{"id":38107,"date":"2016-09-27T15:10:48","date_gmt":"2016-09-27T11:10:48","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=38107","title":{"rendered":"Qafqaz Albaniyas\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin ilkin yarand\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259hat\u0259 etdiyi \u0259razi"},"content":{"rendered":"<p>Albaniya v\u0259 ya Qafqaz Albaniyas\u0131 &mdash; tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259, m&uuml;asir Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n bir hiss\u0259si, h\u0259m&ccedil;inin C\u0259nubi Da\u011f\u0131stan \u0259razil\u0259rind\u0259 m&ouml;vcud olmu\u015f tarixi d&ouml;vl\u0259tdir. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l t\u0259qrib\u0259n IV-III \u0259srl\u0259rd\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f, eram\u0131z\u0131n VIII \u0259srind\u0259 \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015fdir. Paytaxt\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259, sonra is\u0259 B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri olmu\u015fdur. Eram\u0131z\u0131n IV \u0259srind\u0259 xristian dinini r\u0259smi d&ouml;vl\u0259t dini elan ed\u0259n Alban d&ouml;vl\u0259ti m&ouml;vcudlu\u011funun sonuna q\u0259d\u0259r bu v\u0259 ya dig\u0259r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 xristian ideologiyas\u0131n\u0131n t\u0259sir dair\u0259sind\u0259 olmu\u015fdur. Bu d&ouml;vl\u0259t bir s\u0131ra &nbsp;vilay\u0259tl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olub. Lpina &ndash; &Ccedil;olan\u0131n \u015eimal-Q\u0259rbind\u0259, &Ccedil;ola il\u0259 \u015e\u0259ki aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n vilay\u0259dir. Bu \u0259razi dem\u0259k olar ki, ba\u015fdan-ba\u015fa f\u0131nd\u0131q, qoz a\u011faclar\u0131 il\u0259 z\u0259ngin me\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 &ouml;rt&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;. &Ccedil;ola v\u0259 Lpina vilay\u0259tl\u0259rinin m&uuml;\u0259yy\u0259n m\u0259nada muxtariyy\u0259t\u0259 malik olmas\u0131, separat&ccedil;\u0131l\u0131q meyll\u0259ri Moisey Kalankatl\u0131nun &ldquo;Albaniya, Lpina v\u0259 &Ccedil;ola&rdquo; adl\u0131 triadas\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259l\u0259 I-II \u0259srl\u0259rd\u0259, M&uuml;q\u0259dd\u0259s Yeliseyin apostolluq d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 o &uuml;&ccedil; &ouml;lk\u0259nin &ndash; &Ccedil;ola, Lpina v\u0259 Albaniyan\u0131n m&uuml;q\u0259dd\u0259si adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu triada il\u0259 626-630-cu ill\u0259rin siyasi hadis\u0259l\u0259rind\u0259, b&uuml;t&uuml;n Albaniyan\u0131n, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n &Ccedil;olan\u0131n x\u0259z\u0259rl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildiyi d&ouml;vrd\u0259 d\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. Xaqan o\u011flu \u015eat deyirdi ki, onun atas\u0131 &uuml;&ccedil; &ouml;lk\u0259ni &ndash; Albaniya, Lpina v\u0259 &Ccedil;olan\u0131 \u0259b\u0259di hakimiyy\u0259t alt\u0131na alm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min m&uuml;lahiz\u0259y\u0259 \u0259saslanan K.V.Trever bel\u0259 bir q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lir ki, VII \u0259srd\u0259 &ldquo;Albaniyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan Lpina v\u0259 &Ccedil;ola vilay\u0259tl\u0259ri m&uuml;\u0259yy\u0259n daxili m&uuml;st\u0259qilliy\u0259 malik idil\u0259r v\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r el\u0259 bu Albaniyadan sonra h\u0259min yerl\u0259rin ad\u0131n\u0131n sadalanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu&rdquo;. Tarixi ger&ccedil;\u0259klikl\u0259rin &ouml;yr\u0259nilm\u0259si g&ouml;st\u0259rir ki, bu triada dini-simvolik mahiyy\u0259t da\u015f\u0131maqla yana\u015f\u0131, m&uuml;h&uuml;m bir fakt kimi d\u0259 qiym\u0259tlidir. Strateji periferiya vilay\u0259tl\u0259ri olan Lpina v\u0259 &Ccedil;ola &ouml;lk\u0259d\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f hakimiyy\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 m&uuml;st\u0259qil d&ouml;vl\u0259t\u0259 &ccedil;evrilirdil\u0259r (551-630-cu ill\u0259r). Cavan\u015firin v\u0259 Varaz Trdat\u0131n hakimiyy\u0259ti d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 is\u0259 Lpina v\u0259 &Ccedil;ola yenid\u0259n Albaniyan\u0131n ayr\u0131lmaz strateji vilay\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdular.<br \/>\nKambisena &ndash; Yunan m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259 Kambisna, erm\u0259ni m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259 is\u0259 Kambe&ccedil;an adlanan \u0259razi Albaniyan\u0131n \u015eimal &ndash; Q\u0259rbind\u0259, \u0130beriya s\u0259rh\u0259ddind\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. Kambisena \u015eimal &ndash; Q\u0259rbd\u0259 Alazan v\u0259 \u0130ori &ccedil;aylar\u0131n\u0131n orta axarlar\u0131ndan, C\u0259nubda K&uuml;r &ccedil;ay\u0131nad\u0259k, \u015e\u0259rqd\u0259 is\u0259 Alazan, K&uuml;r v\u0259 \u0130ori &ccedil;aylar\u0131n\u0131n qov\u015fa\u011f\u0131nad\u0259k \u0259razini \u0259hat\u0259 edirdi. Da\u015f-k\u0259s\u0259li \u015eirak yaylas\u0131n\u0131n da yar\u0131s\u0131 bu \u0259raziy\u0259 daxil idi.<br \/>\n\u018fc\u0259ri &ndash; yaxud H\u0259c\u0259ri adlanan vilay\u0259t Q\u0259b\u0259l\u0259 vilay\u0259tinin C\u0259nubunda Qarasu v\u0259 Girdman &ccedil;aylar\u0131n\u0131n aras\u0131nda yerl\u0259\u015fmi\u015fdi v\u0259 C\u0259nubda K&uuml;r &ccedil;ay\u0131na s&ouml;yk\u0259nirdi. Burada \u0259hali \u0259sas\u0259n \u0259kin&ccedil;ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi. VII \u0259sr erm\u0259ni co\u011frafiyas\u0131nda \u018fc\u0259ri h\u0259m d\u0259 D\u0259\u015ft-i-Bizkan adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu vilay\u0259t haqq\u0131nda Moisey Kalankatl\u0131n\u0131n qeydl\u0259ri qanunsuz olaraq qar\u0131\u015f\u0131q nigahlara yol verilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Bu c&uuml;r nigahlar Ar\u015faka\u015fen v\u0259 \u018fc\u0259ri vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 t\u0259sad&uuml;f olunurdu.<br \/>\nQ\u0259b\u0259l\u0259 &ndash; (yunanca: Kabalaka) bu vilay\u0259t Lpinadan C\u0259nubda, tarixi \u018fc\u0259ri vilay\u0259tind\u0259n \u015eimalda, \u015e\u0259ki v\u0259 &Ccedil;ola vilay\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 \u0259razini \u0259hat\u0259 edirdi. Bu vilay\u0259td\u0259 Albaniyan\u0131n paytaxt\u0131 Q\u0259b\u0259l\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri yerl\u0259\u015firdi ki, bu bar\u0259d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 eram\u0131z\u0131n I \u0259srind\u0259 B&ouml;y&uuml;k Plini x\u0259b\u0259r verir. Q\u0259b\u0259l\u0259 antik d&ouml;vrd\u0259n erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r\u0259 &ndash; V \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r Albaniyan\u0131n paytaxt\u0131, Alban Ar\u015fakil\u0259rinin iqam\u0259tgah\u0131 v\u0259 alban arxiyepiskopunun q\u0259rargah\u0131 olmu\u015fdur. 510-cu ild\u0259 Alban Ar\u015fakil\u0259ri &ouml;z hakimiyy\u0259tini ba\u015fa vurduqdan sonra Q\u0259b\u0259l\u0259 Sasanil\u0259rin t\u0259yin etdikl\u0259ri m\u0259rzbanlar\u0131n q\u0259rargah\u0131na &ccedil;evrilir v\u0259 bununla \u0259laq\u0259dar Q\u0259b\u0259l\u0259 h\u0259m d\u0259 Vostan-i-m\u0259rzban da adland\u0131r\u0131l\u0131r. Q\u0259b\u0259l\u0259 vilay\u0259ti siyasi &ndash; inzibati v\u0259 kils\u0259 &ndash; inzibati vahid &ndash; yepiskopluq idi. V \u0259sr Aluen kils\u0259 m\u0259clisi v\u0259 VIII \u0259sr Partav ( B\u0259rd\u0259) kils\u0259 m\u0259clisi c\u0259dv\u0259ll\u0259rind\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 yepiskoplar\u0131ndan Manase (V \u0259sr) v\u0259 \u0130ohann\u0131n (VIII \u0259sr) adlar\u0131 da var. Bir &ccedil;ox ba\u015f&ccedil;\u0131lar kimi yepiskop \u0130ohann da xalkidon&ccedil;u alban katolikosu Nerses-Bakurdan &uuml;z d&ouml;nd\u0259rmi\u015fdi. Q\u0259b\u0259l\u0259 vilay\u0259tinin dini-ideoloji bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tini bel\u0259 bir fakt da s&uuml;but edir ki, Aluen (488-ci il) v\u0259 Partav (705-ci il) kils\u0259 qurultaylar\u0131 i\u015ftirk&ccedil;\u0131lar\u0131n\u0131n siyah\u0131s\u0131nda arxiyepiskopun imzas\u0131ndan sonra Q\u0259b\u0259l\u0259 yepiskopunun imzas\u0131 durur. VIII-IX \u0259srl\u0259rd\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 yepiskoplar\u0131 alban kils\u0259sinin patriarxlar\u0131 olurdular.<br \/>\n\u015e\u0259ki &ndash; (erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u015eako, g&uuml;rc&uuml; m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u015eake, Nuxpato) vilay\u0259ti Qafqaz\u0131n da\u011f\u0259t\u0259yi rayonlar\u0131nda, Q\u0259b\u0259l\u0259nin \u015eimal &ndash; Q\u0259rbind\u0259ki \u0259razini tutur. Q\u0259rbd\u0259 v\u0259 C\u0259nub &ndash; Q\u0259rbd\u0259 tarixi Kambisena vilay\u0259ti il\u0259 \u015eimal &ndash; Q\u0259rbd\u0259 Lpina vilay\u0259ti il\u0259, C\u0259nub &ndash; \u015e\u0259rqd\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 il\u0259 h\u0259ms\u0259r\u0259d idi.[64] III-VIII \u0259srl\u0259rin toxuculuq m\u0259rkzl\u0259rind\u0259n biri idi.<br \/>\nPaytakaran &ndash; bu vilay\u0259t Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131nn\u0131n C\u0259nub-\u015e\u0259rq hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r uzan\u0131rd\u0131. Mil v\u0259 Mu\u011fan d&uuml;zl\u0259rinin bir hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 edirdi. Ehtimal ki, Paytakaran ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda vilay\u0259tin C\u0259nubunda yerl\u0259\u015f\u0259n Atropatenan\u0131n \u015eimal &ndash; \u015e\u0259rq torpaqlar\u0131n\u0131 da &ouml;z&uuml;nd\u0259 birl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Paytakaran e.\u0259. II y&uuml;zillikd\u0259 erm\u0259ni &ccedil;ar\u0131 I Arta\u015fes (t&uuml;rkc\u0259si &ndash; \u018frt\u0259\u015f) t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f v\u0259 e.\u0259. 55-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Paytakaran siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n gah Albaniyaya, gah da Atropatenaya meyl edib v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 onun t\u0259rkibin\u0259 daxil olmu\u015fdur. IV \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Paytakaran bird\u0259f\u0259lik Albaniyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Vilay\u0259tin m\u0259rk\u0259zi eyniadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r &ndash; Paytakaran idi.<br \/>\nUti &ndash;tarixi \u0259yal\u0259t say\u0131lan Uti Paytakaran kimi K&uuml;r&uuml;n sa\u011f sahilind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. \u015e\u0259rq\u0259 Paytakaranla, C\u0259nubda Artsakla h\u0259ms\u0259rh\u0259d idi. \u015eimalda K&uuml;r &ccedil;ay\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdu, Q\u0259rbd\u0259 is\u0259 Albaniya v\u0259 \u0130beriya s\u0259rh\u0259ddin\u0259 kimi uzan\u0131rd\u0131. Antik \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n Ayniyana, Xani, Anariaka, Xalxal, Soqarn, el\u0259c\u0259 d\u0259 Moisey Kalankatl\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 Albaniyann V \u0259srd\u0259 in\u015fa edilmi\u015f paytaxt\u0131 B\u0259rd\u0259 (Partav) bu vilay\u0259td\u0259 idi. B\u0259rd\u0259 551-ci ild\u0259n alban katolikosunun daimi ya\u015fay\u0131\u015f yerin\u0259, 630-cu ild\u0259n is\u0259 Mehranil\u0259r s&uuml;lal\u0259sind\u0259n olan b&ouml;y&uuml;k alban knyazlar\u0131 Varaz Qriqorun, Cavan\u015firin v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n iqam\u0259tgah\u0131na &ccedil;evrilir. Uti vilay\u0259ti (nahanq\u0131) &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 inzibati vahidl\u0259r\u0259 (havarlara) b&ouml;l&uuml;nm&uuml;\u015fd&uuml; ki, bunlardan da \u0259n \u0259saslar\u0131 Saka\u015fena (yunan m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259 Sakasen, erm\u0259ni m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259 \u015eaka\u015fen) v\u0259 Girdman idi.<br \/>\nGirdman &ndash; IV \u0259srd\u0259n Albaniyan\u0131n birinci b&ouml;y&uuml;k knyazlar\u0131 olan Mehranil\u0259r s&uuml;lal\u0259sinin irsi m&uuml;lk&uuml; idi. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Girdman vilay\u0259tinin ad\u0131 Qardman (qrabar (q\u0259dim erm\u0259ni) dilind\u0259), Girdman (q\u0259dim p\u0259rs dilind\u0259) v\u0259 Qardabani (q\u0259dim g&uuml;rc&uuml; dilind\u0259) kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131. Bu vilay\u0259tin lokalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 &uuml;&ccedil; n\u0259z\u0259riyy\u0259 m&ouml;vcuddur. B\u0259zil\u0259ri onu A\u011fsu &ndash; Girdman &ccedil;aylar\u0131 rayonunda (\u0130.\u018fliyev, F.Osmanov), dig\u0259rl\u0259ri m&uuml;asir Qazax rayonu \u0259razisind\u0259 (S.T.Yeremyan), &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; qrup is\u0259 \u015e\u0259mkir&ccedil;ay h&ouml;vz\u0259si \u0259traf\u0131nda v\u0259 m&uuml;asir G\u0259d\u0259b\u0259y rayonu \u0259razisind\u0259 (Z.M.B&uuml;nyadov) yerl\u0259\u015fdiyini iddia edirl\u0259r. F\u0259rid\u0259 M\u0259mm\u0259dova is\u0259 Girdman vilay\u0259tinin Albaniyan\u0131n \u015eimal &ndash; Q\u0259rbind\u0259, K&uuml;r&uuml;n sa\u011f sahilind\u0259, erm\u0259ni v\u0259 g&uuml;rc&uuml; torpaqlar\u0131 il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015fdiyini bildirir. Favstos Buzand\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259 Girdman, Arsaq v\u0259 Uti birlikd\u0259 387-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur. Ancaq Erm\u0259nistan v\u0259 Albaniyan\u0131n tarixi ger&ccedil;\u0259klikl\u0259rinin &ouml;yr\u0259nilm\u0259si g&ouml;st\u0259rmi\u015fdir ki, Girdman he&ccedil; vaxt Erm\u0259nistana daxil olmam\u0131\u015fd\u0131r. Mehranil\u0259r bu \u0259razil\u0259rd\u0259 Girdman qalas\u0131n\u0131, Mehr\u0259van \u015f\u0259h\u0259rini v\u0259 &ccedil;oxlu m\u0259b\u0259dl\u0259r in\u015fa etdirmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nArtsak v\u0259 ya \u018frsaq &mdash; (antik m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259 Orxistena) bu tarixi vilay\u0259t sa\u011fsahil Albaniyas\u0131n\u0131n \u0259n m&uuml;h&uuml;m vilay\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f v\u0259 haz\u0131rda Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sini v\u0259 Mil d&uuml;z&uuml;n&uuml;n bir hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir. \u018fyal\u0259tin \u0259halisini qarqarlar, util\u0259r, hunlar,x\u0259z\u0259rl\u0259r v\u0259 barsill\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi.<br \/>\nS&uuml;nik &ndash; (Sisakan) vilay\u0259ti Albaniyan\u0131n C\u0259nub ucqar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Q\u0259rbd\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 \u015eimalda Artsak aras\u0131ndak\u0131 \u0259razini \u0259hat\u0259 etmi\u015f, G&ouml;y&ccedil;\u0259 g&ouml;l&uuml;n&uuml;n C\u0259nubunda yerl\u0259\u015fmi\u015fdir. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015flnm\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259 S&uuml;nik (S&uuml;n&uuml;k) ifad\u0259si Sisakandan daha q\u0259dimdir. Yevsevi v\u0259 Prokopi Kesari S&uuml;niki albanlar\u0131n qon\u015fusu kimi xatrlad\u0131r. Ad\u0131n\u0131n p\u0259rs variant\u0131 olan Sisakan ifad\u0259sin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 VI \u0259srd\u0259 Suriyl\u0131 m&uuml;\u0259llif Zaxari Ritorun \u0259s\u0259rind\u0259 t\u0259sad&uuml;f olunur. H\u0259min m&uuml;\u0259llifin yaz\u0131lar\u0131nda Sasakan Arran (Albaniya) v\u0259 Qurzan (G&uuml;rc&uuml;stan) kimi Erm\u0259nistandan ayr\u0131 &ouml;lk\u0259 olaraq t\u0259qdim edilir. &Uuml;mumilikd\u0259 is\u0259 S&uuml;nik ayr\u0131-ayr\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 gah Albaniyan\u0131n, gah da Atropatenan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur. X. Xub\u015fman v\u0259 \u0130.Markvart is\u0259 S&uuml;niki &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 alban vilay\u0259ti hesab edirl\u0259r. Bizim eran\u0131n I \u0259srind\u0259 hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n ilk Albaniya h&ouml;kmdar\u0131n\u0131 S&uuml;nik n\u0259sli il\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. H\u0259min m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g&ouml;st\u0259rilir ki, Parfiya \u015fah\u0131 Valar\u015fak Sisakan n\u0259slind\u0259n olan Aran\u0131 Albaniyaya ba\u015f&ccedil;\u0131 t\u0259yin etdi. El\u0259 h\u0259min Valar\u015fak eram\u0131z\u0131n I \u0259srind\u0259n &ldquo;Sisan&rdquo; adlanan Qafqaz ke&ccedil;idl\u0259rini qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f \u015fah ordusuna ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131q etm\u0259k h&uuml;ququnu Sisakan n\u0259slin\u0259 vermi\u015fdi. F\u0259rid\u0259 M\u0259mm\u0259dova g&ouml;st\u0259rir ki, antik d&ouml;vrd\u0259 oldu\u011fu kimi, ilkin orta \u0259srl\u0259rd\u0259 d\u0259 Albaniyan\u0131n \u0259razisinin eyni h&uuml;dudlarda oldu\u011funu iddia etm\u0259y\u0259 h\u0259r c&uuml;r \u0259sas var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Albaniya v\u0259 ya Qafqaz Albaniyas\u0131 &mdash; tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259, m&uuml;asir Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 G&uuml;rc&uuml;stan\u0131n bir hiss\u0259si, h\u0259m&ccedil;inin C\u0259nubi Da\u011f\u0131stan \u0259razil\u0259rind\u0259 m&ouml;vcud olmu\u015f tarixi d&ouml;vl\u0259tdir. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l t\u0259qrib\u0259n IV-III \u0259srl\u0259rd\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38107"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38107\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}