{"id":40262,"date":"2016-11-16T18:04:41","date_gmt":"2016-11-16T14:04:41","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=40262","title":{"rendered":"Bol\u015fevikl\u0259r parlament\u0259 baykot elan etdil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">Bak\u0131dak\u0131 Rus Milli \u015euras\u0131 ingilis komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, parlamentin a&ccedil;\u0131lmas\u0131 i\u015fini pozma\u011fa c\u0259hd etdi<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\nM&uuml;s\u0259lman sosialistl\u0259r ittifaq\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259si \u018f.C. Pepinov v\u0259 H&uuml;mm\u0259t (men\u015fevik) qrupunun n&uuml;may\u0259nd\u0259si \u018f. \u015eeyxulislamzad\u0259 &ouml;z &ccedil;\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda t\u0259\u015fkilatlar\u0131 ad\u0131ndan yaranm\u0131\u015f m&ouml;vcud v\u0259ziyy\u0259td\u0259 parlamentd\u0259 i\u015ftirak\u0131n z\u0259ruriliyind\u0259n b\u0259hs edibl\u0259r. Bol\u015fevikl\u0259r parlament\u0259 baykot elan etdil\u0259r. Bak\u0131dak\u0131 Rus Milli \u015euras\u0131 ingilis komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, parlamentin a&ccedil;\u0131lmas\u0131 i\u015fini pozma\u011fa c\u0259hd etdi. Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 da ixtiyarlar\u0131nda olan h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259r\u0259 g&uuml;v\u0259n\u0259r\u0259k Bak\u0131da qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q sal\u0131rd\u0131. Rus v\u0259 qism\u0259n Erm\u0259ni Milli \u015euralar\u0131 parlament\u0259 se&ccedil;kil\u0259ri baykot edib, &ouml;z n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rinin parlamentd\u0259 t\u0259msil etdikl\u0259ri mill\u0259t ad\u0131ndan i\u015ftirak\u0131na mane oldular. \u0130lk \u0259vv\u0259ll\u0259r onlar\u0131n m&uuml;tt\u0259fiqi olan general Tomson parlamentin a&ccedil;\u0131lmas\u0131na mane olsa da, bir q\u0259d\u0259r sonra onun t\u0259\u015fkilin\u0259 mane olmamaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. Rus Milli \u015euras\u0131n\u0131n da bir qrup &uuml;zv&uuml; onun t\u0259rkibind\u0259n &ccedil;\u0131x\u0131b, Rus-slavyan c\u0259miyy\u0259ti deyil\u0259n bir t\u0259\u015fkilat yaratd\u0131lar. Sonuncular Az\u0259rbaycan istiqlal\u0131 prinsipini q\u0259bul etm\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, &ouml;z n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259rini parlament\u0259 g&ouml;nd\u0259rm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. Tarix elml\u0259r doktoru N\u0259sib N\u0259sibli yaz\u0131r: &quot;F\u0259hl\u0259 konfrans\u0131n\u0131n parlamenti baykot etm\u0259k siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 &ccedil;\u0131xaraq, Ramana, Bin\u0259q\u0259di, Balaxan\u0131 v\u0259 Sabun&ccedil;unun m&uuml;s\u0259lman f\u0259hl\u0259l\u0259ri bir q\u0259d\u0259r sonra h\u0259mkarlar t\u0259\u015fkilat\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f 3 n&uuml;may\u0259nd\u0259 yerind\u0259n ikisinin onlara verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b etdil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra mahal v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n d\u0259 deputat se&ccedil;kil\u0259ri ba\u015fa &ccedil;atmam\u0131\u015fd\u0131. Nax&ccedil;\u0131van v\u0259 Bor&ccedil;al\u0131n\u0131n da g\u0259l\u0259c\u0259yi m\u0259s\u0259l\u0259si qaranl\u0131q qald\u0131\u011f\u0131ndan oradan n&uuml;may\u0259nd\u0259 g\u0259lm\u0259mi\u015fdi. Odur ki, parlament haqq\u0131nda qanunda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f 120 deputat\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin toplanmas\u0131 il\u0259 parlamentin a&ccedil;\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 parlamentinin ilk t\u0259sis iclas\u0131 1918-ci il dekabr ay\u0131n\u0131n 7-d\u0259 Bak\u0131da (o vaxt Ta\u011f\u0131yev q\u0131z m\u0259kt\u0259binin, indi is\u0259 \u018flyazmalar \u0130nstitutunun binas\u0131nda) oldu. \u015e\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zi bayramsaya\u011f\u0131 b\u0259z\u0259dilmi\u015fdir. Ma\u011fazalar ba\u011flanm\u0131\u015f, d&ouml;vl\u0259t idar\u0259l\u0259ri v\u0259 t\u0259hsil m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259ri &ouml;z i\u015fini dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Milli bayraqlar v\u0259 xal\u0131larla b\u0259z\u0259dilmi\u015f parlamentin iclas salonunda T&uuml;rk Demokratik Federalistl\u0259r Partiyas\u0131 &ndash; Musavat\u0131n &uuml;zvl\u0259ri, el\u0259c\u0259d\u0259 azl\u0131qda qalan mill\u0259tl\u0259rin n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri ortada, H&uuml;mm\u0259t&ccedil;i men\u015fevikl\u0259r v\u0259 sosialistl\u0259r solda, bit\u0259r\u0259fl\u0259r v\u0259 \u0130ttihad partiyas\u0131n\u0131n &uuml;vzl\u0259ri sa\u011fda \u0259yl\u0259\u015fmi\u015fdil\u0259r. Diplomatik n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259r. Lojas\u0131nda general Tomsonun n&uuml;may\u0259nd\u0259si Konkerel, \u0130ran\u0131n ba\u015f konsulu S\u0259dulvuzar\u0259 v\u0259 onun maliyy\u0259 m&uuml;\u015faviri, Da\u011fl\u0131lar h&ouml;k&uuml;m\u0259tinin s\u0259dri T. &Ccedil;ermoyev, bu h&ouml;k&uuml;m\u0259tin Az\u0259rbaycandak\u0131 n&uuml;may\u0259nd\u0259si Qand\u0259mirov. G&uuml;rc&uuml;stan Respublikas\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259si Karsevadze, el\u0259c\u0259 d\u0259 Araz Respublikas\u0131 n&uuml;may\u0259nd\u0259si P. \u018fliyev oturmu\u015fdular&quot;. Az\u0259rbaycan h&ouml;k&uuml;m\u0259tinin &uuml;zvl\u0259ri d\u0259 iclasda i\u015ftirak edirdi. Parlamentin ilk iclas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri M. \u018f. R\u0259sulzad\u0259 a&ccedil;m\u0131\u015f, b&ouml;y&uuml;k t\u0259brik nitqi s&ouml;yl\u0259mi\u015fdir. Tez-tez alq\u0131\u015flarla k\u0259sil\u0259n nitqind\u0259 M\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 firq\u0259 ehtiraslar\u0131, \u015f\u0259xsi q\u0259r\u0259zl\u0259ri at\u0131b. V\u0259t\u0259n qay\u011f\u0131s\u0131 v\u0259 mill\u0259t duy\u011fusunu h\u0259r \u015feyd\u0259n y&uuml;ks\u0259k tutma\u011fa &ccedil;a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. &quot;M\u0259mm\u0259d \u018fmin nitqini bitirib, parlament s\u0259drini v\u0259 s\u0259dr m&uuml;avinini se&ccedil;m\u0259yi t\u0259klif etdi. \u015e\u0259fi b\u0259y R&uuml;st\u0259mb\u0259ylinin t\u0259klifi il\u0259 bit\u0259r\u0259f h&uuml;quq\u015f&uuml;nas \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top&ccedil;uba\u015fov Az\u0259rbaycan parlamentinin s\u0259dri, M&uuml;savat partiyas\u0131n\u0131n &uuml;zv&uuml; h&uuml;quq\u015f&uuml;nas H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev is\u0259 onun birinci m&uuml;avini se&ccedil;ildi. Top&ccedil;uba\u015fov bu iclasda i\u015ftirak etm\u0259diyind\u0259n (bu zaman o, \u0130stambulda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259si idi) iclas\u0131n sonrak\u0131 gedi\u015fi H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayevin s\u0259drliyi il\u0259 ke&ccedil;di. Ona g&ouml;st\u0259ril\u0259n b&ouml;y&uuml;k etimad m&uuml;qabilind\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y parlament\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;r&uuml;n&uuml; bildirib katib se&ccedil;ilm\u0259sini t\u0259klif etdi. \u018fnn\u0259n\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq parlamentin \u0259n g\u0259nc &uuml;zv&uuml; R\u0259him b\u0259y V\u0259kilov katib se&ccedil;ilmi\u015fdi. Daha sonra parlamentin xitab\u0259t k&uuml;rs&uuml;s&uuml;n&uuml; Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri F\u0259t\u0259li xan Xoyski tutub, m&uuml;v\u0259qq\u0259ti h&ouml;k&uuml;m\u0259tin istefas\u0131 il\u0259 b&uuml;t&uuml;n hakimiyy\u0259tin parlament\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259sini elan etdi&quot;,- tarix&ccedil;i yaz\u0131r. Onun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, parlamentin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h&ouml;k&uuml;m\u0259tin istefas\u0131n\u0131 q\u0259bul edilib, yeni kabinetint\u0259\u015fkilin\u0259 q\u0259d\u0259r onun &ouml;z i\u015fini davam etdirm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130ttihad partiyas\u0131n\u0131n &uuml;zv&uuml; Q. Qarab\u0259ylinin parlamentin a&ccedil;\u0131l\u0131\u015f\u0131 m&uuml;nasib\u0259ti il\u0259 siyasi m\u0259hbuslara \u0259fv-&uuml;mumi verilm\u0259si t\u0259klifi q\u0259bul edildi. Daha sonra mandat, t\u0259s\u0259rr&uuml;fat v\u0259 reqlament komissiyalar\u0131 &uuml;zvl\u0259rinin se&ccedil;ilm\u0259si il\u0259 t\u0259sis iclas\u0131 ba\u011fland\u0131. Parlamentin sonrak\u0131 iclaslar\u0131nda bir n&uuml;&ccedil;\u0259 komissiya &ndash; maliyy\u0259 &#8211; b&uuml;dc\u0259, f\u0259hl\u0259, qanunvericilik t\u0259klifl\u0259ri, redaksiya, h\u0259rbi i\u0122l\u0259r, aqrar sor\u011fu, &ouml;lk\u0259nin m\u0259hsuldar q&uuml;vv\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259, m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259r m\u0259clisinin &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;zr\u0259 komissiyalar formala\u015fd\u0131. Parlamentin cari i\u015fl\u0259rini idar\u0259 etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259dr, m&uuml;avin v\u0259 katibl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa fraksiyalar\u0131n s\u0259drl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tsenyorkonvent se&ccedil;ildi. Senyorkonvent\u0259 Musavat fraksiyas\u0131ndan M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259, \u0130ttihad fraksiyas\u0131ndan Q. Qarab\u0259yli, demokratik bit\u0259r\u0259fl\u0259r fraksiyas\u0131ndan M. Vinoqradov, \u018fhrar fraksiyas\u0131ndan A. Qarda\u015fov, sosialistl\u0259rd\u0259n C. Hac\u0131nski daxil idi. Parlamentin s\u0259dr m&uuml;avini fraksiyalar\u0131n s\u0259drl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fv\u0259r\u0259td\u0259n sonra h&ouml;k&uuml;m\u0259tin t\u0259\u015fkilini yenid\u0259n F\u0259t\u0259li xan Xoyskiy\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131. Lakin F\u0259t\u0259li xan s\u0259hh\u0259tinin pisl\u0259\u015fdiyind\u0259n yeni h&ouml;k&uuml;m\u0259t\u0259 ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131q etm\u0259k iqtidar\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Dekabr\u0131n 18-d\u0259 H. A\u011fayev parlament &uuml;zvl\u0259rinin arzusunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq F\u0259t\u0259li xana yenid\u0259n r\u0259smi m&uuml;raci\u0259t edib, v\u0259t\u0259nin bel\u0259 a\u011f\u0131r g&uuml;nl\u0259rind\u0259 h&ouml;k&uuml;m\u0259t t\u0259\u015fkili kimi m\u0259suliyy\u0259tli bir i\u015fd\u0259n boyun qa&ccedil;\u0131rmay\u0131b, m&uuml;\u015ft\u0259r\u0259k kabin\u0259 t\u0259\u015fkilini &ouml;hd\u0259sin\u0259 alma\u011f\u0131israr etdi. F\u0259t\u0259li xan yeni koalisiyal\u0131 kabin\u0259ni bir q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndirib, t\u0259rkibin\u0259 3 rus v\u0259 2 erm\u0259ni naziri d\u0259 daxil etm\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015fdu. Lakin erm\u0259ni n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri h&ouml;k&uuml;m\u0259t\u0259 daxil olmaqdan imtina etdikd\u0259n sonra Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri on n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t kabin\u0259nin t\u0259rkibini v\u0259 i\u015f proqram\u0131n\u0131 16 parlamentin m&uuml;zakir\u0259sin\u0259 verdi. Yeni kabin\u0259 partiya prinsipi &uuml;zr\u0259 deyil, partiyalar\u0131n h&ouml;k&uuml;m\u0259t ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131na v\u0259 proqrama etimad prinsipi &uuml;zr\u0259 t\u0259\u015fkil olundu. \u0130\u015f adamlar\u0131ndan ibar\u0259t bu koalisiyal\u0131 kabin\u0259d\u0259 yaln\u0131z \u0130ttihad partiyas\u0131 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259n imtina etdi. Parlament F\u0259t\u0259li xan Xoyski kabin\u0259sin\u0259 dekabr\u0131n 26- da &ouml;z etimad\u0131n\u0131 bildirdi. General Tomson da parlamentin g&ouml;st\u0259rdiyi kabin\u0259ni dekabr\u0131n 28-d\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycanda yegan\u0259 qanuni h&ouml;k&uuml;m\u0259t hesab etdiyini bildirdi. Tomsonun b\u0259yanat\u0131 onunla \u0259lam\u0259tdar idi ki, noyabr &ndash; dekabr aylar\u0131nda Tomson \u0259g\u0259r Bi&ccedil;eraxov v\u0259 da\u015fnak q&uuml;vv\u0259l\u0259rini himay\u0259 edir v\u0259 bununla onlar\u0131n &ouml;zba&ccedil;\u0131nal\u0131\u011f\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131rsa, bundan sonra o, art\u0131q h\u0259min q&uuml;vv\u0259l\u0259rin Bak\u0131dan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b &ccedil;\u0131xar\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan h&ouml;k&uuml;m\u0259tinin s\u0259yl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 &ccedil;\u0131xm\u0131r, h\u0259tta Bak\u0131n\u0131n ictimai- siyasi h\u0259yat\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rolu (general &ndash; qubernatorluq, polis, maliyy\u0259, su t\u0259ss\u0259rr&uuml;fat\u0131 v\u0259 s. &Uuml;z\u0259rin\u0259 qoyulmu\u015f n\u0259zar\u0259t v\u0259 i. a.) milli h&ouml;k&uuml;m\u0259t xeyrin\u0259 g&uuml;z\u0259\u015ft\u0259 gedirdi. &Ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan h&ouml;k&uuml;m\u0259ti yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n bacar\u0131qla istifad\u0259 etmi\u015f, &ouml;lk\u0259nin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 yad q&uuml;vv\u0259l\u0259rin m&uuml;daxil\u0259sini he&ccedil;\u0259 endirm\u0259y\u0259 m&uuml;v\u0259ff\u0259q olmu\u015fdu.&nbsp;<br \/>\nParlamentin ilk t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n birini Paris s&uuml;lh konfrans\u0131na s\u0259lahiyy\u0259tli n&uuml;may\u0259nd\u0259 hey\u0259ti g&ouml;nd\u0259rm\u0259si t\u0259\u015fkil edir. Bu n&uuml;may\u0259nd\u0259 hey\u0259tri qar\u015f\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycan istiqlaliyy\u0259tinin Avropa &ouml;lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131d\u0131lmas\u0131 kimi tarixi v\u0259zif\u0259 dururdu.<br \/>\n(ard\u0131 var)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131dak\u0131 Rus Milli \u015euras\u0131 ingilis komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, parlamentin a&ccedil;\u0131lmas\u0131 i\u015fini pozma\u011fa c\u0259hd etdi M&uuml;s\u0259lman sosialistl\u0259r ittifaq\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259si \u018f.C. Pepinov v\u0259 H&uuml;mm\u0259t (men\u015fevik) qrupunun n&uuml;may\u0259nd\u0259si \u018f. \u015eeyxulislamzad\u0259 &ouml;z &ccedil;\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-40262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40262"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40262\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}