{"id":263879,"date":"2026-10-21T06:43:21","date_gmt":"2026-10-21T02:43:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=263879"},"modified":"2026-10-21T00:09:17","modified_gmt":"2026-10-20T20:09:17","slug":"qis-yoxsa-yay-vaxti-aliml%c9%99r-seciml%c9%99rini-aciqladilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=263879","title":{"rendered":"Q\u0131\u015f, yoxsa yay vaxt\u0131? Aliml\u0259r se\u00e7iml\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131lar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Saatlar\u0131n m\u00f6vs\u00fcmi d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sind\u0259n imtina edil\u0259rs\u0259, ilboyu standart vaxt\u0131n, y\u0259ni q\u0131\u015f vaxt\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun ola bil\u0259r. Kanadal\u0131 aliml\u0259r bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cScienceAlert\u201d n\u0259\u015fri kanadal\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259hlilin\u0259 istinad\u0259n m\u0259lumat yay\u0131b.<br \/>\nBritaniya Kolumbiyas\u0131 Universitetinin psixiatr\u0131 Raymond Lam v\u0259 h\u0259mkarlar\u0131 ilboyu standart v\u0259 yay vaxt\u0131n\u0131n t\u0259tbiqinin m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rini m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r. Onlar bioloji ritml\u0259r, yuxu, \u0259hval-ruhiyy\u0259, \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi saat d\u0259yi\u015fikliyind\u0259n imtina etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259sini t\u0259hlil edibl\u0259r.<br \/>\n<strong>Q\u0131\u015f vaxt\u0131 niy\u0259 daha faydal\u0131 hesab olunur?<\/strong><br \/>\nStandart vaxt\u0131n \u0259sas \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc s\u0259h\u0259rl\u0259r g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha tez g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir. Bu, yuxu, oyan\u0131ql\u0131q v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n bioloji saat\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nDaimi yay vaxt\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi is\u0259 q\u0131\u015f aylar\u0131nda g\u00fcn\u0259\u015fin daha gec do\u011fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Torontoda yanvar\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 standart vaxt t\u0259tbiq edildikd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f t\u0259xmin\u0259n saat 07:51-d\u0259 do\u011fur. Daimi yay vaxt\u0131nda is\u0259 bu, saat 08:51-\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259rdi.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, s\u0259h\u0259r tezd\u0259n i\u015f\u0259 v\u0259 ya d\u0259rs\u0259 ged\u0259n insanlar daha uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259bii g\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259hrum qala bil\u0259rl\u0259r.<br \/>\nSaymon Freyzer Universitetinin yuxu v\u0259 sirkadiyal\u0131 ritml\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Ralf Mistlbergerin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259h\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 orqanizmin bioloji ritml\u0259rini daha gec vaxta ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r. \u0130\u015f v\u0259 d\u0259rs saatlar\u0131 is\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259diyind\u0259n insanlar daxili bioloji saatlar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b etdiyind\u0259n daha tez oyanma\u011fa m\u0259cbur qal\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 yuxusuzluqla \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bilirl\u0259r.<br \/>\nBioloji ritml\u0259rl\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat qrafiki aras\u0131ndak\u0131 bu uy\u011funsuzluq \u201csosial jetlaq\u201d adlan\u0131r. Bu hal v\u0259 xroniki yuxu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 fiziki v\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<br \/>\n<strong>Yeniyetm\u0259l\u0259r v\u0259 g\u0259ncl\u0259r daha h\u0259ssasd\u0131r<\/strong><br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bildirirl\u0259r ki, yeniyetm\u0259l\u0259r v\u0259 g\u0259ncl\u0259r s\u0259h\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00e7ox t\u0259sirl\u0259n\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bunun s\u0259b\u0259bi h\u0259min ya\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bioloji saat\u0131n t\u0259bii olaraq daha gec vaxta meyilli olmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nAliml\u0259r q\u0131\u015f aylar\u0131nda daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n m\u00f6vs\u00fcmi affektiv pozuntuya, y\u0259ni depressiyan\u0131n bir formas\u0131na da diqq\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r. Bu v\u0259ziyy\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri s\u0259h\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bioloji ritml\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259sidir.<br \/>\nYay vaxt\u0131n\u0131n da \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri var<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar daimi yay vaxt\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini d\u0259 qeyd edibl\u0259r. Ax\u015fam saatlar\u0131nda g\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha uzun m\u00fcdd\u0259t qalmas\u0131 insanlar\u0131n a\u00e7\u0131q havada g\u0259zm\u0259si, idmanla m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131 v\u0259 sosial f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox vaxt ay\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yarad\u0131r.<br \/>\nBununla bel\u0259, aliml\u0259r bioloji ritml\u0259r\u0259 t\u0259sir bax\u0131m\u0131ndan saatlar\u0131n m\u00f6vs\u00fcmi d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sind\u0259n imtina edil\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 ilboyu standart vaxt\u0131n saxlanmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r.<br \/>\nDaimi yay vaxt\u0131na ke\u00e7id q\u0259rar\u0131 veril\u0259rs\u0259, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qaranl\u0131q s\u0259h\u0259rl\u0259rin t\u0259sirini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rs v\u0259 i\u015f saatlar\u0131n\u0131n gecikdirilm\u0259sini, qapal\u0131 m\u0259kanlarda i\u015f\u0131qland\u0131rman\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 yuxu probleml\u0259ri, q\u0131\u015f depressiyas\u0131, i\u015f\u0259 v\u0259 d\u0259rs\u0259 davamiyy\u0259t, yol-n\u0259qliyyat hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin izl\u0259nilm\u0259sini m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saatlar\u0131n m\u00f6vs\u00fcmi d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sind\u0259n imtina edil\u0259rs\u0259, ilboyu standart vaxt\u0131n, y\u0259ni q\u0131\u015f vaxt\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun ola bil\u0259r. Kanadal\u0131 aliml\u0259r bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cScienceAlert\u201d&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":263880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-263879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/263879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=263879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/263879\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/263880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=263879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=263879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=263879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}