{"id":36163,"date":"2016-08-10T12:08:29","date_gmt":"2016-08-10T08:08:29","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=36163","title":{"rendered":"Direktor m\u00fcavini: <font color=red><b> \u201cAz\u0259rbaycanda v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 azal\u0131b\u201d<\/b><\/font>"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;&quot;Son ill\u0259rd\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 v\u0259r\u0259ml\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131, m&uuml;alic\u0259 effektivliyinin y&uuml;ks\u0259lm\u0259si v\u0259 bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmas\u0131 tendensiyas\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur&quot;.&quot;Report&quot;un m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, bunu Elmi T\u0259dqiqat \u0410\u011f Ciy\u0259r X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunun (ETACX\u0130) elm &uuml;zr\u0259 direktor m&uuml;avini \u0130rad\u0259 Axundova deyib.<br \/>\nOnun s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Milli V\u0259r\u0259m Proqram\u0131 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 ETACX\u0130-nin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda &ouml;lk\u0259d\u0259 epidemiloji v\u0259ziyy\u0259ti xarakteriz\u0259 ed\u0259n v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyin\u0259 dair statistik g&ouml;st\u0259ricil\u0259r toplanaraq analiz olunur: &quot;Son 5 ild\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259nin dinamikas\u0131nda m&uuml;sb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur&quot;.<br \/>\n\u0130.Axundova qeyd edib ki, bu x\u0259st\u0259lik &uuml;zr\u0259 \u0259n aktiv ya\u015f 20-40 aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir: &quot;Bu x\u0259st\u0259lik &uuml;zr\u0259 &ouml;l&uuml;m g&ouml;st\u0259ricisi &ouml;t\u0259n ill\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 3,8 insan d&uuml;\u015f&uuml;r. &Ouml;lk\u0259d\u0259 8 min\u0259 yax\u0131n bel\u0259 x\u0259st\u0259 qeydiyyatdad\u0131r. 4 min\u0259 yax\u0131n insan is\u0259 yeni x\u0259st\u0259l\u0259rdir. Epidemioloji v\u0259ziyy\u0259ti xarakteriz\u0259 ed\u0259n \u0259lav\u0259 g&ouml;st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biri d\u0259 ilkin a\u015fkar olunan v\u0259r\u0259mli x\u0259st\u0259l\u0259r aras\u0131nda ayr\u0131-ayr\u0131 kliniki formalar &uuml;zr\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259dir. A\u011f ciy\u0259r v\u0259r\u0259minin strukturuna n\u0259z\u0259r salsaq, &uuml;mumilikd\u0259 &ouml;lk\u0259 &uuml;zr\u0259 ocaql\u0131 (erk\u0259n) v\u0259r\u0259m formalar\u0131n\u0131n artmas\u0131, infiltrativ v\u0259r\u0259m formalar\u0131n\u0131n azalmas\u0131, gecikmi\u015f, yay\u0131lm\u0131\u015f v\u0259r\u0259m formalar\u0131n\u0131n say\u0131nda is\u0259 stabill\u0259\u015fm\u0259 m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur. Bu da &ouml;z n&ouml;vb\u0259sind\u0259 \u0259halinin, \u0259sas\u0259n d\u0259, risk qruplar\u0131n\u0131n aktiv a\u015fkarlanma &uuml;sullar\u0131na aktiv c\u0259lb olunmas\u0131, erk\u0259n a\u015fkarlanman\u0131n yax\u015f\u0131 apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r&quot;.<br \/>\nO \u0259lav\u0259 edib ki, epidemioloji prosesin gedi\u015fini t\u0259yin etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bu il ilkin x\u0259st\u0259l\u0259r aras\u0131nda 0-14 v\u0259 15-17 ya\u015f qruplar\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259n\u0259n u\u015faqlar\u0131n say\u0131 hesablan\u0131r: &quot;Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 u\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259nin azalmas\u0131 (21,45-d\u0259n 14,3-d\u0259k ) m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur. 100 min u\u015faq aras\u0131nda 14 u\u015faq v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259sidir. Lakin son zamanlar v\u0259r\u0259md\u0259 ya\u015flanma gedir. Bu birt\u0259r\u0259fli tendensiya &ouml;lk\u0259d\u0259 &uuml;mumilikd\u0259 epidemioloji prosesl\u0259rin stabill\u0259\u015fm\u0259sini g&ouml;st\u0259rir&quot;.&nbsp;<br \/>\n\u0130nstitut r\u0259smisi xat\u0131rlad\u0131b ki, v\u0259r\u0259m \u0259sas\u0259n hava-damc\u0131 yolu il\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259n infeksion x\u0259st\u0259likdir: &quot;&Uuml;m&uuml;md&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n statistik m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, d&uuml;nyada il \u0259rzind\u0259 9.000.000-dan art\u0131q insan bu x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxur v\u0259 1.800.000 insan bu x\u0259st\u0259likd\u0259n v\u0259fat edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n v\u0259r\u0259m problemi d&uuml;nya s\u0259hiyy\u0259 sisteminin qlobal problemi olaraq, c\u0259miyy\u0259tin sa\u011flam inki\u015faf\u0131na t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r. M&uuml;alic\u0259 olunmayan bir yoluxucu v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259si 1 ild\u0259 10-15 yeni x\u0259st\u0259 yarad\u0131r. X\u0259st\u0259liyin vaxt\u0131nda d&uuml;zg&uuml;n m&uuml;alic\u0259 olunmamas\u0131 \u0259lillik v\u0259 &ouml;l&uuml;ml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir&quot;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&quot;Son ill\u0259rd\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 v\u0259r\u0259ml\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131, m&uuml;alic\u0259 effektivliyinin y&uuml;ks\u0259lm\u0259si v\u0259 bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmas\u0131 tendensiyas\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur&quot;.&quot;Report&quot;un m\u0259lumat\u0131na g&ouml;r\u0259, bunu Elmi T\u0259dqiqat \u0410\u011f Ciy\u0259r X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunun (ETACX\u0130)&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-36163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36163"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36163\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}