{"id":264200,"date":"2026-10-23T06:14:14","date_gmt":"2026-10-23T02:14:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=264200"},"modified":"2026-10-23T00:05:20","modified_gmt":"2026-10-22T20:05:20","slug":"ur%c9%99yinizin-nec%c9%99-yasi-var-ur%c9%99yi-cavan-saxlamagin-yollari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=264200","title":{"rendered":"\u00dcr\u0259yinizin ne\u00e7\u0259 ya\u015f\u0131 var? \u00dcr\u0259yi cavan saxlama\u011f\u0131n yollar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir \u00e7ox insan\u0131n \u00fcr\u0259yinin bioloji ya\u015f\u0131 faktiki ya\u015f\u0131ndan y\u00fcks\u0259k olur. AB\u015e aliml\u0259ri \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini daha ayd\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u201c\u00fcr\u0259k ya\u015f\u0131\u201d simulyatoru haz\u0131rlay\u0131blar.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cJAMA Cardiology\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmada m\u0259lumat verilib.<br \/>\n\u201cNorthwestern University Feinberg School of Medicine\u201d aliml\u0259rinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kalkulyator qan t\u0259zyiqi, xolesterin, diabet, siqaret istifad\u0259si v\u0259 b\u00f6yr\u0259kl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti kimi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r.<br \/>\n14 mind\u0259n \u00e7ox amerikal\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rib ki, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 \u00fcr\u0259yin bioloji ya\u015f\u0131 faktiki ya\u015fdan y\u00fcks\u0259kdir. Ara\u015fd\u0131rmada qad\u0131nlar\u0131n orta faktiki ya\u015f\u0131 51,3, \u00fcr\u0259k ya\u015f\u0131 is\u0259 55,4 olub. Ki\u015fil\u0259rd\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r m\u00fcvafiq olaraq 49,7 v\u0259 56,7 ya\u015f t\u0259\u015fkil edib.<br \/>\nAliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, \u00fcr\u0259yin bioloji ya\u015f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 orqan\u0131n fiziki olaraq qocald\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mir. Bu g\u00f6st\u0259rici \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini daha anla\u015f\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n vasit\u0259dir. Bununla bel\u0259, kalkulyator ail\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri tarix\u00e7\u0259si v\u0259 b\u0259zi iltihab g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri kimi b\u00fct\u00fcn risk amill\u0259rini \u0259hat\u0259 etmir.<br \/>\n\u00dcr\u0259yin bioloji ya\u015f\u0131n\u0131 nec\u0259 azaltmaq olar?<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, \u00fcr\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqini v\u0259 xolesterini n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq, siqaretd\u0259n imtina etm\u0259k v\u0259 b\u00f6yr\u0259kl\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nS\u00fcr\u0259tli g\u0259zinti, \u00fczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 velosiped s\u00fcrm\u0259k kimi m\u00fcnt\u0259z\u0259m fiziki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r, balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qidalanma, keyfiyy\u0259tli yuxu v\u0259 stressin idar\u0259 olunmas\u0131 da m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\n\u00dcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 qidalar faydal\u0131d\u0131r?<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, qoz-f\u0131nd\u0131q, ya\u011fl\u0131 d\u0259niz bal\u0131qlar\u0131, paxlal\u0131lar, ya\u015f\u0131l yarpaql\u0131 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r, gil\u0259meyv\u0259l\u0259r, zeytun ya\u011f\u0131 v\u0259 tam tax\u0131ll\u0131 m\u0259hsullar\u0131n m\u00fcnt\u0259z\u0259m istehlak\u0131 \u00fcr\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nEyni zamanda, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q duz, rafin\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, \u015firin i\u00e7kil\u0259r v\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 emal olunmu\u015f qidalar\u0131n q\u0259bulunu azaltmaq t\u00f6vsiy\u0259 edilir. Sa\u011flam \u00e7\u0259kinin qorunmas\u0131, fiziki aktivlik v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq da \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskinin azald\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir \u00e7ox insan\u0131n \u00fcr\u0259yinin bioloji ya\u015f\u0131 faktiki ya\u015f\u0131ndan y\u00fcks\u0259k olur. AB\u015e aliml\u0259ri \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini daha ayd\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u201c\u00fcr\u0259k ya\u015f\u0131\u201d simulyatoru haz\u0131rlay\u0131blar. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":264201,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[222],"tags":[],"class_list":["post-264200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=264200"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264200\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/264201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=264200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=264200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=264200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}