{"id":37752,"date":"2016-09-20T18:35:55","date_gmt":"2016-09-20T14:35:55","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=37752","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandak\u0131 kils\u0259l\u0259ri albanlar tikib"},"content":{"rendered":"<p><strong>Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259r\u0259 XlX \u0259srd\u0259n ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;b v\u0259 alban kils\u0259l\u0259rin\u0259 sahib &ccedil;\u0131x\u0131blar<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 \u0259n g&ouml;z\u0259l s&uuml;but kimi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n, y\u0259ni \u018ft-T\u0259b\u0259rinin yazd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259, onun d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan v\u0259 ondan as\u0131l\u0131 olan &ouml;lk\u0259l\u0259r x\u0259z\u0259rl\u0259r &ouml;lk\u0259si&rdquo; kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131. X\u0259z\u0259rl\u0259rin ad\u0131 bug&uuml;n\u0259d\u0259k Lerik rayonu \u0259razisind\u0259ki X\u0259z\u0259ryaylaq, Ordubad rayonu \u0259razisind\u0259ki X\u0259z\u0259ryurd, Hadrut v\u0259 F&uuml;zuli rayonlar\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259ki X\u0259z\u0259rda\u011f toponiml\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259n n\u0259hay\u0259t, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin ad\u0131nda ya\u015famaqdad\u0131r.<br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, \u015f\u0259rti olaraq &ldquo;erm\u0259ni q\u0131p&ccedil;aqcas\u0131&rdquo; adland\u0131r\u0131lan q\u0131p&ccedil;aqdilli alban \u0259d\u0259biyyat\u0131 n&uuml;mun\u0259l\u0259rinin bir qismi &ndash; \u0259sas\u0259n m&uuml;xt\u0259lif &ldquo;\u0130ncil&rdquo; n&uuml;sx\u0259l\u0259ri, dua kitablar\u0131 v\u0259 dig\u0259r xristian m\u0259zmunlu m\u0259tnl\u0259rin bir qismi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259, y\u0259ni indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki \u0259lyazmalar fondunda qorunur. Bu bar\u0259d\u0259 Murad Aci yaz\u0131r: &ldquo;Erm\u0259nistanda erm\u0259ni qrafikas\u0131 il\u0259, f\u0259q\u0259t t&uuml;rkc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f q\u0259dim m&uuml;q\u0259dd\u0259s kitablar var. Madam ki, erk\u0259n Erm\u0259nistanda dualar t&uuml;rkc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, dem\u0259li, ibad\u0259t he&ccedil; d\u0259 suryani dilind\u0259 yox, t&uuml;rkc\u0259 edilirdi. Erm\u0259nil\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk m\u0259b\u0259dl\u0259ri kiml\u0259r tikmi\u015fl\u0259r? N\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131n istiqam\u0259ti \u015f\u0259rq\u0259dir?&hellip;&rdquo; . \u015e&uuml;bh\u0259siz ki, bu g&uuml;n &ldquo;Erm\u0259nistan&rdquo; kimi tan\u0131nan Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandak\u0131 kils\u0259l\u0259ri t&uuml;rkl\u0259r, y\u0259ni albanlar tikmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259r\u0259 XlX \u0259srd\u0259n ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015f v\u0259 alban &ndash; t&uuml;rk kils\u0259l\u0259rin\u0259 sahib &ccedil;\u0131xm\u0131\u015flar. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 \u0259n g&ouml;z\u0259l s&uuml;but kimi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n, y\u0259ni bug&uuml;nk&uuml; qondarma Erm\u0259nistan\u0131n \u015eirak vilay\u0259tinin Artik b&ouml;lg\u0259sinin XX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k &ldquo;Ari&ccedil;&rdquo; \u015f\u0259klin\u0259 sal\u0131nan q\u0259dim Xp&ccedil;ax (Q\u0131p&ccedil;aq) k\u0259ndind\u0259ki Xp&ccedil;axv\u0259ng adl\u0131 kils\u0259 v\u0259 monastr\u0131 (XII \u0259srd\u0259 tikildiyi s&ouml;yl\u0259nilir) g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar. Q\u0259rbi Az\u0259baycanda (bug&uuml;nk&uuml; Erm\u0259nistan) q\u0131p&ccedil;aq &ndash; qarqarlar\u0131n &ccedil;ox q\u0259dim zamanlardan ya\u015fam\u0131\u015f olduqlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131n \u018frm\u0259niyy\u0259 v\u0259 Kilikiyaya q\u0259d\u0259r uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 erm\u0259ni (hay) tarix&ccedil;il\u0259ri d\u0259 etiraf edirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, A. Akopyan &ouml;z&uuml;n&uuml;n &ldquo;Albaniya &ndash; Aluank q\u0259dim yunan &ndash; Roma v\u0259 q\u0259dim erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259&rdquo; adl\u0131 kitab\u0131nda yaz\u0131r ki, Moksda Qarqaradl\u0131 vilay\u0259t, Tsopka v\u0259 Q\u0259rbi Kilikiyada iki Qarqar qalas\u0131, Lori v\u0259 Parisosda iki Qarqar k\u0259ndi var. Bundan ba\u015fqa Me\u011fri t\u0259r\u0259fd\u0259 Qarqar da\u011f\u0131n\u0131n m&ouml;vcudlu\u011fu da m\u0259lumdur.Haz\u0131rda Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n (bug&uuml;nk&uuml; Erm\u0259nistan\u0131n) Z\u0259ng\u0259zur b&ouml;lg\u0259sind\u0259 qarqarlara aid bir monast\u0131r kompleksi d\u0259 qalmaqdad\u0131r. &Ouml;nc\u0259l\u0259r &ldquo;G\u0259rg\u0259rv\u0259ng&rdquo; v\u0259 ya &ldquo;Qarqarv\u0259ng&rdquo; ad\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur olan bu monastra biti\u015fik H\u0259zr\u0259t M\u0259ry\u0259m kils\u0259sinin tikilm\u0259sind\u0259n sonra (1283-c&uuml; il) daha &ccedil;ox M\u0259ry\u0259m kils\u0259si v\u0259 ya &ldquo;Surb Sion&rdquo; monastr\u0131 kimi yad edilm\u0259y\u0259 ba\u015flayan bu kompleks alban (h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan) memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n maraql\u0131 n&uuml;mun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Qarqarlar v\u0259 onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f areal\u0131 bar\u0259d\u0259 \u0259ski erm\u0259ni (hay) m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 s&ouml;z a&ccedil;\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Moisey Xorenatsi (V \u0259sr) alban \u0259lifbas\u0131n\u0131n qarqar dili \u0259sas\u0131nda yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&ouml;yl\u0259mi\u015f, Qarqar meydan\u0131ndan v\u0259 Qarqar m\u0259likliyind\u0259n s&ouml;z a&ccedil;m\u0131\u015fd\u0131r. Gevond (VIII \u0259sr) Qarqar d&uuml;z\u0259nliyinin, B&ouml;y&uuml;k Vardan (XIII \u0259sr) is\u0259 Qarqar vilay\u0259tinin ad\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259kmi\u015fl\u0259r. Tovma Artsruni is\u0259 t&uuml;rk m\u0259n\u015f\u0259li \u0259r\u0259b s\u0259rk\u0259rd\u0259si Bu\u011fan\u0131n Qarqar d&uuml;z\u0259nliyin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k, B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil oldu\u011funu yazm\u0131\u015fd\u0131. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, \u0259ski yaz\u0131l\u0131 qaynaqlarda qarqarlar v\u0259 onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f areal\u0131 bar\u0259d\u0259 yet\u0259rinc\u0259 m\u0259lumat bulunmaqdad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Strabon qarqarlar\u0131n amazonkalarla qon\u015fuluqda, amazonkalar\u0131n is\u0259 Albaniya &uuml;z\u0259rind\u0259 y&uuml;ks\u0259l\u0259n da\u011flarda ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. Bu xalq\u0131n ad\u0131 Qafqaz v\u0259 Orta Asiyan\u0131n toponomikas\u0131nda geni\u015f \u0259ks olunmu\u015fdur. Bu s\u0131rada XIX \u0259srd\u0259 indiki Da\u011f\u0131stan\u0131n Teymurxan\u015fura vilay\u0259tind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f Qarqar yer ad\u0131n\u0131, Tiflis quberniyas\u0131n\u0131n Tionet v\u0259 Axalsix uyezdl\u0259rind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f Qarqar &ndash; meydan, Qarqar &ndash; Qutan, Qarqar da\u011f\u0131, Qarqaris v\u0259 s. toponiml\u0259rini, Q\u0259b\u0259l\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259 m&ouml;vcud olmu\u015f Xaraba &ndash; Qaraqar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011fla G\u0259d\u0259b\u0259y s\u0259rh\u0259ddind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bir ne&ccedil;\u0259 Qarqar k\u0259ndini (bu g&uuml;n onlardan biri G\u0259rg\u0259r, dig\u0259ri is\u0259 Xarxar adlan\u0131r) v\u0259 Nax&ccedil;\u0131van uyezdind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f Xarxar k\u0259ndini g&ouml;st\u0259rm\u0259k olar. XIII \u0259sr \u0259r\u0259b m&uuml;\u0259llifi Yaqut \u0259l-H\u0259m\u0259vi Beyl\u0259qan yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Qarqar \u015f\u0259h\u0259rini xat\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130bn Xordadbeh (IX \u0259sr) is\u0259 \u015eabran v\u0259 D\u0259rb\u0259nd aras\u0131ndak\u0131 Qarqar \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n s&ouml;hb\u0259t a&ccedil;maqdad\u0131r. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259ki iki ayr\u0131 Qarqar &ccedil;ay\u0131n\u0131 da \u0259lav\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. T&uuml;rkiy\u0259 v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 d\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 Qarqar, Xarxar, G\u0259rg\u0259r adl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin oldu\u011fu m\u0259lumdur. Qarqarlar\u0131n bir vaxtlar Orta Asiyada da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&ouml;yl\u0259m\u0259k olar. Bel\u0259 ki, Dionisiy Perieqet (II \u0259sr) qarqarlar\u0131n Emod da\u011flar\u0131ndan Qanq &ccedil;ay\u0131 il\u0259 suvar\u0131lan torpaqlara q\u0259d\u0259r geni\u015f bir \u0259razid\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. T&uuml;rk &ndash; alban dilind\u0259, y\u0259ni &ldquo;erm\u0259ni qrafikas\u0131&rdquo; (\u0259slind\u0259 alban \u0259lifbas\u0131) il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f, f\u0259q\u0259t t&uuml;rkc\u0259 (q\u0131p&ccedil;aq t&uuml;rkc\u0259sind\u0259) olan xristian \u0259d\u0259biyyat\u0131na g\u0259linc\u0259, bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n yaranmas\u0131 bar\u0259d\u0259 V \u0259sr erm\u0259ni salnam\u0259&ccedil;isi Koroyunun yazd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259, h\u0259l\u0259 o d&ouml;vrd\u0259 Albaniya yepiskopu \u0130remiyan\u0131n ba\u015f&ccedil;\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 dini kitablar, y\u0259ni Bibliya alban dilin\u0259 t\u0259rc&uuml;m\u0259 edilmi\u015fdi. VIII \u0259sr erm\u0259ni tarix&ccedil;isi Gevond &ouml;z&uuml;n&uuml;n &ldquo;Tarix&rdquo; \u0259s\u0259rind\u0259 bildirir ki, onun d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 &ldquo;\u0130ncil&rdquo; bir s\u0131ra dill\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 alban dilind\u0259 d\u0259 t\u0259dris edilirdi v\u0259 alban dilind\u0259 olan dinikitablar ciddi c\u0259hdl\u0259 qorunurdular (Gevond, XIV f\u0259sil). Erm\u0259nistan\u0131n \u0259lyazmalar fondunda ara\u015fd\u0131rmalar aparan A. D. Ananyan is\u0259 m&uuml;q\u0259dd\u0259s Yeliseyin \u015e\u0259rq &ouml;lksind\u0259 &ndash; Albaniyadak\u0131 f\u0259aliyytind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n erm\u0259ni dilind\u0259 bir s\u0259n\u0259d tapm\u0131\u015f v\u0259 d\u0259rc etdirmi\u015fdir. H\u0259min s\u0259n\u0259din erm\u0259ni dilin\u0259 alban dilind\u0259n t\u0259rc&uuml;m\u0259 edildiyini t\u0259rc&uuml;m\u0259&ccedil;il\u0259rin &ouml;zl\u0259ri qeyd etmi\u015fdil\u0259r. H\u0259min \u0259razid\u0259 m&ouml;vcud olan erm\u0259ni qrafikal\u0131 t&uuml;rkdilli dini \u0259d\u0259biyyata g\u0259linc\u0259, onlar alban \u0259d\u0259biyyat\u0131 n&uuml;mun\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildir. Bu \u0259d\u0259biyyat\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u0259lifban\u0131n erm\u0259ni \u0259lifbas\u0131 il\u0259 eyni m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 ortaq din xristian albanlar\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n bir hiss\u0259sinin zamanla erm\u0259nil\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bununla bel\u0259, &ccedil;ox sayda n&uuml;mun\u0259si (onminl\u0259rc\u0259 s\u0259hif\u0259) Pol\u015fa, Rusiya, Avstriya, \u0130taliya, Rum\u0131niya, Ukrayna v\u0259 Erm\u0259nistanda qorunub saxlanm\u0131\u015f q\u0131p&ccedil;aqdilli alban \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 t\u0259dqiqatlara c\u0259lb etm\u0259k, onlar\u0131 d\u0259rind\u0259n &ouml;yr\u0259nm\u0259k \u0259n az\u0131 Albaniyan\u0131n tarixini, Az\u0259rbaycanda ba\u015f vermi\u015f etnik v\u0259 etnolinqvistik prosesl\u0259ri d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan &ccedil;ox vacibdir. Biz &ldquo;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&rdquo; say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda o\u011fuz-q\u0131p&ccedil;aq m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rind\u0259 o\u011fuzlar\u0131n rolundan x\u0259b\u0259rdar\u0131q. \u0130ndi is\u0259 q\u0131p&ccedil;aqdilli alban \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131b prosesl\u0259r\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fin d\u0259 g&ouml;z&uuml; il\u0259 baxma\u011f\u0131n vaxt\u0131 &ccedil;at\u0131b. &Uuml;st\u0259lik d\u0259 bu \u0259d\u0259biyyat\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi g&ouml;zd\u0259n ke&ccedil;irm\u0259yin d\u0259 vaxt\u0131 art\u0131q &ccedil;oxdan &ccedil;atm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fld\u0259 olan t\u0259kzibedilm\u0259z s\u0259n\u0259dl\u0259r q\u0131p&ccedil;aq m\u0259n\u015f\u0259li qarqar dilinin Albaniyan\u0131n d&ouml;vl\u0259t dili oldu\u011funu v\u0259 bu dild\u0259 beyn\u0259lxalq yaz\u0131\u015fmalar\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&ouml;yl\u0259m\u0259y\u0259 tam \u0259sas verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, 505&ndash;ci ild\u0259 bug&uuml;nk&uuml; \u0130ran \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan xristianlara &uuml;nvanlanm\u0131\u015f erm\u0259ni dilind\u0259 olan bir m\u0259ktubda deyilir: &ldquo;Biz siz\u0259 daha &ouml;nc\u0259 &ouml;z aram\u0131zda raz\u0131la\u015faraq, erm\u0259ni, g&uuml;rc&uuml; v\u0259 alban dill\u0259rind\u0259, h\u0259min dill\u0259rin yaz\u0131s\u0131 il\u0259 m\u0259ktub yazm\u0131\u015fd\u0131q. \u0130ndis\u0259 eyni \u015feyi t\u0259krar edirik&rdquo;. Elm al\u0259mind\u0259 &ldquo;Erm\u0259ni q\u0131p&ccedil;aqcas\u0131&rdquo; adland\u0131r\u0131lan yaz\u0131lar\u0131n v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n ger&ccedil;\u0259kd\u0259n d\u0259 albanlara m\u0259xsus oldu\u011funu t\u0259kzibedilm\u0259z \u015f\u0259kild\u0259 s&uuml;but ed\u0259 bilm\u0259miz &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259r hans\u0131 bir alban m&uuml;\u0259llifinin h\u0259min dild\u0259, y\u0259ni q\u0131p&ccedil;aq t&uuml;rkc\u0259sind\u0259 v\u0259 erm\u0259ni (\u0259slind\u0259 alban) \u0259lfbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f sad\u0259c\u0259 birc\u0259 s\u0259tirini \u0259ld\u0259 etm\u0259miz yet\u0259rli idi. Bizim is\u0259 \u0259limizd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir alban m&uuml;\u0259llifin birc\u0259 s\u0259tri yox, &ccedil;ox sayda tan\u0131nm\u0131\u015f alban m&uuml;\u0259llifinin \u0259s\u0259rl\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n b&ouml;y&uuml;k alban maarif&ccedil;isi Mxitar Qo\u015fun &ldquo;T&ouml;r\u0259 bitiki&rdquo; (Qanunlar toplusu) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n b&uuml;t&ouml;v bir par&ccedil;as\u0131, el\u0259c\u0259 Kirakos G\u0259nc\u0259linin &ldquo;Tarix&rdquo; kitab\u0131n\u0131n II f\u0259sli, alban katalikosu Nersesin &ldquo;\u0130nam\u0131n \u0259saslar\u0131&rdquo;, el\u0259c\u0259 d\u0259 Yovhannes Sarqavak, Vardapet Vanakan v\u0259 s. m&uuml;\u0259llifl\u0259rin moiz\u0259l\u0259ri kimi t\u0259kzibedilm\u0259z d\u0259lill\u0259r var.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u0259xtiyar Tuncay<br \/>\n(ard\u0131 var)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259r\u0259 XlX \u0259srd\u0259n ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;b v\u0259 alban kils\u0259l\u0259rin\u0259 sahib &ccedil;\u0131x\u0131blar &nbsp;Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 \u0259n g&ouml;z\u0259l s&uuml;but kimi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n, y\u0259ni \u018ft-T\u0259b\u0259rinin yazd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259, onun d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan v\u0259 ondan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37752\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}