{"id":35135,"date":"2016-07-05T19:49:03","date_gmt":"2016-07-05T15:49:03","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=35135","title":{"rendered":"\u018fn q\u0259dim Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri regionun h\u0259rbi-siyasi tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim oturaq m\u0259d\u0259niyy\u0259t yaratm\u0131\u015f xalqlar\u0131ndan biridir<\/strong><\/p>\n<p>D&uuml;nyada &ouml;z&uuml;n&uuml;n q\u0259dim d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259c\u0259k xalqlar &ccedil;ox azd\u0131r. D&ouml;vl\u0259t qurmaq, m&uuml;st\u0259qil ya\u015famaq b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 he&ccedil; d\u0259 b&uuml;t&uuml;n xalqlara n\u0259sib olmur. D&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 tarixd\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yer tutan xal\u0131qlardan biri d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lard\u0131. &Uuml;mummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: &laquo;Biz nadir irsin varisiyik. H\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 bu irs\u0259 layiq olma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faraq b&ouml;y&uuml;k bir tarixi ke&ccedil;mi\u015fi, z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, y&uuml;ks\u0259k m\u0259n\u0259viyyat\u0131 olan &ouml;lk\u0259mizin h\u0259m d&uuml;n\u0259nin\u0259, h\u0259m bu g&uuml;n&uuml;n\u0259, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 d\u0259rin bir m\u0259suliyy\u0259t hissi il\u0259 yana\u015fmal\u0131d\u0131r&raquo;.<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, xalq\u0131m\u0131z\u0131n ulu babalar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 \u0259n q\u0259dim sivilizasiyan\u0131n ayaq a&ccedil;\u0131b yerim\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 X\u0259z\u0259r-Aral\u0131q d\u0259nizi &#8211; \u0130ran k&ouml;rf\u0259zi regionuna daxil idi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l&uuml;nd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f q\u0259dim etnoslar bu regionda yaranm\u0131\u015f q\u0259dim m\u0259d\u0259ni m&uuml;hitin, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n \u015eumer-Babil m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda, h\u0259m&ccedil;inin b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259 Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqin h\u0259rbi-siyasi h\u0259yat\u0131nda, q\u0259dim d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik tarixind\u0259 &ccedil;ox m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131blar. Bunu &ouml;lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 xaricd\u0259 apar\u0131lan elmi axtar\u0131\u015flar, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar &ccedil;ox ayd\u0131n s&uuml;but edir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u0259razisi bu diyar\u0131n d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biri oldu\u011funu s&uuml;but ed\u0259n arxeoloji abid\u0259l\u0259rl\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ngindir. Az\u0131x, Ta\u011flar, Damc\u0131l\u0131, Da\u015fsalahl\u0131, Qazma (Nax&ccedil;\u0131van) ma\u011faralar\u0131nda, habel\u0259 ba\u015fqa abid\u0259l\u0259rd\u0259 a\u015fkar olunan arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n 300-400 min il bundan \u0259vv\u0259l ya\u015fam\u0131\u015f A\u015f&ouml;l d&ouml;vr&uuml;n\u0259 aid q\u0259dim insan\u0131n &#8211; Az\u0131x adam\u0131n\u0131n (Az\u0131xantrop) &ccedil;\u0259n\u0259 s&uuml;m&uuml;y&uuml; Az\u0259rbaycan\u0131n ibtidai insanlar\u0131n formala\u015fd\u0131qlar\u0131 \u0259raziy\u0259 daxil oldu\u011funu s&uuml;but edir. Az\u0131x ma\u011faras\u0131nda ocaq izl\u0259ri v\u0259 da\u015f al\u0259tl\u0259ri tap\u0131l\u0131b ki, onlar\u0131n da 1-1.5 milyon il ya\u015f\u0131 var. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, Az\u0131x ma\u011faras\u0131ndan tap\u0131lm\u0131\u015f &ccedil;\u0259n\u0259 s&uuml;m&uuml;y&uuml; q\u0259dimliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 d&uuml;nyada d&ouml;rd&uuml;nc&uuml; yerd\u0259dir. Ondan \u0259vv\u0259lki d&ouml;vrl\u0259r\u0259 aid edil\u0259n bu n&ouml;v arxeolo\u011f\u0131 tap\u0131nt\u0131lar Tanzaniyada, Keniyada v\u0259 Fransada a\u015fkar edilib. Bu fakt kifay\u0259tdir ki, d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim sakinl\u0259rinin m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r aras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;h&uuml;m yer tutdu\u011fu s&uuml;buta yetirilsin.<br \/>\n&nbsp;Az\u0131x ma\u011faras\u0131n\u0131n sah\u0259si 800 kv.km.-dir. Az\u0131x ma\u011faras\u0131 Qafqazda indiy\u0259 q\u0259d\u0259r a\u015fkar edilmi\u015f ma\u011faralardan \u0259n b&ouml;y&uuml;y&uuml; kimi d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, bu nadir tap\u0131nt\u0131ya g&ouml;r\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisi &quot;Avropan\u0131n \u0259n q\u0259dim sakinl\u0259ri&quot; x\u0259rit\u0259sin\u0259 daxil edilib.<br \/>\nD&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biri olan Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259halisi h\u0259l\u0259 q\u0259dim da\u015f d&ouml;vr&uuml;nd\u0259n (paleolit) ba\u015flayaraq y&uuml;ks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t yarad\u0131b. Orta da\u015f d&ouml;vr&uuml; (mezolit) v\u0259 yeni da\u015f d&ouml;vrl\u0259rind\u0259 (neolit) Az\u0259rbaycan \u0259halisi oturaq h\u0259yata ke&ccedil;ib, \u0259kin&ccedil;ilik, maldarl\u0131q, m&uuml;xt\u0259lif s\u0259n\u0259t sah\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259ki m\u0259d\u0259ni-iqtisadi t\u0259r\u0259qqinin t\u0259sir dair\u0259si getdikc\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259 idi. E.\u0259. IV minilliyin sonu &#8211; III minillikd\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l etmi\u015f K&uuml;r-Araz m\u0259d\u0259niyy\u0259ti C\u0259nubi Qafqaz\u0131n dig\u0259r regionlar\u0131na, \u015e\u0259rqi Anadoluya v\u0259 \u015eimali Qafqaza da yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nArxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015f z\u0259ngin maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n&uuml;mun\u0259l\u0259ri, x&uuml;susil\u0259 tax\u0131l qal\u0131qlar\u0131, \u0259kin&ccedil;ilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259ri v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t avadanl\u0131\u011f\u0131, m&uuml;xt\u0259lif n&ouml;v s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259hsullar\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim oturaq m\u0259d\u0259niyy\u0259t yaratm\u0131\u015f xalqlar\u0131ndan biri oldu\u011funu g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan xalq\u0131, eyni zamanda d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 malik olan xalqlar\u0131ndand\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u0259qrib\u0259n 5 min illik d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik tarixin\u0259 malikdir. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ilk d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 v\u0259 ya etnik-siyasi birlikl\u0259r h\u0259l\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l IV minilliyin sonu &#8211; III minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Urmiya h&ouml;vz\u0259sind\u0259 yaran\u0131b. Burada meydana g\u0259lmi\u015f \u0259n q\u0259dim Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri b&uuml;t&uuml;n regionun h\u0259rbi-siyasi tarixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131rd\u0131lar. H\u0259min d&ouml;vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat vadil\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 d&uuml;nya tarixind\u0259 d\u0259rin iz qoymu\u015f q\u0259dim \u015eumer, Akkard v\u0259 A\u015f\u015fur (Assuriya) d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri, habel\u0259 Ki&ccedil;ik Asiyadak\u0131 Het d&ouml;vl\u0259ti aras\u0131nda s\u0131x qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r vard\u0131.<br \/>\nF\u0259al xarici siyas\u0259t yerid\u0259n \u0259n q\u0259dim Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri &ouml;z torpaqlar\u0131n\u0131 xarici t\u0259cav&uuml;zl\u0259rd\u0259n u\u011furla qoruyurdular. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan tayfa birliyi olan Qutil\u0259r, h\u0259tta, &ouml;zl\u0259rinin q&uuml;dr\u0259tli qon\u015fular\u0131 olan Akkard d&ouml;vl\u0259tini m\u0259\u011flub edib, &ouml;z d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini \u0130ran k&ouml;rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndirib, bu \u0259razid\u0259 y&uuml;z il\u0259 q\u0259d\u0259r bir m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 h&ouml;kmranl\u0131q edibl\u0259r. Onlar &ouml;zl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 hala sald\u0131qlar\u0131 Akkard v\u0259 \u015eumerin d&ouml;vl\u0259t idar\u0259&ccedil;iliyi qaydalar\u0131ndan faydanland\u0131qlar\u0131 kimi q\u0259dim Az\u0259rbaycan\u0131n m&uuml;t\u0259r\u0259qqi idar\u0259&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tini d\u0259 h\u0259min &ouml;lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131blar.<br \/>\nUrmiya \u0259traf\u0131ndan ba\u015flayaraq, zaman-zaman D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat vadil\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla, \u0130ran k&ouml;rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259rki \u0259razil\u0259rd\u0259 a\u011fal\u0131q ed\u0259n q\u0259dim Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 Lullubi v\u0259 Qutil\u0259r t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 q\u0259dim \u015e\u0259rq d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyinin tarixind\u0259 d\u0259 d\u0259rin iz qoymu\u015flar.<br \/>\nQon\u015fuluqdak\u0131 dig\u0259r q\u0259dim \u015e\u0259rq d&ouml;vl\u0259tl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq qutil\u0259rd\u0259 h&ouml;kmdarlar\u0131n se&ccedil;ilm\u0259si qaydas\u0131 vard\u0131. Hakimiyy\u0259t irsi ke&ccedil;mirdi. Quti h&ouml;kmdarlar\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259ti &ouml;z cani\u015finl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 idar\u0259 edirdil\u0259r. Cani\u015finl\u0259r idar\u0259&ccedil;ilik sah\u0259sind\u0259 geni\u015f m&uuml;st\u0259qilliy\u0259 malik idil\u0259r. G&ouml;r&uuml;n&uuml;r, b&uuml;t&uuml;n bunlar q\u0259dim Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259tl\u0259rinin D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat vadil\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla \u0130ran k&ouml;rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259rki geni\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t h&ouml;kmranl\u0131q etm\u0259l\u0259rind\u0259 az rol oynamam\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nZaman ke&ccedil;dikc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti daha da y&uuml;ks\u0259lmi\u015f, &ouml;lk\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259 daha t\u0259kmil v\u0259 daha geni\u015f \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n yeni d&ouml;vl\u0259tl\u0259r yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nEram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I minillikd\u0259 &#8211; bizim eran\u0131n I minilliyinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda Manna, \u0130skit (Skit, Skif) \u015fahl\u0131\u011f\u0131, Atropatena v\u0259 Albaniya kimi q&uuml;vv\u0259tli d&ouml;vl\u0259tl\u0259r m&ouml;vcud olub. Bu d&ouml;vl\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycanda d&ouml;vl\u0259t idar\u0259&ccedil;iliyi m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin daha da y&uuml;ks\u0259ldilm\u0259sind\u0259, &ouml;lk\u0259nin iqtisadi-m\u0259d\u0259ni tarixind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 vahid xalq\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;l&uuml; prosesind\u0259 m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131blar.<br \/>\n\u018fn\u0259n\u0259vi Az\u0259rbaycan d&ouml;vl\u0259t&ccedil;iliyinin davam\u0131 olan v\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n Manna d&ouml;vl\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik taixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n q\u0259dim d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259kan\u0131 olan Urmiya h&ouml;vz\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f bu d&ouml;vl\u0259t t\u0259kc\u0259 q\u0259dimliyin\u0259 g&ouml;r\u0259 deyil, t\u0259kam&uuml;l d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g&ouml;r\u0259 d\u0259 d&uuml;nyan\u0131n d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 m&uuml;h&uuml;m yer tutur.<br \/>\nUrmiya h&ouml;vz\u0259sind\u0259ki b&uuml;t&uuml;n dig\u0259r x\u0131rda yerli d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 &ouml;z hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n Manna \u015fimalda &#8211; Araz &ccedil;ay\u0131na (b\u0259z\u0259n d\u0259 ondan \u015fimala do\u011fru) v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259 &#8211; X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 q\u0259d\u0259r olan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi.<br \/>\nManna b&uuml;t&uuml;n regionda ba\u015f ver\u0259n h\u0259rbi-siyasi hadis\u0259l\u0259rd\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edir, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke&ccedil;irm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan q&uuml;vv\u0259tli qon\u015fular\u0131na &#8211; A\u015f\u015fur v\u0259 Urartu d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 u\u011furla m&uuml;bariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. A\u015f\u015fur v\u0259 Urartu t\u0259cav&uuml;z&uuml;n\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259d\u0259 o zaman Az\u0259rbaycanda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f iskitl\u0259r (skifl\u0259r) v\u0259 kimmerl\u0259r d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edirdil\u0259r.<br \/>\nManna h&ouml;kmdarlar\u0131 irsi v\u0259 qeyri-m\u0259hdud hakimiyy\u0259t\u0259 malik idil\u0259r. Lakin buna baxmayaraq onlar &ouml;lk\u0259ni a\u011fsaqqallar \u015furas\u0131n\u0131n k&ouml;m\u0259yi il\u0259 idar\u0259 edirdil\u0259r ki, bu da Az\u0259rbaycan\u0131n d&ouml;vl\u0259t idar\u0259&ccedil;iliyi sah\u0259sind\u0259 q\u0259dim m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik oldu\u011funu s&uuml;but edir.<br \/>\nYurdumuzun c\u0259nub b&ouml;lg\u0259l\u0259rind\u0259 &uuml;&ccedil; y&uuml;z il\u0259 yax\u0131n bir m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 davam etmi\u015f v\u0259 q&uuml;dr\u0259tli qon\u015fular\u0131n arams\u0131z h&uuml;cumlar\u0131na duru\u015f g\u0259tirmi\u015f Manna Az\u0259rbaycanda \u0259n q\u0259dim zamanlardan ba\u015flayaraq g&uuml;cl&uuml; d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin m&ouml;vcud oldu\u011funu s&uuml;but ed\u0259n &ccedil;ox qiym\u0259tli tarixi faktd\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d&uuml;nyan\u0131n \u0259n q\u0259dim oturaq m\u0259d\u0259niyy\u0259t yaratm\u0131\u015f xalqlar\u0131ndan biridir D&uuml;nyada &ouml;z&uuml;n&uuml;n q\u0259dim d&ouml;vl\u0259t&ccedil;ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259c\u0259k xalqlar &ccedil;ox azd\u0131r. D&ouml;vl\u0259t qurmaq, m&uuml;st\u0259qil ya\u015famaq b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 he&ccedil; d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-35135","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35135"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35135\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}