{"id":36506,"date":"2016-08-23T11:24:14","date_gmt":"2016-08-23T07:24:14","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=36506","title":{"rendered":"<font color=red><b>F\u00fczuli v\u0259 C\u0259bray\u0131l\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan 23 il \u00f6t\u00fcr<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n F&uuml;zuli v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan 23 il &ouml;t&uuml;r.APA-n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, F&uuml;zuli rayonu 23 avqust 1993-c&uuml; ild\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilib. &Uuml;mumi sah\u0259si 139393 hektar olan F&uuml;zuli rayonunun q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259n (50 k\u0259nd v\u0259 rayon m\u0259rk\u0259zi) 125368 hektar \u0259razi h\u0259l\u0259 d\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. Rayonun i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razisind\u0259 13 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 20 k\u0259nd var.<br \/>\nQ\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259n 12-si i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razid\u0259 yeni sal\u0131n\u0131b v\u0259 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n ail\u0259l\u0259ri m&uuml;v\u0259qq\u0259ti olaraq burada yerl\u0259\u015fdirilib. Haz\u0131rda \u0259razid\u0259 51 min m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n m\u0259skunla\u015f\u0131b. 1988-ci ild\u0259n ba\u015flayan erm\u0259ni t\u0259cav&uuml;z&uuml;n\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 f&uuml;zulili d&ouml;y&uuml;\u015f&uuml;b, y&uuml;zl\u0259rl\u0259 rayon sakini \u015f\u0259hid olub, yaralan\u0131b, itkin d&uuml;\u015f&uuml;b. F&uuml;zuli rayonu m&uuml;harib\u0259d\u0259 1100-d\u0259n &ccedil;ox \u015f\u0259hid verib, 1450 rayon sakini \u0259lil olub.<br \/>\nErm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan F&uuml;zuli rayonu t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan &ccedil;ox z\u0259ngindir. Rayonda &uuml;mumi ehtiyatlar\u0131 58858 min kvadrat metr olan v\u0259 mi\u015far da\u015f\u0131 istehsal\u0131na yararl\u0131 istismar olunan 2 (D&ouml;vl\u0259tyarl\u0131, Dila\u011far) \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131, k\u0259rpic-kir\u0259mit istehsal\u0131na yararl\u0131 11211 min kvadrat metr ehtiyatlara malik K&uuml;rdmahmudlu gil, ehtiyatlar\u0131 13053 min kvadrat metr olan Quru&ccedil;ay qum-&ccedil;\u0131nq\u0131l qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yataqlar\u0131 var.<br \/>\nRayon \u0259razisind\u0259 ya\u015f\u0131 200 ild\u0259n 1400 il\u0259 q\u0259d\u0259r olan 11 \u0259d\u0259d \u015e\u0259rq &ccedil;inar\u0131 t\u0259bi\u0259t abid\u0259si kimi pasportla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r m&uuml;hafiz\u0259 olunub.<br \/>\n1960-80-ci ill\u0259rd\u0259 F&uuml;zuli rayonunun da\u011fl\u0131q v\u0259 da\u011f\u0259t\u0259yi sah\u0259l\u0259rind\u0259 hidrogeoloji axtar\u0131\u015f zaman\u0131 \u0259razid\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f d&ouml;rd&uuml;nc&uuml;, taba\u015fir v\u0259 yura d&ouml;vr&uuml; sulu kompleksl\u0259rinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259razid\u0259n ke&ccedil;\u0259n &ccedil;aylar\u0131n m\u0259craalt\u0131 sular\u0131n\u0131n ehtiyat\u0131 193 min m3\/g&uuml;n h\u0259cmind\u0259 hesablan\u0131b.<br \/>\nEkologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin &ldquo;\u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 \u0259traf m&uuml;hit\u0259 v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259siri m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n (izl\u0259y\u0259n) operativ m\u0259rk\u0259z&rdquo;i i\u015f\u011faldan sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 rayon \u0259razisind\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na dair a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 faktlar\u0131 a\u015fkarlay\u0131b:<\/p>\n<p>\n1. Geni\u015f me\u015f\u0259 massivl\u0259ri il\u0259 &ouml;rt&uuml;l&uuml; olan D&ouml;vl\u0259tyarl\u0131 k\u0259ndind\u0259 a\u011faclar b&uuml;t&uuml;nl&uuml;kl\u0259 q\u0131r\u0131l\u0131b.<br \/>\n2. Qo&ccedil;\u0259hm\u0259dli k\u0259nd yolu boyunca a\u011faclar k&uuml;tl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilib.<br \/>\n3. Ya\u011fl\u0131v\u0259nd k\u0259ndind\u0259 k\u0259ndaras\u0131 yolun sa\u011f v\u0259 sol t\u0259r\u0259find\u0259ki b&ouml;y&uuml;k ya\u015f\u0131ll\u0131qlar tamamil\u0259 q\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>4. 2006-2009-cu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 rayonun 35 000 hektardan art\u0131q \u0259razisi erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yand\u0131r\u0131l\u0131b.<br \/>\n&nbsp;<br \/>\nBu g&uuml;n C\u0259bray\u0131l rayonunun Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan da 23 il &ouml;t&uuml;r. Erm\u0259ni i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lar\u0131 il\u0259 d&ouml;y&uuml;\u015fl\u0259rd\u0259 180 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub. 14 n\u0259f\u0259r polis, 60 m&uuml;lki \u015f\u0259xs d&uuml;nyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib, 90 n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n is\u0259 \u0259sir v\u0259 itkin d&uuml;\u015f&uuml;b. C\u0259bray\u0131ll\u0131lar i&ccedil;\u0259risind\u0259 180 n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n Qaraba\u011f m&uuml;harib\u0259si \u0259lili statusu al\u0131b, 6 n\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131 f\u0259xri ad\u0131na layiq g&ouml;r&uuml;l&uuml;b.<br \/>\n&nbsp;\u018frazisi 1050 kvadrat kilometr olan C\u0259bray\u0131l\u0131n Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmas\u0131 il\u0259 72 &uuml;mumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bi, 8 x\u0259st\u0259xana, 5 m\u0259scid, 2 muzey, 129 tarixi abid\u0259, 149 m\u0259d\u0259niyy\u0259t oca\u011f\u0131 i\u015f\u011fal alt\u0131nda qal\u0131b. Haz\u0131rda C\u0259bray\u0131l &uuml;zr\u0259 351 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259hid ail\u0259si var. C\u0259bray\u0131ldan olan 61100 m\u0259cburi k&ouml;&ccedil;k&uuml;n 58 rayonda, daha &ccedil;ox is\u0259 Beyl\u0259qan, \u0130mi\u015fli, Sabirabad, Bil\u0259suvar rayonlar\u0131nda m\u0259skunla\u015f\u0131b.<br \/>\n&nbsp;Z\u0259ngin yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259bii g&ouml;z\u0259lliy\u0259 malik C\u0259bray\u0131l rayonunda mi\u015far da\u015f\u0131 istehsal\u0131na yararl\u0131 v\u0259 istismara c\u0259lb edilmi\u015f ehtiyatlar\u0131 2937 min kubmetr olan Tulus tuf, &uuml;mumi ehtiyatlar\u0131 5434 min kubmetr olan &Ccedil;axmaq&ccedil;ay, Soltanl\u0131 tikinti qumu, ehtiyatlar\u0131 296 min kubmetr olan k\u0259rpic istehsal\u0131na yararl\u0131 Qaracall\u0131 gil, ehtiyatlar\u0131 6644 min ton olan sement istehsal\u0131na yararl\u0131 G&ouml;y\u0259r&ccedil;in-Veys\u0259lli vulkan k&uuml;l&uuml;, ehtiyatlar\u0131 1325 min ton olan Minba\u015fl\u0131 g\u0259c, ehtiyatlar\u0131 5226 min ton olan \u0259h\u0259ng istehsal\u0131na yararl\u0131 A\u011ft\u0259p\u0259 \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131, ehtiyatlar\u0131 4130 min kubmetr olan C\u0259f\u0259rabad qum-&ccedil;\u0131nq\u0131l qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, ehtiyatlar\u0131 504 ton olan Sahverdi y\u0259\u015f\u0259m v\u0259 ehtiyatlar\u0131 1348 ton olan &Ccedil;axmaqqaya xalsedon yataqlar\u0131 var.<br \/>\n&nbsp;Rayonda ya\u015f\u0131 200-1600 olan 14 \u0259d\u0259d iri diametrli \u015e\u0259rq &ccedil;inar\u0131 v\u0259 dig\u0259r qiym\u0259tli a\u011faclar, h\u0259m&ccedil;inin Da\u011ftumas k\u0259ndind\u0259 &ldquo;Divl\u0259r saray\u0131&rdquo; adlanan ma\u011fara t\u0259bi\u0259t abid\u0259si kimi qorunurdu.<br \/>\n&nbsp;C\u0259bray\u0131l rayonunda respublika v\u0259 rayon \u0259h\u0259miyy\u0259tli 120-d\u0259k tarixi memarl\u0131q abid\u0259si, qiym\u0259tli a\u011fac n&ouml;vl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t me\u015f\u0259l\u0259r, b&ouml;y&uuml;k ehtiyata malik yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259r, qeyri-adi flora v\u0259 faunas\u0131 il\u0259 se&ccedil;il\u0259n Dirida\u011f\u0131n &ouml;z&uuml;n\u0259m\u0259xsus t\u0259bi\u0259t gu\u015f\u0259l\u0259ri, mineral madd\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin su m\u0259nb\u0259l\u0259ri erm\u0259ni i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131laraq m\u0259hv edilib.<br \/>\n&nbsp;2006-2007-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n rayonun 16 min hektardan art\u0131q \u0259razisind\u0259 yan\u011f\u0131nlar t&ouml;r\u0259dilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n F&uuml;zuli v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q&uuml;vv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan 23 il &ouml;t&uuml;r.APA-n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, F&uuml;zuli rayonu 23 avqust 1993-c&uuml; ild\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilib. &Uuml;mumi sah\u0259si 139393&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[91],"tags":[],"class_list":["post-36506","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olkeici"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36506","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36506"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36506\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}