{"id":266645,"date":"2026-11-12T10:03:26","date_gmt":"2026-11-12T06:03:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=266645"},"modified":"2026-11-12T00:18:44","modified_gmt":"2026-11-11T20:18:44","slug":"insan-b%c9%99d%c9%99ninin-temperaturu-%c9%99vv%c9%99lki-kimi-deyil-gozl%c9%99nilm%c9%99z-d%c9%99yisiklik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=266645","title":{"rendered":"\u0130nsan b\u0259d\u0259ninin temperaturu \u0259vv\u0259lki kimi deyil: <span style=\"color:red;\">G\u00f6zl\u0259nilm\u0259z d\u0259yi\u015fiklik <\/span>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son 150 ild\u0259 insan b\u0259d\u0259ninin orta temperaturu n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131b. Aliml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, bu g\u00fcn o, t\u0259xmin\u0259n 36,4 \u00b0C t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 bel\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu izah edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az bildirir ki, bu bar\u0259d\u0259 BBC m\u0259lumat verir.<br \/>\nH\u0259l\u0259 XIX \u0259srd\u0259 alman h\u0259kimi Karl Vunderlix m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdi ki, sa\u011flam yetkin insan\u0131n b\u0259d\u0259n temperaturu orta hesabla 37 \u00b0C-dir. O, 15 il \u0259rzind\u0259 25 min x\u0259st\u0259d\u0259n bir milyondan \u00e7ox \u00f6l\u00e7m\u0259 toplay\u0131b. M\u0259hz onun n\u0259tic\u0259l\u0259ri q\u0259bul olunmu\u015f tibbi normalar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Lakin m\u00fcasir t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r d\u0259yi\u015fib. Stenford Universitetinin aliml\u0259ri 1862-ci ild\u0259n 2017-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r toplanm\u0131\u015f, t\u0259xmin\u0259n 190 min amerikal\u0131ya aid m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. M\u0259lum olub ki, b\u0259d\u0259nin orta temperaturu t\u0259dric\u0259n azal\u0131b, ki\u015fil\u0259rd\u0259 is\u0259 XIX \u0259srl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 0,59 \u00b0C a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Culi Parsonnetin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda yetkin insan\u0131n b\u0259d\u0259n temperaturu orta hesabla 36,39 \u00b0C-y\u0259 daha yax\u0131n ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan b\u0259d\u0259ninin temperaturu niy\u0259 azal\u0131r<\/strong><br \/>\nAliml\u0259r m\u00fcmk\u00fcn s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri kimi \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 insanlar xroniki infeksiyalardan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n v\u0259r\u0259m v\u0259 dizenteriyadan daha \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirdil\u0259r. Orqanizmin x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 daimi m\u00fcbariz\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n immun sistemi daha \u00e7ox enerji s\u0259rf edirdi v\u0259 bu, b\u0259d\u0259n temperaturunu y\u00fcks\u0259ld\u0259 bil\u0259rdi.<br \/>\nTibbin inki\u015faf\u0131, peyv\u0259ndl\u0259r v\u0259 sanitariya \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 da rol oynaya bil\u0259rdi.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar daha bir amil kimi isitm\u0259 sisteml\u0259rinin v\u0259 kondisionerl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Otaqlarda rahat temperatur say\u0259sind\u0259 orqanizm istiliyi saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q o q\u0259d\u0259r enerji s\u0259rf etmir.<\/p>\n<p>Ox\u015far tendensiya h\u0259tta Amazoniyan\u0131n yerli \u0259halisi aras\u0131nda da a\u015fkar edilib. X\u00fcsusil\u0259, simane xalq\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin b\u0259d\u0259n temperaturu iki onillik \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 37 \u00b0C-d\u0259n 36,5 \u00b0C-y\u0259 enib.<br \/>\nEyni zamanda, b\u00fct\u00fcn t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar insan orqanizminin h\u0259qiq\u0259t\u0259n daha soyuq oldu\u011fu il\u0259 raz\u0131la\u015fm\u0131r. Tibb tarix\u00e7isi Filip Makkoviak g\u00fcman edir ki, bu f\u0259rqi qism\u0259n k\u00f6hn\u0259 termometrl\u0259rin qeyri-d\u0259qiqliyi il\u0259 izah etm\u0259k olar. Onun ara\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Vunderlixin cihazlar\u0131ndan biri m\u00fcasir cihazlardan t\u0259xmin\u0259n 2 \u00b0C \u00e7ox g\u00f6st\u0259rirmi\u015f.<\/p>\n<p>Lakin Parsonnetin komandas\u0131 daha sonrak\u0131 m\u0259lumatlarda da temperaturun eyni \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar edib. Bu da h\u0259min tendensiyan\u0131 yaln\u0131z \u00f6l\u00e7m\u0259 x\u0259talar\u0131 il\u0259 izah etm\u0259yin \u00e7\u0259tin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nHans\u0131 b\u0259d\u0259n temperaturu normal hesab olunur<br \/>\nAliml\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, b\u00fct\u00fcn insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn vahid b\u0259d\u0259n temperaturu g\u00f6st\u0259ricisi yoxdur. O, ya\u015fdan, cinsd\u0259n, g\u00fcn\u00fcn vaxt\u0131ndan v\u0259 orqanizmin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\nX\u00fcsusil\u0259, ya\u015fl\u0131 insanlarda temperatur ad\u0259t\u0259n g\u0259ncl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131, qad\u0131nlarda is\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n bir q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olur. Bundan ba\u015fqa, \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r \u00e7ox vaxt s\u0259h\u0259r tezd\u0259n, \u0259n y\u00fcks\u0259kl\u0259r is\u0259 ax\u015fama do\u011fru qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r.<br \/>\nB\u0259zi m\u00fcasir tibbi m\u0259lumat kitab\u00e7alar\u0131 art\u0131q yeni t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r v\u0259 normal temperatur haqq\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir.<br \/>\nEyni zamanda, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r yaln\u0131z 37 \u00b0C r\u0259q\u0259min\u0259 \u0259saslanmama\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. \u00d6z adi b\u0259d\u0259n temperaturunu bilm\u0259k v\u0259 onun qeyri-adi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k daha vacibdir.<br \/>\nTemperaturun 35 \u00b0C-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 ya 40 \u00b0C-d\u0259n yuxar\u0131 qalxmas\u0131 x\u00fcsusi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki bel\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r orqanizmin i\u015find\u0259 ciddi pozuntular\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nXat\u0131rladaq ki, bundan \u0259vv\u0259l biz bildirmi\u015fdik ki, t\u0259rkibind\u0259 kakao \u00e7ox olan t\u00fcnd \u015fokolad \u00fcr\u0259k-damar sistemin\u0259 faydal\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son 150 ild\u0259 insan b\u0259d\u0259ninin orta temperaturu n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131b. Aliml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, bu g\u00fcn o, t\u0259xmin\u0259n 36,4 \u00b0C t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 bel\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":266646,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[222],"tags":[],"class_list":["post-266645","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/266645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=266645"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/266645\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/266646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=266645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=266645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=266645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}