{"id":41119,"date":"2016-12-06T18:08:10","date_gmt":"2016-12-06T14:08:10","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=41119","title":{"rendered":"Erm\u0259ni separatizmin\u0259 ged\u0259n yol"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259si XX y&uuml;zillikd\u0259ki \u0259razi iddialar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fma prinsipin\u0259 s&ouml;yk\u0259nm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\nAz\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemi \u0259n &ccedil;\u0259tin, \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 problemdir. Erm\u0259nistan d&ouml;vl\u0259tinin v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259rinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav&uuml;z&uuml; n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizi i\u015f\u011fal edilib v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z qa&ccedil;q\u0131n v\u0259 k&ouml;&ccedil;k&uuml;n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;b. Uzun ill\u0259rdir ki, dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesi gets\u0259 d\u0259, \u0259fsuslar olsun ki, bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r he&ccedil; bir n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 edilm\u0259yib. Bunun da s\u0259b\u0259bi Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin qeyri-konstruktiv m&ouml;vqe tutmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n problemin h\u0259lli il\u0259 bilavasit\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan AT\u018fT-in Minsk qrupunun bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 q\u0259ti m&ouml;vqeyini bildirm\u0259m\u0259sidir. Amma Az\u0259rbaycan q\u0259tiyy\u0259tli m&ouml;vqeyi say\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlarda b\u0259zi m&uuml;sb\u0259t meyll\u0259r m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur. Bu ona g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131b ki, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha \u0259dal\u0259tli yana\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 Da\u011fl\u0131q Qavraba\u011f problemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 d&ouml;rd q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Avropa \u015euras\u0131nda reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdir\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edilib v\u0259 orada a&ccedil;\u0131q-ayd\u0131n g&ouml;st\u0259rilir ki, Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav&uuml;z edib, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti apar\u0131b v\u0259 bu siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 milyon az\u0259rbaycanl\u0131 qa&ccedil;q\u0131n, k&ouml;&ccedil;k&uuml;n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;b. \u0130ndiy\u0259d\u0259k beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n bu q\u0259d\u0259r a&ccedil;\u0131q-ayd\u0131n, k\u0259skin q\u0259rar q\u0259bul edilm\u0259yib. Art\u0131q etiraf olunur ki, Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q siyas\u0259ti apar\u0131r v\u0259 AT\u018fT-in b&ouml;lg\u0259d\u0259 olmu\u015f faktara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 missiyas\u0131 da bunu t\u0259sdiq edir. Eyni zamanda, i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlarda erm\u0259nil\u0259rin qeyri-qanuni m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 fakt\u0131 da &ouml;z t\u0259sdiqini tap\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>Erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011fda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259cav&uuml;zkarl\u0131q siyas\u0259tinin ba\u015f qald\u0131rmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu <\/strong>&nbsp;<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si ilk d\u0259f\u0259 ba\u015f vermir. Onlar\u0131n Qafqazda m&ouml;vcud \u0259haliy\u0259 &ccedil;evrilm\u0259sini Rusiya imperatorlar\u0131 t\u0259min edib. H\u0259l\u0259 XVI \u0259srin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru geni\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flayan v\u0259 geostrateji maraqlar g&uuml;d\u0259n Rusiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 &ccedil;\u0131xd\u0131\u011f\u0131 d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin t\u0259b\u0259\u0259l\u0259ri olan m&uuml;xt\u0259lif xalqlara dair &ouml;z siyas\u0259tini formala\u015fd\u0131r\u0131b. Bu zaman o h\u0259m d\u0259 &ldquo;\u015e\u0259rq m\u0259s\u0259l\u0259si&rdquo;nin h\u0259llind\u0259, Qafqaz\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 dig\u0259r hallarda &ldquo;erm\u0259ni am\u0131li&rdquo;ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;irib.&nbsp;<br \/>\nTarixi faktlar g&ouml;st\u0259rir ki, strateji bax\u0131mdan m&uuml;h&uuml;m \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b&ouml;lg\u0259sinin da\u011fl\u0131q hiss\u0259sin\u0259 erm\u0259ni \u0259halisinin k&uuml;tl\u0259vi k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259sin\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olduqdan (1805) sonra ba\u015flan\u0131l\u0131b. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qafqaz qo\u015funlar\u0131n\u0131n ba\u015f komandan\u0131 P.D.Sisianov G\u0259nc\u0259ni tutduqdan sonra, 1805-ci il 22 may 19 N-li raportunda yaz\u0131rd\u0131 ki, Qaraba\u011f &ouml;z&uuml;n&uuml;n co\u011frafi m&ouml;vqeyin\u0259 g&ouml;r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130ran\u0131n qap\u0131s\u0131 hesab edilir, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 onu ita\u0259td\u0259 saxlamal\u0131 v\u0259 burada m&ouml;vqeyimizi m&ouml;hk\u0259ml\u0259tm\u0259y\u0259 daha &ccedil;ox c\u0259hd g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir. Bel\u0259 bir m\u0259qs\u0259d tezlikl\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irildi. 1805-ci il may\u0131n 14-d\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahim xanla general Sisianov aras\u0131nda m&uuml;qavil\u0259 imzaland\u0131. Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olan kimi P.D.Sisianov d\u0259rhal Qaraba\u011fda &ccedil;arizmin m&ouml;vqeyini m&ouml;hk\u0259ml\u0259tm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n C\u0259nubi Qafqaz\u0131n dig\u0259r \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259n erm\u0259nil\u0259ri bura k&ouml;&ccedil;&uuml;rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.1813-c&uuml; il 12 noyabrda G&uuml;l&uuml;stan k\u0259ndind\u0259 birinci Rusiya-\u0130ran m&uuml;harib\u0259sinin qurtarmas\u0131n\u0131 bildir\u0259n m&uuml;qavil\u0259nin imzalanmas\u0131 prosesi s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirdi. G&uuml;l&uuml;stan m&uuml;qavil\u0259sinin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131ndan \u0130r\u0259van v\u0259 Nax&ccedil;\u0131van\u0131 &ccedil;\u0131xmaq \u015f\u0259rtil\u0259 yerd\u0259 qalan b&uuml;t&uuml;n xanl\u0131qlar (Tal\u0131\u015f, \u015eirvan, Quba, Bak\u0131, G\u0259nc\u0259, Qaraba\u011f, \u015e\u0259ki) Rusiyaya verildi. &ldquo;Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tinin t\u0259sviri&rdquo;n\u0259 g&ouml;r\u0259, art\u0131q 1823-c&uuml; ild\u0259 Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tind\u0259 20 min 95 ail\u0259, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 15 min 729 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 4 min 366 erm\u0259ni ail\u0259si olub. 1825-1826-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0130randan Qaraba\u011fa 18.000 min erm\u0259ni k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;b.<br \/>\nBu proses ikinci Rusiya-\u0130ran m&uuml;harib\u0259sind\u0259n sonra daha da s&uuml;r\u0259tl\u0259ndi. G&uuml;l&uuml;stan m&uuml;qavil\u0259si \u0130ran\u0131 he&ccedil; c&uuml;r qane etmirdi, Qafqaz\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259n &ccedil;\u0131xmas\u0131 onun &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k itki idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 \u0130ran Rusiya il\u0259 yenid\u0259n m&uuml;harib\u0259y\u0259 (1826-1828-ci ill\u0259r) ba\u015flad\u0131. M&uuml;harib\u0259 Rusiyan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa &ccedil;atd\u0131qdan sonra &nbsp;F\u0259t\u0259li \u015fah 1828-ci il fevral\u0131n 10-da T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259sini imzalanmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259sinin XV madd\u0259si &laquo;Az\u0259rbaycan adlanan vilay\u0259t\u0259&raquo; erm\u0259nil\u0259rin &laquo;ail\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0259rb\u0259st ke&ccedil;idl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n&raquo; t\u0259minat\u0131n\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirdi. &Uuml;st\u0259lik k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259nin t\u0259\u015fkili polkovnik Lazarev\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131, ona k&ouml;m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n &laquo;\u0259ks\u0259riyy\u0259ti erm\u0259ni m\u0259n\u015f\u0259li v\u0259 ya bu xalq\u0131n dilini bil\u0259n&raquo; zabitl\u0259r t\u0259hkim edildi. \u018flahidd\u0259 Qafqaz korpusunun komandiri general Paskevi&ccedil;in 3 mart 1828-ci il raportuna g&ouml;r\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Nax&ccedil;\u0131van vilay\u0259tl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n Qaraba\u011fa, &laquo;bu \u0259yal\u0259t\u0259 daha yax\u0131n olan v\u0259 daha t\u0259kidl\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131na k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259l\u0259rini t\u0259l\u0259b ed\u0259n ail\u0259l\u0259rin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si&rdquo; n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu. T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259sind\u0259n az sonra, 1828-ci il 26 may tarixli m\u0259lumatda g&ouml;st\u0259rilir: &laquo;Art\u0131q Qaraba\u011fda 279 v\u0259 \u0130r\u0259van vilay\u0259tind\u0259 948 ail\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Polkovnik Lazarevin t\u0259minat\u0131na g&ouml;r\u0259 bu r\u0259q\u0259m 5000 ail\u0259d\u0259n art\u0131q olacaqd\u0131r&raquo;. Bel\u0259likl\u0259, q\u0131ssa m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 (1828-1830) 40 mind\u0259n &ccedil;ox erm\u0259ni \u0130randan \u015eimali Az\u0259rbaycana k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;ld&uuml;. Bu faktlar\u0131 \u015f\u0259rq\u015f&uuml;nas N.N.\u015eavrov bel\u0259 t\u0259svir edir: &ldquo;1828-1830-cu ill\u0259r m&uuml;harib\u0259si qurtar\u0131qdan sonra biz 40 mind\u0259n &ccedil;ox \u0130ran v\u0259 84 min T&uuml;rkiy\u0259 erm\u0259nisi k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;b, onlar\u0131 dem\u0259k olar ki, erm\u0259nil\u0259r ya\u015famayan Yelizavetpol v\u0259 \u0130r\u0259v\u0259n quberniyalar\u0131nda, Tiflis, Bor&ccedil;al\u0131, Axalsixi, Axalkalaki q\u0259zalar\u0131n\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 d&ouml;vl\u0259t torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirdik. Onlar\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n 200.000 desyatind\u0259n &ccedil;ox x\u0259zin\u0259 torpa\u011f\u0131 ayr\u0131ld\u0131 v\u0259 onlar &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;s\u0259lmanlardan 2 milyon manatl\u0131qdan &ccedil;ox x&uuml;susi sahibkar torpa\u011f\u0131 sat\u0131n al\u0131nd\u0131. H\u0259min erm\u0259nil\u0259r Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259si (Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) v\u0259 G&ouml;y&ccedil;\u0259 g&ouml;l&uuml;n&uuml;n sahill\u0259rind\u0259 m\u0259kunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131lar. Bunu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, r\u0259smi olaraq k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l\u0259n 124 min erm\u0259nid\u0259n ba\u015fqa, buraya-qeyri-r\u0259smi k&ouml;&ccedil;\u0259nl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 onlar\u0131n say\u0131 200 min n\u0259f\u0259rd\u0259n &ccedil;oxdur&rdquo; .<br \/>\nBu fakt onu g&ouml;st\u0259rir ki, k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l\u0259n erm\u0259nil\u0259r, \u0259sas\u0259n erm\u0259nil\u0259r ya\u015famayan v\u0259 ya az erm\u0259ni ya\u015fayan \u0259razil\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirildil\u0259r. Ayd\u0131n olur ki, XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259, x&uuml;susil\u0259 T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q az olub. T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 iki ild\u0259 &ccedil;ar Rusiyan\u0131n himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 m\u0259skunla\u015fma\u011fa nail oldular. &Ccedil;arizmin erm\u0259nil\u0259r\u0259 olan bu diqq\u0259ti v\u0259 himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131 sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rirdi. &nbsp;Bu m&uuml;qavil\u0259 XX y&uuml;zillikd\u0259ki \u0259razi iddialar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fma prinsipin\u0259 s&ouml;yk\u0259nm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu v\u0259 I Pyotrun t\u0259limat\u0131n\u0131n 100 il sonrak\u0131 icraat\u0131ndan qaynaqland\u0131. I Pyotrun \u0259n b&ouml;y&uuml;k arzusu m&uuml;h&uuml;m strateji v\u0259 ticari \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik Bosfor v\u0259 Dardanel bo\u011fazlar\u0131na sahibl\u0259nm\u0259k, bunun vasit\u0259sil\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizin\u0259, habel\u0259 \u0130ran\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259kl\u0259 Hind okean\u0131na &ccedil;\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k idi. Bu m\u0259qs\u0259d\u0259 &ccedil;atmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n b&ouml;lg\u0259d\u0259 T&uuml;rkiy\u0259y\u0259 v\u0259 Irana qar\u015f\u0131 istifad\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. &laquo;Biz xristianl\u0131q namin\u0259 s\u0259daq\u0259tli erm\u0259ni mill\u0259tini &ouml;z himay\u0259mizd\u0259 saxlay\u0131r\u0131q&raquo; dey\u0259n I Pyotr 1724-c&uuml; il 10 noyabr tarixli f\u0259rman\u0131nda erm\u0259nil\u0259ri &laquo;Gilan v\u0259 Mazandaranda oldu\u011fu kimi, Bak\u0131 v\u0259 dig\u0259r uy\u011fun yerl\u0259rd\u0259 n\u0259inki q\u0259bul etsinl\u0259r, h\u0259tta ya\u015famaq v\u0259 m\u0259skunla\u015fmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n rahat \u0259razil\u0259r ay\u0131rs\u0131nlar v\u0259 bundan bel\u0259 h\u0259r c&uuml;r \u015f\u0259fq\u0259td\u0259 v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlikd\u0259 saxlas\u0131nlar&raquo; m\u0259zmunlu g&ouml;st\u0259ri\u015f verib. G&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi onun arzuzunun yerin\u0259 yetirilm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk add\u0131m at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\n&nbsp;Rusiyan\u0131n himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nf k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si davam etdi. Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sin\u0259 erm\u0259nil\u0259rin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si is\u0259 b&ouml;lg\u0259d\u0259 demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t\u0259 ciddi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rdi. 1897-ci ild\u0259 \u0259halinin siyah\u0131ya al\u0131nmas\u0131 zaman\u0131 Qaraba\u011fda ya\u015fayan 54 min 841 ail\u0259d\u0259n 29 min 350-si az\u0259rbaycanl\u0131, 18 min 616-s\u0131 erm\u0259ni ail\u0259si, 1916-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 Qaraba\u011fda (xanl\u0131q s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259) \u0259halinin t\u0259xmin\u0259n 51 faizi az\u0259rbaycanl\u0131, 46 faizi is\u0259 erm\u0259ni idi. Erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259ti g\u0259lm\u0259 idi. Bunu Rus qafqaz\u015f&uuml;nas\u0131 N.\u015eavrov da t\u0259stiql\u0259yir. O, yaz\u0131rd\u0131: &nbsp;&quot;Zaqafqaziyadak\u0131 1,3 milyon erm\u0259ninin 1 milyondan &ccedil;oxu g\u0259lm\u0259dir. Onlar\u0131 buraya biz k&ouml;&ccedil;&uuml;rm&uuml;\u015f&uuml;k&raquo;. Bel\u0259likl\u0259, &Ccedil;ar Rusiyas\u0131 \u0130ran v\u0259 Osmanl\u0131 il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri boyu &ouml;z&uuml;n\u0259 bir &ldquo;Xristian k\u0259m\u0259ri&rdquo; yaratd\u0131. Bu, Az\u0259rbaycanda, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Qaraba\u011fda &ccedil;arizmin m&ouml;vqeyinin m&ouml;hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, &ccedil;ar Rusiyas\u0131n\u0131n T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 \u0130rana qar\u015f\u0131 m&uuml;harib\u0259 aparark\u0259n &ldquo;erm\u0259ni amili&rdquo;nd\u0259n siyasi al\u0259t kimi istifad\u0259 etm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etdi. &nbsp;Bu siyas\u0259t eyni zamanda erm\u0259nil\u0259rin &nbsp;XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 t\u0259cav&uuml;zkarl\u0131q siyas\u0259tinin ba\u015f qald\u0131rmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>P&uuml;nhan \u018ff\u0259ndiyev<br \/>\n(ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259si XX y&uuml;zillikd\u0259ki \u0259razi iddialar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fma prinsipin\u0259 s&ouml;yk\u0259nm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu Az\u0259rbaycan &uuml;&ccedil;&uuml;n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemi \u0259n &ccedil;\u0259tin, \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 problemdir. Erm\u0259nistan d&ouml;vl\u0259tinin v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t&ccedil;il\u0259rinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav&uuml;z&uuml;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-41119","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41119"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41119\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}