{"id":37386,"date":"2016-09-09T18:39:13","date_gmt":"2016-09-09T14:39:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=37386","title":{"rendered":"Urmiya g\u00f6l\u00fcnd\u0259n Aral g\u00f6l\u00fcn\u0259d\u0259k uzanan yax\u0131n v\u0259 uzaq tariximiz"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qaraqalpaqlar qarapapaqlar\u0131 &ouml;z \u0259qrabalar\u0131 say\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>\nQaraqalpaq t&uuml;rkl\u0259ri olan bu q\u0131p&ccedil;aq xalq\u0131n\u0131n haz\u0131rda da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ad\u0131n haradan v\u0259 n\u0259 vaxt peyda olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini ara\u015fd\u0131rma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq. Berdah\u0131n &laquo;\u015e\u0259c\u0259r\u0259&raquo;sin\u0259 inanas\u0131 olsaq, \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri olan Malikin o\u011flu Raz\u0131haq qocald\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f\u0131na qara r\u0259ngli qalpaq qoyma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 m\u0259hz bundan sonra &laquo;qaraqalpaq&raquo; etnonimi yay\u011f\u0131nla\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 hesab edilir ki, bu ad\u0131 q\u0131p&ccedil;aqlara \u015e\u0259rq be&ccedil;enekl\u0259ri vermi\u015fl\u0259r. Fikrimizc\u0259, bu XII \u0259srd\u0259n gec ba\u015f ver\u0259 bilm\u0259zdi. &Ccedil;&uuml;nki h\u0259min \u0259srd\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259ldiyi bilin\u0259n &laquo;\u0130qor polku haqq\u0131nda dastan&raquo; (1146-c\u0131 il) onlar\u0131 &laquo;&ccedil;yorn\u0131ye kolobuki&raquo;, y\u0259ni &laquo;qaraqalpaq&raquo; kimi Kiyev &ccedil;&ouml;ll\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda qeyd\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, h\u0259min d&ouml;vrd\u0259 s&ouml;z&uuml;ged\u0259n xalq\u0131n C\u0259nubi Rus &ccedil;&ouml;ll\u0259rinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 Volqa v\u0259 Ural &ccedil;aylar\u0131 aras\u0131n\u0131n sakinl\u0259ri oldu\u011funu v\u0259 bel\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r ki, Noqay Ordas\u0131 d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 d\u0259 el\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&ouml;yl\u0259m\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<br \/>\nH\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Kiyev d&ouml;vl\u0259tind\u0259 t&uuml;rkl\u0259rin &ccedil;oxluq t\u0259\u015fkil etdiyini diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131ran D. Rassovski qaraqalpaqlar\u0131n kumanlar\u0131 bu \u0259razid\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131, n\u0259tic\u0259d\u0259 bu iki q\u0131p&ccedil;aq q&ouml;vm&uuml; aras\u0131nda q\u0259ddar d&uuml;\u015fm\u0259n&ccedil;iliyin ba\u015f qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r. Bel\u0259 hesab edilir ki, qaraqalpaqlar XlI-Xlll \u0259srl\u0259rd\u0259 q\u0131p&ccedil;aqlarla birlikd\u0259 tatarlara (mogollara) tabe olmu\u015flar. &nbsp;\u018fr\u0259b m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u0259ski rus qaynaqlar\u0131nda &laquo;&ccedil;yorn\u0131ye klobuki&quot; kimi qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f qaraqalpaq t&uuml;rkl\u0259rini &laquo;qarab&ouml;rkli&raquo; kimi yad edir. R\u0259\u015fid\u0259ddin qaraqalpaqlar\u0131 &quot;Kavm-i k&uuml;lah-i siyah&quot; (qara qalpaq gey\u0259n q&ouml;vm), \u0259r\u0259b m&uuml;\u0259llifl\u0259rind\u0259n \u018fn-N&uuml;veyrri is\u0259 &laquo;Alt\u0131n Orda q\u0131p&ccedil;aq q\u0259bil\u0259l\u0259ri aras\u0131nda bulunan qarab&ouml;rkli q&ouml;vm&uuml;&raquo; adland\u0131r\u0131r.<br \/>\nRus salnam\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, bu xalq uzlar, be&ccedil;eneql\u0259r ve x\u0259z\u0259rl\u0259rl\u0259 eyni v\u0259 ya yax\u0131n bir q&ouml;vmd&uuml;r. R\u0259vay\u0259tl\u0259rin birind\u0259n bel\u0259 ayd\u0131n olur ki, qaraqalpaqlar\u0131n bir qismi XI \u0259srd\u0259 S\u0259lcuqlular\u0131n g&uuml;ney v\u0259 bat\u0131ya do\u011fru ger&ccedil;\u0259kl\u0259\u015fdirdikl\u0259ri y&uuml;r&uuml;\u015fl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nQaraqalpaqlar\u0131n haz\u0131rda &ouml;z aralar\u0131nda be\u015f oymaqdan ibar\u0259t olduqlar\u0131n\u0131n s&ouml;yl\u0259y\u0259n, bu oymaqlar\u0131 &nbsp;Kara-Koylu, Kara-Singir, Oymavut, \u0130stek, A&ccedil;amayl\u0131 &nbsp;kimi s\u0131ralayan S. Y\u0131lmaz onlar\u0131n Amu-D\u0259rya deltas\u0131nda v\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259ndin \u015fimal\u0131nda, &nbsp;&quot;Ak-T\u0259p\u0259&quot;d\u0259 yerl\u0259\u015fdikl\u0259rini, \u0259ld\u0259 olan s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n qaraqalpaqlar\u0131n yaln\u0131z XVIII-XIX \u0259srl\u0259r tarixini t\u0259dqiq etm\u0259yin m&uuml;mk&uuml;n oldu\u011funu bildirm\u0259kd\u0259dir. Alimin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, Rusiya imparatoru I Pyotr yax\u0131n &laquo;adamlar\u0131ndan \u0130van Bucholtz il\u0259 Alexander Bekovic C\u0259rk\u0259skiyi x\u0259b\u0259rini ald\u0131\u011f\u0131 q\u0131z\u0131l yataqlar\u0131n\u0131 t\u0259dqiq etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Orta Asiyaya g&ouml;nd\u0259rmi\u015fdir. Onlar\u0131n bu s\u0259f\u0259rind\u0259 Xiv\u0259 xan\u0131 bunlara qar\u015f\u0131 d&ouml;y&uuml;\u015fm&uuml;\u015fd&uuml;. Rus h&uuml;cumlar\u0131 v\u0259 say\u0131lar\u0131n\u0131n artmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke&ccedil;\u0259n ba\u015fqirlar\u0131n, qazaxlar\u0131n v\u0259 qaraqalpaqlar\u0131n xan\u0131 se&ccedil;il\u0259n Murat Xan, &ouml;nc\u0259 kalm\u0131klar v\u0259 kazaklar Il\u0259 ittifaq qurmaq ist\u0259mi\u015f, bu al\u0131nmad\u0131qda is\u0259 \u0130stambula yard\u0131m almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n getmi\u015fdi. Xan oradan da \u0259libo\u015f d&ouml;nm&uuml;\u015fd&uuml;. Qafqaz\u0131n Kuban b&ouml;lg\u0259sind\u0259 toplad\u0131\u011f\u0131 ki&ccedil;ik bir q&uuml;vv\u0259 il\u0259 1708-ci ild\u0259 &nbsp;\u015eeremetev r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 Rusiya ordusu il\u0259 d&ouml;y&uuml;\u015fl\u0259rd\u0259 m\u0259\u011flub oldu. &Ouml;z&uuml; is\u0259 ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n &ouml;ld&uuml;r&uuml;ld&uuml;. Uzun zaman s\u0259ssiz qald\u0131qdan sonra qaraqalpaqlar 1811-ci ild\u0259 Xiv\u0259 xan\u0131n tabeli&ccedil;iliyin\u0259 ke&ccedil;mi\u015fl\u0259r. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 &uuml;syan qald\u0131rm\u0131\u015flar. Bu ayaqlanmalar\u0131n, y\u0259ni &uuml;syanlar\u0131n s\u0259b\u0259bi, &ccedil;ox g&uuml;m&uuml;n ki, a\u011f\u0131r vergil\u0259r olmu\u015fdur: &laquo;Yen\u0259 1859-cu ild\u0259 &uuml;syan etmi\u015f, F\u0259q\u0259t Xiv\u0259 xan\u0131 Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259d (1856-1865) bu &uuml;syan\u0131 yat\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259d Xan X\u0131v\u0259d\u0259ki xalq\u0131n Rusiya t\u0259sirin\u0259 d&uuml;\u015fm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n b\u0259zi t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;b v\u0259 &uuml;syan yat\u0131rd\u0131qdan sonra, &ouml;ld&uuml;r&uuml;l\u0259n h\u0259r rusa g&ouml;r\u0259, bir &ouml;d&uuml;l (100 tille) veril\u0259c\u0259yini elan etmi\u015fdi. Lakin onun bu t\u0259klifi maraq g&ouml;rm\u0259mi\u015fdi. Daha sonra rus g\u0259mil\u0259rinin Amud\u0259rya &ccedil;ay\u0131na girm\u0259m\u0259l\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ay\u0131n b\u0259zi yerl\u0259rind\u0259 qala tikdirmi\u015fdi. 1863-c&uuml; ild\u0259 qaraqalpaqlar S\u0131rd\u0259rya b&ouml;lg\u0259sin\u0259 k&ouml;&ccedil;m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Rusuyadan d\u0259st\u0259k ist\u0259mi\u015fdi. Lakin yard\u0131m almad\u0131lar. 1873-c&uuml; ild\u0259 ruslar Xiv\u0259y\u0259 girdikd\u0259, xalq onlara yard\u0131m etmi\u015fdi. Rusiya il\u0259 X\u0131v\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndak\u0131 raz\u0131la\u015fmaya g&ouml;r\u0259, qaraqalpaqlar Rusiya hakimiyy\u0259tin\u0259 ke&ccedil;irl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, qaraqalpaklar\u0131n indi ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259 XIX \u0259srd\u0259 k&ouml;&ccedil;d&uuml;kl\u0259ri anla\u015f\u0131l\u0131r. N. Ta\u011f\u0131soy m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli baxsa da, o da t\u0259qrib\u0259n eyni fikird\u0259dir. O yaz\u0131r ki, &laquo;Qaraqalpaqlar\u0131n etnogenezi S\u0131rd\u0259rya v\u0259 Aral \u0259traf\u0131 d&uuml;z\u0259nlik v\u0259 deltalara yay\u0131lm\u0131\u015f q\u0259bil\u0259l\u0259rin bu \u0259razil\u0259r\u0259 m\u0259skunla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. XVI \u0259sr v\u0259 XVII \u0259srin ortalar\u0131nda qaraqalpaqlar\u0131n b&ouml;y&uuml;k bir hiss\u0259si S\u0131rd\u0259ryan\u0131n orta v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 axar\u0131nda yerl\u0259\u015fmi\u015fdir. Onlar \u0259sas\u0259n bu d&ouml;vrd\u0259 yar\u0131mk&ouml;&ccedil;\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzi ke&ccedil;irir, \u0259kin&ccedil;ilikl\u0259, heyvandarl\u0131qla, bal\u0131q&ccedil;\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olurdular. XVIII \u0259srin ortalar\u0131nda qaraqalpaqlar\u0131n \u0259sas hiss\u0259si S\u0131rd\u0259ryadan Jan\u0131d\u0259rya deltas\u0131n\u0131n q\u0259rb qolu hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b, XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 qaraqalpaqlar\u0131n Amud\u0259rya deltas\u0131nda yerl\u0259\u015fm\u0259si sona yetib&raquo;. Alimin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Amud\u0259ryan\u0131n sa\u011f sahilind\u0259 olan \u0259razil\u0259r ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015fdur. &laquo;Burada T&uuml;rk&uuml;stan general qubernatorlu\u011funun S\u0131rd\u0259rya vilay\u0259tinin t\u0259rkibin\u0259 daxil olan Amud\u0259rya \u015f&ouml;b\u0259si yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Amud\u0259rya \u015f&ouml;b\u0259si 1920-ci ild\u0259 T&uuml;rk&uuml;stan Muxtar Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n Amud\u0259rya vilay\u0259tin\u0259 &ccedil;evrilmi\u015fdir. 1924-c&uuml; ild\u0259 burada Qazaxstan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin \u0259 daxil olan Qaraqalpaq Muxtar vilay\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sonra Muxtar Vilay\u0259t 1930-cu ild\u0259 RSFSR-in t\u0259rkibin\u0259 daxil edilmi\u015fdir. 1932-ci ild\u0259 bu Muxtar vilay\u0259t Qaraqalpaqstan Muxtar Respublikas\u0131na &ccedil;evilmi\u015fdir. Qaraqalpaqstan 1936-c\u0131 ild\u0259 &Ouml;zb\u0259kistan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 verilmi\u015f, 1993-c&uuml; ild\u0259 is\u0259 Qaraqalpaqstan Respublikas\u0131na &ccedil;evrilmi\u015fdir&raquo;.<br \/>\nS. Y\u0131lmaz yaz\u0131r ki, &laquo;Karakalpakca K\u0131p&ccedil;ak grubunun K\u0131pcak-Nogay As b&ouml;l&uuml;m&uuml;ndendir&raquo;. Bu m\u0259lumat\u0131n bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. Bel\u0259 ki, s&ouml;z&uuml;ged\u0259n t&uuml;rk boyunun soy dam\u011fas\u0131na G\u0259miqayada rast g\u0259linmi\u015fdir &nbsp;ki, bu da qaraqalpaqlar\u0131n &ouml;z etnogenezinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n birini Qafqaz, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ke&ccedil;irdiyini bir daha t\u0259kzibedilm\u0259z \u015f\u0259kild\u0259 s&uuml;but edir. &nbsp;Maraql\u0131d\u0131r ki, rus salnam\u0259l\u0259rind\u0259 &laquo;&ccedil;orn\u0131ye klobuki&raquo;l\u0259r, y\u0259ni qaraqalpaqlar b\u0259z\u0259n &laquo;&ccedil;\u0259rk\u0259z&raquo; ad\u0131 il\u0259 yad edilir. Bu is\u0259 bir daha onlar\u0131n formala\u015fma tarixinin Qafqazda ke&ccedil;diyin\u0259 d\u0259lal\u0259t edir. Burada S. Y\u0131lmaz\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qeydin\u0259 d\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r: &laquo;&Ccedil;ox ilginctir ki 30 iyul 1996-c\u0131 ild\u0259 Qaraqalpaq\u0131standa s\u0259f\u0259rim zaman\u0131 bilim adamlar\u0131 &nbsp;T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 &nbsp;d\u0259 qaraqalpak oldu\u011funu s&ouml;yl\u0259dikl\u0259rini e\u015fitd\u0131m. Bunun s\u0259b\u0259bi qaraqalpaqlarla, qarapapaqlar\u0131n qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;rd&uuml;m. Halbuki T&uuml;rkiy\u0259nin Kars &nbsp;Ardahan, &Ccedil;\u0131ld\u0131r, Arpacay b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayan qarapapaqlar Az\u0259rbaycan m\u0259ni\u0259lidir&quot;.&nbsp;<br \/>\nBu qeydd\u0259n g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; kimi, qaraqalpaqlar qarapapaqlar\u0131 &ouml;z \u0259qrabalar\u0131 saymaqdad\u0131rlar. N. Ta\u011f\u0131soyun fikrinc\u0259, &laquo;qarapapaqlar da t&uuml;rk q\u0259bil\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla, \u0259vv\u0259ll\u0259r qara qoyun d\u0259risind\u0259n papaq geyinirdil\u0259r (t&uuml;rk dilind\u0259 &ldquo;papaq&rdquo; v\u0259 &ldquo;qalpaq&rdquo; eyni s&ouml;z&uuml; ifad\u0259 etm\u0259kd\u0259dir). Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 &laquo;qarapapaq&raquo; v \u0259 &laquo;qaraqalpaq&raquo; etnoniml\u0259ri bir-birinin sinonimidir. Bundan ba\u015fqa t&uuml;rk dilind\u0259 bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r &laquo;papaq&raquo; v\u0259 &laquo;qalpaq&raquo; s&ouml;z&uuml; il\u0259 b\u0259rab\u0259r &laquo;b&ouml;rk&raquo; s&ouml;z&uuml; d\u0259 i\u015fl\u0259dilir. Buna n&uuml;mun\u0259 kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ucar rayonunda Bak\u0131-Tbilisi avtomobil yolunun &uuml;st&uuml;nd\u0259 &laquo;Qara b&ouml;rk&raquo; adl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni olan k\u0259ndin ad\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. H\u0259r ehtimala qar\u015f\u0131 bu k\u0259ndin ad\u0131 da el\u0259 qarab&ouml;rkl&uuml; q\u0259bil \u0259sin\u0259 aid edilm\u0259lidir. Qarapapaqlar tarixi k&ouml;kl\u0259ri etibaril\u0259 &laquo;bas\u0131l&raquo;, &laquo;bars\u0131l&raquo;, &laquo;barsil&raquo;, &laquo;bar&ccedil;\u0131l&raquo;, &laquo;bar&ccedil;el&raquo;, &laquo;bar&ccedil;ula&raquo;, &laquo;bor&ccedil;al\u0131&raquo; etnonimin\u0259 gedib &ccedil;\u0131x\u0131r. Bu komponentl\u0259r h\u0259m d\u0259 &laquo;kas-at&raquo;, &laquo;kaz-ar&raquo;, &laquo;kaz-ak&raquo;, &laquo;xaz-ar&raquo; etnoniml\u0259ri il\u0259 xeyli &uuml;mumi n&ouml;qt\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. V.Minorskinin, F.K\u0131rz\u0131o\u011flunun v\u0259 Z.B&uuml;nyadovun fikrinc\u0259 qarapapaqlar h\u0259m d\u0259 q\u0131p&ccedil;aq k&ouml;k&uuml;n\u0259 ba \u011fl\u0131d\u0131rlar&raquo;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qaraqalpaqlar qarapapaqlar\u0131 &ouml;z \u0259qrabalar\u0131 say\u0131r Qaraqalpaq t&uuml;rkl\u0259ri olan bu q\u0131p&ccedil;aq xalq\u0131n\u0131n haz\u0131rda da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ad\u0131n haradan v\u0259 n\u0259 vaxt peyda olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini ara\u015fd\u0131rma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq. Berdah\u0131n &laquo;\u015e\u0259c\u0259r\u0259&raquo;sin\u0259 inanas\u0131 olsaq, \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-37386","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37386\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}