{"id":35188,"date":"2016-07-08T19:25:23","date_gmt":"2016-07-08T15:25:23","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=35188","title":{"rendered":"Manna d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik taixind\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu d&ouml;vl\u0259t t\u0259kc\u0259 q\u0259dimliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 deyil, t\u0259kam&uuml;l d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nyan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m yer tutur<\/strong><\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyinin davam\u0131 olan v\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n Manna d&ouml;vl\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik taixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n q\u0259dim d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259kan\u0131 olan Urmiya h&ouml;vz\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f bu d&ouml;vl\u0259t t\u0259kc\u0259 q\u0259dimliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 deyil, t\u0259kam&uuml;l d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nyan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m yer tutur. Urmiya h&ouml;vz\u0259sind\u0259ki b&uuml;t&uuml;n dig\u0259r x\u0131rda yerli d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 &ouml;z hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n Manna \u015fimalda &#8211; Araz &ccedil;ay\u0131na (b\u0259z\u0259n d\u0259 ondan \u015fimala do\u011fru) v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259 &#8211; X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 q\u0259d\u0259r olan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi.<br \/>\nManna b&uuml;t&uuml;n regionda ba\u015f ver\u0259n h\u0259rbi-siyasi hadis\u0259l\u0259rd\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edir, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke&ccedil;irm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan q&uuml;vv\u0259tli qon\u015fular\u0131na &#8211; A\u015f\u015fur v\u0259 Urartu d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 u\u011furla m&uuml;bariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. A\u015f\u015fur v\u0259 Urartu t\u0259cav&uuml;z&uuml;n\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259d\u0259 o zaman Az\u0259rbaycanda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f iskitl\u0259r (skifl\u0259r) v\u0259 kimmerl\u0259r d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edirdil\u0259r.<br \/>\nManna h&ouml;kmdarlar\u0131 irsi v\u0259 qeyri-m\u0259hdud hakimiyy\u0259t\u0259 malik idil\u0259r. Lakin buna baxmayaraq onlar &ouml;lk\u0259ni a\u011fsaqqallar \u015furas\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yi il\u0259 idar\u0259 edirdil\u0259r ki, bu da Az\u0259rbaycan\u0131n d&ouml;vl\u0259t idar\u0259&ccedil;iliyi sah\u0259sind\u0259 q\u0259dim m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik oldu\u011funu s&uuml;but edir.&nbsp;<br \/>\n&nbsp;Prof. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, q\u0259dim t&uuml;rk xalqlar\u0131n\u0131n tarixind\u0259 Manna ilk t&uuml;rk d&ouml;vl\u0259tidir. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259sinin tarixi Mannadan ba\u015flan\u0131r . S. Qa\u015fqay qeyd edir ki, Manna ad\u0131 m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 yerli ad idi. Ehtimal edilir ki, bu ad \u0259vv\u0259lc\u0259 Urmiya yan\u0131 tayfalardan birin\u0259 m\u0259xsus olub, sonralar mannal\u0131lar \u0259razi v\u0259 tayfalar\u0131 birl\u0259\u015fdirdikd\u0259n sonra bu ad butun dovl\u0259t\u0259 \u015famil edilib.<\/p>\n<p>III Salmanasar\u0131n hakimiyy\u0259tinin XVI ilind\u0259ki (e.\u0259. 843) y&uuml;r&uuml;\u015f&uuml; t\u0259svir edil\u0259rk\u0259n m\u0259lumat verilirdi ki, car Daxili Zamuada m\u0259sk\u0259nl\u0259ri tuta-tuta Munna olk\u0259sin\u0259 &ccedil;at\u0131blar. Lakin s\u0259lnam\u0259d\u0259 Manna dovl\u0259tin\u0259 yuru\u015fd\u0259n v\u0259 ya bac al\u0131nmas\u0131ndan he&ccedil;n\u0259 b\u0259hs edilmir. M&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r k&uuml;, assurlar ya Mannan\u0131 istila ed\u0259 bilm\u0259mi\u015f, ya da yaln\u0131z Mannan\u0131n s\u0259rh\u0259ddin\u0259 kimi ir\u0259lil\u0259yib v\u0259 daha sonra yolunu d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k qon\u015fu Allarabia olk\u0259si uz\u0259rin\u0259 yeriyibl\u0259r.<br \/>\nUrmiya g&ouml;l&uuml; h&ouml;vz\u0259sind\u0259 Allabria &ccedil;arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259ti vard\u0131. Allabrian\u0131n ad\u0131 ilk d\u0259f\u0259 IX \u0259srin ortalar\u0131nda &ccedil;\u0259kilir. III Salmanasar Allabrian\u0131n qala \u015f\u0259h\u0259ri \u015eurdirran\u0131 v\u0259 orada olan var-d&ouml;vl\u0259ti \u0259l\u0259 ke&ccedil;irm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumat verir. H&ouml;kmdar Yanziburia\u015f d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 Allabria c\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda m&uuml;\u0259yy\u0259n fikir s&ouml;yl\u0259m\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n maraql\u0131 m\u0259lumat vard\u0131r. Assuriya Allabrian\u0131 sonralar &ouml;z&uuml;n\u0259 tabe etmi\u015fdi, h\u0259r&ccedil;\u0259nd m\u0259lum oldu\u011funa g&ouml;r\u0259, II Sarqon zaman\u0131nda mannal\u0131 Ullusunu &ouml;lk\u0259nin h&ouml;kmdar\u0131 \u0130ttini dil\u0259 tutub &quot;Urartuya xidm\u0259t etm\u0259y\u0259&quot; raz\u0131 salm\u0131\u015f v\u0259 \u0130tti onun fitvas\u0131 il\u0259 Assuriyaya qar\u015f\u0131 &uuml;syan qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Lakin Assuriya \u0259leyhin\u0259 koalisiya darmada\u011f\u0131n edilmi\u015f, &ccedil;ar \u0130tti is\u0259 &ouml;z ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Suriyadak\u0131 Amatiya \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 s&uuml;rg&uuml;n edilmi\u015fdi. Allabria h&ouml;kmdar\u0131 Belapaliddina d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 onlar Assuriyaya bac verirdil\u0259r. Sonralar &ccedil;ar Ah\u015feri zaman\u0131nda v\u0259 ya h\u0259tta bir az \u0259vv\u0259l assurlar t\u0259r\u0259find\u0259n istila edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Akademik Z.B&uuml;nyadov v\u0259 Y.Yusifov Mannan\u0131n meydana g\u0259lm\u0259si, tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda g&ouml;st\u0259rirl\u0259r ki, Assuriyada III Tiqlatpalasar\u0131n (e.\u0259. 744-727-ci ill\u0259r) hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259sil\u0259 &Ouml;n Asiyada siyasi v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fildi. O, geni\u015f i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q m&uuml;harib\u0259l\u0259ri apar\u0131r, Assuriyan\u0131n beyn\u0259lxalq n&uuml;fuzunu qald\u0131r\u0131rd\u0131. Mannada v\u0259 ba\u015fqa &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 o, Assuriyan\u0131n siyasi t\u0259sirini art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Urartu il\u0259 toqqu\u015fmal\u0131 oldu. III Tiqlatpalasar Manna istiqam\u0259tind\u0259 Mazamua (Krmiya g&ouml;l&uuml;n&uuml;n c\u0259nubu v\u0259 c\u0259nub-q\u0259rb vadi hiss\u0259l\u0259ri) vilay\u0259tini tutaraq orada yeni m\u0259skunlar yerl\u0259\u015fdirdi v\u0259 Mazamuan\u0131 Assuriyaya birl\u0259\u015fdirdi. Mazamua Zamuan\u0131n \u015fimal hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edirdi. Urartu da bu torpaq u\u011frunda uzun-uzad\u0131 m&uuml;harib\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015fd\u0131. Bununla urartlar Mannan\u0131n bu \u0259razisind\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b &ccedil;\u0131xar\u0131ld\u0131lar. III Tiqlatpalasar i\u015f\u011fal olunmu\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259rin \u0259halisinin bir yerd\u0259n ba\u015fqa yer\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;rm\u0259 siyas\u0259ti y&uuml;r&uuml;d&uuml;rd&uuml;. O, Urmiya g&ouml;l&uuml; h&ouml;vz\u0259sind\u0259 (\u0259sas\u0259n q\u0259rb v\u0259 c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259) ya\u015fayan kutil\u0259ri, sanqibutil\u0259ri, sanqill\u0259ri, budil\u0259ri, nakkabil\u0259ri v\u0259 s. ba\u015fqa \u0259raziy\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;rd&uuml; v\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131rd\u0131. Lakin III Tiqlatpalasar Mannan\u0131n dig\u0259r vilay\u0259tl\u0259rin\u0259 toxunmad\u0131. Tiqlatpalasar\u0131n i\u015f\u011fal etdiyi &ouml;lk\u0259l\u0259r i&ccedil;\u0259risind\u0259 Manna yad edilmir, o ancaq, Mannan\u0131n qo\u015funlar\u0131 Urartu v\u0259 Midiya il\u0259 m&uuml;harib\u0259l\u0259r apar\u0131rd\u0131. Manna h&ouml;kmdar\u0131 III III Tiqlatpalasar\u0131n \u015f\u0259xsind\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml;n m&uuml;tt\u0259fiqini g&ouml;r&uuml;rd&uuml;.<br \/>\nBu d&ouml;vrd\u0259 Manna ikimeylli xarici siyas\u0259t m&ouml;vcud idi. Bir qrup Assuriya il\u0259 ittifaqa meyl g&ouml;st\u0259rir, bununla da Manna torpaqlar\u0131n\u0131n b&uuml;t&ouml;vl&uuml;y&uuml;n&uuml; saxlay\u0131r v\u0259 Urartunun i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 s\u0259dd &ccedil;\u0259kirdi. \u0130ranzu Assuriya il\u0259 m&uuml;tt\u0259fiq kimi davran\u0131r v\u0259 onun siyasi &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;n&uuml; tan\u0131y\u0131rd\u0131. Uzun m&uuml;dd\u0259t Urartu m&uuml;daxil\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259 aparan Mannaya \u0259min-amanl\u0131q laz\u0131m idi. dig\u0259r qrup Urartu il\u0259 ittifaqa meyl g&ouml;st\u0259rir v\u0259 Assuriya \u0259leyhin\u0259 q&uuml;vv\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Ola bilsin ki, III Tiqlatpalasar Urmiya g&ouml;l&uuml;n&uuml;n c\u0259nub v\u0259 c\u0259nub-q\u0259rb torpaqlar\u0131n\u0131n Urartuya meyl g&ouml;st\u0259r\u0259n \u0259halisini siyasi m&ouml;vqeyin\u0259 g&ouml;r\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;rm&uuml;\u015fd&uuml;. H\u0259r halda ikinci qrupun siyas\u0259ti Mannan\u0131n \u0259razi b&uuml;tbvl&uuml;y&uuml;n&uuml; par&ccedil;alaya bil\u0259rdi, eyni zamanda, daxili q&uuml;vv\u0259l\u0259rin v\u0259 vilay\u0259tl\u0259rin m\u0259rk\u0259zi d&ouml;vl\u0259t \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 \u0259ng\u0259l t&ouml;r\u0259dirdi. Ke&ccedil;mi\u015fin t\u0259cr&uuml;b\u0259si Manna h&ouml;kmdar\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259tinin istiqam\u0259\u011fini m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. Onun assur meylli siyas\u0259ti &Ouml;n Asiyan\u0131n bu q&uuml;dr\u0259tili d&ouml;vl\u0259tini Mannan\u0131n havadar\u0131na &ccedil;evirmi\u015fdi. Bel\u0259 hal, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259, Urartunu narahat edirdi, &ccedil;&uuml;nki Urartu h&ouml;kmdarlar\u0131 Manna torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259e niyy\u0259tind\u0259n \u0259l &ccedil;\u0259km\u0259mi\u015fdil\u0259r.<br \/>\nAssur meylli-xarici siyas\u0259t Manna d&ouml;vl\u0259tini Urartu i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131lar\u0131ndan xilas etmi\u015f v\u0259 &ouml;lk\u0259nin vahid m\u0259rk\u0259zd\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131. Lakin \u0130ranzunun d&ouml;vl\u0259ti m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti Mannan\u0131n m&uuml;\u0259yy\u0259n cani\u015finl\u0259rinin m\u0259nafeyin\u0259 uy\u011fun g\u0259lmirdi, cani\u015finl\u0259rin b\u0259zisi m\u0259rk\u0259zd\u0259n ayr\u0131lma fitvas\u0131na gedirdil\u0259r. Eyni zamanda, Urartu manan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r. Cani\u015finl\u0259ri m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 &uuml;syana t\u0259hrik edirdi.<br \/>\nUrartu h&ouml;kmdar\u0131 I Rusa (e.\u0259. 730-714-c&uuml; ill\u0259r) i\u015f\u011fal&ccedil;\u0131l\u0131q niyy\u0259tinin h\u0259yata ke&ccedil;irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Mannan\u0131n Zigiru vilay\u0259tinin cani\u015fini v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r il\u0259 sazi\u015f\u0259 girdi. Mannan\u0131n Zikirtu vilay\u0259tinin cani\u015finin Mettati \u0259hali aras\u0131nda \u0130ranzuya qar\u015f\u0131 &uuml;syan meyll\u0259ri yarad\u0131rd\u0131. E.\u0259. 719-cu ild\u0259 Mannan\u0131n \u015euandahul v\u0259 Durdukka \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin \u0259halisi Mettatiy\u0259 arxanalaraq \u0130ranzuya qar\u015f\u0131 &uuml;syana qalxd\u0131. Assur h&ouml;kmdar\u0131 II Sarqonun (e.\u0259. 722-705-ci ill\u0259r) kitab\u0259sind\u0259 bu bar\u0259d\u0259 deyilir: &quot;Hakimiyy\u0259timin &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; ilind\u0259 \u015euandahul v\u0259 Durdukka qala \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri &ouml;z a\u011falar\u0131na, m\u0259nimboyunduru\u011fumu &ccedil;\u0259k\u0259n Manna h&ouml;kmdar\u0131 \u0130ranzuya qar\u015f\u0131 &uuml;syan fikrin\u0259 d&uuml;\u015fd&uuml;l\u0259r v\u0259 d&ouml;y&uuml;\u015f&ccedil;&uuml; v\u0259 suvaril\u0259rini verm\u0259kl\u0259 yard\u0131m g&ouml;st\u0259rdi. (Allah) A\u015f\u015furun &ccedil;oxlu qo\u015fununu m\u0259n silahland\u0131rd\u0131m v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri tutma\u011fa getdim&quot;. II Sarqon s\u0259l\u0259fl\u0259rinin Manna il\u0259 ittifaq\u0131na sadiq qalaraq &uuml;syan&ccedil;\u0131lar\u0131n &uuml;z\u0259rin\u0259 qo\u015fun yeritdi. Y&uuml;r&uuml;\u015f&uuml;n gedi\u015find\u0259 &uuml;syana meyl ed\u0259n v\u0259 I Rusa il\u0259 s&ouml;vd\u0259l\u0259\u015f\u0259n bir s\u0131ra \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisini Suriyaya k&ouml;&ccedil;&uuml;rd&uuml;. II Sarqon m\u0259lumat verir ki, &quot;Sukka \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisini, bala \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisini. Abitikna \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisini onlar\u0131n k&ouml;k&uuml;n&uuml; k\u0259s\u0259 bil\u0259c\u0259k pis m\u0259sl\u0259h\u0259t verdiyi v\u0259 Urartu h&ouml;kmdar\u0131 il\u0259 sazi\u015f\u0259 girdiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n g&uuml;nah i\u015fl\u0259tdikl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n m\u0259n &ouml;z yerl\u0259rind\u0259 q\u0259rb\u0259, Suriyaya k&ouml;&ccedil;&uuml;rd&uuml;m&quot;. II sarqon &uuml;syan&ccedil;\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri da\u011f\u0131daraq yand\u0131rd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, cani\u015fin Metatta v\u0259 I Rusa t\u0259r\u0259find\u0259n Manna h&ouml;kmdar\u0131 \u0130ranzuya qar\u015f\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f &uuml;syan Assuriyan\u0131n k&ouml;m\u0259yil\u0259 yat\u0131r\u0131ld\u0131. Lakin &ouml;zg\u0259 torpa\u011f\u0131nda ara q\u0131z\u0131\u015fd\u0131ran Rusiya uyan Mettati vahid Manna d&ouml;vl\u0259tini par&ccedil;alamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n f&uuml;rs\u0259t axtar\u0131rd\u0131. \u0130ranzu v\u0259fat etdikd\u0259n sonra onlar yeni m&uuml;tt\u0259fiql\u0259r tap\u0131b Manna h&ouml;kmdar\u0131na qar\u015f\u0131 fitn\u0259-f\u0259sada ba\u015flad\u0131lar.<br \/>\n(ard\u0131 var)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu d&ouml;vl\u0259t t\u0259kc\u0259 q\u0259dimliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 deyil, t\u0259kam&uuml;l d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nyan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m yer tutur \u018fn\u0259n\u0259vi Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyinin davam\u0131 olan v\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-35188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35188"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35188\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}