{"id":40491,"date":"2016-11-22T18:50:19","date_gmt":"2016-11-22T14:50:19","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=40491","title":{"rendered":"Qaraqoyunlular\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">&quot;Baran&quot; s&ouml;z&uuml; q\u0259dim t&uuml;rkl\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox &quot;qo&ccedil;&quot; m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015fdir<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Hindistanda yaz\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Qaraqoyunlular\u0131n tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n &quot;Tarixi-T&uuml;rkm\u0259niyy\u0259&quot; v\u0259 &quot;Tarixi sultan Q&uuml;tb\u015fahi&quot; \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Qaraqoyunlular\u0131n 599 (1202-1203) cu ild\u0259 Qara Yusifin 7-ci ulu babas\u0131 O\u011fuz n\u0259slind\u0259n olan T&ouml;r\u0259 b\u0259yin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 30 min &ccedil;ad\u0131rdan ibar\u0259t k&uuml;tl\u0259 hal\u0131nda T&uuml;rk&uuml;standan \u0130rana v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluya g\u0259lm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n burada daim g&uuml;rc&uuml;l\u0259r\u0259 v\u0259 tatarlara qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259 aparmas\u0131 g&ouml;st\u0259rilir. Faruq S&uuml;mer bu m\u0259lumat\u0131n do\u011fru oldu\u011funu g&uuml;man edir. F.K\u0131rz\u0131o\u011flu is\u0259 bu m\u0259lumatdak\u0131 599 r\u0259q\u0259minin hicri tarixi olmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259lir. O, bel\u0259 g&uuml;man edir ki, bu tarix h\u0259min d&ouml;vrd\u0259 &Ouml;n Asiyada geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f &quot;\u0130sk\u0259nd\u0259r t\u0259qvimin\u0259&quot; \u0259saslanm\u0131\u015fd\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki 1202-1203-c&uuml; ill\u0259rd\u0259n az sonra Anadoluda &quot;G&uuml;rc&uuml;l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sava\u015fa&quot; v\u0259 &quot;tatarlara qar\u015f\u0131 m&uuml;qavim\u0259t\u0259&quot; imkan v\u0259 l&uuml;zum yox idi. \u0130.H.Uzun&ccedil;ar\u015f\u0131l\u0131 , F.K&ouml;pr&uuml;l&uuml;, C.Zeynalo\u011flu, Z.V.To\u011fan v\u0259 H.N.Orkun qaraqoyunlular\u0131n Az\u0259rbaycana v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluya Arqun xan\u0131n (1284-1291) d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 g\u0259ldikl\u0259rini qeyd edirl\u0259r. Bu fikir t&uuml;rk tarix\u015f&uuml;nasl\u0131\u011f\u0131nda da t\u0259krar edilm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan tarix\u015f&uuml;nasl\u0131\u011f\u0131nda h\u0259min fikir q\u0259bul olunmu\u015fdur. Vaxtil\u0259 A.A.Bak\u0131xanov qaraqoyunlular\u0131n Ar\u011fun xan\u0131n d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 Orta Asiyadan Az\u0259rbaycana g\u0259ldiyini qeyd etmi\u015fdi. Sonralar M.H.Baharl\u0131 v\u0259 \u018f.S.Sumbatzad\u0259 h\u0259min m&uuml;dd\u0259an\u0131 q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. &Ccedil;.\u0130brahimov bu tayfan\u0131n yeni \u0259raziy\u0259 g\u0259li\u015fini XII &#8211; XIII \u0259srl\u0259r\u0259, M.Seyf\u0259ddini XI &#8211; XIII \u0259srl\u0259r\u0259, K.E.Bosvort, D.Y.Yeremeyev, M.\u0130smay\u0131lov v\u0259 Q.Qeybullayev is\u0259 XIII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid etmi\u015fl\u0259r. Z.B&uuml;nyadov v\u0259 O.\u018ff\u0259ndiyev yaz\u0131rlar ki, &quot;ehtimal etm\u0259y\u0259 \u0259sas var ki, sonralar qaraqoyunlu tayfalar\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olmu\u015f tayfalar\u0131n v\u0259 q\u0259bil\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259si art\u0131q VIII-IX \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f v\u0259 monqol istilas\u0131 zaman\u0131 onlar bu torpaqlardan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015flar. Onlar\u0131n m&uuml;lahiz\u0259sind\u0259 obyektiv h\u0259qiq\u0259t vard\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki faktlar g&ouml;st\u0259rir ki, yerli, oturaq \u0259hali il\u0259 13 t&uuml;rkman tayfalar\u0131n\u0131n qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fma prosesi XIII \u0259srd\u0259n xeyli \u0259vv\u0259ll\u0259r\u0259 t\u0259sad&uuml;f edir. M\u0259hz bunun n\u0259tic\u0259si idi ki, q\u0259rbi t&uuml;rkm\u0259nl\u0259r Orta Asiya t&uuml;rkm\u0259nl\u0259rinin birba\u015fa x\u0259l\u0259fl\u0259ri olsalar da Az\u0259rbaycan etnosunun m&uuml;h&uuml;m hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Az\u0259rbaycan t&uuml;rkmanlar\u0131 t\u0259dric\u0259n \u015e\u0259rqd\u0259, Orta Asiyada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f h\u0259mq\u0259bil\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Yeni keyf\u0131yy\u0259tl\u0259rin qazan\u0131lmas\u0131, f\u0259rqli x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l&uuml; prosesind\u0259 ilkin v\u0259t\u0259nd\u0259n uzunm&uuml;dd\u0259tli uzaqla\u015fma m&uuml;h&uuml;m rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. B\u0259zi tarix&ccedil;il\u0259r Qaraqoyunlular\u0131n Barani\/Baranlu s&uuml;lal\u0259sind\u0259n oldu\u011funu qeyd edirl\u0259r. Bu ad\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;xt\u0259lif fikirl\u0259r m&ouml;vcuddur. Z.V.To\u011fan\u0131n fikrinc\u0259, T\u0259b\u0259rinin \u0259s\u0259rind\u0259 Barani t&uuml;rkl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edilmi\u015fdir. X \u0259srin m&uuml;\u0259llifi Beyh\u0259qi Xar\u0259zm t&uuml;rkl\u0259rind\u0259n &#8211; &quot;Barani&quot;l\u0259rd\u0259n \u018fli o\u011flu \u015eah M\u0259lik adl\u0131 bir h&ouml;kmdar haqq\u0131nda m\u0259lumat vermi\u015fdir. Yaqut H\u0259m\u0259vi Buxaradan 5 F\u0259rs\u0259x m\u0259saf\u0259d\u0259 Barani k\u0259ndinin oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir. S.Q.A\u011facanov da qeyd edir ki, baranil\u0259r m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 O\u011fuz tayfalar\u0131ndan olmu\u015f v\u0259 X \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda bu s&uuml;lal\u0259d\u0259n olan \u018fli xan Yenik\u0259nd o\u011fuzlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ke&ccedil;mi\u015fdir. Onun fikrinc\u0259, Rus s\u0259lnam\u0259l\u0259rind\u0259 XI \u0259srin ortalar\u0131nda \u015e\u0259rqi Avropan\u0131n i&ccedil;\u0259ril\u0259rin\u0259 daxil oldu\u011fu qeyd olunan &quot;berend\u0259&quot; tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 &quot;barani&quot; etnonimini eynil\u0259\u015fdirm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Bu terminl\u0259rin semantikas\u0131 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l totem m\u0259n\u015f\u0259lidir. Orta \u0259sr m&uuml;\u0259llifi\u0259ri Qaraqoyunlu h&ouml;kmdarlar\u0131n\u0131n Baranil\u0259rd\u0259n oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rirl\u0259r. \u018fbu B\u0259kr Tehrani d\u0259 Qara Yusif Barani, M\u0259h\u0259mm\u0259d N\u0259\u015fri v\u0259 A\u015fiq Pa\u015fazad\u0259 d\u0259 Cahan\u015fah Baranlu kimi g&ouml;st\u0259rilmi\u015fdir. Babur &ouml;z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 &nbsp;Cahan\u015fah\u0131 Barani kimi t\u0259qdim edir. \u018f.\u018f.Dehxuda &ouml;z &quot;L&uuml;\u011f\u0259tnam\u0259&quot;sind\u0259 &quot;Barani&quot;ni q\u0259dim t&uuml;rk tayfas\u0131 kimi t\u0259qdim edir. &quot;B&uuml;rhan-e qati&quot; l&uuml;\u011f\u0259tind\u0259 d\u0259 &quot;Barani&quot; q\u0259dim T&uuml;rkman q\u0259bil\u0259si kimi qeyd edilir. G\u0259tiril\u0259n tarixi faktlar Barani O\u011fuz tayfas\u0131n\u0131n qaraqoyunlularla s\u0131x\u0131 \u0259laq\u0259sinin oldu\u011fu q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 imkan verir. Barani ad\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi s&uuml;lal\u0259nin v\u0259 ya tayfan\u0131n totemi v\u0259 himay\u0259&ccedil;isi olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. V.Minorski &quot;Barani&quot; ad\u0131n\u0131n \u015f\u0259xs v\u0259 tayfa ad\u0131 deyil, yer ad\u0131 oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir. O, &ouml;z f\u0131krini Qaraqoyunlu sikk\u0259l\u0259rind\u0259 g&ouml;st\u0259rilmi\u015f &quot;Baran&quot; adl\u0131 z\u0259rb yerinin, M\u0259rv v\u0259 Buxara yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda da Barani k\u0259ndl\u0259rinin olmas\u0131 il\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131r. Faruq S&uuml;mer Qaraqoyunlu xan\u0259dan\u0131n\u0131n da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ail\u0259 ad\u0131n\u0131n \u015e\u0259rqi Anadoluda vaxtil\u0259 pul k\u0259sdikl\u0259ri &quot;Baran&quot; adl\u0131 yerd\u0259n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259r\u0259k V.Minorskinin f\u0131krini m&uuml;dafi\u0259 edir. \u018f.&Ccedil;ay bu ad\u0131n \u015f\u0259xs ad\u0131ndan yaranmas\u0131 q\u0259na\u0259tind\u0259dir. Osman Turan \u0130bn Tanriberdinin verdiyi m\u0259lumatlara \u0259saslanaraq \u015e\u0259rqi Anadoluda v\u0259 \u015eimali Suriyada 1260-c\u0131 ild\u0259 Baranlu adlanan t&uuml;rk tayfas\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;st\u0259rir. \u015e.S.Zabit onlar\u0131n Monqol y&uuml;r&uuml;\u015fl\u0259ri zaman\u0131 Az\u0259rbaycandan buraya k&ouml;&ccedil;d&uuml;kl\u0259rini bildirir. F.S&uuml;mer Barani\/Baranlu tayfas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan etnonimin, yaln\u0131z \u015e\u0259rqi Anadoluda olmas\u0131 fakt\u0131 il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmi\u015fdir. Bu tayfa il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan etnoniml\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m \u015fimal, h\u0259m d\u0259 c\u0259nub b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0130ran \u0259razisind\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 &ouml;z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fatmaqdad\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Salyan b&ouml;lg\u0259sind\u0259 Baranik\u0259nd, Goranboyda Baranbet da\u011f\u0131, T\u0259briz-&Uuml;sk&uuml; ba\u015f yolunun 2 km-d\u0259 Baranlu k\u0259ndi v\u0259 \u0130randa Barani k\u0259nd, Barani kord k\u0259ndl\u0259ri m&ouml;vcuddur. &quot;Baran&quot; s&ouml;z&uuml; q\u0259dim t&uuml;rkl\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox &quot;qo&ccedil;&quot; m\u0259&quot;nas\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Ba\u015fq\u0131rdlarda v\u0259 tatarlarda bu istilah indi d\u0259 h\u0259min m\u0259nada i\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. \u015e\u0259rqi Anadoluda da h\u0259min s&ouml;z &quot;qo&ccedil;&quot; anlam\u0131nda qalmaqdad\u0131r. T&uuml;rk dill\u0259rinin m&uuml;xt\u0259lif dialektl\u0259rind\u0259 &quot;Baran&quot; &#8211; &quot;g&uuml;c&quot;, &quot;q&uuml;vv\u0259t&quot; v\u0259 &quot;qo&ccedil;&quot; m\u0259nas\u0131ndad\u0131r. F.K\u0131rz\u0131o\u011flu bel\u0259 g&uuml;man edir ki, \u015e\u0259rqi Anadoluda, Arsaql\u0131lar d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 qeyd olunan Duru-Baran \u0259yal\u0259ti m\u0259hz burada Qaraqoyunlular\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131ndan sonra bu ad\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki III \u0259srd\u0259n &ouml;nc\u0259 he&ccedil; bir m\u0259nb\u0259d\u0259 bu ada rast g\u0259lm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyildir. Qaraqoyunlu tayfa birliyini t\u0259\u015fkil ed\u0259n boylar\u0131n v\u0259 tayfalar\u0131n Az\u0259rbaycanda m\u0259skunla\u015fmas\u0131 daha erk\u0259n d&ouml;vrl\u0259rd\u0259n ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131. T&uuml;rkiy\u0259 tarix&ccedil;il\u0259rinin t\u0259dqiqatlar\u0131nda bu tayfa birliyin\u0259 daxil olan m&uuml;xt\u0259lif tayfalar v\u0259 boylar qaynaqlara \u0259sas\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Qaraqoyunlu tayfa birliyini &ouml;z \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirmi\u015f v\u0259 bu birliyin &ouml;z\u0259yini t\u0259\u015fkil ed\u0259n Qaraqoyunlu tayfas\u0131d\u0131r. Faruq S&uuml;mer bel\u0259 g&uuml;man edir ki, bu tayfa idar\u0259&ccedil;i, r\u0259hb\u0259r rol oynamas\u0131 \u0259sas\u0131nda &ouml;z&uuml;n&uuml;n q\u0259bil\u0259vi mahiyy\u0259tini itirmi\u015fdi. Qaraqoyunlu tayfas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan etnoniml\u0259r Az\u0259rbaycanda, \u015e\u0259rqi Anadoluda v\u0259 \u0130randa son d&ouml;vrl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r m&ouml;vcuddur. M.H.Baharl\u0131n\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n Cavan\u015fir, G&ouml;y&ccedil;ay, G\u0259nc\u0259, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 \u015e\u0259ki q\u0259zalar\u0131nda Qaraqoyunlu oykoniml\u0259ri a\u015fkar edilmi\u015fdir. Son ara\u015fd\u0131rmalar da Az\u0259rbaycan\u0131n A\u011fsu, B\u0259rd\u0259, Qubadl\u0131, T\u0259rt\u0259r v\u0259 Goranboy b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 Qaraqoyunlu oykoniminin saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&uuml;but etmi\u015fdir. \u0130ran \u0259razisind\u0259 d\u0259 Qaraqoyunlu oykonimi qalmaqdad\u0131r. Faruq S&uuml;mer Az\u0259rbaycanda v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluda izl\u0259ri son d&ouml;vrl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015fayan bu tayfalarla Qaraqoyunlu tayfas\u0131 aras\u0131nda siyasi \u0259laq\u0259nin oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir. Qaraqoyunlu tayfa birliyind\u0259 S\u0259dlu tayfas\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k rolu var idi. Bu tayfa &ouml;z ad\u0131n\u0131 XIV \u0259srd\u0259 S\u0259d adl\u0131 b\u0259yin ad\u0131ndan alm\u0131\u015fd\u0131r. Hafiz \u018fbru v\u0259 \u018fbd&uuml;rr\u0259zzaq S\u0259m\u0259rq\u0259ndi Nax&ccedil;\u0131vanda v\u0259 S&uuml;rm\u0259li b&ouml;lg\u0259sind\u0259 q\u0259dim d&ouml;vrl\u0259rd\u0259n Qaraqoyunlular\u0131n \u0259sas tayfalar\u0131ndan olmu\u015f S\u0259&quot;dlu tayfas\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edirl\u0259r. Foma Metsopski d\u0259 XIV \u0259srin sonunda S\u0259d adl\u0131 igid t&uuml;rkman b\u0259yi haqq\u0131nda m\u0259lumat verm\u0259kd\u0259dir. XIV \u0259srin sonu, XV \u0259srin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda Nax&ccedil;\u0131van v\u0259 S&uuml;rm\u0259li b&ouml;lg\u0259si \u018fmir S\u0259d ba\u015fda olmaqla s\u0259dlular\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olmu\u015fdur. \u018fmir S\u0259d 1411-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r &Ccedil;uxur-S\u0259d b&ouml;lg\u0259sini idar\u0259 etmi\u015fdir. O, h\u0259min ild\u0259 &ouml;lm&uuml;\u015f v\u0259 \u0130r\u0259van yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda G\u0259f\u0259rabad k\u0259ndind\u0259 d\u0259fn olunmu\u015fdur. O\u011flu Pir H&uuml;seyn 1413-c&uuml; ilin 11 oktyabr\u0131nda onun q\u0259bri &uuml;z\u0259rind\u0259 m\u0259qb\u0259r\u0259 ucaltm\u0131\u015f v\u0259 \u0259r\u0259bc\u0259 m\u0259tn yazd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tarix &uuml;zr\u0259 elml\u0259r doktoru<br \/>\nTofiq N\u0259c\u0259fli<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&quot;Baran&quot; s&ouml;z&uuml; q\u0259dim t&uuml;rkl\u0259rd\u0259 daha &ccedil;ox &quot;qo&ccedil;&quot; m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nmi\u015fdir Hindistanda yaz\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Qaraqoyunlular\u0131n tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n &quot;Tarixi-T&uuml;rkm\u0259niyy\u0259&quot; v\u0259 &quot;Tarixi sultan Q&uuml;tb\u015fahi&quot; \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Qaraqoyunlular\u0131n 599 (1202-1203) cu ild\u0259 Qara Yusifin 7-ci&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-40491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40491"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40491\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}