{"id":37372,"date":"2016-09-09T14:49:13","date_gmt":"2016-09-09T10:49:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=37372","title":{"rendered":"<b>Qaxda dini radikalizm v\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 debat ke\u00e7irilib<\/b>"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"line-height: 1.6em;\">&ldquo;Az\u0259rbaycan m&uuml;s\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t qurmu\u015f ilk &ouml;lk\u0259dir. \u018fhalisinin 96%-ni m&uuml;s\u0259lmanlar\u0131n t\u0259\u015fkil etdiyi bu &ouml;lk\u0259d\u0259 sekulyar d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259sinin m&ouml;vcudlu\u011fu bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k t&ouml;hf\u0259dir. \u015e\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131 il\u0259 idar\u0259 olunan d&ouml;vl\u0259tl\u0259rd\u0259 insan h&uuml;quq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 oldu\u011funu g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. Bu g&uuml;n Az\u0259rbaycanda v\u0259t\u0259nda\u015flara dini etiqad v\u0259 vicdan azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n verilm\u0259si o dem\u0259k deyil ki, kiml\u0259rs\u0259 bundan istifad\u0259 edib d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t qurulu\u015funu d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 c\u0259hd etm\u0259lidir.&rdquo;&nbsp;<\/span><span style=\"line-height: 1.6em;\">Bu fikirl\u0259ri Qaxda &ldquo;Sekulyar d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik, dini radikalizm v\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 &ccedil;evrilm\u0259y\u0259n din modeli&rdquo; m&ouml;vzusunda ke&ccedil;iril\u0259n debatda tarix&ccedil;i-ekspert M\u0259cid Mehrani deyib.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p>O qeyd edib ki, Az\u0259rbaycanda ham\u0131 dini inanclar\u0131n d&ouml;vl\u0259tin siyasi h\u0259yat\u0131na m&uuml;daxil\u0259sinin yolverilm\u0259z oldu\u011funu bilm\u0259lidir. Radikal dini t\u0259\u015fkilatlar\u0131n is\u0259 m\u0259qs\u0259di he&ccedil; d\u0259 dinin ke\u015fiyind\u0259 dayanmaq deyil, \u0259ksin\u0259 ondan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k insanlar\u0131 &ouml;z t\u0259r\u0259fin\u0259 &ccedil;\u0259km\u0259k, onlar\u0131 \u0259n a\u011flas\u0131\u011fmaz h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259hrik etm\u0259kdir.&nbsp;<\/p>\n<p>Ekspert Aynur Zamanova is\u0259 qeyd edib ki, dini radikalizm, fundamentalizm ona g\u0259tirib &ccedil;\u0131xar\u0131b ki, bu g&uuml;n Q\u0259rb d&uuml;nyas\u0131nda \u0130slamofobiya geni\u015f v&uuml;s\u0259t al\u0131b: &ldquo;H\u0259tta burkal\u0131, hicabl\u0131 qad\u0131na, saqqall\u0131 ki\u015fiy\u0259 ham\u0131 potensial canl\u0131 bomba, terror&ccedil;u kimi baxma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Radikal c\u0259r\u0259yanlar ona nail olublar ki, bu g&uuml;n d&uuml;nyada \u0130slamla terrorizm s&ouml;z&uuml; yana\u015f\u0131 i\u015fl\u0259nir. Baxmayaraq ki, \u0130slamdak\u0131 m&uuml;t\u0259r\u0259qqi ideyalar\u0131 yaymaqla, bu dinin pozitiv t\u0259r\u0259fl\u0259rini n&uuml;mayi\u015f etdirm\u0259kl\u0259 ona r\u0259\u011fb\u0259ti art\u0131rmaq olard\u0131, n\u0259inki onu g&ouml;zd\u0259n salmaq.&rdquo;&nbsp;<\/p>\n<p>S&ouml;z&uuml;ged\u0259n debat &ldquo;Qad\u0131n Liderliyi U\u011frunda&rdquo; \u0130ctimai Birliyinin t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;s&uuml; v\u0259 AR prezidenti yan\u0131nda Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi \u015euras\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 &ldquo;Sekulyar d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik, dini radikalizm v\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 &ccedil;evrilm\u0259y\u0259n din modeli il\u0259 ba\u011fl\u0131 qad\u0131nlar aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131&rdquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 ba\u015f tutub.&nbsp;<br \/>\nBirliyin s\u0259dri &Uuml;lk\u0259r Abdullayeva bildirib ki, bu layih\u0259ni h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan\u0131n d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik modelinin qorunmas\u0131na, m&ouml;hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fmaq, insanlar\u0131 &ouml;lk\u0259mizin konstitusion qurulu\u015funu d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259, dini-ayr\u0131se&ccedil;kilik z\u0259minind\u0259 m&uuml;naqi\u015f\u0259l\u0259r t&ouml;r\u0259tm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259n radikal dini c\u0259r\u0259yanlardan uzaq durma\u011fa &ccedil;a\u011f\u0131rmaq, inancl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259ri insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 &ccedil;evrilm\u0259y\u0259n din modell\u0259rin\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k verm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259kdir.&nbsp;<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r m&ouml;vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015ftirak&ccedil;\u0131lara \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatlar veribl\u0259r v\u0259 onlar\u0131 maraqland\u0131ran suallar\u0131 cavabland\u0131r\u0131blar.&nbsp;<br \/>\nQax M\u0259rk\u0259zi Kitabxanas\u0131nda ke&ccedil;iril\u0259n debat zaman\u0131 rayonun ziyal\u0131 xan\u0131mlar\u0131 layih\u0259nin m\u0259qs\u0259dind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259y\u0259 haz\u0131r olduqlar\u0131n\u0131 qeyd edibl\u0259r.&nbsp;<\/p>\n<p>&ldquo;K\u0259ndl\u0259rd\u0259, x&uuml;susil\u0259 d\u0259 savads\u0131z, d&uuml;nyag&ouml;r&uuml;\u015fl\u0259ri m\u0259hdud olan qad\u0131nlar\u0131n sad\u0259l&ouml;vhl&uuml;y&uuml;nd\u0259n, m\u0259lumats\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanaraq onlar\u0131 \u0259l\u0259 alma\u011fa, c\u0259hal\u0259tin bataql\u0131\u011f\u0131na yuvarlama\u011fa m&uuml;nbit \u015f\u0259rait var. &Ouml;lk\u0259nin ziyal\u0131 qad\u0131nlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259\u015fm\u0259li, bu c&uuml;r neqativ hallar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259yl\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259lidirl\u0259r. Yoxsa, insanlar\u0131n maddi &ccedil;\u0259tinlikl\u0259rind\u0259n, kas\u0131bl\u0131\u011f\u0131ndan, i\u015fsizliyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n b\u0259zi dini icmalar, onlar\u0131 \u0259l\u0259 al\u0131r v\u0259 yanl\u0131\u015f yola y&ouml;n\u0259ldirl\u0259r&rdquo; &ndash; dey\u0259 2-sayl\u0131 m\u0259kt\u0259bin m&uuml;\u0259llimi Turan\u0259 R\u0259c\u0259bova bildirib.<\/p>\n<p>Debatda prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259qdimat\u0131 \u0259sas\u0131nda dini fanatizm, dini d&uuml;\u015fm\u0259n&ccedil;ilik z\u0259minind\u0259 hakimiyy\u0259tin zorla \u0259l\u0259 ke&ccedil;irilm\u0259si, konstitusiya qurulu\u015funun d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, milli-irqi d&uuml;\u015fm\u0259n&ccedil;iliyin sal\u0131nmas\u0131, ibad\u0259tgahlardan k\u0259narda v\u0259 ictimai yerl\u0259rd\u0259 dini \u015f&uuml;arlar\u0131n s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si, dini atributlar\u0131n v\u0259 dini bayraqlar\u0131n n&uuml;mayi\u015fini qada\u011fan ed\u0259n madd\u0259l\u0259rin qanunvericiliy\u0259 sal\u0131nmas\u0131 t\u0259klifi m&uuml;sb\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&ldquo;Az\u0259rbaycan m&uuml;s\u0259lman \u015f\u0259rqind\u0259 d&uuml;ny\u0259vi d&ouml;vl\u0259t qurmu\u015f ilk &ouml;lk\u0259dir. \u018fhalisinin 96%-ni m&uuml;s\u0259lmanlar\u0131n t\u0259\u015fkil etdiyi bu &ouml;lk\u0259d\u0259 sekulyar d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259sinin m&ouml;vcudlu\u011fu bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k t&ouml;hf\u0259dir. \u015e\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131 il\u0259 idar\u0259 olunan d&ouml;vl\u0259tl\u0259rd\u0259 insan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-37372","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37372"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37372\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}