{"id":35317,"date":"2016-07-13T14:54:43","date_gmt":"2016-07-13T10:54:43","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=35317","title":{"rendered":"Qohum olmayan donorlardan da s\u00fcm\u00fck iliyi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">Z&ouml;hr\u0259 \u018flimirz\u0259yeva: &ldquo;Az\u0259rbaycanda indiy\u0259d\u0259k apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlar d&ouml;vl\u0259t hesab\u0131na apar\u0131l\u0131b&rdquo;<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\n<em>(\u018fvv\u0259li &ouml;t\u0259n say\u0131m\u0131zda)<\/em><\/p>\n<p>Tibb elmi inki\u015faf etdikc\u0259 bir zamanlar insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k narahatl\u0131q yaradan bir &ccedil;ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin m&uuml;alic\u0259si m&uuml;mk&uuml;n olub. Bu g&uuml;n d\u0259 b\u0259zi sa\u011falmaz x\u0259st\u0259likl\u0259r olsa da, amma el\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r var ki, onlardan xilas olma\u011f\u0131n yolu el\u0259 insanlar\u0131n &ouml;z \u0259lind\u0259dir. Son ill\u0259r respublikam\u0131zda da qan x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ciddi i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. X&uuml;sus\u0259n, leykozlar\u0131n diaqnostikas\u0131nda v\u0259 m&uuml;alic\u0259sind\u0259 k&ouml;kl&uuml; ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r m&uuml;\u015fahid\u0259 edilir. Bu ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 leykozlar\u0131n molekulayar-genetik diaqnostika &uuml;sullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 v\u0259 leykozlar\u0131n m&uuml;xt\u0259lif n&ouml;vl\u0259rinin traqet (h\u0259d\u0259f) terapiyas\u0131 &uuml;sullar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib-haz\u0131rlanmas\u0131na aiddir. H\u0259m&ccedil;inin, 2015-ci ilin iyunundan &nbsp;respublikam\u0131zda nikaha daxil olanlar\u0131n tibbi m&uuml;ayin\u0259sinin apar\u0131lmas\u0131 &nbsp;talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131na imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r. M&uuml;ayin\u0259 olunan &ccedil;&uuml;tl&uuml;kl\u0259rin h\u0259r ikisind\u0259 talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarlanan zaman talassemiyal\u0131 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulma riskini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Respublikam\u0131zda ilk d\u0259f\u0259 talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan hamil\u0259 qad\u0131nlarda prenatal diaqnostika apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda nikahdan &ouml;nc\u0259 apar\u0131lan m&uuml;ayin\u0259l\u0259r talassemiya x\u0259st\u0259liyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na yard\u0131m ed\u0259c\u0259k. Qan x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m&uuml;alic\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g&ouml;r&uuml;l\u0259n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 g&ouml;r&uuml;lm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131lan i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 B.Eyvazov ad\u0131na Elmi-T\u0259dqiqat Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya \u0130nstitutunun direktoru Z&ouml;hr\u0259 \u018flimirz\u0259yeva il\u0259 m&uuml;sahib\u0259mizd\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fd\u0131q.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Bu g&uuml;n onlarla x\u0259st\u0259 transplantasiya \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n n&ouml;vb\u0259 g&ouml;zl\u0259yir. Onlar\u0131n yax\u0131nlar\u0131 biziml\u0259 m&uuml;sahib\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 bildiribl\u0259r ki, tezlikl\u0259 bu \u0259m\u0259liyyat\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirl\u0259r. Bilm\u0259k ist\u0259rdik transplantasiya \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 z\u0259ruriliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 v\u0259 hans\u0131 formada q\u0259rar verilir?<\/strong><\/p>\n<p>\n&#8211; X\u0259st\u0259d\u0259 transplantasiya \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259 tibbi g&ouml;st\u0259ri\u015f olmal\u0131d\u0131r. Limfoblast leykozda apar\u0131lan polikimy\u0259vi terapiya il\u0259 n\u0259tic\u0259 almaq m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. T\u0259xmin\u0259n iki il m&uuml;dd\u0259tind\u0259 m&uuml;xt\u0259lif m&uuml;alic\u0259 v\u0259 proqramlar icra edildikd\u0259 x\u0259st\u0259nin sa\u011falmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Biz d\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin m&uuml;alic\u0259sind\u0259 b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada q\u0259bul edil\u0259n beyn\u0259lxalq proqramlardan istifad\u0259 edirik. \u0130st\u0259r u\u015faqlar, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 b&ouml;y&uuml;kl\u0259r aras\u0131nda sa\u011falan x\u0259st\u0259l\u0259rimizin d\u0259 say\u0131 &ccedil;oxdur. Bu x\u0259st\u0259l\u0259r m&uuml;asir d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqind\u0259n sonra tam sa\u011fal\u0131rlar. B&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada bel\u0259dir ki, transplantasiya &uuml;&ccedil;&uuml;n tibbi g&ouml;st\u0259ri\u015f olmal\u0131d\u0131r. &Ccedil;&uuml;nki transplantasiya \u0259m\u0259liyyat\u0131 he&ccedil; d\u0259 tam sa\u011falma dem\u0259k deyil. H\u0259m&ccedil;inin, uy\u011fun donor olmal\u0131d\u0131r. B\u0259z\u0259n doniorun tap\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n m&uuml;dd\u0259t g&ouml;zl\u0259m\u0259k laz\u0131m olur. &nbsp;Haz\u0131rda da bizd\u0259 yaln\u0131z qohum donorlardan istifad\u0259 olunur. Amma respublikam\u0131z\u0131n Beyn\u0259lxalq Transplantasiya Qurumuna &uuml;zv olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bax\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r q\u0259bul olunsaq, o halda qanunvercilik s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u0259 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r.&nbsp;<br \/>\n\u0130\u015fl\u0259r tamamland\u0131qdan sonra y\u0259qin ki, s&uuml;m&uuml;k iliyi banklar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k v\u0259 h\u0259min banklarla \u0259laq\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 qohum olmayan donorlardan da s&uuml;m&uuml;k iliyi k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l\u0259c\u0259k. &nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Bir transplantasiya \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r vasait\u0259 ba\u015fa g\u0259lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Sizd\u0259 h\u0259r hans\u0131 m\u0259lumat yoxdur?<\/strong><\/p>\n<p>\n&#8211; Bildirm\u0259k ist\u0259rdim ki, haz\u0131rda \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n x\u0259rcl\u0259rini tam olaraq d&ouml;vl\u0259t qar\u015f\u0131lay\u0131r. \u018fm\u0259liyyat\u0131n qiym\u0259ti is\u0259 d&uuml;nyan\u0131n m&uuml;xt\u0259lif &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259rqlidir. T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 s&uuml;m&uuml;k iliyi transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 100 min dollar, Almaniyada 150 min dollard\u0131r. Az\u0259rbaycanda indiy\u0259d\u0259k apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlar d&ouml;vl\u0259t hesab\u0131na apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Art\u0131q nikahdan &ouml;nc\u0259 tibbi m&uuml;ayin\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131na ba\u015flan\u0131lmas\u0131ndan 1 il vaxt &ouml;t&uuml;b. Bu m&uuml;dd\u0259td\u0259 apar\u0131lan m&uuml;ayin\u0259l\u0259rin statistikas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>\n&#8211; Nikahdan &ouml;nc\u0259 m&uuml;ayin\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131landan &ouml;t\u0259n 1 il \u0259rzind\u0259 139 700 n\u0259f\u0259r m&uuml;ayin\u0259 olunub. Onlardan 7 171 n\u0259f\u0259rind\u0259 talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarlan\u0131b. Amma talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259 dem\u0259k deyil. 458 n\u0259f\u0259rd\u0259 siflis, 85 n\u0259f\u0259rd\u0259 Q\u0130&Ccedil;S a\u015fkarlan\u0131b. 56 c&uuml;tl&uuml;y&uuml;n h\u0259r ikisind\u0259 is\u0259 talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarlan\u0131b. Onlardan 6 c&uuml;tl&uuml;k nikahdan imtina edib. Amma evl\u0259n\u0259nl\u0259r\u0259 d\u0259 tam tibbi konsultasiya verilib. Sonradan onlar da instituta d\u0259v\u0259t olunur v\u0259 m&uuml;ayin\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. H\u0259m&ccedil;inin, respublikam\u0131zda ilk d\u0259f\u0259 olaraq perinatal m&uuml;ayin\u0259l\u0259r d\u0259 apar\u0131l\u0131r. Respublika Perinatal M\u0259rk\u0259zind\u0259 apar\u0131lan perinatal yoxlamalar\u0131 y&uuml;ks\u0259k ixtisasl\u0131 h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131r. M\u0259rk\u0259zin h\u0259kiml\u0259ri T&uuml;rkiy\u0259d\u0259 t\u0259cr&uuml;b\u0259 kursu ke&ccedil;ib. Art\u0131q d&ouml;l material\u0131n\u0131n da genetik m&uuml;ayin\u0259si apar\u0131l\u0131r. \u0130ndiy\u0259d\u0259k 17 hamil\u0259 m&uuml;raci\u0259t edib v\u0259 bir d&ouml;ld\u0259 x\u0259st\u0259lik a\u015fkar olunub. H\u0259min ail\u0259 is\u0259 &nbsp;hamil\u0259liyi pozma\u011fa q\u0259rar verib. Bu da talessemiyal\u0131 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmamas\u0131 dem\u0259kdir. Bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu proqram n\u0259tic\u0259sind\u0259 talessemiyal\u0131 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 minimuma endirilib. M&uuml;ayin\u0259d\u0259n ke&ccedil;\u0259n dig\u0259r 16 c&uuml;tl&uuml;kd\u0259 is\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131q a\u015fkar olunsa da, x\u0259st\u0259lik a\u015fkarlanmay\u0131b v\u0259 onlar hamil\u0259liyi davam etdiribl\u0259r.<br \/>\nRegionlarda qeyd etdiyim kimi nikahdan &ouml;nc\u0259 tibbi m&uuml;ayin\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b&uuml;t&uuml;n x\u0259st\u0259xanalarda hemotoloji kabinetl\u0259r a&ccedil;\u0131l\u0131b. Haz\u0131rda h\u0259min kabinetl\u0259rd\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan h\u0259kiml\u0259r t\u0259kmill\u0259\u015fd\u0131rm\u0259 kurslar\u0131nda i\u015ftirak edibl\u0259r. \u0130rsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rind\u0259 a\u015f\u0131lm\u0131\u015f irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri kabinetl\u0259rind\u0259 tibbi yard\u0131m g&ouml;st\u0259rilir. Talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r h\u0259min m\u0259rk\u0259zl\u0259r\u0259 m&uuml;t\u0259madi m&uuml;raci\u0259t edir v\u0259 qan komponentl\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunurlar.<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n regional b&ouml;lm\u0259l\u0259rind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qan ehtiyat\u0131 var?<\/strong><\/p>\n<p>\n&#8211; Haz\u0131rda h\u0259min b&ouml;lm\u0259l\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qan ehtiyat\u0131 var. B&uuml;t&uuml;n b&ouml;lm\u0259l\u0259rimizd\u0259 t&uuml;k\u0259nm\u0259y\u0259n ehtiyatlara malikik. Bilirsiniz ki, qan komponentl\u0259rinin m&uuml;\u0259yy\u0259n saxlanma m&uuml;dd\u0259ti var. Qan komponentl\u0259ri t\u0259rkibind\u0259 olan kimy\u0259vi preparatlardan as\u0131l\u0131 olaraq bir aydan 42 g&uuml;n\u0259d\u0259k saxlanma m&uuml;dd\u0259tin\u0259 malikdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259min qan ehtiyatlar\u0131 m&uuml;t\u0259madi olaraq yenil\u0259nm\u0259lidir. Aprel ay\u0131nda c\u0259bh\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r d\u0259 g&ouml;st\u0259rdi ki, insanlar da m&uuml;t\u0259madi olaraq he&ccedil; bir &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015f g&ouml;zl\u0259m\u0259d\u0259n qan verm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131lar. Yerli b&ouml;lm\u0259l\u0259rd\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z da deyir ki, h\u0259min hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u0259ks\u0259riyy\u0259t k&ouml;n&uuml;ll&uuml; qan verm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n n&ouml;vb\u0259 g&ouml;zl\u0259yirdil\u0259r. H\u0259min hadis\u0259l\u0259r d\u0259 g&ouml;st\u0259rdi ki, biz qan &ccedil;at\u0131\u015fmamazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 problem ya\u015famad\u0131q. Eyni zamanda m&uuml;t\u0259madi olaraq qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 ke&ccedil;irilir v\u0259 insanlar k&ouml;n&uuml;ll&uuml; olaraq bu aksiyalarda i\u015ftirak edirl\u0259r. Haz\u0131rda da S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi &nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f x&uuml;susi qrafikl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n briqadalar\u0131 qang&ouml;t&uuml;rm\u0259 aksiyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;irir. &nbsp;H\u0259min briqadalar &nbsp;m&uuml;t\u0259madi olaraq regionlara ged\u0259r\u0259k qan g&ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259sind\u0259 istirak edir. Bu i\u015fd\u0259 h\u0259kiml\u0259r\u0259 m&uuml;vafiq rayon icra hakimiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r orqanlar da yard\u0131m edir. Amma insanlar &ouml;zl\u0259ri d\u0259 qan verm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;raci\u0259t edirl\u0259r. Talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 &nbsp;ayda 1 d\u0259f\u0259, b\u0259z\u0259n iki d\u0259f\u0259 qan k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Haz\u0131rda h\u0259min x\u0259st\u0259l\u0259rin m&uuml;alic\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131 var v\u0259 bu x\u0259st\u0259l\u0259r d\u0259 qan t\u0259minat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hec bir problem ya\u015fam\u0131r. Art\u0131q bir ildir ki, nikah qaba\u011f\u0131 m&uuml;ayin\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Bu proqram yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 &ouml;z n\u0259tic\u0259sini ver\u0259c\u0259kdir.Talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin do\u011fulmas\u0131 xeyli azalacaqd\u0131r. Nikahla ba\u011fl\u0131 &nbsp;m&uuml;yin\u0259l\u0259r b&uuml;t&uuml;n rayonlarda apar\u0131l\u0131r. &nbsp;Dig\u0259r qan n&uuml;mun\u0259l\u0259ri &nbsp;bizim instituta g&ouml;nd\u0259rilir. N\u0259tic\u0259l\u0259r is\u0259 elektron qaydada, barkodlar vasit\u0259si il\u0259 yerl\u0259r\u0259 g&ouml;nd\u0259rlir. Haz\u0131rda 6 mar\u015frut ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 h\u0259min mar\u015frutlar &uuml;zr\u0259 qan n&uuml;mun\u0259l\u0259r\u0131 Bak\u0131ya g\u0259tirilir.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<strong>&#8211; Qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259halinin m\u0259lumatl\u0131q s\u0259viyy\u0259si nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>\n&#8211; Son d&ouml;vrl\u0259r qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 da insanlar\u0131n m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259vv\u0259lki ill\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n xeyli art\u0131b. S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi m\u0259tbuat xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tez-tez d\u0259yirmi masalar ke&ccedil;irilir. D\u0259yirmi masalardan d&ouml;rd&uuml; hematologiyaya h\u0259sr olunub. D\u0259yirmi masalarda b&uuml;t&uuml;n televiziyalar, internet v\u0259 &ccedil;ap m\u0259tbuat\u0131n\u0131n n&uuml;may\u0259nd\u0259l\u0259ri i\u015ftirak edir. Eyni zamanda televiziya kanallar\u0131nda bu m&ouml;vzuya h\u0259sr olunan verili\u015fl\u0259rd\u0259 institutun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 i\u015ftirak edir. H\u0259min verili\u015fl\u0259rd\u0259 donorluq, talassemiya, hemofiliya, leykozla ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 xarakterli m\u0259lumatlar verilir. Nikah qaba\u011f\u0131 m&uuml;ayin\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 da insanlar\u0131n maarifl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m edir. M&uuml;ayin\u0259 olunan \u015f\u0259xsl\u0259r, onlar\u0131n yax\u0131n \u0259traf\u0131 bu x\u0259st\u0259likl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 nikahdan qabaq m&uuml;ayin\u0259l\u0259rin d\u0259 b&ouml;y&uuml;k rolu var. Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni deyim ki, bu g&uuml;nl\u0259rd\u0259 iki g\u0259nc m&uuml;ayin\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;raci\u0259t etmi\u015fd\u0131. Onlar sad\u0259c\u0259 m\u0259lumat al\u0131b ki, nikahdan &ouml;nc\u0259 m&uuml;ayin\u0259 olunmaq laz\u0131md\u0131r. Onlar h\u0259l\u0259 evlilik tarixl\u0259rini d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259s\u0259 d\u0259, indid\u0259n m&uuml;ayin\u0259 olunmaq ist\u0259yibl\u0259r. Bu kimi misallar\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131rmaq da olar. Bu da ondan x\u0259b\u0259r verir ki, art\u0131q insanlar aras\u0131nda qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatl\u0131l\u0131q art\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>\n<span style=\"line-height: 1.6em;\"><strong>Xalid VAH\u0130DOGLU<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131 &nbsp;&ldquo;Leykozlu u\u015faqlara d\u0259st\u0259k&rdquo; ictimai birliyinin Prezident yan\u0131nda Qeyri-H&ouml;kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D&ouml;vl\u0259t D\u0259st\u0259yi \u015euras\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 icra etdiyi &nbsp;&ldquo;Qan x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ictimai maarifl\u0259ndirm\u0259 &ldquo; layih\u0259si &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z&ouml;hr\u0259 \u018flimirz\u0259yeva: &ldquo;Az\u0259rbaycanda indiy\u0259d\u0259k apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlar d&ouml;vl\u0259t hesab\u0131na apar\u0131l\u0131b&rdquo; (\u018fvv\u0259li &ouml;t\u0259n say\u0131m\u0131zda) Tibb elmi inki\u015faf etdikc\u0259 bir zamanlar insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n b&ouml;y&uuml;k narahatl\u0131q yaradan bir &ccedil;ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin m&uuml;alic\u0259si m&uuml;mk&uuml;n olub. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-35317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35317"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35317\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}