\u0259ri kimi qar\u015f\u0131lan\u0131r. Eyni zamanda, Qubada a\u015fkar edil\u0259n m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r\u0259nl\u0259r onu t&ouml;r\u0259d\u0259nl\u0259rin insanl\u0131q simas\u0131n\u0131 itirdikl\u0259rinin \u015fahidi olur. Xarici turistl\u0259rin Az\u0259rbaycanda m&ouml;vcud olan milli-etnik birliy\u0259, onlar aras\u0131ndak\u0131 do\u011fma m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r\u0259 heyran qalmalar\u0131 bu bax\u0131mdan t\u0259biidir. T\u0259cr&uuml;b\u0259 t\u0259sdiq edir ki, multikulturalizm informasiya v\u0259 qlobal c\u0259miyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131na, xalqlar\u0131n tarixi m\u0259suliyy\u0259tinin artmas\u0131na, siyas\u0259t\u0259 v\u0259 idar\u0259&ccedil;iliy\u0259, s&uuml;lh\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259r\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin t\u0259kam&uuml;l&uuml;n\u0259 b&ouml;y&uuml;k t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Avropa, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, Q\u0259rb d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri multikulturalizmi idar\u0259 etm\u0259yin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m&uuml;r\u0259kk\u0259b kulturoloji v\u0259zif\u0259 olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar ondan imtina edibl\u0259r. Halbuki Az\u0259rbaycanda multikulturalizm d&ouml;vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131bd\u0131r. Tarixi ke&ccedil;mi\u015fini unutmayan xalq\u0131m\u0131z aqil babalar\u0131m\u0131z\u0131n yolu il\u0259 ged\u0259r\u0259k, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, multikulturalizm\u0259 sahib &ccedil;\u0131x\u0131blar. Art\u0131q s&uuml;but olunubdur ki, m&uuml;asir multim\u0259d\u0259ni c\u0259miyy\u0259tl\u0259r kulturoloji strategiyalara \u0259saslanan d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f multikulturalizm siyas\u0259ti olmadan sabit inki\u015faf yolu tuta bilm\u0259zl\u0259r. Tarix &uuml;zr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Elmira Qas\u0131mova yaz\u0131r: &quot;Bunun s&uuml;butlar\u0131ndan biri d\u0259 odur ki, Az\u0259rbaycanda milli m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 m&uuml;v\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 inteqrasiya olan m&uuml;xt\u0259lif xalqlar\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri harmonik inki\u015faf edirl\u0259r&quot;. Multikulturalizmd\u0259n imtina etm\u0259k qar\u015f\u0131durmaya, fobiyaya, milli v\u0259 dini m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 \u015f\u0259rait yaratmaq dem\u0259kdir. &ldquo;Multikulturalizm ba\u015fqa dinin, mill\u0259tin n&uuml;may\u0259nd\u0259sin\u0259 insani m&uuml;nasib\u0259t dem\u0259kdir&rdquo; (K.Abdulla). Az\u0259rbaycan multikulturalfemi haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanlar ona da \u0259saslan\u0131rlar ki, &ouml;lk\u0259mizd\u0259 tolerantl\u0131q d\u0259y\u0259rin\u0259 veril\u0259n qiym\u0259t onun n\u0259tic\u0259sidir ki, &uuml;mummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi irad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda tarix\u0259n sahib oldu\u011fu tolerantl\u0131q v\u0259 multikulturalizm \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131 z\u0259ruri olubdur. &Uuml;mummilli lider buna h\u0259r zaman &ouml;lk\u0259mizin demokratik inki\u015faf\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si kimi bax\u0131bd\u0131r. Az\u0259rbaycan tolerantl\u0131\u011f\u0131 xalq\u0131&not;m\u0131z\u0131n tarixi k&ouml;k&uuml;nd\u0259 formala\u015fan v\u0259 ya\u015fayan m&ouml;ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259n\u0259vi, elmi-siyasi qaynaqlara \u0259saslan\u0131bd\u0131r. \u0130st\u0259r tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r, ist\u0259rs\u0259 \u0259d\u0259bi-b\u0259dii abid\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan bu qaynaqlar xalq\u0131m\u0131z\u0131n daxili al\u0259mini, ruhunu, m\u0259n\u0259vi z\u0259nginliyini adekvat g&ouml;st\u0259r\u0259n etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259dir. Bu giin xalq\u0131m\u0131za xas olan tolerant, multikultural d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259srl\u0259r boyu \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n can\u0131nda, qan\u0131nda ya\u015fay\u0131b biz\u0259 miras qalan d\u0259y\u0259rl\u0259rdir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 xas olan bir fikir, d&uuml;&not;\u015f&uuml;nc\u0259 formas\u0131 kimi Az\u0259rbaycan multikulturalizmi &ouml;z m\u0259n\u015f\u0259yini d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 abid\u0259si olan t&uuml;rk mifind\u0259n Z\u0259rd&uuml;\u015ft&uuml;n &ldquo;Avesta&rdquo; abid\u0259sind\u0259n, &ldquo;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&rdquo;dan al\u0131r. Az\u0259rbaycan klassikl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259 ba\u015fqa dinin, mill\u0259tin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 b&ouml;y&uuml;k h&ouml;rm\u0259t v\u0259 ehtiramla yana\u015f\u0131l\u0131bd\u0131r. M&uuml;asir d&uuml;nyam\u0131zda ya\u015fanan ger&ccedil;\u0259klikl\u0259r multikulturalizm tolerantl\u0131\u011f\u0131n\u0131 insan h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n ali h\u0259qiq\u0259tin\u0259 &ccedil;eviribdir. Yax\u0131n-uzaq &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n m&uuml;harib\u0259l\u0259r, humanitar f\u0259lak\u0259tl\u0259r, insan faci\u0259l\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;\u0131x\u0131\u015f yolunun ancaq tolerantl\u0131qda oldu&not; \u011fu bir daha t\u0259sdiq olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ouml;lk\u0259mizd\u0259 ya\u015fayan insanlar s&uuml;lh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131r Tolerantl\u0131\u011f\u0131n Az\u0259rbaycanda &ccedil;ox m&ouml;hk\u0259m t\u0259m\u0259l s&uuml;tunlar\u0131, z\u0259ngin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, d\u0259rin tarixi-m\u0259d\u0259ni k&ouml;kl\u0259ri m&ouml;vcuddur. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 daim bu b&ouml;lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan insanlar aras\u0131nda s&uuml;lh v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-42223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42223"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/42223\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=42223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=42223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}