{"id":264794,"date":"2026-10-28T06:11:46","date_gmt":"2026-10-28T02:11:46","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=264794"},"modified":"2026-10-28T00:02:33","modified_gmt":"2026-10-27T20:02:33","slug":"d%c9%99rin-yuxunun-orqanizm%c9%99-faydalari-uz%c9%99-cixdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=264794","title":{"rendered":"D\u0259rin yuxunun orqanizm\u0259 faydalar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nsan yatark\u0259n orqanizmd\u0259 b\u0259rpa prosesl\u0259ri davam edir, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r yenil\u0259nir, ya\u011f ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunur v\u0259 hormonlar\u0131n ifraz\u0131 t\u0259nziml\u0259nir. Bu zaman beyin d\u0259 toxumalar\u0131n b\u0259rpas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan siqnallar g\u00f6nd\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, aliml\u0259r b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonunun ifraz\u0131n\u0131 ba\u015fladan neyronlar\u0131 ara\u015fd\u0131raraq yuxu v\u0259 oyanma aras\u0131nda g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z \u0259laq\u0259 a\u015fkar edibl\u0259r.<br \/>\n<strong>B\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu yaln\u0131z u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn vacib deyil<\/strong><br \/>\nB\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu ad\u0259t\u0259n u\u015faql\u0131q v\u0259 yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirils\u0259 d\u0259, b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Bu hormon \u0259z\u0259l\u0259 v\u0259 s\u00fcm\u00fckl\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, ya\u011f ehtiyatlar\u0131n\u0131n s\u0259rf olunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 qanda \u015f\u0259k\u0259rin s\u0259viyy\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nB\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonunun \u0259n \u00e7ox ifraz olundu\u011fu d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n biri d\u0259rin yuxu m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. Yuxunun bu b\u0259rpaedici m\u0259rh\u0259l\u0259si \u0259sas\u0259n gec\u0259nin ilk yar\u0131s\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Yuxunun davaml\u0131 pozulmas\u0131 hormonal t\u0259nziml\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Xroniki yuxusuzluq is\u0259 piyl\u0259nm\u0259, diabet v\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Yuxusuzlu\u011fun b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonunun ifraz\u0131na t\u0259siri \u0259vv\u0259ll\u0259r d\u0259 m\u0259lum idi. Lakin beynin bu prosesi hans\u0131 mexanizml\u0259 idar\u0259 etdiyi tam ayd\u0131n deyildi. Yeni ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r si\u00e7anlar\u0131n qan\u0131ndak\u0131 hormon s\u0259viyy\u0259sini \u00f6l\u00e7m\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yib, onlar\u0131n neyronlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259 birba\u015fa qeyd\u0259 al\u0131blar.<br \/>\nHipotalamusda iki \u0259ks siqnal<br \/>\nProsesd\u0259 beynin d\u0259rinliyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 acl\u0131q, b\u0259d\u0259n temperaturu, hormonlar\u0131n ifraz\u0131, yuxu v\u0259 oyaql\u0131\u011f\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n hipotalamus m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nBu nahiy\u0259d\u0259 \u0259ks funksiyalar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n iki neyron qrupu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlardan biri b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonunun ifraz\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r, dig\u0259ri is\u0259 bu prosesi z\u0259ifl\u0259dir. H\u0259r iki qrup birlikd\u0259 beynin \u0259sas\u0131ndak\u0131 ki\u00e7ik v\u0259z \u2014 hipofiz vasit\u0259sil\u0259 qana n\u0259 q\u0259d\u0259r hormon burax\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir.<br \/>\nYuxunun m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 bu neyronlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259yi\u015fir. S\u00fcr\u0259tli g\u00f6z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan yuxu m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 h\u0259r iki qrup eyni vaxtda aktivl\u0259\u015fir v\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonunun ifraz\u0131 g\u00fccl\u0259nir. D\u0259rin yuxuda is\u0259 prosesi l\u0259ngid\u0259n neyronlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti azal\u0131r, stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 neyronlar\u0131n t\u0259siri art\u0131r.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, f\u0259rqli mexanizml\u0259rl\u0259 d\u0259 olsa, yuxunun h\u0259r iki m\u0259rh\u0259l\u0259si hormonun ifraz\u0131na t\u0259kan ver\u0259 bilir.<br \/>\nB\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu oyanma\u011fa da t\u0259sir edir<br \/>\nT\u0259dqiqat\u0131n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri \u0259ks \u0259laq\u0259 mexanizmi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259lum olub ki, b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu yaln\u0131z beynin g\u00f6nd\u0259rdiyi siqnallara cavab vermir, eyni zamanda oyanma prosesin\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nGec\u0259 \u0259rzind\u0259 hormonun miqdar\u0131 artd\u0131qca onun beyin k\u00f6t\u00fcy\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 oyaql\u0131q, diqq\u0259t, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 qabiliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259li olan mavi l\u0259k\u0259 adlanan nahiy\u0259y\u0259 t\u0259sir etdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Hormonun artmas\u0131 oyanma vaxt\u0131n\u0131n yax\u0131nla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, yuxu hormonun ifraz\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r, hormon is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 yuxu v\u0259 oyaql\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Aliml\u0259r bu c\u00fcr daxili tarazl\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 homeostaz adland\u0131r\u0131rlar.<br \/>\nOyaql\u0131q m\u0259rk\u0259zinin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q aktivliyi yuxululuq yarada bil\u0259r<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmada daha bir maraql\u0131 m\u0259qam \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. Ad\u0259t\u0259n mavi l\u0259k\u0259nin aktivliyi oyaql\u0131qla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Lakin bu nahiy\u0259d\u0259ki neyronlar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q aktivl\u0259\u015fm\u0259si \u0259ks t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 v\u0259 yuxululuq yarada bil\u0259r.<br \/>\nBu, beynin oyaql\u0131q v\u0259 yuxuya meyillilik yaradan siqnallar aras\u0131nda tarazl\u0131\u011f\u0131 daim qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nMavi l\u0259k\u0259 diqq\u0259t v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fundan, b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonunun oyand\u0131qdan sonra insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fcmrah v\u0259 diqq\u0259tli hiss etm\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Lakin h\u0259l\u0259lik bu, s\u00fcbut edilmi\u015f fakt deyil, ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 ehtimald\u0131r.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rma h\u0259l\u0259lik yaln\u0131z si\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131l\u0131b<br \/>\nAliml\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rd\u0259 si\u00e7anlardan istifad\u0259 edibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki bu heyvanlar uzun m\u00fcdd\u0259t fasil\u0259siz yatmaq \u0259v\u0259zin\u0259, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259lik q\u0131sa yuxu epizodlar\u0131 ke\u00e7irirl\u0259r. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara yuxudan oyaql\u0131\u011fa ke\u00e7id zaman\u0131 beyind\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan yatark\u0259n orqanizmd\u0259 b\u0259rpa prosesl\u0259ri davam edir, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r yenil\u0259nir, ya\u011f ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunur v\u0259 hormonlar\u0131n ifraz\u0131 t\u0259nziml\u0259nir. Bu zaman beyin d\u0259 toxumalar\u0131n b\u0259rpas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan siqnallar g\u00f6nd\u0259rir. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":250186,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-264794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=264794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264794\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/250186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=264794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=264794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=264794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}