{"id":34964,"date":"2016-06-30T14:44:46","date_gmt":"2016-06-30T10:44:46","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=34964","title":{"rendered":"\u018flill\u0259rin b\u0259rpa m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tinin tibbi modeld\u0259n sosial reabilitasiya modelin\u0259 ke\u00e7idi konsepsiyas\u0131 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"line-height: 1.6em;\">S\u0259lim M&uuml;sl&uuml;mov: &ldquo;Az\u0259rbaycanda 570 min n\u0259f\u0259r v\u0259 ya &ouml;lk\u0259 \u0259halisinin 5,96%-i q\u0259d\u0259r \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xs var&rdquo;<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131n b&uuml;t&uuml;n sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259qqi prosesl\u0259rinin geni\u015f v&uuml;s\u0259t ald\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycanda sosial c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259ssas \u0259hali qruplar\u0131n\u0131n &nbsp;h&uuml;quqlar\u0131n\u0131n etibarl\u0131 m&uuml;dafi\u0259si, onlar\u0131n maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi t\u0259l\u0259batlar\u0131n\u0131n &ouml;d\u0259nilm\u0259si, dol\u011fun h\u0259yat \u015f\u0259raitinin t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lan t\u0259dbirl\u0259rin \u0259hat\u0259 dair\u0259si ilb\u0259il geni\u015fl\u0259nir. Bu kateqoriyadan olan \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n siyas\u0259tin \u0259sas m\u0259qs\u0259di onlar\u0131n da c\u0259miyy\u0259tin dig\u0259r &uuml;zvl\u0259ri kimi b\u0259rab\u0259rh&uuml;quql&uuml;, dol\u011fun h\u0259yat \u015f\u0259raitin\u0259 malik olmalar\u0131n\u0131n v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 tam inteqrasiya olunmalar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sidir. Bunu \u0259m\u0259k v\u0259 \u0259halinin sosial naziri S\u0259lim M&uuml;sl&uuml;mov &ldquo;Sosial H\u0259yat&rdquo; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan &ldquo;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda sosial inteqrasiya&rdquo; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 bildirib. Nazir \u0259lill\u0259rin v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar\u0131n, sosial t\u0259hl&uuml;k\u0259li v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan yetkinlik ya\u015f\u0131na &ccedil;atmayanlar\u0131n, valideyn himay\u0259sind\u0259n m\u0259hrum olmu\u015f u\u015faqlar\u0131n, ah\u0131l v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n, penitensiar m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 c\u0259za &ccedil;\u0259km\u0259kd\u0259n azad edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin, insan alveri qurbanlar\u0131n\u0131n sosial m&uuml;dafi\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259 toxunub. &ldquo;&Ouml;lk\u0259d\u0259 sosial xidm\u0259t sisteminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, m&uuml;vafiq sah\u0259d\u0259 qanunvericilik bazas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259ssas \u0259hali qruplar\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na maksimum cavab ver\u0259n alternativ sosial xidm\u0259tl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 xeyli i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015f v\u0259 bu i\u015fl\u0259r haz\u0131rda da davam etdirilir&rdquo;- dey\u0259n S.M&uuml;sl&uuml;mov bildirib ki, haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda 570 min n\u0259f\u0259r v\u0259 ya &ouml;lk\u0259 \u0259halisinin 5,96%-i q\u0259d\u0259r \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xs vard\u0131r ki, bunlardan da 67 min n\u0259f\u0259ri 18 ya\u015fad\u0259k olan u\u015faqlard\u0131r. \u018flilliyi olan b&uuml;t&uuml;n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259, h\u0259m&ccedil;inin sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlara \u0259m\u0259k pensiyalar\u0131, sosial m&uuml;avin\u0259tl\u0259r, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin t\u0259qa&uuml;dl\u0259ri, kompensasiya xarakterli m&uuml;avin\u0259tl\u0259r v\u0259 sosial yard\u0131mlardan ibar\u0259t ayl\u0131q &ouml;d\u0259ni\u015fl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan s\u0259m\u0259r\u0259li sosial m&uuml;dafi\u0259 sistemi f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir. Bu sistem vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan h&ouml;kum\u0259ti \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin minimum maddi ehtiyaclar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lamaqla b\u0259rab\u0259r onlar\u0131n tibbi-sosial reabilitasiyas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n kompleks t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irir. &Ouml;lk\u0259nin b&uuml;t&uuml;n \u0259razisini \u0259hat\u0259 ed\u0259n 15 \u0259lill\u0259rin b\u0259rpa m\u0259rk\u0259zi, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Respublika Protez-Ortopedik B\u0259rpa M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f X&uuml;susi qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n reabilitasiya m\u0259rk\u0259zi f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rir: &ldquo;T\u0259kc\u0259 2015-ci ild\u0259 bu m\u0259rk\u0259zl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 7180 n\u0259f\u0259r \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xs\u0259 tibbi-sosial b\u0259rpa xidm\u0259ti g&ouml;st\u0259rilmi\u015fdir. &Ouml;t\u0259n il \u0259rzind\u0259 Protez-Ortopedik B\u0259rpa M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n 1194 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traf protezi, 1143 ortez, 1710 dirs\u0259kalt\u0131 a\u011fac, 3738 \u0259sa, 3923 ortopedik ayaqqab\u0131, 1273 \u0259lil arabas\u0131, 539 e\u015fitm\u0259 aparat\u0131 v\u0259 s. vasit\u0259l\u0259r olmaqla, c\u0259mi 34 min reabilitasiya vasit\u0259si pulsuz olaraq \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlara verilmi\u015fdir.Eyni zamanda, 2015-ci il \u0259rzind\u0259 135 n\u0259f\u0259r \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xs v\u0259 130 sa\u011flaml\u0131q imkan\u0131 m\u0259hdud u\u015faq valideynl\u0259rind\u0259n biri il\u0259 b\u0259rab\u0259r &ouml;lk\u0259 h&uuml;dudlar\u0131ndan k\u0259narda d&ouml;vl\u0259t hesab\u0131na b\u0259rpa m&uuml;alic\u0259si il\u0259 t\u0259min edilmi\u015fl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, son iki il \u0259rzind\u0259 1933 n\u0259f\u0259r h\u0259rbi \u0259lil avtomobill\u0259, 132 g&ouml;zd\u0259n \u0259lil \u015f\u0259xs v\u0259 &nbsp;212 n\u0259f\u0259r Qaraba\u011f m&uuml;harib\u0259si \u0259lili evl\u0259 t\u0259min olunmu\u015flar&rdquo;. Nazir \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar\u0131n sosial reabilitasiyas\u0131 t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b: &ldquo;\u018flilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar\u0131n m&uuml;xt\u0259lif pe\u015f\u0259l\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k \u0259m\u0259k bazar\u0131na &ccedil;\u0131xmas\u0131 v\u0259 ya &ouml;z&uuml;n&uuml;m\u0259\u015f\u011fullu\u011funu t\u0259min etm\u0259si sosial inteqrasiyan\u0131n m&uuml;h&uuml;m elementidir. Haz\u0131rda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin Sabun&ccedil;u rayonunun Zabrat q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 in\u015fa edil\u0259n G&ouml;zd\u0259n \u0259lil g\u0259ncl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n T\u0259dris-B\u0259rpa M\u0259rk\u0259zinin tikintisi ba\u015fa &ccedil;atd\u0131r\u0131lmaq &uuml;zr\u0259dir. Burada g&ouml;zd\u0259n \u0259lil g\u0259ncl\u0259r\u0259 sosial-psixoloji yard\u0131m g&ouml;st\u0259ril\u0259c\u0259k, onlar m&uuml;xt\u0259lif pe\u015f\u0259l\u0259r &uuml;zr\u0259 haz\u0131rl\u0131q kurslar\u0131na c\u0259lb edil\u0259c\u0259kl\u0259r. M\u0259rk\u0259zin yax\u0131n aylarda istifad\u0259y\u0259 verim\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Paytaxt\u0131n Sabun&ccedil;u rayonunun Ramana q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki Sa\u011flaml\u0131q \u0130mkanlar\u0131 M\u0259hdud G\u0259ncl\u0259rin Pe\u015f\u0259 Reabilitasiya M\u0259rk\u0259zind\u0259 yarad\u0131lan \u015f\u0259rait d\u0259 bir daha sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud g\u0259ncl\u0259rin d&ouml;vl\u0259tin diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olundu\u011funu s&uuml;but edir. M\u0259rk\u0259z t\u0259r\u0259find\u0259n 2015-ci ild\u0259 378 n\u0259f\u0259r 10 pe\u015f\u0259 istiqam\u0259ti &uuml;zr\u0259 pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na c\u0259lb edilmi\u015f, 214 n\u0259f\u0259r\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 pe\u015f\u0259l\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259rin\u0259 dair sertifikatlar t\u0259qdim edilib. Bu g\u0259ncl\u0259rin bir &ccedil;oxu \u0259ld\u0259 etdiyi pe\u015f\u0259 il\u0259 &ouml;zl\u0259rinin m\u0259\u015f\u011fullu\u011funu t\u0259min ed\u0259r\u0259k c\u0259miyy\u0259t\u0259 tam inteqrasiya olunmu\u015flar. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, bu m\u0259rk\u0259zin m\u0259zunlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259 t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m&uuml;h&uuml;m add\u0131mlar at\u0131l\u0131r&rdquo;.&nbsp;<br \/>\nS.M&uuml;sl&uuml;mov bildirib ki, \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin s\u0259rb\u0259st h\u0259r\u0259k\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131n m&uuml;h&uuml;m \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biridir. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq 2014-c&uuml; ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M&uuml;dafi\u0259si Nazirliyi, ADA Universiteti v\u0259 BMT-nin U\u015faq Fondu (UN\u0130CEF) &nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n &ldquo;B\u0259rab\u0259r h&uuml;quqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n b\u0259rab\u0259r imkanlar&rdquo; devizi alt\u0131nda \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259ki ictimai yerl\u0259rd\u0259 (k&uuml;&ccedil;\u0259 k\u0259si\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259, yeralt\u0131 ke&ccedil;idl\u0259rd\u0259, metro v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r n\u0259qliyyat\u0131nda, hava, avto, d\u0259miryolu v\u0259 d\u0259niz limanlar\u0131nda, m\u0259kt\u0259b v\u0259 universitetl\u0259rd\u0259, al\u0131\u015f-veri\u015f m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 v\u0259 s.) h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 xidm\u0259t &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259l&ccedil;atarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b&uuml;t&uuml;n d&ouml;vl\u0259t v\u0259 ictimai orqanlara g\u0259r\u0259k\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin g&ouml;r&uuml;lm\u0259sinin t\u0259l\u0259b olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m&uuml;dd\u0259alar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Memorandum imzalanm\u0131\u015f v\u0259 onun icras\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 &ouml;t\u0259n 2 il \u0259rzind\u0259 b&ouml;y&uuml;k i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;b. &nbsp;<br \/>\nNazir \u0259lav\u0259 edib ki, sosial reabilitasiya sah\u0259sind\u0259 b&ouml;y&uuml;k t\u0259cr&uuml;b\u0259si olan &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259lill\u0259rin v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 sosial model &uuml;zr\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;irilir. Buraya aktiv &nbsp;fizioterapiya, erqoterapiya, oyun terapiyas\u0131, art terapiya kimi m&uuml;asir metodlar aiddir. Beyn\u0259lxalq t\u0259cr&uuml;b\u0259 g&ouml;st\u0259rir ki, m&uuml;asir reabilitasiya metodlar\u0131 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 tibbi reabilitasiyadan daha effektiv t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. BMT-nin &quot;\u018flill\u0259rin h&uuml;quqlar\u0131 haqq\u0131nda&quot; Konvensiyas\u0131nda \u0259lill\u0259rin v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar\u0131n sosial reabilitasiyas\u0131 qeyd edilmi\u015fdir. Bundan \u0259lav\u0259 2014-c&uuml; ilin aprel ay\u0131nda BMT-nin \u018flill\u0259rin &nbsp;h&uuml;quqlar\u0131 &uuml;zr\u0259 Komit\u0259sinin Cenevr\u0259d\u0259 ke&ccedil;irilmi\u015f 11-ci sessiyas\u0131nda Komit\u0259 &uuml;zvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycanda \u0259lill\u0259rin reabilitasiyas\u0131nda tibbi modeld\u0259n sosial model\u0259 ke&ccedil;id t&ouml;vsiy\u0259 olunub. Buna uy\u011fun olaraq haz\u0131rda &ouml;lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n \u0259lill\u0259rin b\u0259rpa m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tinin m&uuml;t\u0259r\u0259qqi beyn\u0259lxalq t\u0259cr&uuml;b\u0259y\u0259 \u0259saslanaraq tibbi modeld\u0259n sosial reabilitasiya modelin\u0259 ke&ccedil;idi konsepsiyas\u0131 haz\u0131rlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Elmin<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259lim M&uuml;sl&uuml;mov: &ldquo;Az\u0259rbaycanda 570 min n\u0259f\u0259r v\u0259 ya &ouml;lk\u0259 \u0259halisinin 5,96%-i q\u0259d\u0259r \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xs var&rdquo; Sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131n b&uuml;t&uuml;n sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259qqi prosesl\u0259rinin geni\u015f v&uuml;s\u0259t ald\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycanda sosial c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259ssas \u0259hali&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-34964","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34964","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34964"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34964\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}